OEROL-2020: Terschelling komt naar je toe deze zomer met ‘HET IMAGINAIRE EILAND’

Website Oerol.nl een week lang toegangspoort tot ‘Het Imaginaire Eiland’

Jaarlijks verandert het eiland Terschelling in juni tien dagen lang in één groot podium voor theater, dans, pop-up performances, spoken word, beeldende kunst, wetenschap, onderzoek en live-muziek: het Oerol-landschapstheaterfestival. ,,De Oerol-2020-editie zal er geen worden zoals je gewend bent”, meldt de festivalorganisatie op haar website, die dit jaar een week lang dienst doet als toegangspoort tot ‘Het Imaginaire Eiland‘.

Waar de makers vorig jaar vergezichten, ‘kantelende perspectieven’, maar ook zorgen en hoop voor de toekomst lieten zien, zullen ze dit jaar alles uit de kast moeten trekken om de versmelting tussen landschap en theater virtueel tot uitdrukking te brengen. Corona eist zijn tol, maar biedt ook (nieuwe) kansen, zegt festivaldirecteur Siart Smit. Oerol-2020 gaat met Het Imaginaire Eiland – letterlijk – tot de verbeelding spreken; vanaf maandag 15 juni zijn ze vijf dagen lang in de lucht.

In zes weken tijd een geheel nieuw vijfdaags virtueel programma

Samen met makers, vrijwilligers, vrienden-van-Oerol en anderszins betrokkenen is in pakweg zes weken tijd door het Oerol-team een geheel nieuw en actueel programma samengesteld dat grotendeels virtueel plaatsvindt. Het vijfdaagse programma bestaat uit interactieve voorstellingen, live events, live workshops en typische Oerol-podcasts.

Dat ging niet van een leien dakje. Luister maar eens naar een tweetal radio-interviews met Oerol-directeur Siart Smit. Het eerste in het programma ‘Nieuws en Co‘, het tweede in ‘Spraakmakers‘, beide op Radio 1, respectievelijk op 3 april, de dag dat Oerol formeel werd afgeblazen, en 10 juni, het expliciete aankondigingsmoment van Het Imaginaire Eiland.

Interview Siart Smit, Nieuws en Co, Radio 1, 3 april 2020.
Interview Siart Smit, Spraakmakers, Radio 1, 10 juni 2020.

Welkom op Het Imaginaire Eiland!

Dat maakt natuurlijk nieuwsgierig. Meteen bij binnenkomst op Het Imaginaire Eiland kom je (rechtsonder in beeld) de ‘captains‘ tegen: Jennifer en Dionne. Ze zijn vijf dagen lang je Oerol-host en wijzen je de weg op het virtuele eiland. Een voorproefje:

Ook Cornald Maas komt in ‘Opium Op Oerol’ met een alternatief programma

In een alternatief ‘Opium Op Oerol‘-(AVRO/TROS-programma) ontmoet Cornald Maas tijdens Het Imaginaire Eiland elke aflevering een theatermaker of podiumkunstenaar met een Oerol-verbintenis, onder wie rapper Typhoon, cabaretière Paulien Cornelisse, zangeres en performer Wende, cabaretduo Yentl en De Boer en singer-songwriter Jeangu Macrooy.

Daarnaast zijn er drie gezichten dagelijks te zien: cabaretier Harrie Jekkers bezingt het leven vanaf een mooie plek op het eiland, programmamaker en schrijver Splinter Chabot gaat op zoek naar Terschellingers met een groot Oerol-hart en fotograaf en natuurliefhebber Ruben Terlou legt z’n favoriete vogel vast. Ruben was samen met Cornald op 9 juni te gast bij het televisieprogramma Op1.

Proost! Op het Imaginaire Eiland

Op zaterdag 13 juni werd er aan de vooravond van het evenement ‘even gebeld’ met Cornald Maas die diezelfde dag, samen met (de gemondkapt zingende) Harrie Jekkers de boot vanaf Harlingen genomen had, door Roos Moggré en Splinter Chabot om hem te interviewen voor het NPO Radio 1-programma ‘Proost‘. Luister hieronder naar zijn eerste belevenissen naar en vanaf Het Imaginaire Eiland:



Cornald Maas en Harrie Jekkers. Foto: AVRO/TROS-kunst, team-‘Opium Op Oerol’
.

Terugkijken afleveringen ‘Opium Op Oerol’

Elke dag, de hele Oerolweek van 15 tot en met 19 juni, rond de klok van zeven uur ’s avonds, ontmoet Cornald Maas dus een bekende podiumkunstenaar met een verbintenis met het landschapstheaterfestival:

In de eerste aflevering is rapper Typhoon te gast. Hoe beleeft hij deze tijd zonder festivaloptredens? En welke band heeft hij met het Oerolfestival? Even janken mag.


Cornald Maas en Typhoon, maandag 15 juni. Foto: AVRO/TROS-kunst, ‘Opium Op Oerol’

Welke band heeft Paulien Cornelisse met het Oerolfestival? En ziet zij zichzelf optreden in een coronaproof theater? Of is dat awkward, of aerosol?

Cornald Maas en Paulien Cornelisse, dinsdag 16 juni. Foto: AVRO/TROS-kunst, ‘Opium Op Oerol’

Zangeres en performer Wende is de derde gast. Ze moest haar optredens in onder meer Londen annuleren vanwege het coronavirus. Ziet zij zichzelf binnenkort weer optreden? En wat heeft zij met Oerol?
Cornald Maas en Wende, woensdag 17 juni. Foto: AVRO/TROS-kunst, ‘Opium Op Oerol’

Het cabaretduo Yentl en De Boer stelde hun theatertournee uit omdat beiden moeder werden. Welke band hebben zij met het Oerolfestival. En wanneer denken ze weer aan optreden?

Cornald Maas en Yentl en De Boer, donderdag 18 juni. Foto: AVRO/TROS-kunst, ‘Opium Op Oerol’

Jeangu zou ons land vertegenwoordigen op het Songfestival, maar het liep allemaal anders. Wat is zijn band met Oerol? En heeft hij nieuwe plannen?

Cornald Maas en Jeangu, vrijdag 19 juni. Foto: AVRO/TROS-kunst, ‘Opium Op Oerol’

Naar de uitzendingen: ‘Opium Op Oerol’ (NPO-2)

Kunst en Landschap heeft alle (vijf) afleveringen (dagelijks) voor je bijgehouden. Klik hieronder om ze terug te kijken.

Muzikale hoogtepunten: 10 jaar Opium op Oerol

Opium Op Oerol neemt je tijdens Het Imaginaire Eiland in vijf afleveringen ook mee naar de mooiste muzikale hoogtepunten van Tien Jaar Opium Op Oerol. In de eerste aflevering zie je optredens van Douwe Bob, Danny Vera, Yentl & de Boer, De Kik en Wende. Omdat Douwe Bob de eerste festivaldag niet op het strand mocht zingen hier alvast een voorproefje van deze eerste aflevering.

Douwe Bob – Out on the road, Opium Op OeroL, AVRO/TROS, 21 juni 2019.

Voor vier afleveringen ‘10 Jaar Muzikale Hoogtepunten‘ die Opium op Oerol voor je heeft verzameld klik je op de illustratie hieronder:

‘Toekomstbouwers’, ‘Blikverruimers’ en ‘No Man is an Island’

Het Oerol-festival speelt zich dit jaar met Het Imaginaire Eiland dus grotendeels online af. Passend bij een dagelijks wisselend thema, zoals Toekomstbouwers, Blikverruimers en No Man is an Island, zijn er live voorstellingen, interactieve projecten, podcasts en zoommeetingen, maar ook programmaonderdelen die je op een zelfgekozen moment kunt kijken. Een aantal artiesten, onder wie Laura van Dolron, Dionne Verwey en Karlijn Kistemaker, maakt nieuw werk vanaf Terschelling.

Alle ins and outs van Het Imaginaire Eiland

Klik op onderstaande illustraties om je goed voor te bereiden op een vijfdaagse uitgebreide virtuele theaterslentertocht over en langs Het Imaginaire Eiland.

Alle ins and outs van Het Imaginaire Eiland









.

Nieuwspagina van en over Oerol’s Het Imaginaire Eiland





.

Het Imaginaire Eiland is voor iedereen toegankelijk. Maar cultuur is natuurlijk niet gratis. Dus vraagt Oerol ook jou om de makers van Het Imaginaire Eiland te steunen als je portemonnee dat toelaat.

Trots op de makers! Ik steun Oerol’s Het Imaginaire Eiland!








.

De ongelooflijke maar waargebeurde avonturen van de onbevangen Kasper op het anders zo zinderende eiland

Op zondag 14 juni beet Kasper (Peters; voormalig stadsdichter van Groningen) het spits af door zich alvast op eigen wijze te installeren op Het Imaginaire Eiland. Hij gaat de hele week als ‘de onbevangen Kasper’ dagelijks over het eiland dwalen. Schijnbaar doelloos.

,,Zoveel bezoekers, makers en vrijwilligers missen het eiland. Iedereen kent de paden en de wegen, de verschillende locaties. In afwisselende clipjes neemt Kasper je mee naar al die plekken. Op het eerste gezicht oogt alles absurdistisch, vervreemdend en dromerig, maar blijf terugkeren en je zal zien dat zich langzaam een prachtig verhaal ontvouwt.”


Marc van Vliet

In korte vlogs probeert Marc van Vliet een glimp van het festivalgevoel bij de mensen thuis over te brengen, vanuit het perspectief van een ‘typische Oerolvrijwilliger’.

„We binden een camera op de hoofdpersoon, en we volgen hem vanaf zijn aankomst bij de boot, via de camping, een week lang op het eiland. Het zijn beelden die elke Oerolganger kent. Ik wil een gevoel van weemoed overbrengen, ik heb heel sterk het gevoel dat daar nu behoefte aan is.”


Marc van Vliet

Vanaf maandag 15 juni zet theatermaker Van Vliet elke dag een nieuwe aflevering voor je klaar in een speciaal voor dit project aangemaakte afspeellijst (met die lange naam). Je belandt dan op het YouTube-kanaal van Kunst en Landschap. Ook zo benieuwd naar de avonturen van Kasper? En waar deze uiteindelijk toe leiden?

Nadat weken lang al haar opdrachten werden afgezegd werd Isabelle Renate la Poutré eind mei gebeld door Marc van Vliet. Ehh, JA! Of ze hem wilde helpen met een project op Oerol. In onderstaande vlog neemt ze je mee op haar avontuur tijdens het maken van ‘De ongelofelijke maar waargebeurde avonturen van de onbevangen Kasper op het anders zo zinderende eiland‘ op het prachtige Terschelling.

#11 Werken op Oerol 2020, Isabelle Renate la Poutre, 7 juli 2020.


Zo, nu ben je er helemaal klaar voor. Hop on in! Heel veel plezier!

Het Imaginaire Eiland: live van 15 t/m 19 juni op oerol.nl

Het Imaginaire Eiland

Media-overzicht en compilatie ‘noodeditie’ Oerol-2020: ‘Het Imaginaire Eiland’

Bezoekers konden dagelijks terugkomen op Kunst en Landschap voor actueel nieuws met van alles van en over Het Imaginaire Eiland in het ‘Media-overzicht‘. Dat vind je hieronder.

,,In de zoektocht naar oplossingen voor de transities die op ons afkomen kunnen kunst en cultuur de motor voor verandering (sgezindheid) zijn, als spiegels van en voor ‘verbeelding’ van een hoopvolle toekomst.”


Kunst en Landschap Noord Nederland

Kunst en Landschap Noord Nederland volgde het imaginaire Terschelling de hele week zowel voor als achter de ‘schermen’. Bezoekers genoten na en moesten nadien vooral niet vergeten de enquête in te vullen. Dat kon hier!

Media-overzicht en compilatie Oerol-2020

Alles over de online Oerol-editie-2020, vanaf het moment van afblazen van de reguliere versie in april tot aan nu, vind je hier:

Oerol: iets meer geld, veel positiever advies
Jacob Haagsma, Leeuwarder Courant, 28 juli 2020




.

Weinig inkomsten voor vindingrijke theaterwereld
Thomas de Heide, Het Financieele Dagblad, 10 juli 2020



.

Dit was het Imaginaire Eiland Oerol 2020, Aftermovie Oerol-2020, 30 juni 2020.

Zomer zonder festival: terug naar Oerol
Annette Embrechts, Theaterkrant, 27 juni 2020





.

Geef jouw mening over Het Imaginaire Eiland!, 24 juni 2020.

Organisatie Oerolfestival ‘Het Imaginaire Eiland’ spreekt van succes
Entertainment Business, 22 juni 2020


.

Onlineversie van Oerol haalt het niet bij het origineel
Sandra Kooke, Trouw, 22 juni 2020



.

‘Het imaginaire eiland’ trekt nieuwe en oude Oerol-fans
Jacob Haagsma, Leeuwarder Courant, 20 juni 2020



.

Hoe de ‘noodeditie’ van Oerol toch ook wat oplevert (en welke lessen er nog te leren zijn)
Jacob Haagsma, Leeuwarder Courant, 19 juni 2020

.

‘Still Life on the Island’, Nicole Beutler Projects, 19 juni 2020.

Jeangu Macrooy wil zo min mogelijk aan Songfestival denken
Showredactie Algemeen Dagblad, 19 juni 2020




.

Interview Jennifer en Dionne met Jeangu Macrooy, ‘Tjiftjaf in de ochtend’, 19 juni 2020.

Achter de schermen bij de online-editie van Oerol
Jacob Haagsma, Leeuwarder Courant, 19 juni 2020


.

Koken op Oerol: de smaak van het Wad
Jacob Haagsma, Leeuwarder Courant, 19 juni 2020 (incl. video 1.29 min.)


.

Hoe organiseert Oerol een grotendeels virtueel festival? Kijk terug naar vraag en antwoord met Marin de Boer, curator en creatief producent
Redactie Cultuur Leeuwarder Courant. 18 juni 2020, Skype-interview Symen Bosma met Marin de Boer (26.27 min.)

Harrie Jekkers – Ik Hou Van Mij, Opium op Oerol, 18 juni 2020.

Eline Arbo bewijst bij NITE met ‘Dronken mensen’, live in De Machinefabriek en online, andermaal haar klasse
Eric Nederkoorn, Dagblad van het Noorden, 18 juni 2020

Op het ‘Imaginaire Eiland’ gaat Oerol tóch door
Annette Embrechts, de Volkskrant, 18 juni 2020




.

‘Opium op Oerol’ wekt een sluimerend verlangen
Maaike Bos, Trouw, 18 juni 2020




.

Cultuur aan huis op dvhn.nl en Podium TV: Marjolein Ley ‘Zoomt’ 1001 Nacht met Tryater (maar speelt nu even live)
Eric Nederkoorn, Dagblad van het Noorden, 18 juni 2020

.

Terschelling zonder Oerol geeft weldadige tv
Arjen Fortuin, NRC, 18 juni 2020



.

Karlijn Kistemaker, een literaire safari op Het Imaginaire Eiland, 18 juni 2020.

Oerolgangers op deze non-Oerol: ‘Ik kan niet wachten tot volgend jaar’
Jacob Haagsma, Leeuwarder Courant, 18 juni 2020

.

De thuisrecensent: dronken nachtbrakers in splitscreen
Sander Janssens, Theaterkrant, 18 juni 2020



.

Yentl en De Boer – Aanraking, Opium op Oerol, 18 juni 2020.

Wende Snijders geeft hoop op buitenlands succes niet op
Welingelichte Kringen, 17 juni 2020


.

Toch nog het Oerolgevoel op Terschelling met letters in het landschap
Redactie Omrop Fryslân, 17 juni 2020 (incl. video, 1.24 min.)

.

Oerol-veteraan Marc van Vliet: ‘Meestal voel je in deze tijd het eiland gonzen’
Jacob Haagsma, Leeuwarder Courant, 17 juni 2020

.

Eilandbezoekers missen het Oerolgevoel op Terschelling: ‘Online is het lang zo leuk niet’
Jan Ligthart, Leeuwarder Courant, 17 juni 2020 (incl. video, 3.07 min.)

.

Harrie Jekkers – Boot door de nacht, Opium op Oerol, 17 juni 2020.

