‘Grutsk’ op het Noordelijk Filmfestival in première; over Het ‘Nieuwe Boeren’

Op 7 november ging ‘Grutsk‘, een educatief filmproject van Rob Busquet, in première op het Noordelijk Filmfestival, dat plaatsvond van 6 tot en met 10 november op acht verschillende locaties in Leeuwarden. De film portretteert zes melkveehouders met een uiteenlopende bedrijfsvoering. Zij vertellen over wat het voor hen betekent om boer te zijn, hoe ze omgaan met veranderingen in de bedrijfstak en welke consequenties dat heeft voor hun boerenbestaan.

Welmoed Deinum uit Sondel is een van de geïnterviewden in Grutsk. Ze boert biologisch-dynamisch.

De film concludeert niet, maar registreert slechts

Doel van de film is om boeren en burgers alternatieven te tonen voor de traditionele melkveehouderij. Wat houdt de melkveehouder van vandaag de dag echt bezig; wat zijn de dagelijkse beslommeringen, en hoe wordt er gedacht over en geworsteld met de veelbesproken transitie waar de melkveehouderij aan zou moeten voldoen?

De eerste transitie was tussen 1880 en 1914, een periode waarin een industrieel systeem ontstond en de handmatige verwerking plaats maakte voor een fabrieksmatige. De tweede omschakeling vond plaats in de periode van schaalvergroting en specialisatie tussen 1955 en 1980 op zowel boerderij als melkfabriek – een periode veelal gekenschetst als het tijdperk Mansholt.

Carola Schouten, Beeld VK, Oof Verschuren.

De huidige Minister, Carola Schouten, van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, schrijft in haar Realisatieplan van haar Visie op een duurzame en sterke landbouw in 2030:

“Niet langer zoveel mogelijk goedkoop produceren, maar produceren met zo min mogelijk grondstoffen, en een zorgvuldig beheer van bodem, water en natuur. Dat is de kern van kringlooplandbouw waar we met elkaar aan werken.”


Deze visie van de Minister is duidelijk, maar hoe vertaal je dat in de praktijk? Bekijk hier de trailer van Grutsk:

Sjoerd Hofstee van ‘Persbureau Langs de Melkweg‘, een journalistiek bureau gespecialiseerd in de agrarische sector, komt na het zien van Grutsk tot de conclusie dat Busquet geenszins aanstuurt op een eenduidig antwoord op de vragen die de filmmaker zich bij aanvang stelt, dat de film een sterk registratief karakter heeft – iets dat hij juist prijzenswaardig vindt omdat de boeren op deze wijze goed ‘zichtbaar’ worden voor het grote publiek. Hofstee schreef zijn recensie voor het agrarisch nieuwsmedium Nieuwe Oogst, waarin hij tevens de filmmaker Busquet interviewde en portretteerde:

“Busquet heeft geen Friese roots en geen achtergrond in de agrarische sector, maar is vooral nieuwsgierig naar verhalen van inspirerende mensen.”

Boer Brunia, natuur in bedrijf

Een van de boeren die in Grutsk aan het woord komt is Jaring Brunia. Zonder oordeel des persoons licht ik hem er – uit het gezelschap van geïnterviewden in de film – even uit. Niet zonder reden. Brunia is een gepassioneerd boer die, naast een uitgesproken visie op het boerenbedrijf, een ontegenzeggelijke voorkeur aan de dag legt voor ecologisch en natuurlijk boeren – letterlijk en figuurlijk, hij treedt ook veelvuldig op als keynote spreker om andere boeren te inspireren met zijn gedachtegoed.

Boer Brunia wilde en wil het dus anders doen! Ook al zeiden mensen dat het niet kon: geld verdienen met zijn boerenbedrijf, maar wel met de natuur als bondgenoot. Bekijk hieronder de eerste aflevering van de mini docu-serieBodemprijs’.

In deze serie zien we persoonlijke verhalen van boeren en onderzoekers. Het gaat over de kansen die zij zien voor boer én natuur om samen te werken. Maar ook over hoe moeilijk het is om dit in het huidige systeem voor elkaar te krijgen. Bekijk zijn verhaal!

De serie Bodemprijs is gemaakt door Jasper Spanjaart, in samenwerking met Het Wereld Natuur Fonds. Nu je ongetwijfeld geïnteresseerd bent geraakt in het ‘nieuwe boeren‘, bekijk je de delen 2 en 3 van deze miniserie ook nog even. Daarvoor klik je nu op YouTube-kanaal Kunst en Landschap Noord Nederland. Abonneren mag!

100 jaar ruilverkaveling Drenthe in beeld; over de maakbaarheid van een landschap

In ruim honderd jaar tijd zijn de woeste heide- en veengronden van Drenthe door turfwinning en chemie, maar vooral door ruilverkavelingen, omgezet naar productief agrarisch cultuurlandschap. Zeventig procent van de provincie is daarbij volledig op de schop gegaan. Tijden veranderen. De energietransitie, het natuurbeleid en de klimaatverandering hebben de komende decennia veel gevolgen – ook voor het Drentse landschap. Hoe gaan ze deze uitdagingen aan, en hoe nemen ze tegelijkertijd het unieke karakter van het Drentse landschap mee in het toekomstige ontwerp? Daarvoor moeten we eerst meer weten van het ontstaan ervan.

Korte geschiedenis van de ruilverkaveling in Nederland

Met mankracht aanbrengen onderbouw stuw in de Wold Aa. A2 werken voor het waterschap de Wold Aa t.b.v. verbetering stroomgebied de Wold Aa. Foto: Drents Archief.

Het idee van herverkaveling is afkomstig uit de Verenigde Staten en verspreidde zich daar in het begin van de twintigste eeuw. De eerste keer dat kavelruil ook in Nederland werd ingevoerd was in 1916, tijdens de Eerste Wereldoorlog, op Ameland. In de Ballumer Mieden op dat eiland verkleinden 119 eigenaren – die in 1913 het besluit hadden genomen tot actie – het aantal percelen van 3.659 naar 500 stuks. Een poging tot herverkaveling in de Oostpolder te Noordlaren in de provincie Groningen (1919) mislukte omdat niet alle grondeigenaren hun medewerking wilden verlenen. In oktober 1925 volgde Nieuwleusen (Salland, Overijssel) als tweede regio waar de ruilverkaveling op gang kwam. En in 1926 nam ook de verkaveling in Drenthe een aanvang.

In Nederland zijn meermalen wetten uitgevaardigd om de herverkaveling in goede banen te leiden. Drie bekende voorbeelden zijn de ‘Wet op de Ruilverkaveling‘ in 1924 – die boeren voor het eerst kon dwingen mee te werken – en de Ruilverkavelingswetten van respectievelijk 1938 en 1954. In die laatste werd ook rekening gehouden met de belangen van de natuur en het landschap. In 1958 kwam het ‘Meerjarenplan voor de ruilverkaveling’ tot stand, die de verkaveling urgent verklaarde en de vaart erin zette. De wet uit 1954 werd in 1985 vervangen door de zogeheten Landinrichtingswet. Op de site ‘Geheugen van Drenthe‘ lees je alles over deze nieuwe wet.

Ruilverkaveling Grolloo-Schoonloo. Bezoek aan de eerste zandput in 1961. Foto: Website Oldgrol.nl

Ruilverkaveling had en heeft vaak ten doel om grotere landbouwkavels te creëren. Door de grote oppervlakten kunnen de kavels beter en makkelijker bewerkt worden met (steeds grotere en veelzijdiger) landbouwmachines. Door deze rationalisering kunnen boeren sneller en meer voedsel produceren. Een veelbesproken politicus in relatie tot ruilverkaveling verantwoordelijk voor het naoorlogse (WO II) landbouwbeleid van Nederland is natuurlijk Sicco Mansholt. Ik volsta hier met een linkje naar Wikipedia.

Landbouw, maar ook versterking natuurlijk en landschappelijke waarden

Naast het bovengenoemde Geheugen van Drenthe heb ik gebruik gemaakt van een proefschrift uit 2004 van Simon van den Bergh: ‘Verdeeld land‘, de geschiedenis van de ruilverkaveling In Nederland vanuit een lokaal perspectief, 1890-1985′. Ik neem daaruit een tweetal citaten op waaruit blijkt dat er gaandeweg steeds meer aandacht ontstond voor landschappelijke waarden:

“De nieuwe wet had niet alleen een optimale inrichting van het landelijk gebied ten behoeve van de landbouw tot doel, maar diende ook een versterking van natuurlijk en landschappelijke waarden mogelijk te maken, van zowel infrastructuur, de openluchtrecreatie als de cultuurhistorie.”

“Ruilverkaveling is veel toegepast. Ongeveer 70% van het landelijk gebied van Nederland is in de loop van de tijd ‘op de schop’ geweest, sommige gebieden zelfs meer dan eens. Het is niet overdreven om te stellen dat ruilverkaveling gedurende de twintigste eeuw één van de voornaamste instrumenten is geweest om veranderingen, landschappelijk, economisch en zelfs sociaal, in de agrarische samenleving te bewerkstelligen.” 

,,De ruilverkaveling is als een soort mammoettanker over ons land heengevaren.”

Terug naar Drenthe, naar de eenentwintigste eeuw. Op 16 mei jl. vond een druk bezocht symposium plaats over ‘Een eeuw Ruilverkavelen in Drenthe‘, georganiseerd door het Drents Archief.

De afgelopen decennia is in Drenthe door een flink aantal ruilverkavelingen, kavelruilprojecten en herinrichtingen het ‘olde landschap’ flink op de kop gezet. Gestimuleerd door maatschappelijke, economische en politieke veranderingen veranderden de visies op het gebruik en inrichting van het platteland continu. Dat proces is in beeld gebracht! Op tweeërlei wijze:

– een korte documentaire 100 Jaar Ruilverkaveling in Drenthe, de maakbaarheid van een landschap‘, gemaakt door Saar Visser

– een webpagina met duizenden bewaard gebleven foto’s.

Bekijk de 20 minuten durende documentaire hieronder, hij is zeer de moeite waard. Met het online bekijken van de foto’s zul je net even wat meer tijd moeten uittrekken, vermoed ik.

Documentaire ‘100 Jaar Ruilverkaveling in Drenthe

Duizenden Drentse ruilverkavelingsfoto’s online

Gedeputeerde bij de Provincie Drenthe Henk Jumelet en Evelien van Everdingen, directeur van Prolander, hebben die 16e mei de fotocollectie van de voormalige Dienst Landelijk Gebied (DLG) officieel online gezet. Zo’n zes jaar geleden startte, op initiatief van oud-medewerker van deze Dienst, Fré Strating, een project om de waardevolle foto’s van de Drentse ruilverkavelingen te bewaren. Na jaren van selecteren, scannen en beschrijven, is er nu dus een collectie van ruim 4.000 foto’s beschikbaar: beelden van meer dan 75 uitgevoerde ruilverkavelingen en landinrichtingsprojecten in de provincie Drenthe van de afgelopen 100 jaar. Drenthe is hiermee de eerste én enige provincie in Nederland waarvan de collectie van de inrichting van het landelijk gebied is gedigitaliseerd, beschreven en ontsloten.

De documentaire ging tijdens het symposium in première en werd op zaterdag 8 juni uitgezonden door RTV Drenthe. De film was daarna de hele maand september te zien in het Drents Archief.
Ter ere van de fotocollectie is er een speciale editie van het kwartaalblad Waardeel, van de Drentse Historische Vereniging, uitgebracht. Deze is volledig geweid aan de Drentse ruilverkavelingen in woord en beeld.

Het project kwam tot stand met financiële steun van Provincie Drenthe, Arcadis Nederland B.V, Avitec Infra & Milieu, Brands Bouw, Drents Archief, Kadaster, Prolander, Sweco Nederland B.V en Drentse Historische Vereniging.

‘Na ons de zondvloed’, vierdelige documentaireserie van Kadir van Lohhuizen

Heeft Nederland over een eeuw nog wel dezelfde kustlijn als nu? Waarom verzetten lokale vissers in Jakarta zich tegen de aanleg van de zeedijk die de metropool moet beschermen? Wat gebeurt er met de bevolking als een land zoals Kiribati volledig dreigt te verdwijnen? Hoe lossen ze het in Miami op, nu met hoogtij het zilte zeewater al door de straten stroomt? En hoe gaan we de komende decennia om met de miljoenen klimaatvluchtelingen?

Stijgende zeespiegel dagelijkse realiteit

Terschelling uit de serie Rising Tide, Kadir van Lohuizen, 2019.

In de nieuwe vierdelige documentaireserieNa ons de zondvloed‘ bezoekt gerenommeerd fotojournalist Kadir van Lohuizen laaggelegen gebieden waar het wassende water een urgent probleem is. Van Bangladesh tot New York. Van Jakarta tot Terschelling en van de Marshall Eilanden tot Miami. Steden en streken waar de stijgende zeespiegel een dagelijkse realiteit is.

De afspraken van ‘Parijs’ om de opwarming van de aarde te remmen moeten wél gehaald worden!

Kadir ontmoet mensen die soms het lot in eigen handen nemen vanwege een overheid die het laat afweten. Wat zijn hun angsten, wat hun vooruitzichten? Hij sprak ook met Deltacommissaris Peter Glas, die inging op vragen over het Deltaprogramma 2020 dat ons land in de toekomst tegen ‘wateroverlast’ moet beschermen:

“Kadir heeft mij geïnterviewd bij de Zandmotor op het strand bij Ter Heijde en de Maeslantkering in de Nieuwe Waterweg. Over het Deltaprogramma in Nederland en wat we doen om ons voor te bereiden op mogelijke zeespiegelstijging voor 2050, voor 2100 en daarna […] De uitgangspositie voor ons land is gunstiger dan voor andere delta’s in de wereld. We hebben de veiligste delta, en we hebben tijd om ons adaptief voor te bereiden op de veranderende omstandigheden. De afspraken van ‘Parijs’ om de opwarming van de aarde te remmen moeten wél gehaald worden!”

Derde film Deltaprogramma, over hoe we in Nederland werken aan een duurzame en veilige delta.

