Wat wordt de toekomst van DATACENTERS in Nederland? De roep om TRANSPARANTIE en EERLIJKE afwegingen wordt steeds luider!

(vervolg datacenterspecial Kunst en Landschap)

Rijksadviseur en bestuursdeskundige vinden dat ‘dossier-Zeewolde’ de lokale politiek overstijgt – Rijk moet ingrijpen!

Jan van de Bovenkamp van hengelsportvereniging ‘Ons Stekkie‘ is straks zijn visstek kwijt. Dat de belangen van de visvereniging het afleggen tegen die van Facebook begrijpt Van de Bovenkamp wel. ,,We gaan niet procederen tegen een multinational die meer in kas heeft dan wij.” Zo besluit Jeroen Wollaars – met een ‘smile van Zeewolde naar Den Haag om de mond’ – het Nieuwsuur-item over het kolossale Facebook-datacenter op dinsdag 14 december 2021.

Niet alleen voor de visvereniging staat er veel – misschien wel meer dan we ons op dit moment realiseren – op het spel. De komst van het hyperscale datacenter heeft verregaande gevolgen. Het heeft een grote impact op de omgeving, zowel vanwege het ruimtebeslag, maar vooral indirect, omdat we het belangrijk vinden dat energie duurzaam wordt opgewekt, zegt Jannemarie de Jonge, Rijksadviseur voor de Fysieke Leefomgeving. De Jonge schreef mee aan het eerder in deze Kunst en Landschap-special beschreven rapport Leren van een datacentrum in Zeewolde van het College van Rijksadviseurs.

,,Die duurzame opwek vindt niet plaats op Trekkersveld IV. Het gros van de energie voor het datacenter – al gauw zo’n tweehonderd windmolens – zal dus elders moeten worden opgewekt. Het is daarmee een zaak van nationaal belang.“


Jannemarie de Jonge, Rijksadviseur voor de Fysieke Leefomgeving

Dat vindt ook – ook hij kwam eerder voorbij in deze special – John Bijl, directeur van het Periklesinstituut, die gemeenteraden adviseert en begeleidt:

,,Ik heb groot vertrouwen in de capaciteit van de raadsleden. Waar me het om gaat is dat ze onvoldoende middelen hebben om dit goed te kunnen doen. Facebook komt met een leger aan advocaten, juristen en techneuten. Het College wil dit misschien wel heel erg graag, dus je zou alle informatie die daaruit komt toch wel kritisch moeten beoordelen. En dan, de facto in één maand tijd, al die documentatie doorworstelen en dan een eigenstandig een besluit nemen… ik vind het nogal wat.“


John Bijl, directeur Periklesinstituut

Een (kleine) meerderheid van de gemeenteraad lijkt akkoord te gaan met de komst van het datacenter. De meeste raadsleden vinden dat ze over alle informatie beschikken om weloverwogen een besluit te kunnen nemen, blijkt uit een rondgang van Nieuwsuur. Alleen coalitiepartij ChristenUnie vindt dat een besluit moet worden uitgesteld.

Uit het Nieuwsuur-dossier blijkt ook dat de gemeenteraad van Zeewolde niet zelf expertise ingehuurd heeft. Hoewel de onderzoeken die door het college zijn aangereikt soms haaks staan op conclusies uit andere onderzoeken, wordt de informatie van het college door een meerderheid van de raad vertrouwd.

,,Je moet ervan op aan kunnen dat die kloppen. Ik ga ervan uit dat het allemaal onafhankelijk gebeurt”


Yvonne van Bruggen, fractievoorzitter Pvda/GroenLinks

Hoogleraar wil uitstel besluit datacentrum Zeewolde: eerst regie van overheid nodig met duidelijke voorwaarden

Het besluit tot wijziging van het bestemmingsplan voor het nieuwe datacenter leidt (ook landelijk) tot veel kritiek: het zou slecht zijn voor het milieu, te veel stroom verbruiken en de gemeente te weinig opleveren, melden Joost Lammers en Bart Hettema op 14 december de website van EenVandaag. Michiel de Vries, hoogleraar aan de Radboud University Nijmegen, vindt het niet verstandig om dat besluit nu al te nemen, omdat de landelijke gevolgen nog niet duidelijk zijn.

,,Elektriciteitsgebruik, watergebruik, geluidsoverlast, land-schappelijke effecten, verkeerseffecten, CO2, stikstof. Als ik de milieu-effectrapporten lees, over bijvoorbeeld dit datacenter, dan zeg ik: dat is niet goed onderzocht.”


Michiel de Vries, hoogleraar Radboud University Nijmegen

De Vries pleit dan ook voor een landelijke strategie onder duidelijke voorwaarden. ,,Dan kun je rationeel en goed onderbouwd een besluit nemen. Dat leidt weliswaar tot gezichtsverlies voor de wethouder of de gemeenteraad van Zeewolde, maar so be it.” Het risico dat Meta naar een ander land in Europa gaat, neemt hij op de koop toe. ,,We hebben een klein land met kostbare grond en daar moeten we zuinig mee zijn.”

Uitstel besluit datacentrum Zeewolde is nodig! Eerst regie overheid met duidelijke voor-waarden!, Kunst en Landschap (Bron: ©EenVandaag, 14 december 2021), 15 december 2021.

‘Gigaproject met megabelangen: Facebook-datacenter is splijtzwam in Zeewolde’

Aan de plannen wordt al jaren gewerkt, maar pas vorige maand werd bekend dat Facebook het werkelijke bedrijf achter het datacenter is. Eerder ging de internetgigant nog schuil achter de speciaal gecreëerde vastgoeddochter Polder Networks B.V., schrijft Jeroen Kraan een dag voor de dag des oordeels op de website van NU.nl. Waarom is het bijkans megalomane project zo omstreden en wie bepaalt uiteindelijk of dit er komt?

Kraan stelt een viertal (hoofd)vragen over het Facebook-datacenter. Een daarvan, een belangrijke: is bij een ‘ja’ van de gemeenteraad van Zeewolde de komst van het datacenter helemaal rond, en staat Zeewolde daarmee binnenkort aan de vooravond van een kolossale bouwput van zo’n acht jaar?