Pleisters voor de wonden
Filip Tielens, Theaterkrant, 17 juni 2020




.

Een interessant gesprek, maar is dat genoeg?
Evelyne Coussens, Theaterkrant, 17 juni 2020




.

Spuug van God, Willem de Bruin & Likeminds, 17 juni 2020.

Opium op Oerol verzacht een klein beetje het gemis van alle festivals
Haroon Ali, de Volkskrant, 17 juni 2020
.

LC dagoverzicht – 17 juni | Protesterende busondernemingen en gemis van het Oerolgevoel
Leeuwarder Courant, 17 juni 2020 (incl. video, 3.07 min.)

.

Vertelhuis Mezrab is ook virtueel present op Oerol
Jacob Haagsma, Leeuwarder Courant, 17 juni 2020


.

Even appen met Jacob Haagsma op Oerol: lunchen met Hessel en Tess en een strafzaak tegen een BN’er
Redactie Leeuwarder Courant, 17 juli 2020 (incl. videofragment)

.

Zelfs dit jaar ontkomt Oerol niet aan de audiowandeling
Sander Janssens, Theaterkrant, 16 juni 2020



.

Haperend zolderalternatief
Thea Derks, Theaterkrant, 16 juni 2020




.

De thuisrecensent; speelse bespielingen over allesverbindend water
Filip Tielens, Theaterkrant, 16 juni 2020



.

Eilandverhalen, Sahand Sahebdivani (live stream), 16 juni 2020.

Het Imaginaire Eiland Oerol: Eline Arbo
Langs de Kustlijn, NPO Radio 1, 16 juni 2020
(Radiofragment met webcam, 13.44 min.)



.

Typhoon ‘van heel strijdvaardig naar rouw’ door coronacrisis
Redactie Nu.nl, 16 juni 2020


.

Hoe klinkt Terschelling in coronatijd?
Elsie Vermeer, Human, 16 juni 2020


.

Harrie Jekkers – Zo mooi, Opium op Oerol, 16 juni 2020.

Cornald Maas: ‘Oerol ben ik aan mijn stand verplicht’
Jacob Haagsma, Leeuwarder Courant, 16 juni 2020


.

Theatermaker zoekt op Oerol intimiteit met onzichtbaar publiek
Wendy Kennedy, Omrop Fryslân, 16 juni 2020 (incl. tv-fragment)

.

Virtueel ronddwalen: bezoek festival Oerol vanuit huis
Dianne Bleeker, Het Parool, 16 juni 2020



.

Interview met Michiel Voet over ‘De Vreemdeling’, 16 juni 2020.

Het Oerol-gevoel
Filip Tielens, De Standaard, 16 juni 2020



.

Douwe Bob kan nog lachen na bezoek aan politiebureau: ‘Of ze gaan mij nu als voorbeeld nemen. Zo van: als je dit flikt, ga je de bak in!’
Redactie Leeuwarder Courant, 16 juli 2020


.

Hans den Hartog (Staatsbosbeheer) ‘toont’ De Boschplaat, 15 juni 2020.

Oerol Liedjes-Op-Maat met Gerson & Freez
Langs de Kustlijn, NPO Radio 1, 15 juni 2020
(Radiofragment met webcam, 13.18 min.)



.

VIDEO: Oerol dag 1, een emotionele achtbaan
Omrop Fryslân, 15 juni 2020
(incl. videofragment, 4.17 min.)


.

Merol, Hou je bek en bef me, Uitgekleed in de duinen, 15 juni 2020.

Typhoon denkt te gaan ‘janken’ bij eerste optreden
Redactie RTL-Nieuws, 15 juni 2020



.

Typhoon – Alles is Gezegend, Opium op Oerol, 15 juni 2020.

Douwe Bob doet toch een optreden op Oerol: handhaving grijpt in
Omrop Fryslân, 15 juni 2020


.

Douwe Bob treedt toch op op Terschelling, politie grijpt in
Jacob Haagsma, Leeuwarder Courant, 15 juni 2020



.

Douwe Bob cancelt Oerol-optreden: ‘Er wordt zo’n stokje voor gestoken, het is helemaal niet fijn meer’
Marissa de Jong, Leeuwarder Courant, 15 juni 2020



.

Pop-upconcert Douwe Bob op Oerol afgelast: “Dat is natuurlijk heel raar”
Omrop Fryslân, 15 juni 2020
(incl. kort video- en radiofragment)

.

Harrie Jekkers – De Wind, Opium op Oerol, 15 juni 2020.

Oerol haakt aan bij Black Lives Matter
Jacob Haagsma en Wilbert Elting, Leeuwarder Courant, 15 juni 2020



.

Gerson en Freez, ‘Liedje-Op-Maat’, 15 juni 2020.

Wel degelijk flarden ‘reëel’ Oerol te vinden op Terschelling
Jacob Haagsma, Leeuwarder Courant, 15 juni 2020

.

Even appen met Jacob Haagsma op Oerol: mooi weer, beeldende elementen en muziek
Redactie Leeuwarder Courant, 15 juni 2020



.

Oerol 2020 – Het Imaginaire eiland op diverse locaties
Uitzinnig.nl, 15 juni 2020


.

Oerol gaat – ondanks alles – ‘gewoon’ van start
De Terschellinger, 15 juni 2020


.

Verbaasde Douwe Bob zet streep door optreden op Terschelling: ‘Dat je wel hutjemutje door de Kalverstraat mag lopen en dat dit op een waanzinnig groot strand niet kan’
Marissa de Jong, Dagblad van het Noorden, 15 juni 2020
.

Douwe Bob wilde vandaag tóch op Oerol spelen, maar de gemeente Terschelling stak daar een stokje voor
Jacob Haagsma, Dagblad van het Noorden, 15 juni 2020

.

REPO: Oerol gaat digitaal van start, Omrop Fryslân, 15 juni 2020.

Oerol giet moandei digitaal fan start
Redactie Omrop Fryslân, 15 juni 2020



.

Palet aan Oerol-ervaringen, online
Jacob Haagsma, Leeuwarder Courant, 14 juni 2020


.

Kunstenaars brengen Oerol’s eilandgevoel digitaal naar het vasteland
Sander Janssens, NRC, 14 juni 2020




.

Douwe Bob wil op Oerol spelen, maar het mag niet
Jacob Haagsma, Leeuwarder Courant, 14 juni 2020




.

Oerol, niet vanaf Terschelling, maar vanuit huis
Sandra Kooke, Trouw, 13 juni 2020
.

Thuisblijvers Oerol testen duurzame voedselinnovaties
Entertainment Business, 12 juni 2020


.

Oerolfans testen voedselinnovaties: bij ontbijt al bijna al je groente binnen
Richold Brandsma, Dagblad van het Noorden, 12 juni 2020


.

Oerol draait warm met digitale editie
Redactie Binnenland, Leeuwarder Courant, 12 juni 2020



.

Oerol stuurt eilandgevoel je huiskamer in
Rianne Kramer, Friesch Dagblad, 12 juni 2020




.

Met pruiken en plaksnorren maakt Karlijn Kistemaker magisch theater van Honderd jaar eenzaamheid
Herien Wensink, de Volkskrant, 11 juni 2020









.

Theater over hoe koopmansgeest ons fataal wordt
Sigrid van der Meij, Human, 10 juni 2020

.

Ook Wende en Yentl en De Boer bij Opium op Oerol
Welingelichte Kringen, 8 juni 2020



.

Friesland schittert door afwezigheid in ‘eredivisie’ van de cultuursector
Kirsten van Santen, Leeuwarder Courant, 6 juni 2020


.

De thuisrecensent: Into The Great Wide Veenfabriek
Sander Janssens, Theaterkrant, 18 mei 2020




.

Oerol-directeur Siart Smit ‘zoomt’ met koning Willem-Alexander
Jacob Haagsma, Leeuwarder Courant, 18 mei 2020



.

Oerol-directeur in video-overleg met de koning
Jacob Haagsma, Leeuwarder Courant, 18 mei 2020




.

Laura van Dolron speelt live: ‘Welkom in je eigen huis’
Joyce Roodnat, NRC, 17 mei 2020



.

Oerol gaat dit jaar volledig online
Ron Rijhard, NRC, 15 mei 2020



.

Oerol dit jaar op ‘imaginair eiland’
Jacob Haagsma, Leeuwarder Courant, 15 mei 2020









.

Tryater 1000&1 Nacht LIVE online afleveringen (teaser), Tryater, 14 mei 2020.

1000&1 Nacht: online – live gespeeld
Tryater: word ‘Vriend van Oerol’ en bekijk de serie op het ‘Imaginaire Eiland’ (Oerol: 15 t/m 19 juni), mei 2020




.

Helemaal niets doen is geen optie, dus wordt festival Oerol dit jaar een ‘imaginair eiland’
Jacob Haagsma, Leeuwarder Courant, 15 mei 2020


.

Festivals pas toegestaan als er een vaccin is, hoe komt het met Oerol?
Redactie Omrop Fryslân, 7 mei 2020


.

Niet op: Emke Idema
Annette Embrechts, Theaterkrant, 6 mei 2020





.

Cornald Maas naar Terschelling voor alternatieve Opium op Oerol
Redactie Binnenland, Dagblad van het Noorden, 1 mei 2020


.

Alle namen zijn bekend voor de alternatieve Opium Op Oerol
AVRO/TROS-Kunst, Opium Op Oerol, 1 mei 2020


.

Friese Festivals wijken uit naar online of volgend jaar
Rianne Kramer en Diane Romashuk, Friesch Dagblad, 23 april 2020


.

Terschelling loopt 19,5 miljoen euro mis door annuleren Oerol
Jacob Haagsma, Leeuwarder Courant, 11 april 2020



.

Oerol-directeur Siart Smit zit met een afgeblazen festival: wat kan wél?
Jacob Haagsma, Leeuwarder Courant, 11 april 2020

.

Oerol onderzoekt andere vormen voor 2020-editie
Entertainment Business, 6 april 2020



.

Oerol formeel afgeblazen, het festival krijgt een ‘virtuele’ vorm
Jacob Haagsma, Leeuwarder Courant, 3 april 2020



.

Oerol krijgt aangepaste versie vanwege coronacrisis
Redactie Cultuur, Leeuwarder Courant, 27 maart 2020



.

Oerol krijgt andere vorm, Lowlands en Parade gaan uit van groen licht
Hannah Stöve, Het Parool, 25 maart 2020


.

Artikelen en reacties op ‘HET WATER KOMT’: mei 2020

Artikelen en reacties op ‘HET WATER KOMT’: januari 2020



.

Artikelen en reacties op ‘HET WATER KOMT’: februari 2020



.

Artikelen en reacties op ‘HET WATER KOMT’: maart 2020



.

Artikelen en reacties op ‘HET WATER KOMT’: april 2020



.

Mei 2020

Het klimaatprobleem ontkennen of corona wegwuiven: het lijkt verdacht veel op elkaar
Esther Bijlo, Trouw, 1 mei 2020
.

Film ‘Planet of the Humans’: batterijen zullen de wereld niet redden
Omslag.nl, 1 mei 2020
.

De mens moet massaal gaan verhuizen voor een leefbaar klimaat
Willem Schoonen, Trouw, 4 mei 2020

.

Fortress Charleston: Will Walling Off the City Hold Back the Waters?
Gilbert M. Gaul, Yale Environment 360, 5 mei 2020
.

Een dijkverhoging voor een derde van Europa’s kust
Laura Wismans, NRC, 7 mei 2020

.

Lasers onthullen dat het helemaal fout gaat op Groenland en Antartica
Vivian Lammers, Scientias, 7 mei 2020

.

Economen pleiten voor groen herstel
Hester van Santen, NRC, 8 mei 2020


.

Schorren zijn ‘harde werkers’ in strijd tegen klimaatverandering
Nieuwsbericht, PZC (Bevelanden). 8 mei 2020


.

Webinar Groen Herstel: ideeën te over, nu nog maatregelen
Nieuwsbericht, Klimaatakkoord.nl, 8 mei 2020

.

Duurzaam: nu of nooit
VPRO Tegenlicht, NPO-2, 10 mei 2020

.

Samen werken we aan een klimaatbestendig Nederland
Nieuwsbericht IPO, Interprovinciaal Overleg, 11 mei 2020

.

Zeespiegelstijging Noordzee en Waddenzee: verschil met mondiale trend verklaarbaar
Programma Naar een Rijke Waddenzee, 12 mei 2020
.

Zeespiegelstijging in Noordzee en Waddenzee: verschil met mondiale trend verklaarbaar
Programma naar een Rijke Waddenzee, Waddenacademie, 13 mei 2020
.

Klimaatadaptatie in het Waddenkustgebied
Nieuwsbericht, Nieuwe Dockumer Courant, 15 mei 2020


.

Wéér is het te droog. Wat gaan we eraan doen?
Marcel aan de Brugh, NRC, 15 mei 2020


.

Nederland voert water veel te snel af, dat veranderen heeft grote consequenties
Dick Veerman, FoodLog, 17 mei 2020

.

Nederland organiseert in januari online klimaattop
H2O-Actueel, 20 mei 2020

.

Delta Works: An Example for the Rest of Us, YouTube-kanaal Megaprojects, 22 mei 2020.

Nederland als voorvechter in de strijd tegen klimaatverandering? Dat kan. Dat moet!
Monique Siemsen, Scientias, 23 mei 2020

.

Klimaforandringerne kan tvinge os til at bygge et dige mellem Norge og Skotland. Så her er, hvordan det ville se ud
Thomas Hebsgaard, Zetland Magasin, 25 mei 2020
.

Zee levert zelf de klei voor het opvangen van zeespiegelstijging
Cor de Boer, Leeuwarder Courant, 26 mei 2020

.

Klimaatstudie: droge zomers treffen het binnenland harder dan de kust
Nieuwsbericht, NOS, 26 mei 2020

.

Mensen vinden klimaat belangrijker door coronacrisis
Nieuwsbericht, BNN/VARA Vroege Vogels, 26 mei 2020

.

Klimaatwinst onderwaterdrainage is luchtfietserij
Mark Middel, Ineke Noordhoff, Tijdschrift Noorderbreedte, 26 mei 2020




.

WATER GOVERNANCE 01/2020; GOVERNANCE VAN DE UITVOERING
Hans Schouffoer, namens redactie, planners en uitvoerders Water Governance, Stowa, mei 2020
.

Planbureau: klimaat- en energiebeleid kost 3 miljard euro per jaar
Rob Koster, NOS-Nieuws, 29 mei 2020
.

Niet meteorietinslag, maar klimaatverandering aan de basis van massa-extinctie 359 miljoen jaar geleden
Joeri Vlemings, Het Laatste Nieuws, 29 mei 2020

.

Hoe kan het eiland Majuro zich aanpassen aan de risico’s van natuurrampen en zeespiegelstijging? Een nieuwe studie
Deltares, 29 mei 2020


.

Artikelen en reacties op ‘HET WATER KOMT’: april 2020

Artikelen en reacties op ‘HET WATER KOMT’: januari 2020



.

Artikelen en reacties op ‘HET WATER KOMT’: februari 2020



.

Artikelen en reacties op ‘HET WATER KOMT’: maart 2020



.

April 2020

Kan de aarde zonder permafrost?
Lucas Brouwers en Gemma Venhuizen, NRC, 1 april 2020
(podcast 40:15 min)




.

Nederland in 2120, Over veiligheid valt niet te onderhandelen
Deltacommissaris, Deltanieuws #1, april 2020
.

Kabinet neemt toch nu klimaatmaatregelen; productie kolencentrales omlaag
Michiel Breedveld, NOS, 2 april 2020
.

‘Als de klimaatcrisis eenmaal op de IC ligt, zijn we te laat’
Paul Luttikhuis, NRC, 2 april 2020

.

Trek de portemonnee ook voor het klimaat
Esther Bijlo, Trouw, 3 april 2020

.

Het ijzingwekkende lot van permafrost
Gemma Venhuizen, NRC, 3 april 2020


.

De klimaatcrisis wacht niet
Campagne, Team DeGoedeZaak, 3 april 2020
.

Onder het ijs van Antarctica ligt een subtropisch paradijs
Joep Engels, Trouw, 5 april 2020

.

New Orleans: dijken omhoog en meer slib langs de kust
Teake Zuidema, techniek & Wetenschap, 6 april 2020


.