Het resultaat is een vierdelige serie waarin op een toegankelijke en prikkelende manier een confronterend beeld wordt geschetst van een nabije toekomst.

(Regie: Martijn Blekendaal, producent: Witfilm, eindredactie NTR.)

Drijfveren en ambities van Kadir van Lohuizen, interview

Voor wie zich meer wil verdiepen in de drijfveren en ambities van Kadir van Lohuizen, hieronder kun je kijken naar een interview met hem tijdens het Logan Symposium ‘Building an Alliance against Surveillance, Secrecy and Censorship‘, waarin onderzoeks- en fotojournalistiek centraal stond, en dat in 2014 plaatvond in Londen. Hij zat op de bank bij Connor Naylor.


Twee tentoonstellingen in Nationaal Scheepvaartmuseum

Trailer | Strijd om het IJs en Rijzend Water

De wereldwijde impact van smeltend ijs en de stijgende zeespiegel staan centraal in een tweetal tentoonstellingen van het Nationaal Scheepvaartmuseum in Amsterdam: ‘Strijd om het IJs’ en ‘Rijzend Water’. Ze zijn te bezoeken t/m 10 mei 2020.

Opening tentoonstellingen Strijd om het IJs en Rijzend Water, Scheepvaartmuseum, Amsterdam. 4 oktober 2019.

Waar de tentoonstellingen ophouden, gaan ze bij het Scheepvaartmuseum online en én offline verder: je kunt de podcast IJscast beluisteren, je inlezen met verdiepende artikelen en ze roepen je zelfs op om in actie te komen: “Wat is jouw impact op het milieu en staat het water jou straks letterlijk aan de lippen?” Bezoekje waard!

Kunstvloed wint eerste editie ‘Culturele Stimuleringsprijs gemeente Het Hogeland’

Cultuurwethouder gemeente Het Hogeland Eltjo Dijkhuis reikt prijzen uit tijdens manifestatie ‘Gronings Vuur’ op de Enne Jans Heerd in Maarhuizen, Groningen, 11 oktober 2019. Foto: gemeente Het Hogeland.

Vanaf 2019 reikt de kersverse gemeente Het Hogeland jaarlijks de ‘Culturele Stimuleringsprijs gemeente Het Hogeland’ uit. Kunstvloed wint hem!

Op 11 oktober 2019 nam Kunstvloed-bestuurslid Els Wessels een duizend-euro-cheque in ontvangst van cultuurwethouder van de gemeente Het Hogeland Eltjo Dijkhuis aan het eind van de manifestatie Gronings Vuur, ‘Van Lauwersoog tot Eemshoaven tou’, een project dat van september 2019 tot en met december 2020 door de provincie Groningen reist met een uitgebreid cultureel programma, op de Enne Jans Heerd in Maarhuizen.

Drie nieuwkomers in een klap verbonden

Met de herindeling van de gemeenten Bedum, De Marne, Eemsmond en Winsum op 1 januari 2019 ontstond de gemeente Het Hogeland. Deze nieuwe gemeente besloot de Culturele Prijs Eemsmond te incorporeren en vulde de voormalige commissieleden daarvan aan met de nieuwe wethouder Cultuur en een beleids- en communicatiemedewerker. De eerste editie van de ‘Culturele Stimuleringsprijs gemeente Het Hogeland’ was daarmee een feit, de versbakken commissieleden konden zich buigen over de nominaties. De manifestatie Kunstvloed die in 2018 voor het eerst plaatsvond completeert zo het rijtje nieuwkomers.

Commissieleden, genomineerden en een beschrijving van de projecten die in aanmerking kwamen voor deze prestigieuze prijs kun je lezen in een bijdrage van Winsum NieuwsBerto Merx was er als de kippen bij om het heuglijke Kunstvloed-nieuws te verspreiden.

Juryrapport: ‘inwoners meer verbonden met landschap en woonomgeving’

“In 2018 organiseerde de Stichting Kunstvloed de eerste editie van de kunstmanifestatie Kunstvloed in het gebied rondom de dorpen Sauwerd, Klein en Groot Wetsinge. Het stimuleren van participatie en actieve deelname aan culturele activiteiten maakt dat inwoners zich meer verbonden voelen met het landschap en de woonomgeving. Juist de combinatie van één van de oudste cultuurlandschappen van Europa, en hedendaagse kunst, maakt dit project uniek. Kunstvloed, een tiendaagse kunstmanifestatie, met een programma van uiteenlopende presentaties, exposities en voorstellingen van diverse kunstvormen, geeft de kunst in de buitenruimte een speciale plek. De kunstmanifestatie laat zien wat kunst doet met het beleven van het landschap.”

Wandelen door 26 eeuwen bewoningsgeschiedenis

‘Visit Wadden’, zo luidt de campagneslogan (en het webadres plus .nl) van het UNESCO Werelderfgoed Waddenzee, nodigt je (ditmaal) uit de wandelschoenen aan te trekken. Na tal van zomeractiviteiten bestaat het ‘grote genieten’ bij de jubilaris deze herfst uit het beleven van een wandeltocht langs de boorden van het Reitdiep en zijn voormalige, nog in het landschap zichtbare meanders. Waan je in de Middeleeuwen en zet schreden over de flanken van Nationaal Landschap Middag-Humsterland.

Eén van de oudste cultuurlandschappen van ons land

Promotievideo Reitdiep, Marketing Groningen, campagne ‘Er gaat niets boven Groningen’

“Middag-Humsterland en het Reitdiepgebied zijn onderdeel van het wierdenlandschap. Dit landschap heeft zijn oorsprong in de spontaan opslibbende kwelders die omstreeks 600 v Chr. bewoonbaar werden. Vanaf de oorsprong was het een agrarisch landschap waarbij de nadruk op veeteelt lag. In de huidige tijd is dat nog altijd het geval. Het gebied vertegenwoordigt derhalve één van de oudste in tact gebleven cultuurlandschappen van ons land. In Middag-Humsterland en het Reitdiepgebied zijn bovendien veel karakteristieke elementen bewaard gebleven. Het landschap is een collage van stokoude wierden, waterlopen, kavelpatronen, wegen, dijken en dijktracés. Het is zeer rijk aan archeologische waarden die terug gaan tot de Midden IJzertijd (ca. 600 v Chr.).”

(Uit: ‘Landschappen van Noord-Nederland’, website van het Kenniscentrum Landschap van de Rijksuniversiteit Groningen.


Volledige tekst: ‘Middag-Humsterland en Reitdiepgebied’, Ben Westerink.)

Ben Westerink, de spreekwoordelijk wandelende encyclopedie

Ben Westerink is een van de drijvende krachten achter de in 1996 opgerichte Historische Kring Ubbega die zich voornamelijk richt op het in kaart brengen van de geschiedenis van het grondgebied van de dorpen Adorp, Sauwerd en Wetsinge – en die dit op een toegankelijke manier onder de aandacht wil brengen. Als je mazzel hebt kom je hem onderweg tegen. Mocht dit het geval zijn dan zal de door Visit Wadden aangegeven wandelduur wel iets oplopen – Westerink kan uitermate boeiend vertellen over de landschapsgeschiedenis van het Reitdiep en Middag-Humsterland. De spreekwoordelijk wandelende encyclopedie, zeg maar.

Henny Groenendijk: ‘Beperk je niet tot potten en pannen!’

Om je alvast een beetje voor te bereiden op je tocht en om je een indruk te geven van wat je bij Middag-Humsterland kunt verwachten kun je hieronder kijken naar een NCRV- documentaire uit 2008 – enigszins gedateerd, belabberde kwaliteit, maar boeiend relaas. Daarin komt (o.a.) Henny Groenendijk, gewezen provinciaal archeoloog en bijzonder hoogleraar archeologie en maatschappij aan de Rijksuniversiteit Groningen, aan het woord. Je kunt je overigens abonneren op het YouTube-kanaal van Kunst en Landschap, dat groeit met de dag.

Een – wel recent – interview, ‘Archeoloog Henny Groenendijk spoort collega’s aan groot te denken: ‘Beperk je niet tot potten en pannen, over de rol van archeologie in de samenleving, wil ik je niet onthouden.(Joke Geelhoed-Oosterhuis, Trouw, 31 augustus 2019)

Nationale landschappen – Middag-Humsterland, NCRV, 2008. (Geripped, YouTube-kanaal NederlandNatuur)

Groot Wetsinge, onderdeel van ‘Visit Wadden’- wandeltocht

Omdat je tijdens je Visit-Wadden-wandeling ook Groot Wetsinge aan zult doen – ik woon en werk er met veel plezier meer dan achttien jaar – breng ik graag een tweetal ‘kunst- en landschap‘ gerelateerde items bij je onder de aandacht: ‘Kunstvloed‘ en ‘Kunst en Landschap‘. Bekijk ze beide even en laat je inspireren. Veel plezier met de Visit-Wadden-wandeltocht in het waddenkustgebied van Groningen!

‘Kunstvloed’ overspoelt Sauwerd en Wetsinge letterlijk met kunst

Onthulling ‘Mij Dorst’ van Gert Sennema door Mariëtte de Visser, Groot Wetsinge, 27 september 2019. Jaap Wolters, coördinator-Kunstvloed, neemt waar. Foto: Robert Rosendal.

‘Kunst en Landschap’, multimediaal Platform voor Noord Nederland

‘Dwaalfilm Wadden’, een onverwacht andere waddenfilm

Eerste release ‘Dwaalfilm Wadden’ online!

Sinds september 2019 staan de eerste ‘dwaalfilmpjes‘ over de Wadden online. Ze zijn korte observaties die je meenemen in het steeds veranderende landschap van het Wad. Al scrollend door landschapspanorama’s vind je meer dan 60 filmpjes – mini-documentaires over het leven in en op het wad. Het zijn er nu al 60, maar de komende jaren zal Dwaalfilm Wadden doorgroeien tot een grote online Waddenfilm met 160 mini-documentaires in 40 verschillende landschappen.

Landschapspanorama’s en infoteksten met achtergrondverhalen wijzen je de weg.

Dwalen over en door het veranderlijke wad

Je kunt ‘Dwaalfilm Wadden‘ op verschillende manieren ervaren, beleven. Om het geografische overzicht te behouden kun je via kaarten het hele waddengebied verkennen. Je ziet zo precies waar de filmpjes en panorama’s zijn gemaakt. Je ontdekt op deze manier nieuwe gebieden en plekken die je anders misschien nooit gevonden zou hebben.

Via kaarten (nieuwe) gebieden van het waddengebied verkennen.

Als je wat gerichter wilt zoeken gebruik dan de onderwerpenlijst. Vind de filmpjes die je het meest interesseren zoals dieren, planten, landschappen of seizoenen. Je kunt je natuurlijk ook laten verrassen met notities van een wadvaarder eind 1800 of een bijzondere gebeurtenis in de winter van 1795. Je maakt via de onderwerpenlijst je eigen reis door het Waddengebied.

Handig zoeken met een uitgebreide onderwerpenlijst.

Het team achter ‘Dwaalfilm Wadden’

Het project ‘Dwaalfilm Wadden‘ dat al in 2016 startte, is een initiatief van Willem Overmars en Monique Moors, beide werkzaam voor Rombus Natuurfilms. Overmars is verantwoordelijk voor de inhoud en productie, Moors voor camera, script, montage en eindredactie. Ze kregen en krijgen inhoudelijke, technische- en productionele ondersteuning van een groot aantal deskundigen. Naast deze makers hebben veel organisaties en andere ter zake kundigen geholpen om Dwaalfilm Wadden tot stand te brengen. Dat zijn er er een heleboel. Klik maar even op ‘colofon‘ op hun website (rechtsboven op de pagina).

Kennisoverdracht, beleefbaarheid, waddenpromotie, stimulering recreatie/toerisme

Een belangrijke ondersteuner van het project is het Waddenfonds, dat aan (een groot aantal) verschillende projecten in het Waddengebied subsidie verstrekt. Dwaalfilm Wadden werd gehonoreerd omdat het aan een van de belangrijkste doelen van het fonds voldeed:

“Het versterken van de kennis over de uniciteit en de internationale betekenis van de natuur- en landschapswaarden van het waddengebied en het versterken van de beleefbaarheid daarvan. De Dwaalfilm wordt openbaar toegankelijk op een website en beoogt recreatie te stimuleren. Daarnaast zal de film gebruikt worden in bezoekerscentra, het onderwijs en in musea zodat veel mensen bereikt kunnen worden.” (bron: website Waddenfonds)

Dwaalfilm werd daarnaast gefinancierd door de Provincie Noord-Holland, Vogelbescherming Nederland, Natuurmonumenten en Het Groninger Landschap.

Provinciale samenwerking bij promotie Waddengebied

Dwaalfilm Wadden gaat ongetwijfeld ‘meedraaien’ in de multimediale campagne ‘Visit Wadden’, die in april van dit jaar van start ging in de Harmonie in Leeuwarden, en die het Waddenzee Werelderfgoed goed op de kaart moet zetten.

‘Dwaalfilm Wadden’: sterk staaltje ‘Kunst en Landschap Noord Nederland’!

In een eerdere blogbijdrage (‘Provinciale samenwerking bij promotie Waddengebied‘) prees ik de samenwerking tussen de drie noordelijke provincies en het Waddenfonds. Ik lichtte daarin tevens een tipje van de sluier op van mijn plannen voor het multimediale Platform ‘Kunst en Landschap Noord Nederland’, dat ik in 2021 – het door NBTC-Holland Marketing gekozen themajaar ‘Ode aan het Nederlands landschap‘ – hoop te lanceren.

De blogbijdrage vind je hier.

Initiatief ‘Kunst en Landschap’ kracht bijzetten?

Je kunt – om dit initiatief kracht bij te zetten – de Facebookpagina Kunst en Landschap liken. Je blijft dan tegelijkertijd goed op de hoogte van actuele wetenswaardigheden op het gebied van kunstcultuurerfgoed en landschap in Noord Nederland. Velen – niet de eerste de beste – gingen je in korte tijd voor. Alvast dank.