Beeld: ©NU.nl

Gigaproject met megabelangen: Facebook-datacenter is splijtzwam in Zeewolde
Jeroen Kraan, NU.nl, 15 december 2021

‘Wie is voor, wie is tegen? Zo stemmen de 19 raadsleden van Zeewolde over het grootste datacenter van Europa’

Beeld: De 19 raadsleden die beslissen over de komst van het datacenter in Zeewolde,©Freddy Schinkel.

Wat vinden de negentien raadsleden die donderdag gaan beslissen of het grootste hyperscale datacenter van Europa zich kan vestigen in de polder? Journalist Teake Dijkstra van De Stentor heeft alle raadsleden afzonderlijk een aantal vragen voorgelegd over hun overwegingen bij de stemming over het bestemmingsplan en dan vooral rond het datacenter.  Natuurlijk stelde hij de hamvraag: stemt u donderdag 16 december voor of tegen het bestemmingsplan? Een aantal partijen heeft er – ook na aandringen op afzonderlijke reacties – voor gekozen om als fractie te reageren.

‘Zuckerberg kiest voor Flevopolder: Zeewolde in rep en roer over bouw datacenter’

Plaatselijke, regionale en landelijke media (zelfs onze zuiderburen doen mee aan de hype rond de mogelijke komst van het datacenter) hebben zich op de laatste dag voor stemming over het hyperscale datacenter op Zeewolde gestort. Zo ook Phaedra Werkhoven van het AD: ,,Een belangrijke businessdeal van miljardair Mark Zuckerberg ligt donderdag in handen van de gemeenteraadsleden van Zeewolde. De besluitvorming is tot dusverre verre van onomstreden.”

Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat heeft zelf voor datacenters gelobbyd, maar landelijk en lokaal lopen de visies van de politieke partijen over het nut van zo’n groot datacenter nu uiteen, vervolgt Werkhoven, die alles rond de derde hyperscale van ons land voor haar lezers in hapklare brokken mooi op een rijtje zet.

Door GroenLinks en de PvdA zijn er, zoals je inmiddels in deze special van Kunst en Landschap hebt kunnen lezen, 25 Kamervragen aan de minister van Economische Zaken en Klimaat, Stef Blok, gesteld. De ‘motie-Grinwis‘ van de ChristenUnie heeft het net niet gehaald, en het is nog niet zeker of de eigenaar van de resterende grond, het Rijksvastgoedbeheer, de grond wel aan Facebook (Meta) zal verkopen.

Beeld: ©Freddy Schinkel

Zuckerberg kiest voor Flevopolder: Zeewolde in rep en roer over bouw datacenter
Phaedra Werkhoven, AD, 15 december 2021

Coalitieakkoord: strengere regels voor vergunningverlening hyperscale datacenters

Beeld: logo ©Tweakers

Er komen strengere toelatingscriteria bij de vergunningverlening bij het binnenhalen van hyperscale datacenters en de Nederlandse regering gaat de landelijke regie aanscherpen. Dat staat in het Coalitieakkoord van de formerende partijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, meldt Tweakers op 15 december 2021. Tweakers is met gemiddeld 4 miljoen bezoekers en 100 miljoen pageviews per maand de grootste elektronica- en technologiewebsite van Nederland en België. De site behoort tot de top-20 van drukst bezochte websites van het Nederlandstalige internet.

De partijen schrijven in het Coalitieakkoord dat hyperscale datacenters, dus de grote datacenters van partijen als Facebook(Meta), Microsoft en Google, in Nederland een ‘onevenredig groot beslag’ leggen op de beschikbare duurzame energie ‘in verhouding tot de maatschappelijke en/of economische meerwaarde’. Daarom wil de regering strenger kunnen optreden bij het in de toekomst binnenhalen van dit soort datacenters.

,,Hyperscale datacentra leggen een onevenredig groot beslag op de beschikbare duurzame energie in verhouding tot de maat-schappelijke en/of economische meerwaarde. Daarom scherpen we de landelijke regie en de toelatingscriteria bij de vergunning-verlening hiervoor aan.”


Uit: Coalitieakkoord (‘Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst’), 15 december 2021

‘Met Nimby-klaagzang over datacenters komen we niet verder’

Beeld: Stijn Grove, ©Netkwesties

Het publicitaire verzet tegen de komst van een hyper-datacenter van Meta naar Zeewolde heeft veel weg van ‘not in my backyard’ bashen van datacenters, schrijft Stijn Grove, directeur van de Dutch Datacenter Association (DDA) in Netkwesties, magazine over maatschappij en internet, op 15 december 2021.

,,Kijk liever nuchter naar kosten en baten voor Nederland.”



.

De wijze waarop het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) gehandeld heeft is volgens Grove inderdaad verre van optimaal, net als de manier waarop de besluitvorming nu lokaal in Zeewolde moet plaatsvinden. Maar, zo zegt hij, de verantwoordelijkheid hiervoor ligt niet bij Meta of de DDA, maar bij de Rijksoverheid, die zich enerzijds verschuilt achter de decentrale aanpak en anderzijds in achterkamers voorrang op het stroomnetwerk afdwingt, zonder dat de Kamer hiervan wist.

,,Wat Nederland nu nodig heeft is niet het ‘not in my backyard’-achtige bashen van datacenters, maar een afgewogen toekomstvisie met daarin de baten en kosten van de digitale infrastructuur in het algemeen en die van de datacenters in het bijzonder.”


Stijn Grove, directeur van de Dutch Datacenter Association

Datacenter ja of nee? Raad staat voor meest ingrijpende beslissing in jaren: overzichtsvideo Omroep Flevoland

Mag Facebook (Meta) in Zeewolde zijn omstreden datacenter bouwen? Daarover beslist de gemeenteraad donderdagavond 16 december 2021 (de raadsvergadering start om 19:00 uur). Het oordeel komt twee jaar nadat de raadsleden voor het eerst geïnformeerd worden over de plannen. In een overleg achter gesloten deuren op 19 december 2019 krijgt de gemeenteraad te horen dat een grote speler uit de VS, eentje van het formaat Google en Microsoft, z’n oog op Zeewolde heeft laten vallen voor de bouw van een hyperscale datacenter. Dat het om Facebook gaat wordt dan nog geheim gehouden. Maar hoe komt een internationaal opererende grootmacht als Facebook in Zeewolde terecht?