Verleden is geen indicatie voor extreem weer van de toekomst
Teake Zuidema, techniek & Wetenschap, 6 april 2020


.

Klimaatadaptatie evalueren met participatief leren: ClimateCafé Malmö
Floris Boogaard (Hanzehogeschool Groningen, Deltares), Govert Geldof (Geldof c.s.), Antal Zuurman (Aquantal), H2O, 6 april 2020

‘Juist tijdens een crisis zijn beloftes van levensbelang, ook om vertrouwen in elkaar te houden’
Leonie Breebaart, Trouw, 6 april 2020


.

TU Delft sluit zich aan bij internationale ‘Climate Alliance’
Arnoud Cornelissen, Innovation Origins, 6 april 2020

.

Het virus is maar één schakel in hele keten
Bruno Latour (Uit: Le Monde van 25 maart 2020
Vertaling: Menno Grootveld), De Groene Amsterdammer, 6 april 2020




.

Intussen gaat de opwarming door
Willem Bosma, Leeuwarder Courant, 7 april 2020

.

Deze wet kan van Europa het eerste uitstootvrije continent maken
Wester van Gaal, De Correspondent, 7 april 2020
.

Klimaatverandering kan er nog dit decennium voor zorgen dat ecosystemen ineenstorten
Vivian Lammers, Scientias, 9 april 2020
.

European Green Deal must be central to a resilient recovery after Covid-19
Climate Home News, 9 april 2020
.

Moreel leven leiden onmogelijk zonder kennis van klimaatverandering
Floris van den Berg, The Post Online, 14 april 2020
.

Zeeuws Deltaplan zoet water gaat van start
Groene Ruimte, Nieuws, 15 april 2020

.

Naar de rechter voor een schoon milieu? Dat gaat steeds vaker gebeuren, denkt jurist Daphina Misiedjan (32)
Frank Straver, Trouw, 15 april 2020
.

Wetenschappers slaan alarm: ‘Droogte is een sluipmoordenaar’
Jean-Pierre Geelen, de Volkskrant, 16 april 2020


.

Afvlakking van de klimaatcurve in de post-COVID-wereld
Patrick Verkooijen , CEO Global Center on Adaptation (WEF), 17 april 2020
.

Goed gedrag is niet genoeg. Om het klimaat te redden is een systeemverandering nodig
Stijn Klarenbeek, Vrij Nederland, 18 april 2020

Wetenschappers luiden de alarmbel: Het smelten van ijs in Groenland is verantwoordelijk voor 40% van de zeespiegelstijging in 2019
Martijn Peters, Het Laatste Nieuws, 18 april 2020
.

‘Alle landen hebben economisch voordeel van aanscherpen klimaatbeleid’
NU.nl. Nieuws (n.a.v. Chinese wetenschappers in Nature Communications, 20 april 2020

Toon lef kabinet, en kies na deze crisis voor die ándere economie
Maria van der Heijden, Trouw, 20 april 2020
.

Een tweede Groningen
Ditty Eimers, De Groene Amsterdammer, 22 april 2020


.

Waarom de kaart van Nederland in 2120 hoop en inspiratie biedt
Marcel Ten Hooven. De Groene, 22 april 2020
.

Ik moet er niet aan dénken dat de zeespiegel stijgt
H2O Premium, 23 april 2020

.

Uitstel klimaattop maakt Amerikaanse verkiezingen nog crucialer
Thom Woodroofe, Brendan Guy, MO-Mondiaal Nieuws, 23 april 2020
.

Regie en keuzes in het nationaal
omgevingsbeleid (NOVI)

drs. K.H. Ollongren, De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, 23 april 2020
.

Kabinet neemt extra klimaatmaatregelen
Peter Winterman, Het Parool, 24 april 2020


.

“Effecten van klimaatverandering laatste vijf jaar meer dan duidelijk”
Het Laatste Nieuws (Bron NoodweerBenelux, 26 april 2020
.

Niet de strijd tegen water, maar vóór water
Commentaar Trouw, 28 april 2020

.

WATCHLIST | CLIMATE CHANGE
Studium Generale Groningen, 28 april 2020


.

VPRO Tegenlicht uitzending 10 mei: “Duurzaam nu of nooit”
Duurzaamondernemen.nl, 30 april 2020


.

Proeftuin voor dijkexperts
Pieter van den Brand, Waterforum Magazine 2, april 2020


.

STAPPEN NAAR een natuurinclusieve KRINGLOOPLANDBOUW – mei 2020

STAPPEN NAAR een natuurinclusieve KRINGLOOPLANDBOUW – januari 2020




.

STAPPEN NAAR een natuurinclusieve KRINGLOOPLANDBOUW – februari 2020




.

STAPPEN NAAR een natuurinclusieve KRINGLOOPLANDBOUW – maart 2020




.

STAPPEN NAAR een natuurinclusieve KRINGLOOPLANDBOUW – april 2020




.

Mei 2020

Geert en zijn boerderij van 200 mensen
VPRO Tegenlicht, Future Shock Pioniers – aflevering 4, 3 mei 2020
(Podcast)

.

Stikstofplan heeft zelfde denkfout als de PAS
Theo Klein, Friesch Dagblad, 3 mei 2020



.

Rabobank wil boeren in de toekomst verplichten om duurzamer te produceren
Barbara Baarsma, BNN/VARA, Vroege Vogels, 3 mei 2020 (radiofragment)

Minister, de boer wacht op kringlooplandbouw
John Arink, Monique van der Laan en Jorien de Lege, AD (Opinie), 5 mei 2020

.

Column: Zijn we klaar voor de toekomst?
Alex Datema, Veldpost, 5 mei 2020

.

RDA pleit voor aandacht voor dierenwelzijn bij omschakeling naar kringlooplandbouw
AgriHolland Nieuws, 6 mei 2020
.

Landbouw stabiele factor voor Nederlandse economie
Peter Smit, Nieuwe Oogst, 7 mei 2020


.

RDA: zet het dier voorop in kringlooplandbouw
Ilona Lesscher, Nieuwe Oogst, 7 mei 2020

.

Online debat ‘Natuurinclusieve landbouw; een mythe?’, YouTube-kanaal Communicatiebureau de Lynx, 7 mei 2020.

Terugblik online debat: Sterrensysteem voor natuurinclusieve landbouw?
Rob Janmaat, Communicatiebureau De Lynx, 8 mei 2020
.

De toekomst van natuurinclusieve landbouw hangt af van het GLB
Rob Janmaat (Communicatiebureau de Lynx), Linkedin, 8 mei 2020
.

Gelukt! Vanavond is onze kringloop-commercial te zien op tv!
Caring Farmers, Nieuws, 8 mei 2020

.

Caring Farmers Kringloopcommercial, YouTube-kanaal Caring Farmers, 8 mei 2020.

Manifest tot herleving van het landbouwdebat
Joris Lohman en Jeroen Candel, Foodlog, 9 mei 2020

.

Herman Wijffels: ‘Het tijdperk van het individu is voorbij, ook in de landbouw’, YouTube-kanaal Foodlog, 10 mei 2020.

Interview Herman Wijffels: ‘Het tijdperk van het individu is voorbij, ook in de landbouw’
Alexis de Roode, Foodlog, 11 mei 2020

.

Met deze ideeën krijgt de natuur weer de ruimte
Jan van Poppel, De Correspondent, 11 mei 2020

.

Advies: concentreer landbouwgebieden
Martha Bakker (Denktank DenkWerk), Gebiedsontwikkeling.nu, 11 mei 2020

Opinie: Tjeerd De Groot en integriteit
Sieta van Keimpema, Melkvee, 11 mei 2020

.

Caring Farmers timmert aan de weg met commercial
Ruth van Schriek, Veldpost, 12 mei 2020

.

‘Draagvlak voorop in nieuwe GLB’
Nieuws GLB, dubbelinterview GLB met André Arfman (NAJK) en Alex Datema (BoerenNatuur), 12 mei 2020

.

Marc Calon treedt terug als voorzitter LTO Nederland
Persbericht LTO, 13 mei 2020

.

Gematigde boerenvoorman laat landbouwsector diep verdeeld achter
Vasco van der Boon en Bas Knoop, Financieel Dagblad, 13 mei 2020
.

Commentaar: Het vertrek van Marc Calon
Gerdt van Hofslot, Dagblad van het Noorden, 14 mei 2020


.

Deltaplan Veehouderij, Goed voor mensen. Goed voor dieren.
Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren, 14 mei 2020







.

Het leerbedrijf Warmonderhof: Een baken in de transitie naar een kringlooplandbouw?
Oomen, G., J. de Wit, N.J.M. van Eekeren, Rapport 2020-013 LbD. Louis Bolk Instituut, Bunnik. 48 p., mei 2020





.

“Zelfvoorzienend kringloopbedrijf is economisch haalbaar en duurzaam”
Nieuws, Bio Journaal, 14 mei 2020


.

Blog: Er is zoveel meer dan stikstof
Alex Datema, #werkplaatsvitaalplatteland (Blog), 14 mei 2020



.

Stad en land verbinden met voedsel
Joks Janssen, NRP, 14 mei 2020


.

De landbouw moet juist verder intensiveren
Hidde Boersma en Maarten Boudry, NRC, 14 mei 2020


.

Geschiedenis van kunstmest: van vogelpoep tot ammoniaksynthese
Tialda Hoogeveen (De geur van hooi), Historiek, 14 mei 2020

.

Er waait een groene wind over Wageningen Universiteit
Mac van Dinther, de Volkskrant, 15 mei 2020








.

Vernatting veenweiden: kabinet kiest voor ‘functie volgt peil’
Nieuwsbericht Waterforum, 15 mei 2020

.

SPNA: ‘Biologisch telen zonder dierlijke mest is goed mogelijk’
Nieuwsbericht, AgriHolland, 15 mei 2020

.

Nederland voert water veel te snel af, dat veranderen heeft grote consequenties
Dick Veerman, Foodlog, 17 mei 2020

.

‘GLB-budget matchen met andere middelen’
Nieuws GLB, dubbelinterview GLB met Natasja Oerlemans (WNF) en Thijs Cuijpers (LTO Nederland), 18 mei 2020

Brussel wil biologische landbouw ruim verdubbelen
Marc Peeperkorn, de Volkskrant, 18 mei 2020


.

Burgergroep in Groningen wil eigen boerderij beginnen: Herenboeren
Gea Meulema, Dagblad van het Noorden, 18 mei 2020

.

Europa moet schoner en groener. Nu écht, zo wil de Commissie
Paul Luttikhuis en Clara van de Wiel, NRC, 19 mei 2020

.

Iedereen een beetje boer, voor een bruisend boerenland
Bert Nijmeijer, NRC, 19 mei 2020


.

Hoe de natuur zelf het klimaat kan redden
Ben van Raaij, de Volkskrant, 19 mei 2020

.

‘De toekomst van ons voedselsysteem schuilt in een goede balans tussen lokale en mondiale markten.’
Rabobank, interview Joris Lohman (FoodHub), 19 mei 2020







.

Webinar Natuurinclusieve Landbouw
Groen Kennisnet, 19 mei 2020
(diverse video-links)



.

Moet landbouw echt verder intensiveren?
Antoon Vanderstraeten, Vilt (België), 19 mei 2020
(opiniestuk)

.

Herenboeren Kantelen het Voedselsysteem
Commons Network Team, 19 mei 2020

.

Plan Timmermans: Europeanen moeten anders gaan eten
Mark van Assen, Algemeen Dagblad, 19 mei 2020



.

Groen boeren ‘levert een hoop geld op’, Brussel komt vandaag met de plannen
Bert van Slooten en Hannah van der Wurff, NOS Nieuws, 19 mei 2020
.

Farm to Fork Strategy – for a fair, healthy and environmentally-friendly food system
European Union, Strategy and Documents (Green Deal)



.

Brussel wil verdubbeling biologisch areaal
Peter Smit, Nieuwe Oogst, 19 mei 2020



.

EU Farm to Fork Strategy, YouTube-kanaal Europese Commissie, 20 mei 2020.

EU overweegt ‘het evenwicht te herstellen’ tussen mens en natuur
Anton Lazarus, META, EEB, 20 mei 2020
.

Bijval en kritiek voor Timmermans’ From Farm to Fork strategie
Redactie Foodlog, 20 mei 2020

.

Europese Commissie presenteert nieuwe biodiversiteitsstrategie
Redactie Groene Ruimte, 20 mei 2020
(link volledige Biodiversiteitsstrategie)

.

Er is meer dan goedkoop voedsel
Frank Stroeken, NRC, 20 mei 2020


.

Update GLB-pilot ‘Hoe? Zo!’: gebiedspartners tevreden over gezamenlijk opgestelde plannen
Actueel Nieuws, BoerenNatuur, 20 mei 2020

.

EU-plan Boer-tot-Bord roept vooral vragen op
Jan Braakman, Food + Agri Business, 20 mei 2020


.

“Minister ondersteunt Europees biologisch keurmerk weinig”
Nieuwsbericht Biojournaal, 20 mei 2020
(incl. link Rapport Algemene Rekenkamer)

.

“Nederland moet forse stappen zetten om mee te komen met EU groei”
Michaël Wilde (Bionext), Biojournaal, 22 mei 2020

.

Column: Frank Verhoeven: Kringlooplandbouw
Frank Verhoeven, Akkerwijzer, 22 mei 2020

.

Stikstof telen werkt: een nieuwe stap naar kringlooplandbouw
Nieuwsbericht Biojournaal, 22 mei 2020
(incl. link onderzoek SPNA en Louis Bolk Instituut)

.

Voedselproductie moet eerder robuust dan efficiënt zijn
Michiel Korthals, NRC, 22 mei 2020


.

Meer natuur op akkers door strokenteelt
Dirk van Apeldoorn, WUR, Wageningen University & Research, 22 mei 2020

.

Oude boer op dood land
Tommy Wieringa, NRC, 23 mei 2020





.

‘Farm to Fork strategy’: de Europese landbouw heeft minder haar zin gekregen dan ze gewend is
Joost de Jong, Foodlog, 24 mei 2020

.

Ons kent ons in het topsectorenbeleid
Herman Lelieveldt, FTM, Follow The Money, 25 mei 2020


.

“Voor natuurinclusieve kringlooplandbouw zal ergens betaald moeten worden”
Durk Durksz en Pyt Sipma bij Omrop Fryslan, 26 mei 2020 (radiofragment; start [14:55])
.

Stichting BD Grondbeheer koopt 28 hectare grond voor Boer Brunia
Nieuwsbericht Biojournaal, 26 mei 2020
(+ reportage BD Grondbeheer Jaring Brunia)


.

TRANSITIECOALITIE VOEDSEL BEPLEIT VERANDERINGEN IN TOPSECTOREN- EN INNOVATIEBELEID
TCV, Transitiecoalitie Voedsel, 26 mei 2020
(incl. ‘Voorstellen TcV voor missiegedreven innovatiebeleid van de overheid’)

Geen laaghangend fruit binnen landbouw- en voedselbeleid
Nieuwsbericht, PBL, Planbureau voor de Leefomgeving, 26 mei 2020

.

Stikstof telen werkt: een nieuwe stap naar kringlooplandbouw
Redactie Duurzaam Nieuws, 26 mei 2020

.

Klimaatwinst onderwaterdrainage is luchtfietserij
Mark Middel, Ineke Noordhoff, Tijdschrift Noorderbreedte, 26 mei 2020




.

Bert van Ruitenbeek: “Boer en burger, als mensen kunnen we het samen eens worden”
Bert van Ruitenbeek, Biojournaal, 26 mei 2020 (Column: ook in De Betere Wereld krant)

.

Kansrijk landbouw- en voedselbeleid
Analyse van beleidsopties voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 vanuit verschillende perspectieven, mei 2020
(PBL-Rapport [download] en Toelichting)






.

‘Het grote gesprek moet gevoerd worden, anders blijven we rommelen’, YouTube-kanaal Foodlog, 26 mei 2020.

‘Het grote gesprek moet gevoerd worden, anders blijven we rommelen’
Alexis de Roode, Foodlog, 27 mei 2020

.

Duurzame Melkveehouderij Drenthe: deelnemer Peter Oosterhof, YouTube-kanaal Provincie Drenthe, 27 mei 2020.