‘Mij Dorst’ van Gert Sennema krijgt duurzame permanente plek

Marriëtte de Visser, Wethouder van de gemeente Het Hogeland, onthulde op 27 september het beeld ‘Mij Dorst‘ van beeldend kunstenaar/muzikant Gert Sennema (Grijpskerk, 1962) in Groot Wetsinge. Het kreeg daarmee een permanente plek op de begraafplaats van het wierdendorp gelegen aan het Reitdiep in de provincie Groningen.

Onthulling ‘Mij Dorst’ van Gert Sennema door Mariëtte de Visser, Groot Wetsinge, 27 september 2019. Jaap Wolters, coördinator- Kunstvloed, neemt waar. Foto: Robert Rosendal.

‘Mij Dorst’ winnaar eerste editie Kunstvloed

Precies een jaar geleden, september 2018, werd Sennema’s ‘Mij Dorst‘ verkozen tot winnaar van de eerste editie van Kunstvloed, een kunstmanifestatie met binnen- en buitenkunst die tweejaarlijks in de dorpen Sauwerd en Wetsinge plaatsvindt. Doel: middels kunst aandacht vragen voor en onderstrepen van de landschappelijke schoonheid van het Reitdiepdal, gelegen in één van de oudste cultuurlandschappen van Europa. Tweede oogmerk is het creëren van een ‘Ommetje‘ door dit gebied, waarbij de bezoeker op markante plekken verrast wordt door kunst.

Ik was in het aanvangsjaar (2018) van dit evenement coördinator PR/Publiciteit en heb met veel plezier aan de organisatie van (dit onderdeel van) de manifestatie mijn medewerking verleend. Tot aan de zomer van 2019, toen ik me volledig ben gaan richten op mijn theateractiviteiten voor het muziektheaterspektakel ‘Mammoet‘ van stichting Het Pauperparadijs. Als je daarin geïnteresseerd bent kun je een kijkje nemen in de categorie Mammoet/Pauperparadijs.

‘Mij Dorst’, Gert Sennema. Foto: Kunstvloed.

Terug naar het beeld van Sennema. Mij Dorst was een van de vijf kunstwerken die de bezoekers van Kunstvloed-2018 op de beeldenroute – SauwerdWetsinge in de publieke ruimte tegenkwamen. Bedoeling was om het eerste deel van het te realiseren ‘Ommetje’-‘Sauwerd/Wetsinge/Reitdiep’ (werktitel) te accentueren door er een kunstwerk achter te laten, lees het een permanente plek te geven. Deze procedure herhaalt zich iedere twee jaar totdat in 2026 het vijfde, het laatste kunstwerk geplaatst kan worden, en het cirkeltje, of zal ik zeggen Ommetje, rond is.

Mij Dorst heeft tot het najaar van 2018 stand(beeld)vast op zijn plek gestaan – daar waar het nu ook weer staat – en had gedurende die periode veel bekijks. Totdat seizoensinvloeden, weersomstandigheden, eigendomsrechtperikelen, en vergunningen- en verzekeringsaangelegenheden de kop opstaken.


Hete zomer, natte winter: verduurzamen noodzakelijk

Inwoners Sauwerd, Wetsinge, Adorp en belangstellenden tijdens onthulling ‘Mij Dorst’ van Gert Sennema, begraafplaats Groot Wetsinge. Foto: Robert Rosendal.

Dit gaf aanleiding om, in goed overleg met Sennema en verschillende instanties, tijd te nemen om een en ander af te stemmen en het kunstwerk daarnaast grondig te verduurzamen. Dat (tijdrovende) proces is nu achter de rug. Dat moest gevierd worden.
Kunstvloed zocht – na opnieuw een hete zomer – naar een toepasselijke datum voor herplaatsing van Sennema’s werk en besloot dit feestelijke moment met de inwoners van Sauwerd, Wetsinge en aangrenzende dorpen en belangstellenden – en pers natuurlijk – te delen. Dit vond plaats op de vrijdagavond van 27 september 2019 aan de Karspelweg 2 in Groot Wetsinge.

Hogeland Nieuws was uiteraard ter plekke. Foto: Robert Rosendal.

Na onthulling ‘Mij Dorst’ gratis concert Westkantstad

Na de officiële onthulling van Mij Dorst toog het hele gezelschap van Groot Wetsinge – via het twee-steens-brede valgepad, de Valgeweg – naar het kerkje van Klein Wetsinge, waar Sennema met zijn band Westkantstad – hij is immers ook muzikant – een gratis concert gaf.

Gert Sennema en bandleden Westkantstad. Gratis concert t.g.v. permanente plek ‘Mij Dorst’, kerkje van Klein Wetsinge, 27 september 2019. Foto: via Mariëtte de Visser.

Op naar 2020, de tweede editie van Kunstvloed

Op de dag dat wereldwijd klimaatmarsen gelopen werden gaat ‘Mij Dorst‘ onverdroten, duurzaam geharnast, de strijd met de elementen aan. Op naar Kunstvloed 2020! Meer foto’s van deze heugelijke dag vind je op de Kunstvloed-Insta. Volgen mag!

Toast op permanente plek ‘Mij Dorst’. V.l.n.r.: Mariëtte de Visser, Gert Sennema, ‘Mij Dorst’ en Jaap Wolters. Foto: Robert Rosendal.

Kunstvloed: sterk staaltje ‘Kunst en Landschap Noord Nederland’

Dit blogbericht is tevens opgenomen in de categorie Kunst en Landschap, dat (actuele) berichten weergeeft op het gebied van kunst, cultuur, erfgoed en landschap in Noord Nederland. Ze maken deel uit van het nieuwe multimediale Platform Kunst en Landschap Noord Nederland (in oprichting, werktitel) dat vanaf 2021 – in het door NBTC-Holland Marketing gekozen themajaar ‘Ode aan het Nederlands landschap‘ – online gaat.

Initiatief ‘Kunst en Landschap’ kracht bijzetten?

Je kunt – om dit initiatief kracht bij te zetten – de Facebookpagina Kunst en Landschap liken. Je blijft dan tegelijkertijd goed op de hoogte van actuele wetenswaardigheden op het gebied van kunst, cultuur, erfgoed en landschap in Noord Nederland. Velen – niet de eerste de beste – gingen je in korte tijd voor. Alvast dank.

‘Wachten op Hoog Water’, een volle en een dunne dame, zinnebeeld van ‘Holwerd aan Zee’

Installatie ‘De Dunne Dame’ op de dijk bij Holwerd, 16 september 2019. Foto: Willem van der Velde.

Maandagmiddag 16 september toog ik naar Friesland om getuige te zijn van de installatie van ‘De Dunne Dame’, beeld van de Drachtster kunstenaar Jan Ketelaar, op de dijk van het krimpdorp Holwerd in de gemeente Noardeast-Fryslân.

Innig verstrengelde culturele landschapsontwikkelingspartners

Wanneer je Jan Ketelaar zegt, zeg je Joop Mulder. Zeg je Joop Mulder, dan zeg je Oerol – hij was immers bedenker. oprichter en gangmaker van het Terschellinger festival. Na een aantal experimenten op en tijdens (zijn laatste periode van) dit festival – waar hij zo’n 35 jaar de scepter zwaaide – besloot Mulder nieuwe wegen in te slaan – Sense of Place was geboren! ‘Wachten op Hoog Water’ van Jan Ketelaar werd het eerste project van deze nieuwbakken organisatie.

Joop Mulder vertelt in vogelvlucht over de projecten van Sense of Place.

‘Holwerd aan Zee’ en ‘Leeuwarden-Fryslân Culturele Hoofdstad van Europa 2018’

Dat ‘Wachten op Hoog Water’ gerealiseerd is in Holwerd is geen toeval. De innige verstrengeling van Ketelaar en Mulder reikt verder dan die met Sense of Place. Holwerd aan Zee en Leeuwarden-Friesland Culturele Hoofdstad van Europa 2018 zijn nauw in de plannen van beide heren betrokken. Ik geef hieronder een korte impressie van beide projecten om je een indruk te geven van deze Friese organisaties die op hun beurt ook weer nauw met elkaar verbonden zijn.
In een later stadium – dat zal niet lang op zich laten wachten, zo schat ik in – bericht ik je er afzonderlijk over. Voor Holwerd aan Zee bestaat grote (internationale) belangstelling en LF2018 heeft zijn pijlen inmiddels gericht op 2028. We gaan er zeker de komende jaren meer van horen.

Holwerd aan Zee, nieuwe plek voor vogels, vissen en…mensen.
In 2018 was Leeuwarden-Fryslân Culturele Hoofdstad van Europa.

Voorbereidingen en crowdfundingactie ‘Wachten op Hoog Water’

Gesprek met Jan Ketelaar t.b.v. crowdfundingactie voor ‘Wachten op Hoog Water’.
Documentaire voorbereidingen’Wachten op Hoog Water’ van Jan Ketelaar, GPTV, 2015.
Documentaire voorbereidingen’Wachten op Hoog Water’ van Jan Ketelaar, GPTV, 2016.

December 2018: eerste beeld op dijk Holwerd geïnstalleerd

In de laatste maand – net op tijd dus – van het Friese succesjaar 2018 werd in het kader van – in de eerste plaats Sense of Place, maar natuurlijk ook Holwerd aan Zee en LF2018 – het eerste beeld, De Volle Dame, van ‘Wachten op Hoog Water’ door het vakkundige Mannen van Staal geplaatst. Knap staaltje werk, zeg maar.

Omrop Fryslân was er bij die dag, 6 december 2018 – Simone Scheffer deed verslag in beeld en geluid. Voor een tweetal videoreportages en drie radiofragmenten met interviews met betrokkenen klik je hier.

Ook foto- en videograaf Maurice Hamming, die Ketelaar voor het eerst in 2011 ontmoette, was ter plekke. Zijn reportage(s) kun je hieronder bekijken.

‘De Volle Dame’, onderdeel ‘Wachten op Hoog Water’, van Jan Ketelaar geplaatst op de dijk bij Holwerd, 6 december 2018. Video: Maurice Hamming Foto-Video.

Documentaire potzenmaker Jan Ketelaar (2011)

2018 was ook het jaar dat Hamming zijn studie BA-Communicatie aan de Hanzehogeschool in Groningen afrondde. Hij maakte voor een stageproject in 2011 – ik memoreerde dat zo-even, zeven jaar eerder dus – een documentaire over Ketelaar’s ‘Wachten op Hoog Water’. Neem er even de tijd voor, pak een kopje koffie, en geniet van bijna een half uur Ketelaar.

Documentaire over Jan Ketelaar’s ‘Wachten op Hoog Water’, stageproject Maurice Hamming, 2011.

In deze documentaire legt Ketelaar o.a. uit waarom hij zichzelf ‘potzenmaker‘ noemt. Dat doet hij ook op zijn website: Potzenmakerij Ketelaar!

‘Wachten op Hoog Water’, ‘vrijheidsbeeld van Holwerd’ compleet!

‘Wachten op Hoog Water’ is na zo’n tien jaar ‘prutsen’, bedelen en lobbyen een feit, ze staan! Nee, het staat!

Gert Kracht postte in zijn serie ‘Above’ drone-videobeelden van ‘Wachten op Hoog Water’ op Facebook en YouTube. Vooraf vroeg hij Ketelaar om toestemming en of hij een gedicht voor de dames had. Het antwoord laat zich raden – Kracht monteerde het in.

Hoog bezoek en een gedicht voor de Dames

Drone-videobeelden van ‘Wachten op Hoog Water’van Jan Ketelaar. Video: Gert Kracht, 20 september 2019.

Reportage Leeuwarder Courant

Klik op de onderstaande foto van een triomferende Ketelaar voor een uitgebreide video-reportage van Asing Walthaus (Leeuwarder Courant) over de dag van installatie van ‘De Dunne Dame’.

Jan Ketelaar bevestigt de juiste plek voor ‘De Dunne Dame’: naast ‘De Volle Dame’ op de dijk bij Holwerd. Foto: Willem van der Velde.

Toekomstplannen Jan Ketelaar

Interview met Jan Ketelaar tijdens installatie ‘De Dunne Dame’ op de dijk bij Holwerd, 16 september 2019. Ketelaar onthult plannen voor de toekomst. Video: Aktief Plus.

Vrolijke aftermovie Sense of Place

Een paar dagen nadat ‘De Dunne Dame’ naast haar volle vriendin werd geïnstalleerd kwam Sense of Place met een opgetogen aftermovie waar de vrolijkheid van afspatte. Uiteraard met glansrollen voor kunstenaar Jan Ketelaar en Sense of Place-oprichter Joop Mulder, de mannen die jarenlang onverstoorbaar hebben gewerkt aan het megaproject ‘Wachten op Hoog Water’. Ze zijn zichtbaar trots op het eindresultaat.
Advies van de maker van video, Jonathan Doornenbal: “Geluid aan voor instant vrolijkheid!”

Aftermovie Sense of Place. Voltooiing ‘Wachten op Hoog Water’ van kunstenaar Jan Ketelaar. 16 september 2019. Video: Jonathan Doornenbal.

Nawoord Sense of Place

“De voltooiing van ‘Wachten op Hoog Water’ geeft Sense of Place veel energie en frisse moed voor de landschapsprojecten die nog op stapel staan. De komende tijd ligt de focus op het vervolg van ‘Bildtstars en Eigenheimers‘, de uitkijktoren ‘Camera Batavia‘ van Arjen Boerstra en het getijdenobject ‘De Streken‘ van Marc van Vliet.”

Na Friesland oefent nu ook Drenthe met de toekomst. Slaapt Groningen?

Op 6 december 2018 lanceerde het College van Rijksadviseurs ‘Panorama Nederland’. Friesland was er in mei 2019 als de kippen bij, Drenthe oefent vanaf 24 september met de toekomst, maar wat doet Groningen?

De verbeelding aan zet, het verlangen als motor

Nederland staat op dit moment voor een aantal complexe vraagstukken. De klimaatverandering, de vergrijzende samenleving, de overstap naar hernieuwbare energie, het nijpende tekort aan woningen, de stikstofproblematiek en de harde grenzen in de landbouw waar we tegen aanlopen. Stuk voor stuk opgaven waarvan we allemaal de gevolgen zullen ervaren, in ons landschap en in onze levensstijl.