Datacenter ja of nee? Raad staat voor meest ingrijpende beslissing in jaren, Omroep Flevoland, 15 december 2021.

‘Groot doen, maar klein denken. En dat is meer dan zorgelijk’ – ‘Zeewolde’ demotiveert burgers’

In Zeewolde de rode loper uitleggen voor Facebooks datacentrum: dat is funest voor het draagvlak voor de energietransitie en schaadt het vertrouwen van burgers in de overheid, schrijft Rutger Bergboer.

Als projectleider van een burgerinitiatief dat dagelijks met de voeten in de polderklei bezig is met de energietransitie, weet Bergboer hoe belangrijk breed maatschappelijk draagvlak is om daarin resultaat te boeken. Dit staat of valt volgens hem met vertrouwen en een gevoel eerlijk behandeld te worden. Wat dan niet meehelpt, zo stelt hij in onderstaand opiniestuk, ‘is een overheid die zegt een duurzame en rechtvaardige wereld te willen, maar daar niet naar handelt‘.

Beeld: ©Eric Brinkhorst

‘Zeewolde’ demotiveert burgers
Rutger Bergboer, NRC (Opinie), 15 december 2021

Coalitie wil strengere regels voor komst grote datacentra

Beeld: ©RTL Nieuws (Tech, Bright), bewerking RR/K&L

De regels voor de vestiging van grote datacentra in Nederland worden aangescherpt, meldt RTL Nieuws op 15 december 2021. De nieuwe coalitie komt met de aanscherping tegemoet aan de wensen van de Tweede Kamer. Vanwege de kwestie met Facebook in Zeewolde willen meer partijen dat er nationaal beleid komt over de komst van meer datacenters van techreuzen zoals Google, Amazon en Microsoft.

De coalitiepartijen schrijven in het ‘Coalitieakkoord’ dat techbedrijven met hun enorme datacentra ‘een onevenredig groot beslag’ leggen op ‘duurzame energie in verhouding tot de maatschappelijke en/of economische meerwaarde’. ,,Daarom scherpen we de landelijke regie en de toelatingscriteria bij de vergunningverlening hiervoor aan.”

Waar gaat die aanscherping van regels zich (in de toekomst) op richten? Welke voor- en nadelen kleven er zoal aan de mega-datacenters? En hoe vinden we de juiste afstemming daarvan? Daarover gaan ze bij ‘Bright‘, zeg maar de (sterk op techniek, innovatie en jongeren gerichte) ’tech-afdeling’ van RTL Nieuws, in gesprek met jou en mij. Merijn Doggen vraagt zich af of we de energieslurpende en milieuverpestende serverhallen in de polder wel moeten willen met zijn allen. En wat leveren die landschapsontsierende megadozen ons eigenlijk op?

Nieuwe mega-datacenters in de polder; moeten we dit willen? Bright, 15 december 2021.

Bright-podcast over energievretende mega-datacenters

Daaraan gekoppeld komt Bright diezelfde dag met een podcast over de ophef die is ontstaan naar aanleiding van ‘Zeewolde’. In deze podcast neemt presentator Harm je mee in een verhaal over de praktijken van multinationals en projectontwikkelaars die gericht (kleine) Nederlandse gemeenten afstruinen om hun megaprojecten te realiseren. Floris, Erwin en Tony zijn in de podcaststudio bij Harm aangeschoven.

Luister hieronder naar een prachtige reportage met goed ingewijde sprekers over de huidige wildgroei van datacenters, XXL-distributiecentra in Nederland, en de noodzaak tot een landelijke, of zelfs Europese kaderstelling voor dit soort megadozen. Met alle respect voor gemeenteraadsleden in den lande, die onder de voet worden gelopen door grote bedrijven en multinationale ondernemingen vanwege de huidige gedecentraliseerde ruimtelijke ordeningsprincipes. Alle facetten komen aan de orde.

Tot slot: ook het alternatieve Land van Ons-aanbod aan de gemeente Zeewolde komt ter sprake. Luisteren!

‘De echte datacentra lijden onder de Facebooks van deze wereld’

In ‘De echte datacentra lijden onder de Facebooks van deze wereld‘ hebben Alex Bik, chief technology officer van BIT BV en Niels Hensen, ceo van ITB2 Datacenters, het heel bewust over ‘echte datacentra’, want Facebook is volgens hen ‘natuurlijk helemaal geen data-centrum’. ,,We weten allemaal wat het verdienmodel van Facebook is. Facebook is een aanbieder van diensten waarbij advertenties geld opleveren, en niet van datacentrum-faciliteiten.”

Wat Bik en Hensen stoort is dat er geen onderscheid gemaakt wordt tussen commerciële datacentra en grote, meestal niet-Europese, bedrijven die een datacentrum bouwen om in hun eigen behoefte te voorzien. Hierdoor ontstaat er volgens hen een ongenuanceerd beeld van datacentra. ,,Het zijn twee totaal verschillende takken van sport. Daarom is het ook onbegrijpelijk dat ‘datacentra’ in de media en door de politiek over een kam geschoren worden.”

,,Dat doet de commerciële datacentra onrecht. Zij zijn de leveranciers van betrouwbare, openbare IT-infrastructuur, cruciaal voor een toppositie in de digitale economie. Deze echte datacentra kampen met alle negatieve berichten die steeds weer opduiken over de privé-hallen van hyperscale techreuzen.”


Alex Bik, BIT BV en Niels Hensen, ITB2 Datacenters
Beeld: ©Olivier Middendorp

De echte datacentra lijden onder de Facebooks van deze wereld
Alex Bik en Niels Hensen, NRC (Opinie), 14 december 2021

‘Facebook in de polder: hoe de energieslurper in de watten werd gelegd’

Dat het groene licht moet komen van een lekenbestuur van negentien raadsleden, is altijd de strategie van het ministerie van Economische Zaken geweest, schrijven Michael Persson en Dylan van Bekkum op 15 december 2021. Ze maakten een reconstructie vanaf het moment dat Facebook twee jaar geleden aanklopte bij het Nederlandse consulaat in San Francisco tot aan de raadsvergadering van 16 december dat een besluit moet opleveren over de mogelijke komst van het ‘reusachtig datacenter van Facebook, het ‘hyperscale’ pakhuis van nullen en enen, de Europese opslagplaats van persoonlijke gegevens waarmee het Amerikaanse techbedrijf zijn miljarden verdient, de wereld polariserend om adverteerders te trekken’.