Martin Scholten gaat WUR positioneren in Brussel
Nieuwsbericht, WUR Resource, 28 mei 2020


.

Waarom dertig jaar natuurbeleid niks heeft opgeleverd
Emiel Hakkenes, Trouw, 28 mei 2020


.

HOE DE BOERENWERELD ZICH SPLITST
Sjoerd Hofstee, Melk van het Noorden, 29 mei 2020








.

Boeren moeten niet produceren naar wat mensen willen eten, maar naar draagkracht van de aarde
Annette Harberink, Geert van der Veer en Ruud Zanders (Caring Farmers), Opinie Financieel Dagblad, 29 mei 2020
.

Zuid-Holland wil met boeren in gesprek over versnellen verduurzaming landbouw
Renske Luimes, Agraaf, 29 mei 2020
.

DARWIN WIJST DE WEG NAAR VERGROENING
Sjoerd Hofstee, Melk van het Noorden, 29 mei 2020

.

Met 70 koeien naar € 100.000 inkomen
Jelle Feenstra, Melk van het Noorden, 30 mei 2020







.

Column: Biolandbouw naar 25 procent in 2030 is misschien wel gevaarlijke ambitie
Lauk Bouhuijzen, Melkvee, 30 mei 2020
.

JA, OOK IK WIL EEN EERLIJKE VLEESPRIJS!
True Animal Protein Price (TAPP), mei 2020
(Petitie)




.

STAPPEN NAAR een natuurinclusieve KRINGLOOPLANDBOUW – april 2020

STAPPEN NAAR een natuurinclusieve KRINGLOOPLANDBOUW – januari 2020




.

STAPPEN NAAR een natuurinclusieve KRINGLOOPLANDBOUW – februari 2020




.

STAPPEN NAAR een natuurinclusieve KRINGLOOPLANDBOUW – maart 2020




.

April 2020

Provincie gaat 700 hectare grond duurzaam verpachten
RTV Noord Nieuws, 3 april 2020

.

Waarom de boeren de onderhandelingstafel verlieten
Nikki Sterkenburg, Vrij Nederland. 5 april 2020
.

De toekomst van de veeboer: de politicus en de veevoerfabrikant blijven het fundamenteel oneens
Lukas van der Storm, Eindhovens Dagblad, 5 april 2020

.

Blog Alex Datema: Het herdefiniëren van ‘de goede boer’
Alex Datema, website BoerenNatuur, 6 april 2020


.

Boeren horen bij Nederland-Televisiespot, YouTube-kanaal Farmers Defence Force, 7 april 2020.
De huidige voedseltransitie met Joris Lohman, YouTube-kanaal Food Hub, 7 april 2020.

Crowdfunding maakt nieuw sociaal energielandschap Zonne Akkers van Meedenaren bij Zuidbroek mogelijk
Johan de Veer, Dagblad van het Noorden, 7 april 2020

Natuurlijk Werken; De basis van Natuur-inclusieve Landbouw
Pure Graze (Blog), 10 april 2020

.

Manifest van 170 wetenschappers: het is een blunder als we niet groener uit de coronacrisis komen
(Incl. Manifest 170 wetenschappers + namen)
Frank Straver, Trouw, 11 april 2020

De TELOORGANG van de GRUTTO, de ‘Kening fan ‘e Greide’ op een VERARMD BOERENLAND
Robert Rosendal, Kunst en Landschap Noord Nederland, 15 april 2020
.

Hoe meer biodiversiteit, hoe stabieler de opbrengsten
Bio Mijn Natuur, herplaatsing n.a.v. verschijning artikel in Science Advances, 15 april 2020 (artikel ingesloten)
.

“Richt noodsteun op regionale en natuurinclusieve kringlooplandbouw”
Bio-Journaal, Nieuws, 16 april 2020
.

Meer gras spekt de kas (deel 1)
Peter Takens, Wij.land, 16 april 2020
.

Coronacrisis en de voedselmarkt: wat zijn de effecten?
Kassa – BNNVARA (artikel), 16 april 2020

.

Provincies Drenthe en Groningen subsidiëren proef biologische strokenteelt in Valthermond
Dagblad van het Noorden, Nieuwsbericht, 16 april 2020

Een pleidooi voor woest aantrekkelijk natuurbeleid: #herwoesting
Jan van Poppel, de Correspondent, 16 april 2020
.

Kringloopboeren, verenigt u!
Peter Oosterhof, Melk van het Noorden, 17 april 2020
.

WUR: krimp veestapel niet altijd nodig
Johan Oppewal, Boerderij, 17 april 2020


.

Maak de landbouw robuuster voor gegarandeerde voedselvoorziening
Jan Willem Erisman, Joop (Opinie), 17 april 2020
.

Ontwikkelrichtingen voor de Nederlandse landbouw in 2050
WUR, Wageningen University & Research, Nieuws, 17 april 2020

.

Landbouw in Nederland in 2050, Effecten van ontwikkelrichtingen
WUR, Wageningen University & Research, april 2020





.

Landbouwgrond: zo waardevol en toch te duur
Susan Drion, Biodiversity in Business (Blog), 20 april 2020

.

Ontwikkelrichtingen voor de Nederlandse landbouw in 2050
Melkvee.nl, Nieuws, 20 april 2020

.

Deze duurzame boer heeft zowaar een opvolger gevonden
Pieter Hotse Smit, de Volkskrant, 20 april 2020

.

Steun voor eigen zuivellijn Schiermonnikoog
Nieuwsbericht Provincie Friesland, 21 april 2020

.

Franke Remerie geeft boerengrond een tweede leven, en u kunt daarbij helpen
Emiel Hakkenes, Trouw, 23 april 2020

.

Regie en keuzes in het nationaal
omgevingsbeleid (NOVI)

drs. K.H. Ollongren, De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, 23 april 2020
.

Stikstofaanpak versterkt natuur en biedt economisch perspectief
Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Nieuwsbericht, 24 april 2020

.

Nature-based agriculture for an adequate human microbiome
Jan Willem Erisman, Springer Nature, 24 april 2020

.

Weerstand van alle kanten tegen nieuwe stikstofaanpak
Emiel Hakkenes, Trouw, 24 april 2020

.

Deze keer gaan de boeren niet naar het Malieveld
Jorg Leijten, Geertje Tuenter en Rik Rutten, NRC, 24 april 2020


.

Webinar Herenboeren Nederland, Vimeo-kanaal Herenboeren Nederland, 24 april 2020.

5 miljard voor stikstofproblemen
Vroege Vogels, 26 april 2020
(radiofragment)

.

‘Tegenstelling biologische en gangbare landbouw gaat verdwijnen’
Joris Gerritsen, Leeuwarder Courant, 26 april 2020
.

Blijf, jonge boer
Dorine van den Beukel, Freya Zandstra, Noorderbreedte, 28 april 2020


.

Uitkoopregeling kabinet versterkt de tweedeling
Franke Remerie (Land van Ons), artikel Linkedin, 29 april 2020



.

Help mee, voor een kringloop-commercial op tv
Oproep aan burgers: ’Sluit je aan bij de kringloopbeweging’, Caring Farmers, 29 april 2020

.

Akker van de Toekomst brengt duurzaam telen dichterbij
Jorg Tönjes, Nieuwe Oogst, 29 april 2020

.

Tijd voor een groene Mansholt
Peter de Pater, Vogelbescherming Nederland, 29 april 2020


.

Structurele belemmeringen voor een transitie naar meer natuurinclusieve melkveehouderij, YouTube-kanaal UUGeosciences, 30 april 2020.

Kunst en Landschap neemt BURGER (COLLECTIEVEN) serieus en roept op tot aansluiting bij ‘DE TRANSITIE MOTOR’

Coronacrisis zet samenleving in beweging; roep om collectieve actie

De huidige coronacrisis roept veel vragen op over de verhouding overheid versus markt, respectievelijk publieke versus private verantwoordelijkheid. De verantwoordelijke en solidaire burger is in korte tijd het rolmodel geworden. ‘We moeten het samen doen’ klinkt het overal – de hele dag door.

Alle reden om beter naar het fenomeen burgercollectieven – waarbij burgers al ruime ervaring met ‘samen doen‘ hebben opgebouwd – te gaan kijken. Dat vinden Tine De Moor, Ton Duffhues en Eva Vriens, drie wetenschappers deel uitmakend van het onderzoeksteam Instituties voor Collectieve Actie van Utrecht University, dat ‘collectieve actie‘ in historisch perspectief navorst.

Burgercollectieven staan klaar om de post-coronasamenleving vorm te geven‘, kopte De Groene Amsterdammer dan ook op 4 mei jongstleden bovenaan hun longread. Zij doen daarin een appèl op politiek en overheid, bedrijfsleven en instellingen om ‘acties’ en initiatieven van burgers en burgercollectieven te erkennen en serieus te nemen. Om daarmee de ‘nieuwe’ sociale betrokkenheid en gemeenschapszin ten gevolge van de coronacrisis te duiden, onderstrepen – kracht bij te zetten.

© Jean-Pierre Geusens/Novum

Burgercollectieven staan klaar om de post-coronasamenleving vorm te geven
Tine De Moor, Ton Duffhues en Eva Vriens, De Groene Amsterdammer, 4 mei 2020



.

Kunst en Landschap Noord Nederland

Kunst en Landschap is zo’n burgerinitiatief. Vanaf 2019 maak ik me sterk om het multimediale platform in spe van de grond te tillen. Ik sluit me graag aan bij de oproep van deze drie sociaal wetenschappers in de hoop dat een multidisciplinaire benaderingswijze en invulling van de transities die we samen het hoofd moeten bieden zal leiden tot een duurzamer en veerkrachtiger samenleving.

Niet in de laatste plaats omdat Noord Nederland beschikt over een groot en divers potentieel aan kennis, vaardigheden en innovatiekracht, waarbij de afgelopen jaren al diverse coalities vanuit verschillende disciplines gesmeed zijn – veelal technologischeKunst en cultuur zijn daarbij mijns inziens (nog) te veel een ondergeschoven (en ondergewaardeerd) kindje.

Kunst en Landschap gelooft in de kracht van verbeelding. Ook in de rol van kunst en cultuur als voedingsbodem voor nieuwsgierigheid, verbazing, innovatie en vernieuwing. Verbeelding verrijkt, verruimt en vergroot. (Radicale) verbeelding zet mens en omgeving in beweging.

Vanuit deze visie – landschap centraal, in harmonie met de natuur – hoop ik via ‘De Transitie Motor‘ een bijdrage te kunnen leveren aan het (Noord) Nederland van morgen. Ik hoop hiermee ook jou te inspireren. Hieronder lees je er alles over. Doe je mee?

De Transitie Motor: Zorg voor het Nederland van morgen

Een dag na verschijning van bovenstaand artikel postte Hanna Lára Pálsdóttir, projectleider ‘Proeftuin Nederland van Morgen‘ bij het Ministerie van BZK, via Linkedin een ‘Oproep‘, vergezeld gaand van een ‘Handreiking‘, waarmee ze haar lezers verzocht een petitie, ‘De Transitie Motor: Zorg voor het Nederland van morgen‘, naar de regering te sturen en deze op sociale media te delen. Hieronder haar post:

,,Doe jij ook mee?

In de afgelopen weken hebben we met een groep van in totaal z’n 800 mensen online gesproken over de toekomst van Nederland. Hoe ziet het Nederland van morgen eruit? Welke waarden vinden we belangrijk voor het samen leven? ‘De Transitie Motor’ is het resultaat van deze gesprekken met als doel om te leren en experimenteren en bouwen aan een duurzame en veerkrachtige samenleving.

In een HANDREIKING maken we duidelijk hoe er overal door de samenleving al allerlei mensen en initiatieven bezig zijn die met elkaar de kennis, kunde en expertise hebben om onze toekomst mede vorm te geven. Daarnaast schreven we een OPROEP tot verbinding en aansluiting, want we willen de beweging zichtbaar en sterker maken en we hopen dat vele medelanders zich hierbij aansluiten.”


Hanna Lára Pálsdóttir, Ministerie BZK

Ik was een van die achthonderd mensen die aan (onderdelen van) de – uiterst onderhoudende en leerzame – online gesprekken over de toekomst van Nederland deelnam. Als initiatiefnemer van het multimediale platform Kunst en Landschap, dat in 2021 van start gaat, heb ik natuurlijk goed mijn (noordelijk) oor te luisteren gelegd. Mooie contacten opgedaan en heel wat afgezoomd en geslacked. Een van de ‘lijfspreuken’ van Kunst en Landschap deed het overigens erg goed tijdens de sessies:

,,In de zoektocht naar oplossingen voor de transities die op ons afkomen kunnen kunst en cultuur de motor voor verandering(sgezindheid) zijn, als spiegels van en voor ‘verbeelding’ van een hoopvolle toekomst.”


Robert Rosendal, Kunst en Landschap

Hieronder vind je de documenten. Invullen en delen maar! Zet jezelf en je netwerk in beweging voor een duurzame en veerkrachtige economie. Voor een aantrekkelijk landschap en voor een rijke culturele leefomgeving die je graag aan volgende generaties doorgeeft! Mijn petitie is de deur al uit.

Hallo Nederland, hallo allemaal,
Sjoerd Kluiving, Derk Loorbach, Jelleke de Nooy van Tol, ambassadeurs van de Transitie Motor





.

Handreiking voor het Nederland van morgen
Samen verder na (of met) Corona
(volgens 10 pijlers/paden)





.

De Transitie Motor: Zorg voor het Nederland van morgen
(petitie)






.

Eerste noordelijke editie ‘Vonketon’ van start: 14 en 15 mei 2020

Beeld: © Vonketon

Nog een oproep! Ook in Friesland beraadt men zich op een toekomst na het Covid-19-virus. Initiatiefnemers uit groepen van al langer en vaker met elkaar samenwerkende partners – vanuit verschillende disciplines – organiseren op 14 en 15 mei aanstaande hun eerste ‘Vonketon‘.

Ze zijn ervan overtuigd dat in tijden van crisis ook innovaties en kansen (kunnen) ontstaan. Tegelijkertijd vragen ze zich af hoe ze die ook na de crisis om kunnen zetten in daadkracht – ‘vast kunnen houden’.

Toekomstpanorama voor een Ministerie van de Toekomst

Vonketon-mentorenoverleg online, 4 mei 2020.
Beeld: Klaas Sytse Spoelstra

.

De Vonketon is onderdeel van een proces waar via verschillende activiteiten een beweging op gang wordt gebracht om samen tot een Toekomstpanorama voor de regio te komen – voor na de ‘crisis’: de Blue Delta. Ze zien deze als de noordelijke schil van Nederland. Met de resultaten van de Vonketon proberen ze concrete ‘spin-offs’ te realiseren, samen met maatschappelijke partners uit de regio en daarbuiten. De verbeeldende resultaten van het Toekomstpanorama worden nadien aangeboden aan een ‘Ministerie van de Toekomst‘.

,,Wij willen vonkjes verspreiden in de wereld”, vertelt Wini Weidenaar, een van de initiatiefnemers van Vonketon. Luister hier naar een interview dat Omrop Fryslân met haar had op 5 mei jongstleden: ‘Tweedaagse brainstorm over de toekomst na de coronacrisis‘.

Vonketon richt zich dus nadrukkelijk op het Noorden, maar deelnemers en mentoren uit het hele land met hart voor de Bleu Delta kunnen zich via de site aanmelden. Kunst en Landschap doet natuurlijk mee met deze eerste Vonketon, ook vanuit journalistiek oogpunt. In de hoop dat de vonken er meteen al met de editie-2020 vanaf zullen springen. Doe je ook mee? Klik op de illustratie hieronder en hop on in!

Beeld: © Vonketon

Vonketon ‘Aftermovie editie 2020’

Vonketon aftermovie, YouTube-kanaal De Uitkijkers, 24 juni 2020.

De TELOORGANG van de GRUTTO, de ‘Kening fan ‘e Greide’ op een VERARMD BOERENLAND

Beeld: Getty

De grutto, icoon van de weidevogelgemeenschap

Ondanks alle inspanningen in de afgelopen dertig jaar om de Nederlandse weidevogels te beschermen, gaat het bijzonder slecht met de broedvogels van het agrarische gebied. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn verstedelijking en intensivering van de landbouw. Sinds de jaren zestig van de vorige eeuw is de populatie grutto’s met bijna 70 procent afgenomen.