Panorama Drenthe, oefenen met de toekomst

Van donderdag 26 t/m vrijdag 27 september en van donderdag 10 t/m dinsdag 15 oktober komt Panorama Nederland naar respectievelijk Emmen en Assen. Onder de titel ‘Panorama Drenthe: oefenen met de toekomst’ wordt rondom het Panorama Nederland een programma georganiseerd met excursies en gesprekken over de verschillende opgaven voor Drenthe.

Netwerkcafé Panorama Drenthe

Op 24 september vond de aftrap van Panorama Drenthe plaats in het Provinciehuis aan de Westerbrink 1 in Assen. Gedurende anderhalf uur werd aan de hand van vier thema’s de toekomst van Nederland besproken:

Panorama-thema’s

  • Water verbindt ons
  • Nieuwe Energie
  • Een Rijk Boerenland
  • Meer tijd voor elkaar

Ik was die middag helaas verhinderd en kon afspraken niet verzetten. Gelukkig was Serge Vinkenvleugel, reporter van RTV-Drenthe, wel ter plekke. Hij maakte een uitgebreide reportage van het openingsprogramma van Panorama Drenthe dat om 15.30 uur met Rijksbouwmeester Floris Alkemade van start ging.
De bijdrage (met een tweetal video’s) geeft je een prachtige indruk van wat je tijdens dit evenement kunt verwachten, inclusief een rondblik door het hele Panorama Nederland 2050. Je vindt het artikel onder de welluidende kop ‘Ga nadenken om onze leef- en milieuproblemen op te lossen zonder het landschap verder aan te tastenhier.

Let op het landschap!

Alkemade had aan het eind van de middag in het Provinciehuis in Assen één eis bij het vinden van oplossingen voor alle aan de orde gestelde problemen:

Doe het zo dat je het landschap niet verder verpest maar dat het juist aan kwaliteit wint!

Natuur en Milieufederatie Drenthe nauw betrokken

Remco Mur van de Natuur en Milieufederatie is nauw betrokken bij de organisatie van Panorama Drenthe:

“De landelijke aanpak van de Rijksbouwmeesters met Panorama Nederland spreekt ons aan. De thema’s daarvan zijn ook voor onze provincie actueel en relevant. Bovendien staat niet alleen de efficiëntie van het gebruik van ruimte, maar ook de kwaliteit ervan voor inwoners centraal. Daar willen we mee verder, samen met inwoners, diverse organisaties en overheden. Daarom organiseren wij ook een aantal bijeenkomsten.”

Met het (schilderij) ‘Panorama Mesdag’ als inspiratiebron, wordt in het Panorama Drenthe een toekomstig beeld van Nederland geschetst. Ben je benieuwd hoe Nederland – Drenthe in het bijzonder – eruit zou kunnen zien in de toekomst? Luister en praat dan mee op een van bovengenoemde data met een medewerker van het College van Rijksadviseurs, Tertius Hanekamp.

Wat doet Groningen?

Geen idee! Op de website van het College van Rijksadviseurs wordt vanaf het begin van dit jaar nauwkeurig bijgehouden welke plaatsen of evenementen zich bij hen voor het rondreizende project aangemeld hebben. Tot nu toe heb ik daar ‘Groningen’, in welke hoedanigheid dan ook, niet voorbij zien komen.

Uitgelezen kans voor Forum Groningen!

Forum Groningen opent 29 november haar deuren. Foto: Rick van der Velde.

Het Groninger Forum, dat zich onlangs omdoopte tot ‘Forum Groningen’, krijgt hiermee een uitgelezen kans om daar – het zou mooi zijn als ze daar dit jaar nog in slagen – verandering in aan te brengen. Bij deze roep ik hen daartoe op. Het zou fantastisch zijn wanneer dit voor 29 november, de dag dat Forum Groningen geopend wordt, gerealiseerd wordt.

Drukke werkzaamheden Kunst en Landschap en Mammoet slokken Kunstvloed-activiteiten op

In het aanvangsjaar van de stichting Kunstvloed (2018/2019) heb ik me vooral beziggehouden met de PR en communicatie van de manifestatie, ik kreeg de functie van ‘Coördinator PR- en Publiciteit’. Om het evenement met een enthousiaste groep mensen van de grond te tillen, ‘in de markt’ te zetten, het smoel te geven.

Omdat het een nieuw en tweejaarlijks evenement betrof heb ik een communicatieplan opgesteld waarin het contact met de (schrijvende) pers, de ‘politiek’, (sociale) media en het (potentiële) publiek nauwkeurig omschreven werden. Er werd bij die laatste groep – kunst- en landschapsliefhebbers – rekening gehouden met de verscheidenheid aan doelgroepen en leeftijden. Putje werk, maar veel – belangstellende -contacten belanden in de databank.

Natuurlijk ook omdat ik de doelstellingen van Kunstvloed van harte onderschrijf, zelf woonachtig en werkzaam ben in Groot Wetsinge en – last but not least – omdat er directe raakvlakken zijn met mijn initiatief tot het in het leven roepen en oprichten van het multimediale Platform Kunst en Landschap Noord Nederland‘ dat in 2021 van start gaat.

Robert Rosendal in oermens-outfit.

Mede door drukke Kunst en Landschap-bezigheden en mijn theateractiviteiten voor Mammoet in de zomer van 2019 heb ik mijn publiciteitswerkzaamheden voor Kunstvloed met pijn in het hart moeten neerleggen.

Ik wens de organisatie – ook vanaf deze plek – heel veel succes met de tweede editie van Kunstvloed in 2020. Met het steuntje in de rug, genomineerd zijn voor en winnen van de ‘Culturele Stimuleringsprijs gemeente Het Hogeland‘, moet dat goedkomen!

Urdward, spiritueel leider genootschap Mammoet, draagt stok over

Op zondag 25 augustus droeg Paul R. Kooij, een van de hoofdrolspelers van het muziektheaterspektakel Mammoet, zijn aanvoerdersstok over aan Wim Bouwens, die de laatste drie weken de rol van Urdward, spiritueel leider van een genootschap, gaat vertolken.

Urdward (Paul R. Kooij) en Freya (Gusta Geleijnse) verwikkeld in belastingperikelen.
Foto: Ben van Duin.

Tijdens de maandenlange voorbereidingen en repetities heb ik Wim natuurlijk regelmatig aan zien schuiven, maar hij wist zich altijd ongemerkt, maar met volle aandacht en druk aantekeningen makend, schalks op de achtergrond te houden. Tot het moment dat het ook voor hem om het echie zou gaan.

Doorloop in de blakende zon

Voor de zaterdagmiddag, een dag voor zijn debuut – op het heetste moment van de dag – stond een dóórloop gepland. Het kwik was inmiddels gestegen tot boven dertig graden. Japanse trommeldreunen zwollen aan – roepklank voor de immer nieuwsgierige paarden en schapen, die zich ditmaal echter verscholen onder het loof van de imposante Buinerveldse eiken. Urdward startte zijn eerste preek. Het ijs was gebroken en de gesimuleerde voorstelling denderde voort (met halverwege een kleine drinkpauze) alsof zich geen wisseling van de wacht had voltrokken. Goede casting, uitstekende professionele voorbereiding en teamwork dat er mag zijn. Chapeau!

The show goes on!

Paul gaat na dertig voorstellingen genieten van een welverdiende vakantie om zich daarna op nieuwe projecten te storten. Wim kan zijn borst natmaken – letterlijk en figuurlijk als we Gerrit Hiemstra mogen geloven – voor de vijftien speeldagen die met ingang van 28 augustus nog op het programma staan. The show goes on! Mis het niet!

Trailer Mammoet

Boek de laatste tickets!

Muziektheaterspektakel ‘Mammoet’ nog t/m 15 september te zien!

Na de eerste speelweek (16 t/m 21 juli) van Mammoet, het muziektheaterspektakel op het Buinerveld in Drenthe, besloot het productieteam twee extra speelweken aan het totale programma toe te voegen vanwege een spectaculaire kaartverkoop in aanloop naar de zomermarathonvoorstelling. Er waren in korte tijd meer dan 20.000 kaarten verkocht. De massale, bollen- en sterrenrijke media-aandacht na de try-outs en de première hebben daartoe ongetwijfeld bijgedragen. Zo maar wat reacties – van niet de eerste de besten:

Bankara, fatta, bankara

Inpakken en wegwezen

Na die week – ik speelde mee in alle zes voorstellingen – trok ik er met de Chevy Van-camper, mijn vriendin en twee (IJslandse) honden tweeënhalve week op uit voor een trekking- en wandelvakantie in ‘Allemansrecht‘-Noorwegen en -Zweden. Scandinavië heeft de laatste jaren mijn voorkeur als vakantiebestemming. Niet in de laatste plaats, omdat dit jaar de weersvoorspellingen uitwezen dat de thermometer in Groot Wetsinge op de dag van vertrek wel eens tot zo’n 40 graden zou kunnen uitslaan. Opnieuw werden we geconfronteerd met een (juli-)warmterecord voor het Noorden tijdens de Mammoet-periode. Inpakken en wegwezen dus.

Mammoetje mocht mee!

Na de intensieve, slopende montagedagen en zes voorstellingen kon de knop bij mij even om en betrad ik een kort, nagenoeg Mammoetloos tijdperk(je). Natuurlijk bleef ik – bij goede ontvangstmogelijkheden – in contact met het team via sociale media en Whatsapp en volgde de verrichtingen zo goed en kwaad als kon. Op een paar incidenten na – er waren een paar kneuzingen en andere ongemakken – denderde de Mammoettrein voort. Ook de (landelijke) pers bleef onverminderd positief. Mammoetje wilde na het spotten van rennende dieren echter zo snel mogelijk naar huis, i.e. het Buinerveld:

Een wereld van verschil

Op woensdag 14 augustus was ik – voor het eerst, de planning van duospelers liet niet anders toe – getuige van de gehele voorstelling in vol ornaat. Een wereld van verschil. Natuurlijk waren we er klaar voor de 16e juli, en gingen bij publiek en pers de duimen omhoog, maar toch. In minder dan drie weken tijd zag en beleefde ik een voorstelling die enorm gegroeid was – op alle fronten! De trein denderde dus niet voort, het was TGV-theaterspektakel dat over mij heen walste. Fijn, dat ik vanaf nu tot en met 15 september hieraan ook mijn bijdrage kan leveren.

Mijn speeldata:
– wo 14 t/m zo 18 aug.
– wo 21 t/m zo 25 aug.
– wo 28 aug. t/m zo 1 sept.
– do 5, za 7 en zo 8 sept.
– wo 11, vr 13 en zo 15 sept.

Nog vier weken. Reserveer hier je tickets!

Gerepeteerd, gemonteerd en uitgeprobeerd. De Mammoetjacht is geopend!

Zo, de kop is er af! Op 16 juli verwelkomde Tom de Ket zo’n duizend bezoekers – waaronder veel genodigden uit het dorp Buinen, die gratis toegang hadden – op de eerste try-out in de immense arena van het muziektheaterspektakel Mammoet op het Buinerveld in Drenthe. Enerverende, zo niet slopende voorbereidingsweken gingen daaraan vooraf.

Nauwe afstemming regie, dramaturgie, choreografie, changementen en geluids- en lichttechniek. Foto: Robert Rosendal.

Mammoet, een ambitieus project!

Het muziektheaterspektakel Mammoet is een ambitieus project. In deze blogbijdrage ga ik in op het veelzijdige karakter van de voorstelling waar meer dan honderd mensen een bijdrage aan leveren.
De verhaal-in-verhaal-structuur laat ik hier onbesproken. Je kunt er alles over lezen op de strak vormgegeven Mammoet-website. En natuurlijk via de landelijke- en regionale media die zich massaal en vol overgave op de première van 20 juli stortten met uitgebreide artikelen en reportages.

Persfotografen in line om gedurende vijf seconden elk hun plaatjes te schieten. Première Mammoet, Buinerveld, 20 juli 2019. Foto: Reyer Boxem.

‘Mammoet’ is een onvoorspelbaar bont spektakelstuk over neanderthalers

Elisabeth Oosterling, theaterrecensent-NRC en Theaterkrant, schreef een dag na de première een fantastische recensie die ik je niet wil onthouden. Mammoet werd maar liefst met vier bollen (sterren) bekroond. Dat van die Neanderthalers klopt natuurlijk niet, maar dat zij haar vergeven. Laten we het gewoon houden op ‘oermens’.

Dit koppel moet het samen op de planken doen

De professionele cast bestaat uit een zevental hoofdrolspelers en drie muzikanten. Die wordt bijgestaan door een 46-koppig ensemble dat – in wisselende bezetting – de voorstelling mede vormgeeft – letterlijk. Dit koppel moet het samen op de planken doen.
Er is maandenlang onafhankelijk van elkaar geoefend en gerepeteerd. Teksten werden gestampt, partituren werden bestudeerd, zang- en koorlessen werden gevolgd en een ieder spande zich in tijdens spel-, dans- en bewegingsoefeningen. Tot het hele stel op 29 juni jl. bij elkaar kwam op de speellocatie-Buinerveld om een en ander samen te kneden tot de voorstelling ‘Mammoet’. Ik schreef erover in een vorige blogbijdrage. ‘Montagedagen‘ noemen ze dat in de theaterwereld.

Willekeurig moment tijdens montagedagen Mammoet, Buinerveld, juli 2019. Foto: Robert Rosendal.

Een batterij aan artistiekelingen

Tijdens deze montagedagen – twee weken lang, iedere dag van een uur ’s middags tot elf uur ’s avonds – passeren de artistieke- en technische (on)mogelijkheden de revue. En dat zijn er nogal wat! De Ket heeft daartoe een batterij aan artistiekelingen opgetrommeld die daar vanuit hun discipline nauwlettend op toezien. Spelers en het artistieke team werken in nauwe samenwerking naar een potentieel einddoel: een knetterende voorstelling waar de vonken van afvliegen. In het geval van Mammoet wil ik hierbij een groep medewerkers extra in het zonnetje zetten: de changeurs – zij, die er in de catacomben van de arena voor zorgen dat changementen vlekkeloos verlopen. Chapeau!