Beeld: ©Harry Cock / de Volkskrant

Facebook in de polder: hoe de energieslurper in de watten werd gelegd
Michael Persson en Dylan van Bekkum, de Volkskrant, 15 december 2021

Beperkte maatschappelijke en economische meerwaarde van hyperscales

Volgens het College van B&W van Zeewolde zou de komst van Meta na de bouwfase goed zijn voor structureel 410 banen. Dat komt neer op ongeveer 2,5 baan per hectare. Ook zou het datacentrum andere bedrijven lokken die zich in de gemeente willen vestigen, schrijft Stan Hulsen in NU.nl op 16 december 2021. De onderbouwing daarvan is mager, stelt Hulsen. Zo is de belofte van 410 banen ‘gebaseerd op andere vergelijkbare situaties in de wereld’. De herkomst van die indicatie is echter niet openbaar, laat woordvoerder Wilma Koekoek van de gemeente Zeewolde weten.

Voor de Nederlandse situatie maakte Tweakers wel een vergelijk. Het hyperscale datacenter van Meta, voorheen Facebook, in Zeewolde zou per hectare grond ‘minder banen opleveren dan andere datacenters van techgiganten in Nederland‘, zo laat nieuwsredacteur Arnoud Wokke weten.

Beeld: ©RR/K&L

,,Werkgelegenheid door één bedrijf is eigenlijk nooit een goed argument”, zegt hoogleraar Arnoud Lagendijk van de Radboud Universiteit, die onderzoekt hoe regionaal beleid kan leiden tot succesvolle clusters van bedrijven. ,,Wat telt is wat een bedrijf voor de hele sector oplevert.” Hyperscales zijn enorme eenpitters die in tegenstelling tot kleinere datacenters alleen zichzelf bedienen.

,,Die bedrijven zijn voor de economie helemaal niet interessant. Ze zijn alleen maar op zoek naar een gemeente die zo gek is om ze te herbergen.”


Arnoud Lagendijk, hoogleraar Radboud Universiteit
Beeld: ©NU.nl

Banen voor gigantisch Facebook-datacenter in Zeewolde mager onderbouwd
Stan Hulsen, NU.nl, 16 december 2021

NPO Radio1-‘De Dag’-podcast over hoe Meta een megaprobleem voor Zeewolde werd

Het Meta-datacenter is inmiddels ook een nationale discussie geworden, want de bouw van het energieslurpende centrum zou gevolgen hebben voor de energietransitie in heel Nederland, luidt de introductietekst van de NPO Radio1-podcast van ‘De Dag’ op de ‘Dag des oordeels’, 16 december 2021. Koen Peeters van Omroep Flevoland vertelt in deze podcast wat de plannen in de eerste plaats voor Zeewolde betekenen en welke spanningen dit nationale debat dat is ontstaan, veroorzaken in de gemeenteraad van het dorp Zeewolde.

Klimaat- en energieredacteur van de NOS Heleen Ekker vertelt hoeveel energie dit soort hypercenters verbruiken én hoe het kan dat er door het Rijk jarenlang voor de komst van dit soort datacenters is gelobbyd, maar er kennelijk niet goed is nagedacht over de gevolgen voor de energietransitie.

‘Pas op plaats met besluit grootste datacenter Zeewolde’

De komst van het grootste datacentrum van Europa in Zeewolde moet op pauze. Die opvallende oproep doet de VVD in de Tweede Kamer, zegt Mike Muller, een van de Telegraaf-journalisten die het beruchte Wob-verzoek indiende, dat tot de nodige ophef leidde. De grootste partij wil eerst de impact van het megaproject op het klimaat- en energiebeleid inzichtelijk maken. De oproep wordt breed gesteund in de Tweede Kamer en wordt gezien als een ’bom’ onder het gemeenteraadsbesluit dat donderdagavond valt.

Beeld: ©De Telegraaf

‘Pas op plaats met besluit grootste datacenter Zeewolde’
Mike Muller, De Telegraaf, 16 december 2021

De dag voor de bewuste raadsvergadering van 16 december 2021 deden de provinciale GroenLinks, vier gemeentelijke GroenLinks-fracties en leden van de PvdA en GroenLinks een oproep aan de raad van Zeewolde om de beslissing uit te stellen. Een meerderheid van de leden wil dus dat er wordt tegengestemd. Het is daarmee twijfelachtig of er donderdagavond in de raad van Zeewolde nog wel een meerderheid voor het datacenter op Trekkersveld IV is, meldt Omroep Flevoland. De twee raadsleden van PvdA/GroenLinks gaan hierover voor aanvang van de belangrijke vergadering met elkaar in gesprek. Hun stemmen kunnen, zoals het zich laat aanzien, doorslaggevend zijn.

Meerderheid voor datacenter toch onzeker, Omroep Flevoland, 16 december 2021.

De druk op de twee gemeenteraadsleden van PvdA/GroenLinks in Zeewolde om voor of tegen de komst van het grote datacenter van Meta te stemmen, is gigantisch. Dat zegt Bahreddine Belhaj, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden. Het standpunt van de fractie van PvdA/Groenlinks is zeer waarschijnlijk beslissend donderdagavond de zestiende december.

‘Komst datacenter legt gigantische druk op twee raadsleden die doorslag kunnen geven’, Omroep Flevoland, 16 december 2021.

Zo’n honderd demonstranten protesteren tegen komst Meta naar Zeewolde. Ook boerenprotest

In aanloop naar de beslissende raadsvergadering verzamelden zich – onder lui protest – zo’n honderd demonstranten op het plein rondom het gemeentehuis van Zeewolde. Dit keer had de Almeerse afdeling van Extinction Rebellion de actie wel aangekondigd. Ook is er in de mistige vooravond van 16 december 2021 een boerenprotest met ronkende, zwaailicht voerende, tractoren van voornamelijk jonge boeren gaande.