In het spoor van de grutto, Koning van de Weide,YouTube-kanaal De Visdief. 25 oktober 2016.

Veel geschikt habitat is verdwenen en er worden te weinig kuikens ‘vliegvlug‘ om de jaarlijkse sterfte te compenseren. ,,Om daar iets aan te kunnen doen, moet je eerst begrijpen wáár het, en wát er precies mis gaat”, zegt Theunis Piersma, hoogleraar Trekvogelecologie aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Piersma is (ook) verbonden aan het NIOZ, het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee op Texel, waar hij (wereldwijd) onderzoek doet aan trekvogels – voornamelijk die van het open weide- en waddenlandschap – met een ruime blik, vanuit Noord Nederland. Zijn verbondenheid – van jongs af aan – met de grutto steekt hij daarbij niet onder stoelen of banken. Hij is mede-initiator van het in 2012 opgerichte burgerinitiatief Kening fan ‘e Greide, Fries voor ‘Koning van de Weide‘ – de grutto.

Wat doet Kening fan ‘e Greide, YouTube-kanaal Kening fan ‘e Greide, 5 december 2017.

Diepgaand populatieonderzoek over een langere periode op een grote ruimtelijke schaal

,,Ontstaat het probleem tijdens het broedseizoen door bijvoorbeeld lage nestoverleving, hoge kuikensterfte, of door bijvoorbeeld een slechte conditie van volwassen vogels? Of juist in een andere fase van de levenscyclus, door sterfte in het eerste jaar, of door problemen tijdens trek en overwintering? Dergelijke veelomvattende vragen vereisen diepgaand populatieonderzoek over een langere periode op een grote ruimtelijke schaal.”


Theunis Piersma, Conservation Ecology Group RuG

Dat onderzoek ging hij aan. In 2004 is Piersma bij de Groninger universiteit een langjarig internationaal Grutto-onderzoek gestart in Zuidwest Fryslân, waar – tot nu toe – plaatselijk (nog) veel grutto’s voorkomen:

De grutto, icoon van de weidevogelgemeenschap

Dat leverde hem tien jaar later de jaarlijks door de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) uit te reiken Spinozapremie op, de hoogste wetenschappelijke onderscheiding in Nederland, in de volksmond: de ‘Nederlandse Nobelprijs’. Hij stelt zich zelf aan je voor:

.

‘Grutto-onderzoeker’ Theunis Piersma wint ‘Nederlandse Nobelprijs’

,,De grutto is de afgelopen twintig jaar (2014, red.) van een heel algemene vogel naar een hele zeldzame vogel gegaan; en dat geldt eigenlijk voor alle vogels van het boerenland.”


Theunis Piersma
Theunis Piersma, NWO-Spinozalaureaat 2014, YouTube-kanaal NWO, 9 september 2014.

,,Wat we al eerder ontdekt hebben is dat die vogels enorm flexibel zijn; misschien niet de geesten, maar in ieder geval hun lijven die voortdurend aan verandering onderhevig zijn, omdat ze iets moeten, of omdat de omgeving verandert. Die verandering, dat is een soort algemene fascinatie van me.”


Theunis Piersma

Historisch moment: ‘We kunnen kleine vogels hun leven lang volgen!’

NWO Spinozapremie voor Theunis Piersma, YouTube-kanaal RuG, 6 juni 2014.

De Spinozapremie maakte het voor Piersma mogelijk om verder onderzoek te doen naar de rol van omgevingsfactoren tijdens de groeifase van trekvogels. Niet alleen het zeer welkome onderzoekssubsidiebedrag, twee en een half miljoen euro, gaf reden tot vreugde en optimisme, ook de voortschrijdende techniek droeg bij aan onderzoeksmogelijkheden en -innovatie.

Voor het eerst in de geschiedenis konden Piersma en zijn team kleine vogels hun leven lang volgen – niet alleen door ze te zenderen en (voornamelijk demografische en genetische) gegevens te registreren, maar ook – wat volgens Piersma onderschat is – door de metingen te gebruiken voor onderzoek naar omgevingsinvloeden. Daar waar het onderzoek van biologen en ecologen voorheen een ‘wat beta-achtig’ karakter had, koos Theunis Piersma voor een (‘beetje een groezelige‘) holistische benaderingswijze, die er – simpel gezegd – van uitgaat dat alles (in de natuur) met elkaar verbonden is.

Wat dieren elkaar over onze wereld vertellen

In mei 2012 presenteerde het tijdschrift De Groene Amsterdammer de tien grootste doorbraken in de wetenschap van dat moment. 89 bèta-wetenschappers beantwoordden op hun verzoek vragen over de belangrijkste ontwikkelingen in hun vakgebied, de doorbraken die ze verwachtten, en de waarde van hun wetenschap voor de samenleving. Theunis Piersma was daar een van. Zijn antwoorden toentertijd lees je in: ‘Wat dieren elkaar over onze wereld vertellen‘.

,,Ons werk aan trekvogels kan de vensters openen naar universums van communicatie en wereldwijde connectiviteit waar we ons nu nog geen idee van kunnen vormen.” (2012, red.)


Theunis Piersma

Theunis Piersma en Siegfried Woldhek bij ‘De Wereld Draait Door’

Op 10 maart 2020 mochten Piersma en Siegfried Woldhek, bekend tekenaar, maar ook oud-directeur van de Vogelbescherming en het Wereld Natuur Fonds, aanschuiven bij Matthijs van Nieuwkerk bij het populaire tv-programma De Wereld Draait Door, dat op 27 maart van dat jaar na 15 jaar zijn laatste uitzending beleefde.

Met het voorjaar in aantocht en daarmee het ‘huiswaarts’ keren van de grutto, plus de actie ‘Grutto’s JA! Vliegveld NEE!‘ van Nederlandse en Portugese vogelbeschermers tegen plannen voor aanleg van een nieuw vliegveld in Portugal, kreeg het duo (in allerijl) een uitgelezen moment om een aantal nijpende kwesties rond de vogeltrek van de ‘DWDD-Vogel van het Jaar-2019‘ voor een groot publiek onder de aandacht te brengen.

Trekvogels weer terug naar Nederland?, YouTube-kanaal DWDD, 10 maart 2020.

Global Flyway Network

Met een minitieuze voorbereiding wist van Nieuwkerk zijn kijkers op zijn minst te enthousiasmeren voor het werk dat Theunis Piermsma ‘zijn hele leven’ – inmiddels zo’n veertig jaar – doet: vogels kijken en bestuderen. De meeste aandacht van Matthijs ging uit naar de website van het Global Flyway Network, de internationale duiding van het Team Piersma, waar bezoekers de gang van de trekvogels live kunnen volgen. Zo ook die van de grutto’s, die elk jaar van het West-Afrikaanse Senegal en Guinee naar Nederland vliegen. Wil je weten waar ze nu – as we speak – zitten? Klik dan hieronder:

Petitie Vogelbescherming Nederland: Grutto’s JA! Vliegveld NEE!

Beeld: Volkskrant 23 februari 2020

De grutto maakt – ondanks zijn ‘topsportersconditie’ – graag een ‘pitstop’ in het Portugese plas-drasland van het Reserva Natural do Estuário do Tejo, één van de belangrijkste natuurgebieden voor trekvogels in Europa. De bouw van een nieuw vliegveld echter kan daar met ingang van 2023 verandering in brengen. Samen met Portugese vogelbeschermers kwam (en komt) Vogelbescherming Nederland in actie tegen deze plannen met de petitie Grutto’s JA! Vliegveld NEE!

NRC-journalist Koen Greven maakte een uitgebreide reportage over dit onheilspellende plan en sluit, na een gang naar de Portugese rechter, verder verzet bij de Europese Commissie niet uit:

Vliegen de grutto’s zich straks te pletter in Lissabon?
Koen Greven, Reportage NRC, 21 februari 2020



.

Op 4 juni 2020 werd uit een bericht van Vogelbescherming Nederland duidelijk dat het die kant opgaat. Advocaten van ClientEarth en de Portugese vogelbescherming, SPEA, spannen een rechtszaak aan om het nieuwe vliegveld in de monding van de Taag te voorkomen. SPEA is partner van de wereldwijde natuurbeschermingsorganisatie BirdLife International waar ook Vogelbescherming onderdeel van is.

Portugese vogelbescherming vecht nieuwe luchthaven aan bij de rechter
Vogelbescherming Nederland, 4 juni 2020



.

Tweet Conservation Ecologist José A. Alves

Friese natuurgedeputeerde Douwe Hoogland neemt het op voor de grutto, maar blijft realistisch

Eigenlijk had de Friese natuurgedeputeerde Douwe Hoogland in april zelf naar Portugal zullen vliegen om op te komen voor de grutto. Er was een gesprek voorzien met een minister en directeur Fred Wouters van Vogelbescherming Nederland zou een petitie met bijna 40.000 handtekeningen meebrengen tegen de bouw van vliegveld Montijo. Vanwege de coronacrisis werd de ceremonie geschrapt, dus werd het een brief. Leeuwarder Courant-journalist Cor de Boer interviewde Hoogland en polste de kansen van het protest.

Beeld: LC, Jan de Vries

Provincie stuurt brief naar Portugal om bouw vliegveld in gruttogebied te keren
Redactie Leeuwarder Courant, 6 juni 2020




.

Beeld: Marcel van Kammen

Gedeputeerde over vliegveld in gruttogebied: ‘De kâns om dit te kearen sil yn alle earlikheid net ferskriklik grut wêze’
Cor de Boer, Leeuwarder Courant, 6 juni 2020

.

Trouw en NOS-Nieuws pikten de steunbetuiging van Vogelbescherming Nederland en Friesland aan SPEA op, evenals Omrop Fryslân, die er een uitgebreide (video)reportage aan wijdde:

Beeld: Getty Images

Nederlandse Vogelbescherming helpt Portugese vogelaars de grutto te beschermen
Joop Bouma, 5 juni 2020





.

Beeld: Veronica Mendez

Friesland doet beroep op Portugal: bescherm de grutto, bouw geen vliegveld
NOS-Nieuws, 6 juni 2020




.

Beeld: Remco de Vries

Fryslân doet beroep op Portugal: bescherm de grutto, bouw geen nieuw vliegveld
Omrop Fryslân, 6 juni 2020




.

Groot internationaal verzet tegen nieuw vliegveld aan de Taag

Op 8 juni beleefde het verzet tegen de geplande luchthaven aan de Taag in Portugal zijn hoogtepunt: zo’n 40.000 handtekeningen van bezorgde burgers uit Nederland en vele andere landen werden aangeboden aan de president van Portugal, Marcelo Rebelo de Sousa én de Portugese regering. Ze gingen vergezeld van veertien brieven van belangrijke natuurbeschermingsorganisaties en een videoboodschap. Klik op Mouhamadou Aliouh Bah, directeur van de Senegalese natuurbeschermingsorganisatie NCD, om de video te bekijken.

Je kunt ook zelf in actie komen door de Portugese verantwoordelijke minister een e-mail te sturen. Dat kan hier.

Het Portugese plas-drasland van het ‘Reserva Natural do Estuário do Tejo’

Onderzoeksleider Jos Hooijmeijer en Ruth Howison van het Team Piersma kwamen op 4 februari 2017 een enorme groep van 35.000 zwartstaart-grutto’s tegen in de Giganta-rijstvelden van de Tejo Estuary in Portugal. De gemengde groep Nederlandse en IJslandse vogels foerageerde of rustte, totdat een grote vrouwelijke slechtvalk ervoor zorgde dat ze vluchtten. De rijst geoogst uit die velden wordt gebruikt bij de productie van babyvoeding, er worden derhalve geen pesticiden of herbiciden gebruikt.

,,Waarschijnlijk verhoogt dit de beschikbaarheid van ongewervelde dieren voor foerageren, naast overgebleven rijstpitten.”


Jos Hooijmeijer en Ruth Howison

In 2017 stelden de twee onderzoekers vast dat dit gebied ‘onlangs uitgegroeid was tot een zeer favoriet ensceneringsgebied voor zwartstaart-grutto’s’.

Large group of godwits in the Tejo Estuary, YouTube-kanaal Kening fan ‘e Greide, 16 februari 2017.

,,Onze grutto’s worden gruwelijk bedreigd. Wat voor zin heeft het om de grutto’s in Nederland, onze nationale vogel, te beschermen als deze trekvogels in Portugal ernstig verzwakken of zelfs sterven?”


Vogelbescherming Nederland

Teken de petitie!

Jaarlijkse vogeltrek – een gevaarlijke reis door veranderend landschap

Trekvogels moeten zich door wisselende (klimatologische) omstandigheden in steeds veranderend landschap aanpassen om de jaarlijkse migratietocht te kunnen doorstaan, lees overleven. Op de veelal duizenden kilometers lange tochten zijn ‘tussenstoppen’ wenselijk, zo niet noodzakelijk – zo’n vijftig procent van de vogels redt het zonder deze niet. Alyssa Klavans bracht dat feit in 2013 in een award-winnende Ted Ed-animatie prachtig in beeld – daarmee de rol en het belang van (kunst- en ‘groen’) onderwijs onderstrepend.

Vogeltrek – een gevaarlijke reis, Alyssa Klavans, YouTube-kanaal Ted Ed, 17 september 2013.

De grutto’s ‘vertellen’ de Portugezen: ‘Doe dat nou niet op die plek!’

Theunis sprak in het DWDD-interview hierboven even namens de grutto’s: ,,Doe dat nou niet op die plek!”, daarmee de essentie van ‘zijn’ onderzoek onderstrepend. ,,De grutto’s vertellen ons namelijk iets over die plek! Het is een plek waar ze rijst voor kindervoeding verbouwen, waar geen agro-chemicaliën, geen gifstoffen worden gebruikt.” Jammer dat van Nieuwkerk het gesprek op dat moment onderbrak met ‘Zou het helpen, die petitie?’

,,Schieten we daar ook iets mee op, kunnen we er iets mee doen, gaan we anders naar vogels kijken? Het is natuurlijk fascinerend, maar…”


Matthijs van Nieuwkerk

De goede verstaander Siegfried Woldhek kwam gaandeweg het gesprek, nadat het publiek getrakteerd was op een aantal fascinerende onafgebroken trektochten van zo’n duizend kilometer per etmaal via de website van het Global Flyway Network, terug op het belang van omgevings-, landschaps- en bodemkwesties, die een verklarende, soms ook voorspellende waarde (kunnen) hebben voor trek, gedrag, dna, voedingspatroon en aanpassingsvermogen van de grutto.

,,Op basis van de plekken waar ze zitten weet je hoe het daar gesteld is. Ze vormen een soort netwerk van reizende verslaggevers. Ik ben tien jaar directeur van het Wereld Natuur Fonds geweest; ik wou dat ik dit netwerk in die tijd tot mijn beschikking had gehad.


Siefried Woldhek

Wat de grutto ons vertelt

Wat de grutto ons vertelt‘ is een tweedelige Fryslân-dok-documentaire, gemaakt door film- en televisiemaker Thom Verheul, die onlangs – naar eigen zeggen – alleen nog maar films wil maken die ‘gaan’ over biodiversiteit. Ik kom daar hieronder bij je op terug.

Wat de grutto ons vertelt is een project van Kening fan ‘e Greide, het Friese burgerinitiatief dat al jaren ijvert voor meer aandacht voor biodiversiteit in het (Europese) boerenland. Want ‘verlies van biodiversiteit is verlies van culturele verscheidenheid’. De grutto staat symbool voor deze ongewenste verandering.

Theunis Piersma reisde in 2015, samen met Thom Verheul en componist, geluidsartiest en vogelaar Sytze Pruiksma, langs de trekroutes van de grutto’s om in Spanje, Portugal en Frankrijk medestanders te vinden. De documentaire biedt je een prachtig kijkje achter de schermen.

Wat de grutto ons vertelt, Deel 1, YouTube-kanaal Kening fan ‘e Greide, 30 september 2015.
Wat de grutto ons vertelt, Deel 2, YouTube-kanaal Kening fan ‘e Greide, 1 oktober 2015.