Afgepeigerd van start

Na twee intensieve weken – alle cues voor opkomen en afgaan vastgelegd en van buiten geleerd, wetend vanuit welk luik of vanaf welke ramp je dat doet, met gemiddeld vijf uur slaap per dag – dagelijkse beslommeringen gaan gewoon door – komt het moment van de waarheid: de eerste try-out met publiek. Knallen! En dat deden we, met succes. Alles viel op zijn plek. Weliswaar afgepeigerd stortte ik me vervolgens vol overgave in de daarop volgende probeersels, première en eerste voorstelling. Ik kijk er met een goed gevoel op terug.
Ik draag vanaf vandaag het ensemblespeler-stokje (voorlopig) over aan mijn duo-speler Hidde Popma, die overigens heel goed is in het hanteren van stokjes, om het – na een welverdiende vakantie – vanaf medio augustus weer over te nemen tot aan – ja, ja – medio september!

10 extra voorstellingen Mammoet

Het productieteam van Mammoet heeft meteen na de eerste speeldag besloten tien voorstellingen toe te voegen aan het programma. Er waren op dat moment namelijk al meer dan 20.000 kaarten verkocht! Lonkt Carré?

Het complete Mammoetteam draait dus op volle toeren! Cast, artistiekelingen, productie-, marketing- en communicatiemedewerkers doen er alles aan om je een spectaculaire zomer te bezorgen.

Nieuwe trailer

Ik ga nu mijn kampeerspullen bij elkaar rapen en hoop je hier over een paar weekjes weer aan te treffen. Ik houd je dan op de hoogte van alle belangwekkende Mammoetverwikkelingen. O ja, nog even dit: de nieuwe trailer is opgeleverd – met daarin alle lovende sterrenrijke reacties van de pers naar aanleiding van de première. Mammoet, mis het niet!

Mammoet draait zich warm op locatie Buinerveld

Letterlijk en figuurlijk. Op 29 juni werd – voor de zevende keer dit jaar – een warmterecord gebroken, 31,3 graden Celsius. Eind juni dus. Onder tropische omstandigheden ontmoetten cast, artistiek team en alle ensemblespelers elkaar voor het eerst (na vele gescheiden repetities) op het Buinerveld in Drenthe, de speellocatie van het muziektheaterspektakel Mammoet, dat op 20 juli aanstaande in première gaat.

Eerste gezamenlijke repetities cast, artistiek team en ensemblespelers op locatie Buinerveld, eind juni 2019. Foto: Robert Rosendal.

Gehuld in kleurrijke bermuda’s, zomerse jurkjes en luchtige trainingsbroeken werden alle hoeken van het immense – zeventig meter brede – podium door de spelers verkend. Zichtbare spanning en voelbare opluchting wisselden elkaar af, ‘oerkreten’ schalden over het Buinerveld. ‘Bankara, bankara, mammoet, mammoet‘ – om maar eens een oersimpele versie van het Drents – gemixt met straattaal – op poëtische wijze te illustreren. Vanaf dat moment ging het om het echie.

Start repetities Mammoet, reportage RTV Drenthe tijdens perspresentatie, JvE-Studio, Almere, 4 juni 2019.

Inmenging in natuur minimaal

De locatie en de inrichting ervan, speelt – evenals het tijdstip van aanvang overigens, zonsondergang – een belangrijke rol in de voorstelling Mammoet. In goed overleg met de gemeente Borger-Odoorn en Staatsbosbeheer is gekozen voor een invulling die de natuur – in al haar facetten – zo min mogelijk geweld aan doet. Jan Seton, burgemeester van bovengenoemde gemeente, speciaal uitgenodigd voor deze ontmoeting, twitterde het volgende bericht, vergezeld gaand van een drietal foto’s, op 25 juni bij de start van de repetities:

Op snikheet en wonderschoon Buinerveld kennis gemaakt met cast #mammoet. Aan acteurs, podium of locatie zal het niet liggen! #welkom @tomdeket

Twee meter tachtig hoog podium

Er wordt gespeeld vanaf een bijna drie meter verhoogd speelvlak waardoor de inmenging in de natuur minimaal is – één van de keuzes die Michiel Voet, decorontwerper van Mammoet, maakte. Tegelijkertijd biedt de daardoor ontstane ruimte onder ‘de vloer’ praktische en dramaturgische mogelijkheden. Kijk hieronder even naar de opbouw-video om een indruk te krijgen van de grootte van zijn plannen.

Impressie amfitheater/arena waarbij publiek (coulissenloos) uitkijkt op het Buinerveld. Dronebeelden: Stichting Het Pauperparadijs.

‘Lost Tango’ hoogtepunt Oerol-2019

Michiel Voet was ook verantwoordelijk voor het decorontwerp van Het Pauperparadijs en werd daar in 2019 voor beloond met een musicalaward. Hij is dus geen onbekende voor de makers van Mammoet. En niet alleen voor hen – Michiel heeft inmiddels een aardige staat van dienst opgebouwd met zijn projecten, waarbij ik het laatste, ‘Lost Tango’ van Via Berlin, het hoogtepunt van Oerol-2019, niet onvermeld kan laten, en waarvoor hij ook het decor ontwierp.

Lost Tango wordt na deze zomer vanwege het tienjarig lustrum van Via Berlin in diverse grote zalen – ook die van Groningen en Leeuwarden – in het land opgevoerd. Lees hier een recensie (Oerol) van Eric Nederkoorn (DvhN) over deze voorstelling.

Aardse verhalen uit catacomben van Mammoet-podium

Terug naar Mammoet! Er is gekozen voor een open concept met het Buinerveld als decor. Het publiek kijkt er vanaf een arenavormige tribune op uit, en wordt op deze wijze direct betrokken bij – en min of meer onderdeel van – de voorstelling. Er zijn geen coulissen. Niets of niemand kan zich dus aan het oog van de kijker onttrekken. Toevallig biddende valken en rondzwevende, naar prooi turende buizerds, kunnen tijdens het theaterspektakel worden waargenomen.
Wel wordt er gebruik gemaakt van luiken in het speelvlak waar spelers en rekwisieten kunnen verdwijnen en (weer) verschijnen. Ook de changementen – die zijn er veelvuldig – maakt de toeschouwer van dichtbij mee. Dramaturgisch gezien een aardige vondst, omdat uit de goddelijke Mammoet-vloer verschillende aardse verhalen zullen worden opgediept. Gaia, gaia.

Artiestenimpressie Mammoet-podium – Michiel Voet.

Spelers letterlijk en figuurlijk de diepte in

Michiel Voet groef dieper in zijn geheugen toen hij een vraag van Mieke Kwak, verslaggeefster van het Dagblad van het Noorden, over zijn keuze van het bijna drie meter hoge podium, beantwoordde:

“De spelers zijn op zoek naar verdieping; naar de diepe krochten van de menselijke ziel. Ze willen begrijpen waar wij mensen vandaan komen en hoe wij zijn beland in de huidige tijd. Dat ze daarbij letterlijk de diepte in gaan, is een metafoor.”

Lees hier het hele artikel: ‘Buinerveld maakt zich op voor openluchtvoorstelling Mammoet en de ontvangst van duizenden bezoekers’

“Dat is het principe; volgens mij niet eerder vertoond.”

Persmeeting Mammoet, 4 juli 2019, Buinerveld, Drenthe. Foto: Marketing Drenthe

Tom de Ket, regisseur van Mammoet, legt in een video van het Dagblad van het Noorden, gemaakt tijdens een persmeeting op 4 juli jongstleden, het principe van de voorstelling uit:

“Alsof je de verhalen ophaalt uit de grond; overal zitten luiken waaruit acteurs en rekwisieten tevoorschijn komen om daarna even snel te verdwijnen, hele oerstammen en decorstukken komen van onder naar boven en keren terug in de aarde. Dat is het principe van Mammoet, en volgens mij is dat nog niet eerder vertoond.”

Dit artikel (plus video), van dezelfde verslaggeefster, tref je hier aan: ‘Cast en regisseur geven klein voorproefje Mammoet’.

Buizerds kijken mee

Aardige bijkomstigheid, de eerder gememoreerde buizerd vloog tijdens het interview over terwijl de vrouwelijke castleden Bulgaarse polyfonie ten gehore brachten. Voor RTV-Drenthe aanleiding om datgene wat zich afspeelt boven het podium ook vast te leggen. Bekijk de door hen gemaakte reportage, waarbij ook Michiel Voet en Tom de Ket aan het woord komen: ‘Bij theaterstuk Mammoet gaat alles van onder naar boven’.

Beste Mammoet-beentjes voor

Ik vertrouw erop dat – vanuit alle disciplines – in de nog resterende weken tot aan de try-out, de beste Mammoet-beentjes voorgezet zullen worden om je een spectaculair schouwspel in de openlucht bij zonsondergang te kunnen presenteren.

Tickets

Reserveren doe je – met een berekenend sapiensbrein – via de ticket service van VanPlan!

Muziektheaterspektakel Mammoet doet media-‘bommetje’

Op 4 juni j.l. vond in de JvE Studio in Almere, de voormalige studio van Paul de Leeuw, een perspresentatie plaats van het muziektheaterspektakel Mammoet dat deze zomer plaatsvindt op het Buinerveld in de oerprovincie Drenthe.

JvE Studio, Antennestraat 34, Almere; perspresentatie en repetitieruimte cast Mammoet.

Wegens wegwerkzaamheden aan de toegangswegen van de studio moest ik de koffie-met-gebak-ontvangst aan me voorbij laten gaan. Theatermaker en regisseur Tom de Ket had stipt om half elf het woord genomen toen ik – vijf minuten te laat – met verontschuldigende en ingehouden passen een plekje op de tribune van de immens grote studio probeerde te bemachtigen. Ik mengde me onder de aanwezigen – de voltallige cast, het artistieke team (met uitzondering van de bandleden en decorontwerper Michiel Voet, die Oerol-2019-verplichtingen had), de zakelijke leiding, een aantal ensemblespelers, pr- en marketingmedewerkers en natuurlijk de pers, waar het allemaal om te doen was. De keuze voor deze locatie was overigens een bewuste – de hoofdrolspelers hadden er een dag tevoren al kunnen wennen aan de proporties van het podium – die op het Buinerveld is namelijk van de buitencategorie: zeventig meter breed, drie meter hoog! Men repeteert er een aantal weken, tot 16 juli de eerste try out – bij zonsondergang – ter plaatse plaatsvindt.

Perspresentatie Mammoet groot succes

Julia Scepanovic, zangcoach van zowel cast als ensemblespelers, licht keuze Bulgaarse polyfonie voor Mammoet toe.

De makers van Mammoet toonden zich op hun website zeer verheugd over de oogst van deze eerste perspresentatie: uitgebreide artikelen in regionale- en landelijke media, gelardeerd met foto- en videoreportages. Veel aandacht ging daarbij uit naar de mammoeteuze arena waarin het muziektheaterspektakel plaats zal hebben – decorontwerper Michiel Voet was zoals gezegd afwezig maar een blankhouten maquette bood een fantastisch ‘inkijkje’ – Bulgaarse dia- en polyfonische klanken, gedemonstreerd door Julia Scepanovic, passeerden de revue, fragmenten van de speciaal voor Mammoet gecomponeerde muziek van Radek Fedyk werden ten gehore gebracht, en de uitbundige kostuums van gerecycled materiaal van kostuumontwerpster Arien de Vries zagen we – mondjesmaat, om niet te veel te verklappen – diagewijs voorbijtrekken.

Kostuumontwerpster Arien de Vries presenteert in een van de meer dan 500 kostuums die voor Mammoet gemaakt worden.

Oertaal in De Taalstaat

Het mediagenieke Mammoet is ook bij de redacteuren van het NPO1-radioprogramma De Taalstaat niet onopgemerkt gebleven. Op zaterdagochtend 8 juni 2019 mocht Tom de Ket in een tien minuten durend onderhoud Frits Spits vertellen hoe de oertaal die in de voorstelling gesproken wordt tot stand is gekomen. Beluister het fragment door op onderstaande foto te klikken.

Begin juni was er dus sprake van een heus mediaoffensief. De Bulgaarse zangkunsten van de hoofdrolspelers werden geëtaleerd. De mystieke wijze van belichting werd gepresenteerd – de spelers worden slechts bijgelicht door een kolossale met helium gevulde ballon. Uitgebalanceerde Balkan- en oer-soundscapes en serene celloklanken schalden door de ruimte. En, om een en ander kracht bij te zetten, werd de exuberante kostumering ten slotte door de kostuumontwerpster lijfelijk getoond.

Mammoet bedient journalisten op hun wenken

Niet alle kunst- en cultuurjournalisten staan te popelen om een eerste persmeeting bij te wonen voor een theatervoorstelling uit de regio. Eerder (ook landelijk) succes van de makers ervan en de keuze voor de locatie Almere ten spijt. Om deze beroepsgroep toch vooraf te bedienen hebben regisseur Tom de Ket en Suzanna Jansen, dramaturg en schrijfster van Het Pauperparadijs, een podcast samengesteld met daarin een meer dan een half uur durend gesprek over alle ins and outs van Mammoet. Deze is – natuurlijk ook door jou – via de Mammoet-website te beluisteren.

Voorbereidingen Buinerveld in volle gang

En, om je alvast een indruk te geven van het groteske schouwspel – in al haar facetten – krijg je hier een drone-impressie van de bouw van het amfitheater op het Buinerveld in Drenthe. Met Balkan-sound! See you there deze zomer!

Repetities muziektheaterspektakel Mammoet van start

De meteorologische zomer ging met Midzomerse temperaturen van start. Op zaterdag 1 juni 2019 mochten 46 ensembleleden – ik was een van de gelukkigen – na drie auditieronden aantreden voor hun eerste repetitie voor het muziektheaterspektakel Mammoet, die plaatsvond in en om het Aziëhuis van de voormalige Dierentuin Emmen, dat momenteel dienst doet als theaterschool en productiehuis, Loods 13.

De kop is eraf!