Zo’n honderd demonstranten voor Meta-protest, Lokale Omroep Zeewolde, 16 december 2021.

Ook leden van GroenLinks voerden protest tegen de voorgenomen bestemmingsplanwijziging voor het Meta-datacenter in Zeewolde. Sabine Jellema, interim-voorzitter van de Lelystadse afdeling, geeft voor de microfoon van Omroep Flevoland een korte toelichting op haar stemadvies voor de Zeewoldse fractie van PvdA/Groenlinks: tegen stemmen!

Ook GroenLinks voert protest tegen Meta-datacentrum, Omroep Flevoland, 16 december 2021.

Boerenprotest met ronkende, zwaailicht voerende, tractoren van voornamelijk jonge boeren

,,Mijn vader is hier met m’n opa gestart in 1978 in deze Flevopolder. Als je ziet wat er in de loop van de jaren verandert, en als je ziet dat we aan de kant worden gestuurd alsof we er niet doen, terwijl we in mijn ogen veilig voedsel produceren onder hoge voorwaarden, zeker op deze nog jonge vruchtbare kleigrond, en als je ziet…”

Boerenprotest voor en tijdens Meta-vergadering, Lokale Omroep Zeewolde, 16 december 2021.

16 december 2021: Raadsvergadering Bestemmingsplanwijziging voor komst Facebook (Meta) naar Zeewolde

Raadsvergadering 16 december 2021, Lokale Omroep Zeewolde, 16 december 2021.

‘Zeewolde durft best vóór te stemmen, tegen Den Haag in’

‘In zalencentrum The Lux gaat om zeven uur ’s avonds de belangrijkste raadsvergadering uit de geschiedenis van het dorp van start. Die begint met een serie insprekers – allen tegenstanders. Als de raadsleden aan het woord komen, verandert de sfeer. Al die landelijke aandacht, protesten en woedende mails hebben de negentien raadsleden nader tot elkaar gebracht. Ze kunnen het prima lokaal beslissen, zeggen ze – wat de rest van het land er ook van denkt. En ze durven ook vóór te stemmen, dwars tegen de landelijke publieke opinie, de Tweede Kamer en het coalitieakkoord in’. Met 11 stemmen voor en 8 tegen is de kogel door de kerk.

Het inmiddels tot ‘aartsvijand’ benoemde NRC-onderzoeksjournalistenduo RengersHoutekamer toog naar Zeewolde en mengde zich onder de demonstranten. Een korte sfeerreportage:

Beeld: ©Bram Petraeus

Zeewolde durft best vóór te stemmen, tegen Den Haag in
Merijn Rengers en Carola Houtekamer, NRC, 16 december 2021

Meerderheid gemeenteraad Zeewolde stemt voor komst hyperscale datacenter: 11 voor 8 tegen

De meerderheid van de gemeenteraad van Zeewolde heeft donderdagavond 16 december 2021 voor de bestemmingsplanwijziging voor het Meta-datacenter gestemd. Er stemden 11 raadsleden voor en 8 tegen de komst van de datahallen in Zeewolde, meldt Omroep Flevoland the day after. Halverwege de vergadering tekende zich al een meerderheid af, toen PvdA/GroenLinks bij monde van Yvonne van Bruggen aangaf voor te stemmen.

De ogen waren op de fractie gericht, omdat woensdag duidelijk werd dat de leden van beide partijen in Zeewolde het advies hadden gegeven om tegen te stemmen. Ook GroenLinks in Provinciale Staten en vier gemeentelijke GroenLinks-fracties in Flevoland deden een oproep om de beslissing uit te stellen. Evenals de landelijke fractie van GroenLinks in de Tweede Kamer. Donderdag werd duidelijk dat de gezamenlijke fractie desondanks toch achter de plannen blijft staan.

Saillant detail hierbij is, dat op woensdag 6 oktober 2021 bij notaris Vriesinga de oprichtingsacte van de fusiepartij Actief Zeewolde werd bezegeld. PvdA, Zeewolde Liberaal en BurgerBelang willen zo een vuist maken ’tegenover de partijen die al vele jaren de dienst uitmaken in Zeewolde’, aldus Lokale Omroep Zeewolde. De eerste van deze drie-partijen-combinatie lijkt daarmee haar ‘ideologische veren‘ te hebben afgeschud. Ze willen een ander geluid laten horen op weg naar de gemeenteraadsverkiezingen in 2022.

Meerderheid raad stemt voor komst datacenter: 11 voor 8 tegen, Omroep Flevoland, 17 december 2021.
Beeld: ©GroenLinks Almere-Zeewolde

Mede doordat de fractie van PvdA/GroenLinks instemde met de mogelijke komst van het datacenter van Meta/Facebook naar Zeewolde, heeft de afdeling van GroenLinks Zeewolde op 19 december 2021 besloten ‘niet toe te treden tot de nieuwe partij Actief Zeewolde en zich per direct terug te trekken uit de fractie van PvdA/GroenLinks Zeewolde‘.

,,Na zestien jaar samenwerking met de PvdA-afdeling is dit een pijnlijk, maar onvermijdelijk besluit”


Margriet van Galen, voorzitter GroenLinks Almere-Zeewolde
GroenLinks trekt zich terug uit raad en nieuwe partij, Omroep Flevoland, 20 december 2021.

Is het omstreden datacenter van Facebook na besluit gemeenteraad Zeewolde een stap dichterbij gekomen?

Het omstreden datacentrum van Facebook in Zeewolde lijkt met het akkoordgaan van de bestemmingsplanwijziging een stap dichterbij gekomen. Doorslaggevend waren zoals verwacht de stemmen van PvdA/GroenLinks. Dat leidde op 17 december 2021 tot een uitgebreide behandeling in het NOS Radio1-Journaal. Verslaggever Marc Hamer polst de stemming en spreekt met Omroep Flevoland-verslaggever Koen Peeters over de situatie, de dag na het gemeenteraadsbesluit.

Is het omstreden datacenter van Facebook(Meta) na besluit Raad Zeewolde een stap dichterbij gekomen?, Kunst en Landschap (Bron: NOS Radio1-Journaal, 17 december 2021), 20 december 2021.