Meest ambitieuze programma ‘Culturele Hoofdstad Leeuwarden-2018

Wat de grutto ons vertelt was als ‘De koning van het weidelandschap‘ (‘King of the Meadows‘) een van de meest ambitieuze programma’s van het megaproject ‘Culturele Hoofdstad Leeuwarden-2018‘. Reden voor het BNN/VARA-radioprogramma Vroege Vogels om daar in een drie uur durende uitzending speciale aandacht voor te vragen – in breed perspectief.

Op zondag 25 maart 2018 stonden het Friese landschap, natuur- en boerenlandherstel en natuurlijk de grutto, centraal. Zo was er een gesprek met Jelle de Boer, de oud Natuurmonumenten-beheerder van Skrok en Skrins, kwam Jeroen Wiersma te spreken over zijn boek ‘De Greidhoeke‘, en mocht Gijs van Reeuwijk vertellen over de cultuurhistorische waarde van windmotoren voor het landschap. Ook de ontwikkeling van natuurinclusieve landbouw in Fryslân, met Wiebren van Stralen en boer Auke Stremler (die boert in de Greidhoeke), kwam aan bod. En hoe was het in dat jaar met Piersma’s grutto Amalia gesteld? Die broedde toch altijd in dit gebied?

Vanzelfsprekend ook een gesprek met een van de initiatiefnemers van Kening fan’e Greide en gangmaker-organisator van het Europese hoofdstad-project: Klaas Sietse Spoelstra. Luister naar een twaalftal (!) interviews met alle ‘betrokkenen’. Zelfs een gesprek met theatermaker Jos Thie over ‘De Stormruiter‘, het spectaculaire Friese paardenmuziektheaterspektakelstuk maakt daar deel van uit. Klik op de illustraties hieronder voor heel wat minuten interessante radio.

Conference Of The Birds

Een jaar lang bruiste het in de culturele hoofdstad, Leeuwarden zette zich met dit ‘reusachtige’ project op de Europese kaart. Ik ga er in dit verband – hoewel ik dat graag zou doen – niet verder op in. Ik focus me in deze bijdrage op onze nationale vogel en de kunstzinnige wijze waarop de eerder vermelde Kening fan ‘e Greide’s muzikant-componist Sytze Pruiksma en trompettist Eric Vloeimans op 7 juli van dat jaar in recreatiegebied De Groene Ster in Leeuwarden aandacht vroegen voor zijn netelige positie in het Nederlands cultuur- en boerenlandschap, met ‘Conference of Birds‘.

Beide heren werden daarin bijgestaan door muzikanten van tientallen korpsen en twintig dansers en acteurs van het NNT-Noord Nederlands Toneel en Club Guy & Roni. De regie lag in handen van Guy Weizman.

Op weg naar drinkbare rivieren, voor ecosystemen in balans

Wat de symboliek van de grutto is voor Piersma, is een drinkbare rivier voor collega-ecoloog Li An Phoa. Thom Verheul – ja , de filmmaker die zich beperkt tot het maken van films over biodiversiteit – maakte onlangs voor KRO/NCRV de driedelige documentaire ‘Drinkbare Maas’: voettocht van een vrouw met een missie‘.

,,Mijn hele denken is richting biodiversiteit gegaan. Ik maak uitsluitend daarover nog films.”


Thom Verheul

Dit documentaire-drieluik plus een portret van Li An Phoa vind je hieronder in een eerdere bijdrage van Kunst en Landschap. Het interview in het Friesch Dagblad met Verheul’s ontboezemingen over zijn twee maanden lange wandeltocht met Phoa (ruim duizend kilometer in zestig dagen), wil ik je niet onthouden:

Schiermonnikoger maakt documentaire over drinkbare Maas
Wouter Hoving, Friesch Dagblad, 22 maart 2020


.

Op weg naar DRINKBARE RIVIEREN, voor ecosystemen in balans
Robert Rosendal, Kunst en Landschap, 21 maart 2020




.

‘GRUTTO! De vlucht van een iconische weidevogel’. Release 2021.

Nieuwe natuurdocumentaire Rubens Smit: ‘Grutto! De vlucht van een iconische weidevogel’

Nog een ecologisch geïnteresseerd filmmaker! Niet de eerste de beste: Ruben Smit, maker van onder andere de succesfilms ‘Wad, Overleven op de grens van water en land‘ en ‘De Nieuwe Wildernis‘. Smit had op 20 april 2020 een primeur:

Op deze dag namelijk kwam de gepassioneerd ecoloog, fotograaf en filmregisseur van natuurfilms, met de ‘trotse’ aankondiging van de start van een nieuwe productie: de natuurdocumentaire ‘Grutto! De vlucht van een iconische weidevogel.

Smit en zijn team hopen in het najaar van 2021 – het jaar overigens, dat ook Kunst en Landschap van start gaat – in première te gaan. Ik ga het op de voet volgen en houd je van de ontwikkelingen via een aparte blogbijdrage op de hoogte. Hieronder alvast de eerste teaser.

,,De grutto is de ideale verhalenverteller van hoe de natuur ervoor staat in ons agrarische land en hoe onze nationale natuur verbonden is met die van elders in de wereld.”


Ruben Smit
Teaser Grutto! De vlucht van een iconische weidevogel, YouTube-kanaal RSP Nature, 20 april 2020.

Natuurdocumentaire ‘Grutto!’ bij online opening academisch jaar Wageningen University & Research

Een klein voorproefje kan ik je alvast wel geven: medio juli 2020 kwam mij namelijk een twitterbericht onder ogen van cameraman bij het team van Ruben Smit Productions, Melchert Meijer zu Schlochtern, die trots als een pauw melding maakte van het feit dat de ‘film’ ‘Grutto‘ als verrassende invulling van het thema ‘Natuur en Landbouw, een voortdurende balanceeract’ was gekozen bij de opening van het academisch jaar van Wageningen University & Research. Hij mag tijdens die sessie (die op 31 augustus 2020 plaatsvindt) alvast een tipje van de sluier oplichten. Ook de WUR-organisatie lijkt daarmee zeer in zijn nopjes:

Beeld: © Shutterstock

Grutto! bij online opening academisch jaar
Roelof Kleis, Magazine Resource WUR, 16 juli 2020





.

Successtory ‘Wadfilm’

Kunst en Landschap besteedde in april 2019 uitgebreid aandacht aan de lancering van de promotiecampagne en gelijknamige website ‘Visit Wadden‘. Ruben Smit’s ‘Wadfilm‘ maakte daar onderdeel van uit. De veelgeprezen film ging in de zomer van dat jaar op tour langs twintig theaters en festivals in een speciale muzikale hommage onder begeleiding van het Noordpool Orkest.

Smit en zijn team brachten in de maand mei van 2020 overigens opnieuw een ode aan de wadden. In vier afleveringen van elk bijna een uur werd ‘HET WAD‘ op tv uitgezonden met daarin veel niet eerder vertoonde beelden: vanaf 6 mei elke woensdagavond om 20:40 uur bij BNN/VARA op NPO1. Je kunt ze hieronder alle vier (terug) zien, evenals een trailer om alvast in de stemming te komen.

‘Wadfilm’- camera- en geluidsmannen op bezoek bij Op1

Om je een beetje een idee te geven wat het is (en wat er komt kijken bij) om onderdeel uit te (kunnen) maken van het Ruben Smit-team, kun je kijken naar een interview met cameraman Ruurd Jelle van der Leij en geluidsman Olivier Nijs bij Op1 – de ‘echte’ mannen achter de successerie ‘Het Wad’.

Ruurd Jelle van der Leij en Olivier Nijs over natuurserie ‘Het Wad’ | Op1, YouTube-kanaal Op1, 25 mei 2020.

,,De tv-serie laat de oneindige en magische rijkdom van het Waddengebied zien, van de allerkleinste algen onder water tot de razendsnelle slechtvalk in de lucht.”


Ruben Smit
TRAILER – WAD, overleven op de grens van water en land, YouTube-kanaal RSP Nature, 10 september 2018.

In mijn blogbijdrage ‘Provinciale samenwerking bij promotie Waddengebied‘ lees je er alles over. Tevens tref je daarin enthousiaste gedachtenkronkels aan die het prille stadium van de ideevorming van Kunst en Landschap verraden, die een tip van de sluier oplichten over het multimediale platform in oprichting – en een ‘triggermoment’ duiden. Klik voor Wadfilm en Kunst en Landschap op de foto hieronder.

Neerlands Trots in Bange Dagen

DWDD organiseerde in samenwerking met Vogelbescherming Nederland en het BNN/VARA-programma Vroege Vogels in 2019 een ‘Vogel van het Jaar‘-verkiezing. Het werd de grutto! Vier jaar daarvoor had de trekvogel het al geschopt tot ‘Nationale Vogel‘, gekozen door het Nederlands publiek. Over populariteit heeft de grutto dus niet te klagen.

Media-aandacht en onderwijs

Die moet je wel zien vast te houden. Zo gewonnen, zo geronnen. Dat beseft ook de eerdergenoemde onderzoeksleider van het Team Piersma, Jos Hooijmeijer, die in het voorjaar van 2019 op ‘avontuur in de natuur’ ging met Sosha en Jonata in het kader van het school-tv-programma ‘De Buitendienst‘, dat elke vrijdagavond vlak voor zessen wordt uitgezonden bij NPO-Zapp. Het programma richt zich op jeugdigen van 9 tot 12 jaar. Jos legt uit waarom de grutto onze ‘Nationale Vogel‘ is:

Waarom is de grutto onze nationale vogel? YouTube-kanaal De Buitendienst, 10 augustus 2019.

Wat is iets waard wat onvervangbaar is? Onze weidevogels, laat ze niet verdwijnen!

Ook In het succesjaar 2014, het jaar van de toekenning van de Spinozapremie, werden alle pijlen, in nauwe samenwerking met Kening fan ‘e Greide, gericht op de jeugd en een breed publiek. Kunst en cultuur werden ‘ingezet’ ter onderstreping van het belang van de weidevogels in het Nederlandse landschap en biodiversiteit, en om aandacht te vragen voor de hachelijke situatie waarin die zich bevinden. Om te inspireren, enthousiasmeren, en om het integraal weidevogelbeheer een duwtje in de rug te geven. Met een educatief tintje laat componist, zanger, eizoeker en Fries Syb van der Ploeg zien hoe je dat doet:

Greidefugels lit se net fleane, YouTube-kanaal Kening fan ‘e Greide, 12 maart 2014.

,,Verlies van biodiversiteit is verlies van culturele verscheidenheid’. De grutto staat symbool voor deze ongewenste verandering.”


Kening fan ‘e Greide

De koning van de weide, een keizer in het veld

Ter ere van het Nationale Grutto-Vogeljaar deed de ‘Grutto-ambassadeur’ dat nog eens dunnetjes over door LIVE een ode te brengen aan de ‘weidevogel met z’n oranje snavel’ in de BNN/VARAVroege Vogels-studio op zondag 22 november 2015, samen met z’n vaste pianist Wiebe Kaspers:

Syb van der Ploeg – De koning van de weide, YouTube-kanaal Vroege Vogels, 23 november 2015.

Als je op de foto hieronder klikt kom ook jij alles te weten over Neerlands Trots in Bange Dagen. Je belandt dan op de ‘Grutto-pagina’ van de website van Vogelbescherming Nederland. Mooie site, met een schat aan informatie! Wel weer terugkomen, want er volgt belangrijk nieuws!

Screenshot Grutto-pagina, ©Vogelbescherming Nederland.

De grutto als boegbeeld van de transitie naar meer biodiversiteit op het boerenland

Terug naar het onderzoek van het Team Piersma. De grutto is een oer-Hollandse weidevogel en nergens in Europa broeden zoveel grutto’s als in Nederland – maar liefst negentig procent van de populatie. Maar, hij heeft het niet makkelijk, de natuurwaarden van het boerenland staan zwaar onder druk.

Waar het boerenbedrijf nog ruimte laat voor natuur, daar gedijt de grutto. Dat vraagt om omschakeling en omdenken. Sommigen boeren doen dat al – in nauwe samenwerking met burgers en maatschappelijke organisaties. De aanpassingsmogelijkheden van weidevogels wordt steeds meer op de proef gesteld en predatoren zien hun kansen (mede daardoor) schoon. Kijk hieronder naar een prachtige, veertig minuten durende, documentaire van het BNN/VARA-programma Vroege Vogels, waarin de grutto een hoofdrol vertolkt. Ook hier geldt: terugkomen – je hebt, zoals beloofd, nog iets tegoed.

‘Vroege Vogels’ op zoek naar de laatste overlevingskansen van de grutto

Vroege Vogels TV, Weidevogels in Skrok, uitzending 24 april 2020 (deels herhaling 2019)

‘De staat van ons landschap: grutto’s meten het succes van de transitie in de melkveehouderij’

Dat Theunis Piersma, met in zijn kielzog ‘zwaargewicht’ Siegfried Woldhek, de publiciteit zocht voor zijn (nieuwe) onderzoek, Woldhek deed aan het eind van het DWDD-interview een dringend beroep op (potentiële) financiers om een vervolg en uitbreiding ervan mogelijk te maken, sterkt mij in het idee dat er sprake kan zijn van een vooropgezet plan om eens flink aan de boom te schudden. Ik hoop dat ik daar gelijk in heb.

Het onderzoek van de laatste zes jaar leverde immers weinig hoopvolle resultaten en conclusies: ,,de reproductie van de grutto zit in een neerwaartse spiraal. De helft van alle legsels sneuvelt voortijdig en van de kuikens die wel uitkomen komt 90 procent alsnog om, door een gebrek aan ‘dekking’ en (geschikt) voedsel”, schrijft Cor de Boer in ‘De grutto is de waakvogel van ons landschap‘. Daar komt bij dat aan de twee en een half miljoen onderzoeksgelden na een zestal jaren ook een einde komt.

Team Piersma gaat kennelijk in de aanval! Het roer moet om – en wel op meerdere fronten. Onder de welluidende naam ‘De staat van ons landschap: grutto’s meten het succes van de transitie in de melkveehouderij’, wordt nadrukkelijk ingezet op onderzoek dat moet leiden tot meer biodiversiteit op het boerenland. In Nederland, en het liefst ver daarbuiten.

Leeuwarder Courant-journalist – what’s in a name – Cor de Boer, maakte het veelbelovende en heuglijke nieuws in een tweetal berichten (een nieuwsbericht en een uitgebreide reportage) op één dag, 14 april 2020, wereldkundig:

Beeld: LC/Jan de Vries

Grutto-onderzoek in Zuidwest-Friesland kan weer vijf jaar door
Cor de Boer, Leeuwarder Courant, 14 april 2020




.

Beeld: Niels de Vries

De grutto is de waakvogel van ons landschap
Cor de Boer, Leeuwarder Courant, 14 april 2020





.

Team Piersma kan de toekomst hoopvol tegemoet zien

De financiering van het integrale onderzoeksproject voor de komende jaren is nog niet geheel rond, maar Team Piersma kan de toekomst hoopvol tegemoet zien, want er is goedkeuring vanuit Den Haag (LNV) vanwege landelijke representativiteit van de onderzoeksgegevens.

Ook Vogelbescherming Nederland, de organisatie die een voortrekkersrol speelt in verschillende samenwerkingsverbanden, steunt het project – samen met een netwerk van boerenlandvogelboeren en dankzij steun van hun leden en vele andere partijen. Op 29 april 2020 klom Peter de Pater, hoofd Communicatie Vogelbescherming, in de pen om met ‘Tijd voor een groene Mansholt‘, het onderzoeksproject een hart onder de riem te steken.

,,Willen we een gezond land met een rijke natuur en een mooi boerenlandschap, waar nog grutto’s broeden  en hoog boven ons veldleeuweriken zingen? Dat kan alleen door het landbouwsysteem te veranderen.”


Peter de Pater

Het laatste gat in de begroting moet worden gedicht door de Nederlandse provincies, Fryslân voorop. Ik hoop dat (in ieder geval) Groningen en Drenthe spoedig aan zullen haken, zodat we ook in de toekomst verzekerd (kunnen) zijn van beelden als deze, gemaakt door Petra Manche op 27 mei 2020:

,,BESCHUIT MET MUISJES voor ‘Warkumerwaard’, een gezenderde #grutto, die gisteren, op de Workumerwaard in zuidwest Fryslan, het leven schonk aan drie gezonde kuikens (vanochtend gefotografeerd door Petra Manche, wachtend op 1 onuitgekomen ei). Het is een heel beweeglijk mannetje.”