De kop is er dus af. In de blakende zon kregen we opwarmings (?), bewegings- en lichaamsoefeningen van Jochem Stavenuiter, artistiek leider van en speler bij Theatergroep Bambie, die momenteel toert met Frou Frou, een oog- en oorstrelende voorstelling waarin live muziek met het spel is verweven. Jochem studeerde corporeal mime aan de Hogeschool voor de Kunsten in Amsterdam.

Jochem Stavenuiter. Foto: website Theatergroep Bambie, Frou Frou.

Mammoet is een verhaal in een verhaal. Het gaat over een genootschap dat mensen weer in contact wil laten komen met de oermens in zichzelf. Door leerzame verhalen over die oertijd ‘te spelen’ en waarbij opoffering centraal staat. Het verhaal dat verteld wordt (in het toen) gaat over de heilige Mammoet.

‘Ik vertaal naar beweging’


Spelers moeten dus regelmatig van rol switchen. Het contrast tussen oermens en de mens anno nu wordt in Mammoet in al haar facetten tot uiting gebracht: lichaamshouding, voortbeweging, kostuums, decor, rekwisieten, spraak (Mammoet heeft een eigen taal, zelfs in gebaren), zang, muziek en dans. Jochem Stavenuiter zorgt voor de choreografie van de voorstelling, maar stelde in zijn openingspraatje uitdrukkelijk ‘dat hij geen danser is’.

‘Ik vertaal naar beweging. Ik maak stillevens en geef iedereen een beweging waardoor het een geheel wordt’.

Na een zaterdagochtendtraining kent elke ensemblespeler inmiddels het verschil in rughouding tussen die van een chimpansee en een silverback-gorilla. Daarnaast zijn ze allemaal doordrongen van een aantal choreografische basisprincipes zoals ‘kracht is kracht’, ‘less is more’ en ‘small is beautiful’! Die laatste twee openbaarden zich op fantastische wijze door vijf minuten bewegingsloos stil te ‘staan’ en middels korte opdrachtjes verschillende gemoedstoestanden uit te drukken met alleen (aanzwellende) mimiek, of kleine lichaamshoudingswijzigingen. Het middagprogramma was voornamelijk gericht op groepsdynamiek.

Ingewikkelde asymmetrische ritmes en melodieën

Mirjam van Wijk en Julia Scepanovic, selfie tijdens repetitie.

De zondagrepetities stonden voor de ensemblespelers in het teken van Bulgaarse zang. Theatermaker en regisseur Tom de Ket heeft zich voor Mammoet laten inspireren door deze zangvorm omdat hij appelleert aan oerklanken. Bulgaarse volksmuziek kent een complexe opbouw en bestaat uit ingewikkelde asymmetrische ritmes en melodieën die uit de pre-Slavische oudheid stammen. Daarnaast zorgt diafonie, de tweestemmige zang met een bijzonder ‘trillend’ akoestisch effect, voor een geheel eigen klank.

Tom liet speciaal voor Mammoet Julia Scepanovic ‘invliegen’, die ons – samen met Mirjam van Wijk (zij begeleidde ook de zang voor Het Pauperparadijs) – op zeer enthousiaste wijze de eerste kneepjes van deze zangvorm bijbracht. Beide dames ontfermen zich overigens niet alleen over de ensemblespelers, ook de hoofdrolspelers van Mammoet hebben inmiddels al heel wat Bulgaarse toonladders achter (en voor!) de kiezen.

Presentation video for Julia (Djurdjica) Scepanovic, Filmed and edited by Marko Korac.

Om je een indruk te geven van wat diafonie (en polyfonie) behelst, en waar – in dit geval – de dames-hoofdrolspelers zich in zeer geringe tijd op hebben stukgebeten, neem ik hier een kort fragment op van een lied dat komende zomer – ondersteund door een uit meer dan twintig (ensemble)leden bestaand koor – over het Buinerveld zal schallen. Komt dat horen!

Fragment Bulgaarse diafonie. Dames-cast Mammoet gedirigeerd door Julia Scepanovic tijdens perspresentatie, 4 juni 2019, JvE Studio, Almere

1969-2019, vijftig jaar Lauwersmeer twee keer in beeld

23 mei 2019 was de officiële herdenking van 50 jaar Lauwersmeer.

Op 23 mei 1969 werd de Lauwerszee afgesloten en ontstond het Lauwersmeer. Inwoners van het dorp Zoutkamp ervoeren dit als een regelrechte ramp. Met de afsluiting verdwenen niet alleen het eb en het vloed, maar ook de vissersschepen en de bedrijvigheid uit het dorpsbeeld.

Precies 50 jaar na dato vertelt De Verhalen van Groningen met een film het verhaal van de afsluiting van de Lauwerszee. De film is een coproductie van De Verhalen van Groningen, SPOT Groningen, een nieuw online tv-kanaal voor jong en studerend Groningen, en Marketing Groningen in het kader van 50 jaar Lauwersmeer. Hij kwam tot stand met medewerking van het Visserijmuseum Zoutkamp, Ruben Smit Productions, Nationaal Park Lauwersmeer, de Groninger Archieven, Tresoar en Wim Mollema.

Je kunt hem hier bekijken, of later op het YouTube-kanaal van Kunst en Landschap Noord Nederland, waar je honderden videoberichten verdeeld over zo’n dertig verschillende afspeellijsten zult aantreffen. Abonneren mag!

50 jaar afsluiting Lauwerszee, De Verhalen van Groningen.

Jubilerend Lauwersmeer twee keer in beeld

Regisseur Thom Verheul maakte ter gelegenheid van dit jubileum voor Fryslân DOK een documentaire in twee delen over het gebied en de toekomst ervan.

De toekomst van het Lauwersmeer is belangrijk, want het gebied verandert door klimaatverandering, ecologische- en socio-economische factoren. De regio zelf heeft een plan bedacht voor een breed gedragen en duurzame toekomst van het gebied: het Manifest Lauwerskust. Met steun van Waddenvereniging en Programma naar een Rijke Waddenzee.

Toekomstvisie op de Lauwerskust voor 2050 en verder: het Manifest Lauwerskust.

In het eerste deel van de documentaire gaat het met name over de landbouw. Na de afsluiting van de Lauwerszee kwam de landbouw tot bloei in het Lauwersmeergebied. De pootaardappelen uit deze regio zijn wereldberoemd. Eén van de gevolgen van de klimaatverandering is een toename van de verzilting van het kustgebied. Daarom wordt in de toekomstvisie vanuit de regio ervoor gepleit om nu al te experimenteren met zilte en zouttolerante gewassen. Zo kan de regio haar positie als voorloper op het gebied van de landbouwproductie versterken.

Boer Marc van Rijsselberghe experimenteert op Texel al jaren met zouttolerante aardappelen

Op meer terreinen heeft klimaatverandering gevolgen voor het leven, wonen en werken in het Lauwerskustgebied. Ook dat komt aan bod in de documentaire. Vooral het tweede deel gaat over de overgang naar de waterstofeconomie en duurzaam toerisme. Maar er is een bedreiging: door het afsluiten van de Lauwerszee slibben de vaarwegen naar Lauwersoog en Schiermonnikoog dicht. Wat zal dat betekenen voor de economie en de manier van leven op het eiland?

In het gebied is al eeuwenlang sprake van een pioniersmentaliteit. De opstellers van de toekomstvisie geloven dan ook dat de vormgeving van de toekomst voor het gebied door en voor mensen uit het gebied moet gebeuren.

Documentaire ‘Een beeld van de tijd’ op NPO2 en Omrop Fryslân

Het eerste deel van de documentaire, Een beeld van de tijd, was vlak na de jubileumdag te zien op NPO2 en werd herhaald bij Omrop Fryslân (Dok). Het tweede deelVooruitgang & bedreiging – was te zien op NPO2 op zaterdag 1 juni om 15.30 uur en werd op de zondag erna herhaald op Omrop Fryslân (Dok).
Beide delen vind je hieronder. Natuurlijk zijn ze ook opgenomen in het ‘Kunst en Landschap’-YouTube-kanaal. Je kunt ze daar – op het moment dat het jou uitkomt – terugzien in een van de vele afspeellijsten die het kanaal rijk is. Wel zo makkelijk. Zoals gezegd, abonneren mag.

Een beeld van de tijd, deel 1 documentaire Thom Verheul.
Vooruitgang & bedreiging, deel 2 documentaire Thom Verheul.

Uitbreiding slagwerk muziektheaterspektakel Mammoet

“Het muziektheaterspektakel Mammoet brengt de nooit eerder vertoonde Heilige Mammoetjacht en onthult geheimen uit de oertijd die wij nu hard nodig hebben. Want zijn wij mensen eigenlijk wel gemaakt voor het leven dat wij nu leiden?”, zo luidt de tekst op de website van Mammoet.

Dat theatermaken een dynamisch proces is dat tot aan de premiere – zelfs gaandeweg de voorstellingen – aan veranderingen onderhevig is blijkt ook bij deze voorstelling. Theatermaker, regisseur en scriptschrijver Tom de Ket deed via Niels Verbeek, slagwerker van de Mammoet-muziektheaterproductie deze zomer, een beroep op een aantal ensemblespelers dat aangegeven had naast het op de planken staan ook wel eens achter de trommels te zitten, of dat hadden gedaan. Niels benaderde me – ik had voor de auditie ook een kruisje aangevinkt bij drummen – met de volgende mail:

Niels Verbeek – slagwerker muziektheaterspektakel Mammoet. Foto: Linda van den Broek.

Versterking slagwerk

Hoi slagwerkers,
Ik ben Niels Verbeek, slagwerker bij Mammoet. Er zijn een aantal plekken waar ik wel wat versterking kan gebruiken. Tom de Ket heeft mij verteld dat jullie ook slagwerkers zijn. Helemaal te gek! Zouden jullie mij wat meer informatie willen sturen over jullie niveau? Speel je in een bandje, fahabra, alleen ongestemd, of ook mallets? Welke diploma’s heb je gehaald? Of misschien – nog beter – heb je een geluidsopname of filmpje waar je op speelt zodat ik een goed idee krijg van jullie niveau?
Alvast bedankt. Groeten, Niels.

Esther van Til, ensemblebegeleider bij Mammoet, had ons natuurlijk van te voren gepolst omtrent en ingelicht over Tom’s plannen. We verwachtten dus een mailtje van de professioneel slagwerker. Hier mijn antwoord:

Slag in de rondte

Hallo Niels, hierbij mijn info over hoe ik me met jou deze zomer graag een slag in de rondte wil of kan werken:

Vanaf mijn vijftiende – ik ben net zestig geworden – heb ik tot aan de eeuwwisseling nagenoeg dagelijks de sticks in handen gehad. Mijn eerste – en vooralsnog laatste – Sonor-drumstel kocht ik medio jaren zeventig van mijn zuurverdiende vakantiewerkgeld. Via bevriende gitaristen uit Hengelo (O), verkreeg ik een zestigerjaren drum-set bestaande uit een bass- en snaredrum, een hangende en een staande tom, een hi-hat en een vooroorlogs ‘gietijzeren’ bekken. De bekleding van de toms bestond uit een coating die Freek de Jonge later ‘fluorescerende kankergezwellen’ ging noemen – daarmee refererend aan een psychedelisch hippietijdperk. Geen gezicht – omkatten en uitbreiding volgden.

De bassdrum was voorzien van een varkensleren drumvel dat een warme sound had en waaraan ik eeuwig trouw ben gebleven, ondanks dat de betreffende inch-maat niet meer standaard geleverd werd. Knippen, snijden, buigen en plakken dus. De uitbreiding bestond uit de aanschaf van drie kleine- en middelgrote toms, een extra floortom, plus Paiste-hi-hat-bekkens- en een aantal crash- en ride-bekkens van dezelfde fabrikant. De kleur(en) van de bekleding werd(en) vervangen door egaal matzwart plakplastic.

Weggeschoven en vijftien jaar onaangeraakt

Vanwege een grootscheepse verbouwing van mijn huis en zakelijke verplichtingen huisvest dit setje momenteel – weggeschoven en vijftien jaar onaangeraakt – op de logeerkamer, bedolven onder stof en spinnenweb. Ik moet dus goed in mijn geheugen graven om je vragen te beantwoorden.

Eind jaren zeventig drumde en zong ik in een band die diverse speelgelegenheden in de contreien van het Overijsselse Hengelo aandeed. We waren toentertijd trots in het voorprogramma van Solution en Massada in de plaatselijke discotheek ‘Het Karrewiel’ te hebben gespeeld. Ons repertoire bestond in aanvang grotendeels uit symfonische rock, later meer uit funk-rock, waarbij we poogden ‘Albert-Heijn-funk’ te ontstijgen, c.q. te overstijgen. Pretentieus? Wellicht, we wilden ons nadrukkelijk onderscheiden van de toenmalige Top-40-radiohitjes.

Excerpt from Solution’s reunionconcert, 2006.

Ik was in die tijd ook dj bij deze (grote) discotheek en heb geijverd om dansbare ‘funk-van-de-bovenste-plank’ te pluggen, waarmee ik enige reputatie verwierf. Tot volle tevredenheid van de uitbater van de betreffende locatie – het legde hem immers voor wat betreft bezoekersaantallen (entree twee Hollandse florijnen) geen windeieren. Ik had als tiener overigens over de salariëring ook geen reden tot klagen en heb er – twee keer per week draaien – een aardige LP-collectie aan overgehouden. Daarna – tijdens- en na mijn studietijd in Groningen – maakte ik voornamelijk (muziek)theater, o.a. bij Theatergroep Marot.

Fahabra en abracadabra

Bovenstaande illustreert dat ik een ongestemd slagwerker ben. Ik durf te stellen dat ik aardig maat kan houden – het liefst met ongemarineerde drumsticks – en heb de bekkens zo af en toe (sfeerdrum muziektheater) met mallets of brushes beroerd. Fahabra is voor mij abracadabra. Sterker, ik weet bij God niet waar je het over hebt of waar je op doelt. Tenslotte, ik kan voor wat betreft het drummen of muziek maken geen diploma’s overleggen – ik kan zelfs geen noten lezen – en ben derhalve geheel aangewezen op mijn gevoel voor muziek en mijn gehoor. Ook beeld of geluid van mijn verrichtingen destijds kan ik je niet aanreiken.