Wat gebeurt er in de datacenters die als blokkendozen in het Nederlandse landschap staan?

Wat gebeurt er eigenlijk in de datacenters die als blokkendozen in het Nederlandse landschap staan, vraagt VPRO Tegenlicht-redacteur Tom Reijner zich af in de zomer van 2021. Hij ging op onderzoek uit.

Op steeds meer plekken in Nederland verrijzen blokkendozen waarin talrijke computers en servers dag en nacht staan te zoemen en te brommen, constateert hij. Om al ons internetverkeer in goede banen te leiden en vooral onze data in op te slaan. Het zijn veelal grote tech-bedrijven als Microsoft, Amazon en Google die gebruikmaken van de Nederlandse data-hub, want dat zijn we in Europa bij uitstek, zegt Reijner. Maar eigenlijk weten we niet echt wat daarbinnen gebeurt en wat we er aan hebben op ons grondgebied. Nog los van de (groene) stroom die de datacenters draaiende moet houden.

Om ons bewust te maken van de praktijken en ons online gedrag heeft onderzoeksinstituut Waag een data-wandeling uitgezet rond zo’n datacenter, op vier plekken in het land. Reijner liep er één, samen met Sander van der Waal van Waag en vraagt zich af: wat kunnen we doen om deze ontwikkeling te keren?

Datacentra maken geen deel uit van onze maatschappij

Volgens Sander Van Der Waal (in de podcast waar je ongetwijfeld net naar hebt geluisterd) onttrekken de bedrijven achter de datacentra zich vakkundig aan de omgeving waarin zij zich fysiek manifesteren. In andere woorden: iedereen ziet de gigantische blokkendoos staan, niemand weet wat er binnenin gebeurt. Ze maken geen onderdeel uit van onze maatschappij en dat is problematisch, vindt Van Der Waal.

Tegenlicht-redacteur Veerle Klok greep deze zomer-podcastuitzending aan om de dag na het Zeewolde-besluit, 17 juli 2021, schriftelijk te reflecteren. Klik op de illustratie hieronder:

Beeld: ©VPRO Tegenlicht

Burgercollectief DataTruc laat het er niet bij zitten

Ondanks de teleurstellende stemuitslag laat Susan Schaap, initiatiefnemer van de stichting DataTruc, het niet bij zitten. Ze miste opnieuw betrokkenheid van het College van B&W en een aantal gemeenteraadsleden. Maar door de bijval die het burgercollectief kreeg uit het land, uit zowel politiek, wetenschap als media, voelt ze zich gesterkt om het verzet tegen de komst van het mega-datacenter voort te zetten.

Schaap verbaast zich over het negeren (ook tijdens de raadsvergadering, red.) van inzichten van experts en specialisten op het gebied van energie en andere van belang zijnde zaken om tot een evenwichtige afweging te (kunnen) komen.

,,Ik hoor gemeenteraadsleden zeggen dat ze zich allemaal hebben laten voorlichten door mensen die er verstand van hebben, maar mensen die aan de andere kant staan: die worden niet gehoord.”


Susan Schaap, stichting DataTruc
Susan Schaap laat het hier niet bij zitten, Lokale Omroep Zeewolde, 17 december 2021.

‘Opluchting’ voor wethouder en projectleider datacenter Zeewolde Egge Jan de Jonge?

Voor aanvang van de bewuste 16-december-vergadering had wethouder en projectleider van het Meta-datacenter Egge Jan de Jonge natuurlijk al gepolst hoe de vlag erbij hing. Een ‘ja’ voor de bestemmingsplanwijziging hing in de lucht. De enige partij die voor een eventuele verassing zou kunnen zorgen was de PvdA/GroenLinks-combinatie, waaraan fractie-voorzitter Yvonne van Bruggen leiding geeft (tot aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart 2022, waarna ze deze partij verruilt voor het prille Actief Zeewolde, red.).

Misschien wel de grootste ‘zorg’ van De Jonge was in hoeverre Van Bruggen bestand zou zijn tegen de enorme druk die op haar uitgeoefend werd door lokale, gemeentelijke, provinciale en zelfs landelijke bestuurders en politici. Hij kon achteraf gerust zijn, de PvdA/GroenLinks-fractie ‘hield stand’ – wellicht zelfs als averechtse uitwerking van die druk – en bleef volgens De Jonge ‘bij de feiten’, die tot een ‘voor-stem’ hebben geleid.

Tijdens de avond werd meerdere keren geconstateerd dat de druk en de aandacht tijdens de laatste weken voor de besluitvormingsvergadering vanuit de landelijke politiek en de media erg groot waren geweest. De raadsleden stelden echter dat ze wel degelijk goed in staat zijn om te oordelen over het bestemmingsplan, ondanks het complexe dossier.

Met het besluit tot bestemmingsplanwijziging is de zaak nog niet rond

Met het besluit van de raad is de zaak nog niet rond, meldt Nando Kasteleijn voor NOS op 16 december 2021. Een deel van de grond is in eigendom van het Rijksvastgoedbedrijf, dat randvoorwaarden heeft gesteld. Het is aan Zeewolde om te laten zien dat daaraan kan worden voldaan. Ook loopt er nog een vergunningsprocedure en kan er uiteindelijk beroep worden aangetekend bij de Raad van State.

Het kabinet heeft het laatste woord bij de grondverkoop van het Rijksvastgoedbedrijf, stelt Omroep Flevoland vast op basis van de NOS-berichtgeving. De helft van de grond waar het datacenter moet komen is in haar bezit en valt onder de verantwoording van demissionair staatssecretaris Raymond Knops van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK). Knops geeft aan dat het Rijk niet verplicht is de betreffende grond te verkopen, óók niet als aan de duurzaamheidseisen is voldaan. Of die ‘radicale opstelling’ van de staatssecretaris indruk maakt op wethouder De Jonge, zie je in de video hieronder:

Egge-Jan de Jonge over de nacht van het datacenter, Omroep Flevoland, 17 december 2021.