Twitterbericht Global Flyway Network (10:51 a.m., 27 mei 2020)

Media-aandacht en verrassende nieuwe onderzoeksresultaten

Dat voortzetting van onderzoeksmogelijkheden en -financiering niet direct tot de verbeelding spreekt bij (landelijke) media, mag geen verrassing heten. Wel, als je op basis daarvan – een paar dagen erna – met verrassende onderzoeksresultaten op de proppen komt.

Grutto met kleurringen en geolocator, Foto: Jan van de Kam

Het geheime leven van de grutto in kaart gebracht
Geolocator geeft nieuwe inzichten in broedgedrag

RuG Nieuws, 20 april 2020





.

Op 21 april kwam eerdergenoemde Leeuwarder Courant-journalist Cor de Boer met berichtgeving over het onderzoek van promovendus en lid van het Team Piersma, Mo Verhoeven, die een ‘verrassend licht’ op het broedgedrag van de grutto wierp. Diezelfde dag mocht Verhoeven daarover vertellen bij Omrop Fryslân, die er een uitgebreid (radio)nieuwsitem aan wijdde.

Sanne Schelfaut, schrijvend voor het Algemeen Dagblad, besteedde een dag daarvoor aandacht aan de nieuwe natuurdocumentaire van Ruben Smit (gelardeerd met teaser en fraaie beeldreportage). Ik vermoed dat we van de tandem ‘Piersma-Smit‘ de komende tijd nog veel gaan horen.

Beeld: screenshot AD

Koekeloeren bij de grutto: hoofdrolspeler in nieuwe natuurdocumentaire
Sanne Schelfaut, AD, 20 april 2020




.

Beeld: Mo Verhoeven

Sensor werpt verrassend licht op broedgedrag grutto
Cor de Boer, Leeuwarder Courant, 21 april 2020





.

Beeld: Remco de Vries, Omrop Fryslân

Broedgedrag van grutto in kaart gebracht met geolocator
Omrop Fryslân, Nieuws, 21 april 2020
(incl. radiofragment: interview met Mo Verhoeven)




.

Valse start nieuw onderzoek door Corona-virus

Het ‘flink aan de boom schudden’ is natuurlijk ook oud bekende en ‘landschapspijn‘- journalist-Leeuwarder Courant, Jantien de Boer, niet ontgaan. Zij toog na de eerste berichtgevingen naar Zuid-West Friesland om Piersma in zijn woonplaats Gaast – op afstand – te bezoeken en te bevragen over de Corona-consequenties voor het onderzoek – in brede context en doorspekt met vogelgeluiden:

Theunis Piersma. Beeld: Niels Westra

De vogelprofessor en de dijkdoorbraak
Jantien de Boer, Leeuwarder Courant, 26 april 2020





.

De grutto is de nieuwe dodo; weidevogelbeheer kan neergang niet stoppen

Ook Christien Boomsma, wetenschapsredacteur bij onafhankelijk nieuwsmedium voor de Rijksuniversiteit Groningen, UKrant, zette koers richting de Friese Zuidwesthoek. In de Skriezekrite Idzega – een verzameling polders van zo’n 1500 hectare boerenland waar (ook) het team Piersma jarenlang actief onderzoek deed en doet, ontmoet ze grutto-onderzoeker Egbert van der Velde, zittend in het gras. Hij is bijna klaar met de gegevens voor de Gruttomonitor 2012-2019, de eindrapportage van acht jaar grutto-onderzoek aldaar die in de eerste week van mei (2020) verscheen. Zijn eerste reactie bij hun ontmoeting: ,,Het is alsof je de dodo onderzoekt in de jaren voor zijn uitsterven.”

,,Kuikens, kuikens, kuikens” Dat is het pleidooi van het RUG-team dat onderzoek doet naar de grutto. Ondanks alle intenties, is het agrarisch natuurbeheer op dit moment niet voldoende om de grutto als soort in stand te houden. Een boodschap die we serieus moeten nemen, anders sterft de grutto uiteindelijk uit.”


Kening fan ‘e Greide (Facebookpagina)
Beeld: UKrant.nl

De grutto is de nieuwe dodo; weidevogelbeheer kan neergang niet stoppen
Christien Boomsma, UKrant, 29 april 2020




.

Nationale vogel in vrije val

,,Effectieve weidevogelbescherming en een gezond boerenbedrijf gaan echt niet samen’, zegt diezelfde onderzoeker Egbert van der Velde in een radio-uitzending van het BNN/VARA-programma Vroege Vogels op 1 mei 2020. Acht jaar onderzoek laat zien dat zelfs in de beste weidevogelgebieden de grutto’s niet genoeg jongen groot krijgen om de achteruitgang te stoppen.

© Grutto kleurringen (c) Rob Buiter

Nationale vogel in vrije val
Egbert van der Velde, BNN/VARA, Vroege Vogels, 1 mei 2020 (radiofragment)



.

Zelfs in topgebieden houdt de grutto geen stand

Skriezekrite Idzegea, Van der Velde’s werkterrein, is zo’n topgebied. Het studiegebied is representatief voor ons land. ,,Nederland is de grootste bottleneck voor de grutto”, zegt Egbert van der Velde tegen Cor de Boer, de Leeuwarder Courant-journalist die het Piersma-onderzoek nauwlettend volgt. ,,Er worden hier te weinig kuikens groot en een toenemend aantal volwassen vogels legt het loodje.” Gruttomonitor-rugnummers:

Beeld: Leeuwarder Courant

Zelfs in topgebieden houdt de grutto geen stand
Cor de Boer, Leeuwarder Courant (Premium), 4 mei 2020



.

,,Zelfs in de Skriezekrite Idzegea, waar de omstandigheden voor de vogels optimaal zijn, gaat het slecht met de grutto”, lees en hoor je (dan ook) in een nieuwsbericht van Omrop Fryslân op 9 mei. Ditmaal schuift Theunis Piersma aan om de net gepresenteerde resultaten uit het rapport Gruttomonitor 2012-2019 in een radiointerview (in het Frysk) toe te lichten.

Screenprint nieuwslezer Omrop Fryslân

Bioloog Piersma: ‘Goed weidevogelbeheer zelfs niet gunstig genoeg voor grutto’
Omrop Fryslân, Nieuwsbericht, 9 mei 2020
(tv- en radiofragment)





.

Screenprint Gruttomonitor 2012-2019

DE GRUTTO MONITOR 2012-2019

Eindrapportage

DE VINGER AAN DE POLS VAN DE GRUTTO-POPULATIE MET EEN ACTUEEL OVERZICHT VAN DE DEMOGRAFISCHE PARAMETERS OP BASIS VAN LANGJARIG VELDONDERZOEK IN SÚDWEST FRYSLÂN


Egbert van der Velde, Rosemarie Kentie, Theunis Piersma, Eldar Rakhimberdiev & Jos Hooijmeijer, Rijksuniversiteit Groningen, mei 2020



.

Dat het ‘bar slecht gesteld is met de grutto in het vogelweidegebied van het Friese Idzega‘ was ook de conclusie van de nieuwsredactie van Veldpost: ,,De kuikens van de grutto worden opgegeten of vinden niet genoeg insecten om groot te worden.” Waarom dit bericht in de Groninger editie is opgenomen is niet duidelijk.

Beeld: Wout van de Sikke

Beste land niet genoeg voor grutto
Nieuwsbericht Veldpost, 21 mei 2020





.

Voor de weidevogels in de noordwestelijke Greidhoeke lijkt het broedseizoen dit jaar ook desastreus te verlopen. Voor het gehele kleigebied ‘liket it net goed’ zegt Albert van der Ploeg, voorzitter van het Kollektivenberied van agrarische natuurverenigingen en van de Noardlike Fryske Wâlden in een artikel van Jan Ybema in het Friesch Dagblad van 18 mei 2020.

Beeld: Marcel van Kammen

Historisch slecht broedseizoen voor weidevogels
Jan Ybema, Friesch Dagblad, 18 mei 2020.




.

Droogste voorjaar ooit gemeten in Nederland

Het is dit voorjaar droger dan ooit gemeten in Nederland. Vanwege watertekorten is op verschillende plekken in ons land het besproeien van land zelfs verboden. Dat treft vooral de volwassen grutto’s op zoek naar wormen in een ondoordringbare bodem. Om ook de kuikens – speurend naar (een slinkend aantal) insecten – bij te staan en op gewicht te krijgen voor de trek naar het zuiden, maakte de vereniging Noardlike Fryske Wâlden bij Oentsjerk eind mei twee zomerplasdrasgebieden.

Beeld: Marcel van Kammen

Proef met zomerplasdras voor hongerende weidevogelkuikens
Cor de Boer, Leeuwarder Courant, 30 mei 2020




.

‘Er zal geen burger of politicus zijn die er bewust naar streeft de grutto te laten uitsterven’

Je zou het weidevogelbeheer gekscherend dweilen met de (letterlijke) kraan open kunnen noemen, want er spelen natuurlijk meer (nauw verweven) zaken die de gruttopopulatie in ons boeren-cultuurland bedreigen: klimaatverandering, predatoren, waterpeilen en grondwaterstanden, biodiversiteit, maar bovenal de keuze hoe er in Nederland landbouw wordt bedreven: relatief grootschalig, intensief en efficiënt. De natuurkwaliteit staat daardoor enorm onder druk.

Trouw-redacteur Emiel Hakkenes bespreekt in een notendop in een columnachtig artikel drie decennia Nederlands natuurbeleid en de ‘lastige’ keuzes die door zowel politiek, belangenorganisaties en burgers gemaakt moeten worden in:

Beeld: Ruben Smit

Waarom dertig jaar natuurbeleid niks heeft opgeleverd
Emiel Hakkenes, Trouw, 28 mei 2020





.

Het artikel van Hakkenes maakte onderdeel uit van een uitgebreide reportage dat het dagblad (Trouw) die dag maakte over de versnippering en slechte kwaliteit van de Nederlandse natuur. Verstedelijking, infrastructuur en industrie zijn de boosdoeners, maar nergens is het soortenverlies zo groot als op het boerenland, zo blijkt uit de bijdrage van Jasmijn Missler.

Beeld: Trouw, Buiten-beeld

Nederland investeerde elf miljard tevergeefs in de natuur. ‘Er moet iets rigoureus veranderen’
Jasmijn Missler, Trouw, 28 mei 2020


.

Schouten bestrijdt stelling dat huidige weidevogelbeheer niet werkt

Minister Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit is het niet eens met de stelling dat het huidige weidevogelbeheer niet werkt. De oorzaken voor de neerwaartse spiraal van de weidevogelpopulatie zijn complex, gebiedsafhankelijk en vragen volgens haar om een langetermijn-aanpak. Dat schrijft de minister aan de Tweede Kamer in een reactie op vragen van de Partij voor de Dieren in: ‘Beantwoording Kamervragen over achteruitgang grutto‘ (Kamerstuk: Kamervragen, 17 juni 2020).

Schouten deelt in de zorg, maar wil niet gezegd hebben dat het weidevogelbeheer niet werkt. Met een oordeel over de effectiviteit van het Agrarisch natuur- en landschapsbeheer (Anlb) wacht zij tot het einde van het jaar, als Wageningse onderzoekers een evaluatie afleveren. Aan zowel de Leeuwarder Courant als het Bio Journaal ging dit ‘doorschuiven’ niet voorbij:

Beeld: Leeuwarder Courant

Transitie voorwaarde voor behoud grutto
Redactie Leeuwarder Courant, 17 juni 2020





.

Logo Bio Journaal (scan)

Schouten oneens met stelling dat huidige weidevogelbeheer niet werkt
Redactie Bio Journaal, 18 juni 2020




.

De bescherming van de weidevogel faalt

Ook Trouw-journalist Joop Bouma hoeft niet te wachten op het Wageningse evaluatierapport om zijn oordeel over het Nederlandse weidevogelbeheer te vellen: de bescherming van de weidevogel faalt. Dat blijkt uit een tweetal reportages die op een dag, 22 juni 2020, in het dagblad verschenen.

Beeld: Shutterstock

De bescherming van de weidevogel faalt
Joop Bouma, Trouw, 22 juni 2020







,

Beeld: Shutterstock

Het gaat bergafwaarts met de weidevogel − ondanks de miljoenen die in hun bescherming gepompt zijn
Joop Bouma, Trouw, 22 juni 2020




.

,,Chris van Bruggen is melkveehouder in Hoornaar. Hij stoort zich aan een artikel dat maandag in Trouw verscheen: ‘Het gaat bergafwaarts met de weidevogel – ondanks de miljoenen die in hun bescherming zijn gepompt’. Een artikel dat een klok luidt, zonder te weten waar de klepel hangt. Waarom legt hij hieronder uit”, is de inleiding van een opiniestuk in Foodlog van 25 juni 2020: ‘Weidevogelbeheer: verdienmodel of schadevergoeding?‘.

Beeld: ‘Tureluur’, Marjolein Deelen

Weidevogelbeheer: verdienmodel of schadevergoeding?
Chris van Bruggen, Foodlog (Opinie), 25 juni 2020




.

Mark Kuiper vindt ‘falen van agrarisch natuurbeheer’ veel te somber gedacht

De alarmerende kop ‘Het gaat bergafwaarts met de weidevogel’ werd nog diezelfde dag ‘opgepikt’ door de redactie van het EO-radioprogramma ‘Dit is de Dag‘. Presentator Tijs van den Brink sprak met coördinator agrarisch natuurbeheer Mark Kuiper, die dat veel te somber gedacht vindt, en met – de inmiddels ook bij jou bekende – trekvogelecoloog Theunis Piersma, die vindt dat de huidige landbouwvisie niet samengaat met het herstel van de weidevogelpopulatie. Je kunt de uitzending hieronder beluisteren.

Wind als bepalende factor voor de trek naar het Noorden: ‘een interessante exercitie’

Hoe overleven trekvogels de klimaatverandering? Niet alleen temperatuurstijging, maar ook ‘gunstiger’ windomstandigheden zorgen ervoor dat sommige vogels eerder aankomen in hun broedgebieden, concluderen drie Duitse, Deense en Zwitserse ornithologen.

Theunis Piersma werd door Volkskrant-journalist Jean-Pierre Geelen gevraagd om een (eerste) reactie: hij noemt het onderzoek een ‘interessante exercitie’, maar plaatst ook kanttekeningen. Zo wijst Piersma erop dat de internationale onderzoekers enkel ‘statistische verbanden’ aantonen, maar die geven niet per se niet een volledige verklaring.

Beeld: Universal Images Group via Getty

Wanneer reist de trekvogel terug naar het noorden? ‘Niet temperatuur, maar wind bepaalt trek’
Jean-Pierre Geelen, de Volkskrant, 29 juni 2020




.

,,Nederland had dit jaar de droogste lente ooit, midden in het broedseizoen. Weidevogelonderzoekers houden hun hart vast. De populatie van typisch Nederlandse soorten als de grutto en kievit gaat al jaren achteruit en droogte kan een extra klap geven. Maar juist door gebrek aan kuikens vallen verbanden moeilijk te meten”, zegt Rolf Schuttenhelm op NU.nl. Ook Piersma-teamleider Jos Hooijmeijer komt aan het woord:

“Ik hou mijn hart vast voor kuikens die de lente wél hebben overleefd”


Jos Hooijmeijer
Beeld: NU.nl/Kees Oosterhof

In gortdroge lente leverden meeste gruttonesten geen kuikens op
Rolf Schuttenhelm, NU.nl, 1 juli 2020



.

Vogelen in De Balie: de Grutto

Op 1 juli 2020 organiseerde De Balie ’s middags een rondleiding in misschien wel het belangrijkste gruttogebied van Nederland, in Waterland vlak boven Amsterdam. Samen met (de hierboven ‘besproken’; zie ‘Het gaat bergafwaarts met de weidevogel − ondanks de miljoenen die in hun bescherming gepompt zijn’, Trouw, 22 juni 2020) natuurbeheerder Ton Pieters, die het gebied als geen ander kent omdat hij er al vijftig jaar werkt en er veel werk verzet om dit gebied voor weidevogels in te richten, vertelde Theunis Piersma over de jeugd van de grutto.