Ik vertrouw erop je hiermee enigszins te hebben geïnformeerd en zie met veel belangstelling en leergierigheid uit naar een eventuele samenwerking met een professioneel slagwerker tijdens de Mammoetvoorstelling deze zomer.

Vriendelijke groet, Robert Rosendal.

Podium Mammoet op het Buinerveld – KLIK op foto voor meer INFO

My lips are sealed

Ik ben natuurlijk zeer benieuwd naar Niels’ reactie en de plannen die gesmeed zijn om het muziektheaterspektakel met een uitbreiding van slagwerk nog meer cachet te geven. Ook in dit geval geldt: my lips are sealed. See you there on the Buinerveld!

Provinciale samenwerking bij promotie Waddengebied

Visit Wadden

Een verademing om te zien hoe drie noordelijke provincies en het Waddenfonds de handen ineen geslagen hebben om Waddenzee Werelderfgoed op de kaart te zetten. Op 4 april – mijn verjaardag – werd het startsein gegeven voor een multimediale, wellicht crossmediale campagne, met de lancering van de website ‘Visit Wadden’.

Aftrap campagne ‘Visit Wadden’, Harmonie, Leeuwarden, 4 april 2019 – Foto: Noorderkrant

Lutz Jacobi, directeur van de Waddenvereniging, droeg het spreekwoordelijke stokje van de campagne ‘Mooiste Natuurgebied van Nederland’ over aan de marketingorganisaties Holland Boven Amsterdam, Merk Fryslân en Marketing Groningen. Deze campagne duurt zes jaar – tot en met 2024. De Noorderkrant deed op 5 april jongstleden uitvoerig verslag in ‘Gezamenlijke lancering campagne VISIT WADDEN’.


Profilering Facebook

Op de Facebook-pagina van Waddenzee Werelderfgoed, zoek op @visitwadden, ging mijn hart sneller kloppen, na de omschrijving van de pagina te hebben gelezen!

De Wadden is Waddenzee Werelderfgoed. Een dynamisch gebied dat met elk tij verandert. Waarin de eilanden wandelen en de nacht nog donker is. Een Werelderfgoed waarin al eeuwenlang mensen leven. Met en van de zee. De geboortegrond van het Nederlandse waterbeheer, met een uniek stelsel van terpen, dijken, watergangen, polders en gemalen. Waar creativiteit voor droge voeten zorgt, maar ook voor verrassende landart, duurzame festivals en nieuwe zilte smaken. Een gebied om te ontdekken!

Kijken, zien, beleven!

Het ging sneller kloppen, omdat het mij enorm sterkt in de gedachte het – nu in conceptfase verkerende – Platform ‘Kunst en Landschap’ in 2021 het licht te doen zien. Ik hoop tegen die tijd een multimediaal platform en een vier keer per jaar verschijnend magazine te introduceren, waarbij tal van betrokken (media)organisaties in gezamenlijk- en saamhorigheid optrekken om het prachtige landschap van Noord Nederland – met inbegrip van Drenthe – in al haar facetten onder de aandacht te brengen bij een groot (inter)nationaal publiek. Op een wijze die ook een toekomstige generatie aan zal spreken.

Zie je het voor je? Bij elke seizoenswisseling verschijnt een prachtig vormgegeven magazine dat, met actuele informatie en diepgravende populair wetenschappelijke achtergrondartikelen, het Noorden in het zonnetje zet. Dat een groot publiek – incluis binnen- en buitenlandse toeristen – informeert over het noordelijk landschap, bezienswaardigheden en actuele culturele activiteiten. Aan bondige samenvattingen in het Duits en Engels wordt natuurlijk gedacht.
Dat moet zo langzamerhand als we de cijfers van het Nederlandse Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC) moeten geloven. Sterker, daar liggen prachtige kansen om vanuit een doelgericht en weloverwogen perspectief (geen massatoerisme) kunst, cultuur, erfgoed en het noordelijk landschap te promoten.

Blik op het Noorden vanuit het Groninger Forum – Artist Impression

Stimulering kunst- en landschapsbeleving

Stimulering van kunst- en landschapsbeleving onder de paraplu van het platform, gevoed door de deelnemende organisaties, en ondersteund met een gelikte website, apps, videokanalen, podcasts, onderwijsprogramma’s, gerichte (regionale- en themagewijze) dagbladjournalistiek, radio- en tv-programma’s en reportages. En met jaarlijks over de provincies roulerende kunst- en landschapsevenementen, manifestaties, lezingen, kenniscafé’s en festivals op ‘toepasselijke’ locaties, en met symposia in de cultuurtempels van Groningen, Friesland en Drenthe. Waarbij kunstenaars, IT-technici, musea, ERL-beleids- en kwartiermakers, wetenschap, onderwijs, politici, media, marketeers, ondernemers en burgers – van jong tot oud – gezamenlijk de kar gaan trekken.

Sense of Place

Ik zie het voor me! Ondanks een tijdsgewricht met hevige polarisatie zie ik ook een nadrukkelijke wens tot verbondenheid. En saamhorigheid, die van het op een positieve en innovatieve wijze er ‘samen de schouders onder willen zetten’ ter verbetering van hun directe leefomgeving. Zeker in het geplaagde Noorden.
Met het platform ‘Kunst en Landschap’ krijgen we een interactief medium om – via kunst- en cultuuruitingen – het noordelijk landschap en culturele erfgoed op de kaart te zetten en het te kunnen koesteren. Een uitgestoken hand! Sense of Place!

Ik begon dit bericht met de overkoepelende en op samenwerking gebaseerde promotietrein die in gang is gezet om de Wadden goed (en verantwoord) bij het publiek in beeld te krijgen. Ik sluit deze bijdrage af door je nu al te wijzen op ‘Waddenverbeelder’ Ruben Smit, die komende zomer iets voor je in petto heeft. Daarna bericht ik over een trilaterale fietstocht, hét evenement van het verjaardagsprogramma van Waddenzee Werelderfgoed, dat ook deze zomer plaatsvindt en internationaal onder de aandacht wordt gebracht.

WAD-film gaat live!

Trailer – WAD, overleven op de grens van water en land

Voor wie hem gemist heeft: ‘WAD, overleven op de grens van water en land’, gaat in de zomer van 2019 op tour langs twintig theaters in een speciale muzikale hommage onder begeleiding van het Noordpool Orkest.
WAD live gaat in premiere op Noorderzon Festival in Groningen en speelt daarna door heel Nederland, van Carré tot Tivoli Vredenburg en De Meenthe. Ruben Smit, regisseur van WAD, begeleidt deze theatertour-WAD live als verteller.

Muziek, geluid en titelsong

Muziek en geluid in WADfilm zijn essentieel. Ze komen samen en nemen je letterlijk mee onder het ijs, in het zand en op het wad. Je hoort het geluid van het gras zoals het bergeendje dat ook hoort.

Titelsong van WAD-film; overleven op de grens van water en land. De film is een ode aan het waddengebied.

De muziek is speciaal – tijdens de montage – gecomponeerd voor de film door Martin Fondse. Daarbij is nauw samengewerkt met Nynke Laverman, Lavinia Meijer en Sytze Pruiksma. Meestal wordt de muziek gecomponeerd als de film al helemaal afgemonteerd is. Dat maakt het voor componisten soms best lastig omdat timing, de opbouw en de gewenste emotie hand in hand gaan met de edit van de filmscenes. Met deze co-creatie van muziek en film duikt de kijker nog meer de essentie van de film in.

Officiële trailer van WAD-Live

Op 24 april 2019 lanceerde Wad-Live haar officiële trailer voor de tour langs 20 theaters met het 42-koppige Noordpool Orkest en regisseur Ruben Smit als verteller.

Natuurjournalist en WADlive-verteller Rob Buiter deelt zijn ervaringen met deze unieke show.
‘WADlive’ is een spannende en avontuurlijke combinatie van de film WAD met orkestrale jazz van het Noordpoolorkes.

One Wadden Sea. Two wheels. Three countries.’

De door mij geprezen drie noordelijke provincies werken deze zomer niet alleen samen binnen de eigen landsgrenzen, ook Duitsland en Denemarken zijn betrokken bij de promotie van het waddengebied. Joop Mulders Sense of Place-gedachtegoed lijkt ook tot de ideeënwereld van de provinciale burelen doorgedrongen te zijn. Samen met Waddenzee Werelderfgoed organiseren ze van 19 tot en met 30 juni een trilaterale fietstocht, hét evenement van het verjaardagsprogramma van Waddenzee Werelderfgoed. Motto: ‘One Wadden Sea. Two wheels. Three countries’.

Fietstocht ‘One Wadden Sea. Two wheels. Three countries’, 19 t/m 30 juni 2019.

Een groep fietsers start in het Deense waddengebied, een andere groep in Nederland, op Vlieland. Beide eindigen in Willemshaven, Duitsland.

Iedereen kan aanhaken!

Tijdens de route zijn er diverse stops met lokale evenementen die allemaal in het teken staan van ’10 jaar Werelderfgoed’. Vanaf 19 juni kunnen fietsers, bezoekers en bedrijfsteams elke dag bij de fietsgroep aanhaken. Meedoen? Lees er alles over op ‘Visit Wadden!’.

Zingen voor de jarige Waddenzee

Speciaal voor haar verjaardag wordt er op zaterdag 29 juni gezongen voor de Waddenzee! Tijdens de Dag van het Wad zingt men de zee toe om het Waddenzee Werelderfgoed een stukje mooier én schoner te maken. De burgemeesters van het Waddengebied doen op deze dag een belofte aan de Waddenzee. Ook hier geldt: je leest er alles over op ‘Visit Wadden!’.

Volledige programma Dag van het Wad

Er wordt niet alleen gezongen. Het hele weekend van 29 en 30 juni staat bol van activiteiten. Door middel van uiteenlopende evenementen laat Waddenzee Werelderfgoed je kennis maken met de Waddenzee. Je kunt wadlopen op Terschelling, kano-varen richting Vlieland óf een bijzondere rondvaart langs de zeehonden bij Ameland maken. Er valt genoeg te beleven! Het volledige programma voor de Dag van het Wad 2019 vind je hier.

Visit Wadden onderdeel van internationale campagne

Medio mei 2019 ging – opnieuw in gezamenlijkheid – een internationale campagne van start onder de vlag van ‘Holland National Parks‘. Samen met Nationaal Park NLDelta en Nationaal Park Hollandse Duinen wordt UNESCO Waddenzee Werelderfgoed internationaal onder de aandacht gebracht! Deze campagne is een samenwerking (!) tussen het Nationale Parkenbureau en NBTC Holland Marketing. Klik op de foto hieronder voor meer info!

Drie natuurgebieden met internationale potentie, waaronder Waddenzee Werelderfgoed, worden in het buitenland onder de aandacht gebracht.

Symposium Waddenacademie ’50 jaar Lauwersmeer’

Op 23 mei 2019 is het precies 50 jaar geleden dat de Lauwerszee, in aanwezigheid van Koningin Juliana, werd afgesloten. De Lauwerszee werd Lauwersmeer, zout werd zoet. De visserij verplaatste zich naar Lauwersoog en de Lauwerszee veranderde in een ca 6000 ha groot zoetwater natuurgebied.

Het Lauwersmeer is sinds 2003 een Nationaal Park en heeft de Europese status van Natura2000. In 2016 heeft het Nationaal Park het internationale predicaat Dark Sky Park verkregen. Naast het Nationaal Park, de bedrijvige haven van Lauwersoog en de waddenregio’s Noordoost Fryslân en Noordwest Groningen, is het militaire oefenterrein de Marnewaard (circa 1.500 hectare) onderdeel van het Lauwersmeergebied.

De Stuurgroep Lauwersmeer, het Programma naar een Rijke Waddenzee, de Waddenvereniging en de Waddenacademie organiseren op 23 mei 2019 in de Willem Lodewijk van Nassau Kazerne in Zoutkamp een symposium over 50 jaar Lauwersmeer, met het accent op de toekomst en aandacht voor het verleden. Bekijk hier het Programma.

Inschrijving gesloten

De inschrijving voor het symposium startte op vrijdag 15 maart jl. Binnen een paar dagen zat men aan het maximale aantal deelnemers van 150. Inschrijven is dus niet meer mogelijk.

50 jaar Lauwersmeer

Gedurende het gehele jaar 2019 vinden er op verschillende plaatsen in en rondom het Lauwersmeer activiteiten plaats in het kader van 50 jaar Lauwersmeer. Voor een overzicht van deze activiteiten kun je terecht bij ‘De Verhalen van Groningen‘. Zie hun Activiteitenkalender,

Hou ook het aprilnummer ’19 ‘Polderkoorts aan de Lauwerskust’ van het tijdschrift Noorderbreedte in de gaten!

Expositie over 50 jaar afsluiting Lauwerszee

In het Visserijmuseum in Zoutkamp is een expositie geopend over de afsluiting van de Lauwerszee. Op 23 mei – de dag van de afsluiting – zullen vissers vanuit Lauwersoog naar Zoutkamp varen met de vlaggen halfstok. Eén van die vissers is Henk Buitjes. Hij herinnert zich die dag vijftig jaar geleden nog goed: ‘Dat zoute water ruik je niet meer.’ Interview met Henk op RTV-Noord.

Was Bob Dylan in ’t Zielhoes, Noordpolderzijl?

Is Bob Dylan in 1995 voor zijn concert in de Groninger Evenementenhal nou in Noordpolderzijl geweest of niet? Al jarenlang doet het verhaal de ronde dat Dylan tijdens een fietstocht door Noord-Groningen even bij café ’t Zielhoes bij Noorderpolderzijl stopte voor een kop koffie.

Cafe ’t Zielhoes, Noordpolderzijl.

Een van de mensen die Dylan daar herkent, is Groninger zanger en radiopresentator Henk Scholte. Ook onderwijzer Bert Rozinga claimt de Amerikaanse zanger op de fiets te hebben gezien. Toch klinken er ook kritische geluiden. Volgens artiestenbegeleider Jacob Bolhuis, die op een paar uur na de hele dag bij Dylan was, kan hij nooit zo’n eind de Groninger polder in zijn gefietst.