Helemaal bijgekomen van de drukke donderdagavond is Yvonne van Bruggen de volgende ochtend nog niet. Haar telefoon staat roodgloeiend en de mailtjes stromen binnen. ,,Het is een hele bijzondere ervaring”, vertelt de lokale fractievoorzitter aan een verslaggever van Omroep Flevoland. Wekenlang wordt ze bestookt met mailtjes en andere berichten. Niet alleen van bezorgde burgers, ook vanuit de PvdA– en GroenLinks-fracties uit de Tweede Kamer. Volgens Van Bruggen zijn de landelijke politici de afgelopen weken pas wakker geschud over de situatie in haar dorp en ‘hebben ze boter op het hoofd’.

Fractievoorzitter PvdA/GroenLinks:”Zo’n zware druk laat ik niet op me leggen”, Omroep Flevoland, 17 december 2021.

Fractievoorzitter Yvonne van Bruggen bedankte in de vergadering voor al die kritische geluiden als hulp bij het nemen van een volgens haar goed besluit, tekent Angelique Rondhuis op voor De Stentor, ’s avonds laat na de raadsvergadering. Van Bruggen maakte een tweetal statements:

,,Voor ons is duurzaamheid een zwaarwegend argument en we menen dat dit plan daarin voorziet. Meta gaat daarin investeren door bijvoorbeeld twintig jaar gratis restwarmte te bieden. We moeten immers allemaal van het gas af.’’


Yvonne van Bruggen, fractievoorzitter PvdA/GroenLinks Zeewolde

,,Verder is er extra aandacht aan biodiversiteit en doet Meta zelfs meer dan wettelijk verplicht. Daarnaast betaalt het bedrijf mee aan de infrastructuur op het Trekkersveld en komen er zonnepanelen. Natuurlijk blijven we het kritisch volgen, maar het is voor ons reden genoeg om voor te stemmen.’’


Yvonne van Bruggen, fractievoorzitter PvdA/GroenLinks Zeewolde

,,Buitengewoon dom om dat te doen en ik ben het er absoluut niet mee eens. Dit laat zien dat er landelijke regie nodig is”, reageerde fractieleider-GroenLinks Jesse Klaver, geflankeerd door fractieleider-PvdA Lilianne Ploumen, diezelfde avond klip en klaar in het NPO-programma Op1, waar hij aan tafel zat om de kabinetsplannen tegen het licht te houden.

Klaver over instemming datacenter Zeewolde: ,,Dit laat zien dat er landelijke regie nodig is”, Op1, 17 december 2021.

Omdat het datacenter-project landelijke gevolgen heeft wil GroenLinks dat het ‘on hold’ gaat tot er duidelijke kaders zijn, waar volgens hen ook het nieuwe regeerakkoord een aanzet toe gaf. De partij heeft daarom een debat aangevraagd in de Tweede Kamer.

De gemeente Zeewolde is al twee jaar bezig met de komst van het datacenter. ,,U had veel eerder aan de bel moeten trekken en niet opeens zeggen dat je het datacenter wil verbieden. Dat klinkt nogal regentesk”, zo zegt Yvonne Van Bruggen in het EO-radioprogramma ‘Dit is de Dag‘, als reactie op ‘haar’ partijleider Jesse Klaver (GroenLinks) op 17 december 2021. Ondanks dat haar fractie lang heeft getwijfeld om voor de wijziging van het bestemmingsplan, die het datacenter mogelijk moet maken, te stemmen, denkt ze dat de komst van dat datacenter het beste is voor de gemeente Zeewolde.

“Dit is goed voor de economie, de hele regio en de toekomst van onze regio. Bovendien: we gebruiken met z’n allen ook ontzettend veel data!”


Yvonne van Bruggen, fractievoorzitter PvdA/GroenLinks Zeewolde

Een andere reden voor PvdA/GroenLinks-Zeewolde om voor wijziging van het bestem-mingsplan te stemmen is, dat dat het datacenter restwarmte produceert. Nederland moet van het gas af en volgens Van Bruggen kan de restwarmte daarbij helpen.

Partij voor de Dieren-Kamerlid Lammert van Raan, ook uitgenodigd in de studio voor een reactie, denkt daar geheel anders over:

,,Dat een paar huizen in Zeewolde dan verwarmt kunnen worden met de afvalwarmte van het datacentrum doet er in het grote plaatje niet toe.”


Lammert van Raan, Kamerlid Partij voor de Dieren

Hij is dan ook kritisch op de besluitvorming in de Zeewoldse gemeenteraad: “Je mag van een gemeenteraad best verwachten dat ze breder kijken dan alleen de eigen gemeente!”

Fractievoorzitter PvdA/GroenLinks-Zeewolde over ‘datacenter-alarm’ landelijk GroenLinks, Kunst en Landschap (Bron: ©EO, ‘Dit is de Dag’, 17 december 2021).

‘Zeewolde zei ‘ja’. Komen er nu nog veel meer datacentra?’

Beeld: tweet Kunst en Landsschap, 19 december 2021, ©RR/K&L

Van Bruggen woog nadrukkelijk de „duurzaamheid” van het datacentrum mee en het feit dat Meta „extra aandacht gaf aan biodiversiteit, zelfs meer dan wettelijk verplicht”, concluderen ook Merijn Rengers en Carola Houtekamer in NRC, op 17 december 2021. Maar ook: ,,Na de komende gemeenteraadsverkiezingen hoeft ze niet meer uit te leggen hoe zeer die opstelling de landelijke PvdA en GroenLinks tegen de haren instrijkt – ze stroomt dan in bij de fusiepartij Actief Zeewolde, die volmondig vóór de komst van het datacentrum is”.

Met 8 stemmen tegen en 11 voor is de komst van de hyperscale, die decennialang de stroom (van omgerekend 460.000 huishoudens) met 115 grote windturbines van vier megawatt zal gebruiken, een stap dichterbij gekomen. ‘Alle mails, telefoontjes en de media-aandacht uit het hele land waren voor de gemeenteraad van ‘het jongste dorp van Nederland’ geen aanleiding om de steun voor Facebook te heroverwegen – de veertig trekkers en honderd demonstranten voor het gemeentehuis evenmin’, schampert het NRC-journalistenduo.