’s Avonds – vanaf juli waren de coronavoorschriften enigszins versoepeld, dus niet ‘slechts’ online – stond diezelfde Piersma op het lijstje van genodigden van Luuk Ex, programmamaker en gespreksleider van ‘Vogelen in De Balie‘, een programmareeks voor ‘nieuwelingen’ en vogelnerds. Dit keer stond de grutto op het menu.

Ook uitgenodigd waren Laura Bromet, GroenLinks-Kamerlid met de portefeuille ‘Landbouw’ en oud wethouder van de gemeente Waterland, Kas Koenraads, onderzoeker aan de ‘Biosphere Science Foundation‘ en Arnold van den Burg, eveneens onderzoeker aan diezelfde (in het Nederlands vertaalde) Stichting BioSFeer. Inhoudelijke en politieke bespiegelingen rond de trekvogel, maar ook live ontledingen. Komt het ooit nog goed met de voorheen algemene vogel van het Nederlandse boerenland?

Is de grutto nu een uitstervende soort?

Dat vroeg de Mirthe van der Drift vervangende presentator, Corné, van het radioprogramma ‘Fris‘, aan onderzoeksleider van het team Piersma, Jos Hooijmeijer, op de vroege zondagochtend van 5 juli. Hij wees bij de beantwoording van die vraag vooral naar de politiek, het CDA en de VVD in het bijzonder, omdat die het (huidige) landbouwbeleid willen voortzetten, en laten prevaleren boven dat van het behoud en bescherming van de grutto. Luister hier naar een kort radiofragment.

Weidevogelman: De vogels zijn (nog niet) gevlogen

,,Juist na dat ongekend droge voorjaar met op veel plekken stevige predatie moet je blijven loeren naar kuikens die er nog rondscharrelen. Onderzoekers die langjarig de resultaten in kerngebieden voor weidevogels vergeleken met omliggende gebieden legden er de vinger op dat kuikenoverleving het grote pijnpunt is”, zegt Weidevogelman in zijn column in Agraaf, het onafhankelijke regionale landbouwvakblad voor West Nederland, verwijzend naar de eerder genoemde Gruttomonitor 2012 – 2019 van team Piersma.

Weidevogelman is een initiatief van het Louis Bolk-instituut en is in oktober 2019 gestart als een serie columns om boeren te inspireren rondom weidevogels.

Weidevogelman: De vogels zijn (nog niet) gevlogen
Column Weidevogelman, Agraaf, 6 juli 2020



.

‘Gouden Grutto 2020’ voor boerenlandvogelboer Egbert Zorgdrager

Een sprankje hoop: biologisch melkveehouder en ‘Slimme VogelEgbert Zorgdrager uit Formerum op Terschelling won de Gouden Grutto 2020, een natuurprijs die jaarlijks wordt uitgereikt aan boeren die zich inzetten voor het beschermen en behouden van weidevogels door Vogelbescherming Nederland.

Gouden Grutto 2020 voor boerenlandvogelboer Egbert Zorgdrager, YouTube-kanaal VogelbeschermingNL, 28 mei 2020.
Egbert Zorgdrager wint Gouden Grutto 2020 ©Vogelbescherming

Gouden Grutto 2020 voor boerenlandvogelboer Egbert Zorgdrager
Vogelbescherming Nederland, 28 mei 2020





.

Bij de Grote Vriendelijke Reus

Beeld: Tommy Wieringa, columnist ©NRC

Als er iemand ooit aanspraak maakt op een in de toekomst door Vogelbescherming Nederland uit te reiken ‘Platina Grutto‘ voor meerdere jaren onafgebroken inzet en diensten voor het behoud en beheer van weidevogels in Nederland, is dat ‘gruttoboer’ Murk Nijdam, de door Tommy Wieringa geduide ‘Grote Vriendelijke Reus’ in zijn column van 18 juli 2020 in de NRC. Over het waarom daarvan vertel ik je binnenkort meer in een geheel aan Murk Nijdam te wijden blogbijdrage. Die heb je dus nog van me tegoed. Eerst maar even genieten van Wieringa’s prachtige column: ‘Bij de Grote Vriendelijke Reus‘.

Wereld Natuur Fonds financiert nieuwe leerstoel ‘Veerkrachtige agrarische landschappen voor natuur en mens’

Op weg naar een toekomstbestendige landbouw voor natuur én boer was er dit jaar ook ander heuglijk nieuws te melden. Om in de behoefte te voorzien meer inzicht en kennis te krijgen over hoe landbouw en natuur elkaar kunnen versterken komt er een nieuwe leerstoel aan de Rijksuniversiteit Groningen. Het Wereld Natuur Fonds financiert deze leerstoel met ingang van 2020: ‘Veerkrachtige agrarische landschappen voor natuur en mens’, van Prof. dr. Pablo Tittonell. Wat kan deze bijzondere bijzonder hoogleraar voor Noord Nederland betekenen?

Kunst en Landschap Noord Nederland

Kunst en Landschap volgt de ontwikkeling en (over)gang naar een natuur- en landschapsinclusieve kringlooplandbouw in Noord Nederland op de voet. Vanaf januari van dit jaar biedt het multimediale platform in spé je allerhande informatie – artikelen, belangwekkende rapporten, opiniestukken en initiatieven – over (extensieve) natuur- en landschapsinclusieve kringlooplandbouw. Je treft er (bijna) dagelijks updates aan.

Klik op ‘STAPPEN NAAR een natuurinclusieve KRINGLOOPLANDBOUW, hoe daartoe te komen?‘ of op de grutto hieronder.

Beeld: Kening fan ‘e Greide.

Kening fan ‘e Greide en Kunst en Landschap

Kening fan ‘e Greide‘ was een van initiatiefnemers van de KringLoop van Delfgauw naar Den Haag, die op 14 januari 2020 plaatsvond, en waarbij zo’n zestig natuur-, milieu-, landbouw- en landschaps-organisaties met hun achterban aandacht vroegen voor kringlooplandbouw.

Het burgerinitiatief is een belangrijke inspiratiebron van Kunst en Landschap Noord Nederland. Niet voor niets prijkt onderstaande video bovenaan de pagina van het multimediale platform (in oprichting).

Journalist Leeuwarder Courant Jantien de Boer in gesprek met ecoloog en schrijver Dave Goulson in ‘Landschapspijn in Friesland’, GPTV, 12 juli 2016.

Weidevogels alleen nog maar in natuurhistorische musea te zien?

Via een aparte blogbijdrage – meer in de breedte, en me daarbij niet alleen richtend op het onderzoek van het Team Piersma – ga ik binnenkort in op de (algemene) problematiek van weidevogels in relatie tot het landschap, bodem, klimaat, watermanagement, gewasbescherming, biodiversiteit, burger- en boerenbetrokkenheid, predatie etcetera. Ik richt me daarbij voornamelijk op Noord Nederland. Een kunst- en culturele invalshoek zal daarbij niet ontbreken.

,,In de zoektocht naar oplossingen voor de transities die op ons afkomen kunnen kunst en cultuur de motor voor verandering (sgezindheid) zijn, als spiegels van en voor ‘verbeelding’ van een hoopvolle toekomst.”


Robert Rosendal, Kunst en Landschap

Tentoonstelling ‘Vervlogen tijden?’ in Het Natuurhistorisch

In dat kader vraag ik graag je aandacht voor beeldend kunstenaar en bioloog Rafael Martig, die in verband met het coronavirus zijn tentoonstelling ‘Vervlogen tijden?’ in het ‘doodleuke’ Natuurhistorisch museum uitgesteld zag tot na de zomervakantie: vanaf 19 september 2020 ben je er twee maanden lang welkom.

Voor zijn olieverfschilderijen stonden een grutto, kievit, kemphaan en scholekster uit de collectie van dit museum model. Zoals je ziet – levensgroot en niet op een paaltje in de polder maar in een museale setting. Klik op ‘Grutto‘ hieronder voor meer informatie en (actuele) openingstijden.

Grutto’ – olieverf op doek. (Rafael Martig)

Artikelen en reacties op ‘HET WATER KOMT’: maart 2020






.






.

Maart 2020

Maak Zeeland een proeftuin voor vernieuwingen
Ton Brandenbarg, Bert van den Brink, Tammo Bult, John Dane en Colin Janssen en Klaas Timmermans, de Volkskrant, 1 maart 2020

.

Klimaatverandering bedreigt zandstranden
Marcel aan de Brugh, NRC, 2 maart 2020


.

Brussel gaat het klimaatbeleid sturen
Christoph Schmidt, Trouw, 3 maart 2020


.

Frans Timmermans over EU-klimaatwet: Moeder Aarde zal ons bij de les houden
Christoph Schmidt, Trouw, 4 maart 2020

.

Emissions: four times the work or one-third of the time to comply with the Paris Agreement
PBL, Netherlands Environmental Assessment Agency, 4 maart 2020

Wetenschappers trekken aan de bel: ‘Het klimaat duldt geen uitstel meer’
Joep Engels, Trouw, 4 maart 2020

.

Zes vragen over de nieuwe klimaatwet van ‘Brussel’
Clara van de Wiel, NRC, 4 maart 2020


.

Het redden van het klimaat is de afgelopen tien jaar alleen maar lastiger geworden
Vivian Lammerse, Scientias, 5 maart 2020

.

‘Helft van alle stranden wereldwijd aan einde eeuw mogelijk verdwenen’
H2O Actueel, 5 maart 2020
.

Klimaatverandering onthult gloednieuw eiland voor de kust van Antartica
Caroline Kraaijvanger, Scientias, 6 maart 2020

.

Meer klimaat-twijfel met Clintel
Martijn Tonies, Sargasso, 6 maart 2020

.

Aan Timmermans’ klimaatwet wordt van alle kanten geknaagd
Mathijs Schiffers, Financieel Dagblad, 7 maart 2020


.

COVID-19 reduces economic activity, which reduces pollution, which saves lives
Marshall Burke, G-Feed, 8 maart 2020

.

‘Klimaatscepsis is een gepasseerd station’
Bart Verheggen, NRC, 9 maart 2020


.

Een afgedamde Noordzee: ultieme redding of vergezocht vergezicht?
Joppe Gloerich, Elsevier Weekblad, 9 maart 2020




.

Tempo van klimaatverandering neemt almaar toe volgens WMO-studie
H2O Actueel, 11 maart 2020
,

Zuid-Holland ontsnapte ternauwernood aan Watersnood in 1953
Hans Middendorp, herpublicatie blog, 13 maart 2020
.

Het grote ijs is in beweging gekomen
Joep Engels, Trouw, 14 maart 2020




.

Frans Timmermans: ‘Moeder natuur laat dagelijks weten dat ze het zat is’
BNN/VARA Vroege Vogels, 16 maart 2020 (+ radiofragment)

‘We hebben nog te veel domme infrastructuur’
Rob de Lange, Financieel Dagblad, 19 maart 2020


.

En dan die andere crisis: zeespiegel stijgt in 2 maanden tijd met 2,2 millimeter
Jeannette Kras, Welingelichte Kringen, 19 maart 2020
.

Greenland’s melting ice raised global sea level by 2.2mm in two months
Oliver Milman, The Guardian, 19 maart 2020
.

De coronacrisis als generale repetitie voor de klimaatcrisis die komt
Ben van Raaij, de Volkskrant, 20 maart 2020
.

De steunberen van kathedraal Antarctica vallen één voor één om
Bert van Dijk, Financieel Dagblad, 20 maart 2020

World Water Development Report 2020 ‘Water and Climate Change’
VN, verenigde Natiies, 21 maart 2020
.

Water is Climate. And water is our best asset to adapt to climate change
Henk Ovink, voor WWF, wereld Natuur Fonds, 22 maart 2020
.

Ook de Oost-Antarctische Denman-gletsjer heeft in de afgelopen twee decennia bizar veel ijs verloren
Vivian Lammerse, Scientias, 24 maart 2020

.

De coronacrisis is níet goed voor het klimaat
Jan Brusselaers, Mondiaal Nieuws, 25 maart 2020


.

Samenvatting Klimaatverbond-inventarisatie lokale hitteplannen
Klimaatverbond Nederland, 26 maart 2020


.

Inventarisatie lokale hitteplannen
Klimaatverbond Nederland, maart 2020







.

Out of averting the inevitable a community was born
Hans Faber, Frisia Coast Trail, 25 maart 2020

.

Steenkoolstop levert economie netto voordeel op
Duurzaam Nieuws, 26 maart 2020

.

Hogere terpen tegen zeespiegelstijging, het gebeurt in Duitsland
Ernst Arbouw, de Volkskrant, 27 maart 2020

Het echte probleem van klimaatverandering is de traagheid ervan
Rolf Schuttenhelm, Vrij Nederland, 29 maart 2020

De Watersnoodramp van 1953 en haar boodschap voor de coronacrisis
Heiko Miskotte, Nederlands Sagblad, 30 maart 2020
.

Eerste hittegolf vastgesteld op Antarctica: ‘Klimaatverandering beïnvloedt zelfs meest afgelegen gebieden’
edm, Belga, 31 maart 2020

.

Testen met dijken in ‘Living Lab Hedwige-Prosperpolder’
Drs. B.J. van Weeren, Land & Water, maart 2020

STAPPEN NAAR een natuurinclusieve KRINGLOOPLANDBOUW – maart 2020

STAPPEN NAAR een natuurinclusieve KRINGLOOPLANDBOUW – januari 2020




.

STAPPEN NAAR een natuurinclusieve KRINGLOOPLANDBOUW – februari 2020




.

Boerderij Timpelsteed in Engwierum laat voorzichtig zien dat het anders kan
Simon Talsma, Friesch Dagblad, 1 maart 2020

.

Help! De polder verzakt, wat nu?
Albert Sok, AD Regio Dordrecht, 1 maart 2020

.

Nieuw ondernemingsplan Staatsbosbeheer
‘Veerkracht en verbinding 2020-2025’, Staatsbosbeheer, 3 maart 2020

.

Regenerative farming: can we create a net-positive agricultural system in the Netherlands?
Utrecht University News, 4 maart 2020
.

Fries stikstofplan: veedruk per hectare verminderen
Tienke Wouda, Friesch Dagblad, 4 maart 2020

.

Project voor duurzaam boeren op Schiermonnikoog loopt achter op schema
Omrop Fryslân, 6 maart 2020
(+ 1 radiofragment)

‘Er is een omslag nodig in de veehouderij’
Henk Folmer en Jeltsje van der Meer, Boerderij, 6 maart 2020


.

‘Zijn ze gek geworden in Den Haag?’
Jan Schrijver, Boerderij, 7 maart 2020


.

Focus op de afzetmogelijkheid blijft nodig voor biologisch
Simon Talsma, Friesch Dagblad, 8 maart 2020

.

CU-leider Gert-jan Segers: ‘Intensieve landbouw is een doodlopende weg, bio-boeren heeft de toekomst’
Johan Hardeman, AD-Regio (Amersfoort), 8 maart 2020
.

‘Het Nederlandse boerenlandschap is dood, geen dier of plant te bekennen’
Nos Binnenland, 8 maart 2020 (herhaling van 9 maart 2019)

Boer in transitie Gerrit en Jelle Seerp Jukema
Janna van der Meer, Platform Natuurlijke Veehouderij, 8 maart 2020






.

Gebied voor gebied samen de biodiversiteit herstellen in heel Nederland
Deltaplan Biodiversiteitsherstel, 9 maart 2020

Wetenschappers: Stop natuurvernietiging door het EU-landbouwbeleid
Vogelbescherming Nederland, Nature Today, 10 maart 2020
.

Schouten ziet pleidooi voor natuurinclusieve landbouw als steun voor haar kringloopvisie
Agri Holland Nieuws, 10 maart 2020
.

Boeren Idzegea eisen goede grondbank
Tienke Wouda, Nieuwe Oogst, 11 maart 2020

.

Reactie Minister Schouten op 10-stappenplan voor natuurinclusieve kringlooplandbouw
Bio Journaal, 12 maart 2020 (incl. officiële Kamerbrief)
.

Frans Timmermans: ‘Moeder natuur laat dagelijks weten dat ze het zat is’
BNN/VARA Vroege Vogels, 16 maart 2020 (+ radiofragment)