“Na het horen van ‘Mister Tambourine Man’ vervliegt die vraag eigenlijk in de wind van het weidse Groninger land dat Dylan zo scherp terugbracht naar de jaren van zijn jeugd.”

Wat is waar? Is Dylan in die verloren uren inderdaad naar Noordpolderzijl gefietst? Of is het een hardnekkige fabel? Hoe dan ook, Dylan zijn komst naar Groningen heeft op enkele mensen een diepe indruk gemaakt. In ieder geval op de makers van de rockumentary ‘Dylan in de Noordpolderzijl’, Thom Verheul (regie), Ismael Lotz (camera) en Menno Knevel (geluid).

Klik op Henks wijsvinger voor bijna een kwartier lang kunst- en landschapsplezier!

Was Dylan werkelijk een van die mannen die Henk Scholte bij het raam had zien zitten?

Auditie theaterspektakel ‘Mammoet’

Tweede ‘lichting’ auditanten voor theaterspektakel Mammoet, Assen, 30 maart 2019.

,,Meespelen in een groot theaterstuk, van de makers van het Pauperparadijs? Zo’n vijftig mensen trokken zaterdag de stoute schoenen aan en deden auditie voor het ensemble van Mammoet, schreef Marieke Kwak op 30 maart jongstleden in het Dagblad van het Noorden.

Ik deed dat ook, na zo’n vijftien jaar niet meer op de planken te hebben gestaan. Ook ik werd onderworpen aan de nauwlettende blikken van regisseur, theatermaker, en nu dus ook jurylid, Tom de Ket en zijn crew.

Nagelbijten, niet stil kunnen zitten en klamme handjes: veel mensen in Podium Zuidhage in Assen hadden daar vanmiddag last van. De reden? Ze doen auditie voor het muziektheaterspektakel Mammoet. (video auditie, RTV-Drenthe, 30 maart 2019)

Twee dagen lang zongen de icke hakka hi kaka’s na door mijn hoofd – en benen. Evenals het prachtige Lepi Juro – een Kroatische traditional die veelal vertolkt wordt met Bulgaarse meerstemmigheid – dat tijdens de auditie gezongen moest worden (na een korte introductie), en fungeerde als klankbarometer voor zangkwaliteit. Ook voor de geoefende stem voorwaar geen kattenpis. De maandagavond daarna bereikten me echter de ‘verlossende’ woorden:

,,Je bent geselecteerd voor het spelen in het Ensemble van Mammoet, gefeliciteerd! We kijken er naar uit om deze zomer met je te werken en hopen dat we er samen een onvergetelijk mooi project van gaan maken.”

KLIK OP MAMMOET!

Dat wordt dus een actief zomertje oer- en offergenieten in, om en op het Buinerveld in het fraaie Drentse landschap.

Ik zie uit naar en vertrouw op het oog van de meester, en laat me graag door hem, zijn medewerkers en andere spelers inspireren, om zo een bijdrage te leveren aan het succes van de voorstelling Mammoet.

Trailer-opnames op Buinerveld bij zonsondergang

Begin april werd een eerste beroep op me gedaan – of ik mee wilde werken aan trailer-opnames bij zonsondergang op het Buinerveld. Voor een aantal shots wilde de productieleiding ook graag spelers uit het ensemble inzetten. Kon wel even duren, maar men stelde veel lol in het vooruitzicht.

Voorbereiding voor traileropnames bij zonsondergang. Anticiperend actrice neemt weervoorspellingen toch even door.

Voorjaarsfris, maar met een heerlijk zonnetje stapte ik om drie uur ’s middags in de auto en toog naar de naastgelegen verzamelstek, het Hunebedcentrum in Borger, waar we om vier uur afspraken om opzet, tijdsaspecten en (technische) details door te nemen. Voor eten, drinken, kleding en visagie werd gezorgd. Tijdens deze rit kreeg ik een mailtje met het bericht dat mij tijdens deze sessie een speciale rol was toebedeeld: krijger met zwarte lenzen! Ik bespaar je de details van het voor het eerst in je leven aanbrengen van deze diabolische blikwerpers, nog maar te zwijgen over opruimende types die – ongeacht eventuele inhoud – ‘lege’ koffiekopjes afruimen en in de vaatwasmachine doen belanden. Gelukkig werd één lens onder in het apparaat aangetroffen, de andere verdween in het gootsteenputje. Ondanks een – inmiddels – koude voorjaarsavond – ten tijde van zonsondergang, getooid in berenvel en prehistorisch ondergoed – kijk ik met plezier terug op dit traileravontuur. Half twee ’s nachts thuis. Dat wel, maar – in alle offeringsgezindheid – het resultaat mag er zijn!

Trailer Mammoet

Ik houd je tot aan de zestiende juli via deze blogpagina’s met enige regelmaat op de hoogte van ontwikkelingen omtrent Mammoet. Daarbij verklap ik natuurlijk niets. Wel geef ik hierbij de Ket’s inspiratiebron prijs: ‘Sapiens, een kleine geschiedenis van de mensheid‘, van Yuval Noah Harari.

Samenvatting Sapiens

Honderdduizend jaar geleden waren er wel zes verschillende menssoorten. Nu is er maar één soort over, en dat zijn wij. Homo sapiens. Hoe komt het dat alleen wij zijn overgebleven? Hoe kwamen onze voorvaderen op het idee om steden en zelfs koninkrijken te stichten? Waarom gingen we in goden geloven, maar ook in natiestaten, en in bedrijven. Waarom vertrouwen we op geld, boeken en wetten? En hoe zal onze wereld er in de toekomst uitzien?

In Sapiens neemt Yuval Noah Harari ons mee op een fascinerende reis door de geschiedenis van de mensheid. Wie zijn we? Waar komen we vandaan? En hoe zijn we geworden wie we nu zijn? In zijn aanstekelijke relaas laat Harari ons kennismaken met een raadselachtig fenomeen: de mens. (Bron: Bol.com)

‘Zeventigduizend jaar geleden was Homo sapiens nog een onbeduidende diersoort die zo’n beetje zijn eigen gangetje ging in een uithoek van Afrika. In de millennia daarna veranderde hij zichzelf in de absolute heerser van de planeet en de grootste nachtmerrie van het ecosysteem.’

Panorama Nederland naar Leeuwarden

Vanaf dinsdag 28 mei tot en met donderdag 6 juni (2019) staat Panorama Nederland in de Kanselarij in Leeuwarden. Het panorama verbeeldt hoe de grote maatschappelijke vraagstukken van nu, de komende decennia de sleutel kunnen zijn voor welkome, structurele verbeteringen van ons land. Panorama Nederland bestaat uit een fysiek panorama, waarbij de bezoeker zelf een toekomstblik kan werpen op een schoner, hechter en rijker Nederland, en een publicatie waarin de keuzes en principes om daar te komen worden toegelicht.

Grote zaal – vooraanzicht de Kanselarij Leeuwarden

Panorama Nederland, dat een doorsnede heeft van acht meter, en wordt weergegeven in 360-graden, is dit jaar op verschillende plekken in Nederland (gratis) te bekijken. Het werd in januari spits afgebeten door het stadhuis van Den Haag.

Rondom de presentatie van Panorama Nederland in Leeuwarden organiseert Leeuwarden Fryslân 2028 een verdiepend programma. Binnen het Panorama Nederland-perspectief kijkt ‘LF2028‘ naar het onderdeel voedsellandschap. Immers dat is waar een groot deel van het Friese landschap zijn functie aan ontleent. Voor welke opgaven staat dat landschap de komende tien jaar? Hoe verandert het? Hoe gaan we ermee om en welke betekenis geven we het?

Het programma wordt gebracht binnen het kader van LF2028, in de geest van het eveneens in de Kanselarij gepresenteerde LF2018 programma Places of Hope dat ons liet nadenken over de toekomst van Nederland en daaraan gelieerde programma’s als Sense of Place en Kening fan ‘e Greide.

Rijksbouwmeester Floris Alkemade opent op 28 mei om 15.00 uur Panorama Nederland-Leeuwarden. Je kunt je hier alvast aanmelden voor het openingsprogramma.

Er hebben mij nog geen berichten bereikt over wanneer Panorama Nederland Groningen en/of Drenthe aandoet. Als dat het geval is hoor je van me.

Meer (achtergrond)informatie over Panorama Nederland vind je in mijn blogpostCollege van Rijksadviseurs lanceert Panorama Nederland‘ van 19 januari jongstleden.

Video-post en reactie Joop Mulder

De video hieronder postte ik op de Facebook-pagina van ‘Kunst en Landschap‘. Dat leverde een aantal reacties op waarvan ik er een uitlicht, die van Joop Mulder, die het bericht met commentaar deelde op zijn eigen pagina:

“Ik zou zeggen kijk even naar dit filmpje, het duurt niet zo lang maar laat zien hoe bijzonder de Wadden zijn. Sense of Place werkt samen met Het Groninger LandschapIt Fryske Gea en iedereen die de Wadden koesteren, maar werkt vanuit een nieuw standpunt. Laat zien, laten we het beleven! Dan snappen mensen beter dat we het moeten beschermen.
Nieuwe standpunten stuiten vaak op weerstand omdat het anders is. Sense of Place heeft tijd nodig, maar ik bemerk steeds meer medestand door anders durven zien. Sense of Place, de naam zegt het al; wij willen de plek koesteren maar ook deelgenoot maken van ons respect voor de natuur. 
Het is toch waanzinnig dat de politiek in den Haag nog steeds denkt dat ons unieke noorden geschikt is voor zoutwinning, gaswinning, windmolens en andere narigheid. 
Kijk even naar dit filmpje. En denk vooral zelf na. Ik heb daar eigenlijk niets aan toe te voegen.”

Thies Dijkhuis, de laatste boer van Euvelgunne

Thies Dijkhuis, de laatste boer van Euvelgunne overleed op 19 maart 2019. Foto: Archief DvhN/Corné Sparidaens

Jarenlang streed hij voor het behoud van de Hunzezone, het land rond zijn boerderij aan de rand van de stad Groningen. Thies Dijkhuis, de laatste boer van Euvelgunne. overleed op dinsdag 19 maart 2019 op bijna 73-jarige leeftijd.

Hieronder ‘citeer’ ik fragmenten van verschillende artikelen uit het Dagblad van het Noorden (22 maart 2019, Marijke Brouwer), RTV Noord (22 maart, red.) en De Verhalen van Groningen, januari 2019, website).

Thies Dijkhuis woonde en werkte zijn leven lang op Euvelgunnerheem, aan de oostkant van de stad Groningen. Deze stad breidt steeds verder uit en komt in de expansiedrift dorpen en alleenstaande boerderijen tegen. Zo ook de plek waar Thies, zijn ouders en voorouders boerden. Dijkhuis is altijd vrijgezel geweest. Ook zijn broer en zus kregen geen kinderen. Hij wilde het levenswerk van hem en zijn voorouders laten voortbestaan. Hij streed ervoor dat het land om zijn boerderij land bleef, en dat het groen niet werd ingenomen door de stad.

Behoud Hunzezone

In 1996 verkocht hij het grootste deel van zijn landerijen aan de gemeente Groningen waarbij hij bedong dat het bewaard zou blijven als natuurgebied de Hunzezone, in beheer bij Het Groninger Landschap.

In een interview bij Noord Vandaag prees Marco Glastra, directeur van Het Groninger Landschap, Dijkhuis (‘een heel mooie kerel’) voor zijn ‘standvastigheid’: ‘Hij heeft zoveel bereikt. Zonder hem was de stad er gewoon overheen gedenderd. Samen met zijn broer, die jurist was, heeft hij het voor elkaar gekregen om de Hunzezone te redden. Hij had zich makkelijk kunnen uitkopen met een grote zak geld, want het was heel dure grond, maar daar ging het hem niet om. Het ging hem echt om die boerderij, die plek en de Hunze.’

Documentaire Tom Tieman

Over die strijd maakte Tom Tieman twee jaar geleden een prijswinnend portret. De documentaire werd op 5 januari 2018 uitgezonden door de VPRO/2Doc Makers van Morgen. Korte tijd daarna werd ‘De laatste boer van Euvelgunne’ vertoond in het Groninger Forum in het kader van De Verhalen van Groningen.

Documentaire van Tom Tieman (plus interview met Tom door Stefan Kruszel.)

Thies Dijkhuis vereeuwigd met beeld(je)

Thies Dijkhuis, de ‘laatste boer van Euvelgunnne’, zal worden vereeuwigd met een beeld. Dat besloot Bedrijvenvereniging-Zuidoost tijdens een algemene ledenvergadering op 13 mei 2019. Volgens de vereniging, waar Thies zelf ook lid van was, verdient hij een standbeeld omdat hij zich jarenlang voor het bedrijventerrein in het zuid-oosten van Groningen heeft ingezet.

Proefbeeldje Thies Dijkhuis gepresenteerd op de ALV Bedrijvenvereniging Zuid-Oost-Groningen, 13 mei 2019. Beeldje: Cindy Sprokel, foto: GIC.

Het beeldhouwwerk is op het moment van dit schrijven (medio mei ’19) nog niet klaar, een klein proefbeeldje vervaardigd door Cindy Sprokel, de beoogde maker van het tachtig centimeter hoge beeld, werd door de voorzitter van de bedrijvenvereniging, Harry Marissen, op de ALV wel getoond. Men vindt een beeld voor Thies op zijn plaats. ‘Dan geven we het een mooi plekje, en dan kun je er straks langs fietsen met een glimlach.’.

Thies Dijkhuisfonds

Ter nagedachtenis aan Thies Dijkhuis (1946-2019) en om zijn levenswerk voort te zetten, heeft Het Groninger Landschap besloten om een Thies Dijkhuisfonds in het leven te roepen. Alle bijdragen aan dit fonds zullen volledig gebruikt worden voor de instandhouding van de boerderij, het beheer van de Hunzezone en het verdere herstel van de Hunze in de stad Groningen.