Diverse Kamerleden zinnen ondertussen op ingrijpen. Hoe, dat gaan we zien. Belangrijker: wat de protesten en de oproepen uit het parlement betekenen voor nieuw te ontwikkelen datacentra. Vrijdagochtend 17 december 2021, een aantal uur na de controversiële stemming in Zeewolde, beantwoordde staatssecretaris Dilan Yesilgöz (Economische Zaken en Klimaat, VVD) daarover vragen die Kamerlid Henri Bontenbal (CDA) al in juli (2021) stelde. Hij wilde weten hoeveel stroom de centra gaan gebruiken, hoeveel centra er nog aan zitten te komen, en of dat wenselijk is. Een landelijk overzicht over de plannen ontbreekt namelijk.

Een eerste kleine inventarisatie van Rengers en Houtekamer leert dat er door heel Nederland concrete plannen zijn voor nieuwe hyperscales: een nog onbekend Amerikaans techbedrijf wil gaan bouwen in Appingedam, Google wil uitbreiden in de Eemshaven en bouwen in Winschoten, een onbekende techgigant heeft plannen op Groningen-Westpoort, in Diemen moeten twee kleinere komen en Microsoft heeft volop uitbreidingsplannen in de Wieringermeerpolder.

Ook lijkt Flevoland (en Almere) zich op te kunnen maken voor een datacentercluster in de ‘oksel’ van de snelwegen A6 en A27. Het beoogde terrein van zo’n 200 hectare (dus nog groter dan de locatie MetaZeewolde) ligt nota bene deels op het grondgebied van de gemeente Zeewolde.

Beeld: ©Bram Petraeus

Zeewolde zei ‘ja’. Komen er nu nog veel meer datacentra?
Merijn Rengers en Carola Houtekamer, NRC, 17 december 2021

‘Raadsleden moeten een onderscheid maken tussen media-aandacht en politieke druk uit Den Haag’

Zeewolde stond de afgelopen maanden in het middelpunt van het landelijke nieuws en meerdere raadsleden voelden de druk op hen toenemen. De groeiende belangstelling van media voor dit dossier is volkomen begrijpelijk, zegt hoofdredacteur De Telegraaf Paul Jansen in het Radio1-programma Spraakmakers. Volgens Jansen moeten de raadsleden een onderscheid maken tussen media-aandacht en politieke druk uit Den Haag. ,,Dat zijn wel twee verschillende zaken.”

(Kijk en luister de volledige politieke uitzending van Spraakmakers terug via NPO Radio 1 of beluister het in het laatste onderwerp van Het Mediaforum als podcast.)

‘Media-aandacht voor Zeewolde en Facebook begrijpelijk’, NPO Radio 1, 17 december 2021.

Zeewolde uitgegroeid tot middelpunt van nationale discussie over datacenters

Zeewolde is uitgegroeid tot het middelpunt van de nationale discussie over de komst van datacenters en de invloed daarvan op het landschap, het milieu, de energievoorziening en het opgeven van vruchtbare landbouwgrond. stelt Arend Clahsen in Het Financieele Dagblad op 16 december 2021, de ‘dag des oordeels’, schreef ik eerder enigszins schertsend. Is de komst van het datacenter van Facebook/Meta een zegen of hel voor Zeewolde – voor Nederland?

Clahsen’s artikel vat de meer dan twee jaar durende, voor de één schimmige en ondemocratische, voor de ander procedureel juiste – veelal emotievolle – discussie, rond de voor- en nadelen van de komst van het datacenter van Meta, puntig samen. Hij besluit met een verwijzing naar een recent arrest van de Hoge Raad, over de doorverkoop van de grond van het Rijksvastgoedbedrijf aan de gemeente Zeewolde (lees: aan Meta), die de komst van het datacenter in de weg zou staan. Daarmee is de ‘kwestie Zeewolde’ – om tal van ook andere redenen – verworden tot een landelijke discussie.

Raad Zeewolde is voor komst van datacentrum: ‘Maar of dat gaat gebeuren is nog de vraag’, WNL, 17 december 2021.

Die discussie werd ondermeer aangezwengeld door Esther Ouwehand namens de Partij voor de Dieren tijdens een debat in de Tweede Kamer op 16 december, de dag dat het ‘besluit-Zeewolde’ viel, met een motie om het kersverse Coalitieakkoord alvast uit te voeren, een ‘aanwijzing‘ te geven om de komst van het datacenter tegen te gaan.

Esther Ouwehand wil geen Facabook datdacenter in Zeewolde en Bergkamp vraagt Baudet die niet wil, Bert Brandsma, 20 december 2021.

De motie haalde het niet, de (demissionaire) coalitie ging er voor liggen – de opmaat naar een nieuwe motie die een paar dagen later zou volgen, namens dezelfde partij, met dien verstande dat deze wordt ingediend in de Eerste Kamer, waar de coalitie geen meerderheid heeft. Je leest er even verderop meer over.

‘De zeperd van Zeewolde, het Meta-datacenter’

Een van de redacteuren van Techzine, (het online) tijdschrift ‘richt zich op IT-professionals en zakelijke decision makers door het publiceren van het laatste IT-nieuws en achtergrondverhalen’, heeft de meer dan vier uur durende raadsvergadering op 16 december bijgewoond. Techzine komt daarbij tot de conclusie ‘dat de IT-kennis in de gemeenteraad (van Zeewolde, red) afwezig is’. ,,Er wordt geen discussie gevoerd over het doel van het datacenter en of daar dan meerwaarde in zit voor de gemeente, provincie of voor Nederland. Voorstanders lijken zich vooral te baseren op het feit dat Meta (Facebook) een gigantisch bedrijf is en dat dat wel voordelen zal brengen.” 

,,Men denkt dat het economisch belang van een Facebook-datacenter groter is dan de nadelen. De impact op het milieu, de hoeveelheid benodigde stroom, de welstandscommissie, de zeer beperkte werkgelegenheid, het is allemaal van tafel geveegd.”


Techzine, 21 december 2021

Meta zelf geeft in een verklaring aan het tijdschrift aan dat de definitieve beslissing voor de bouw van het datacenter nog gemaakt moet worden. Ook moet het rijk nog besluiten of het de grond wil verkopen aan Meta. ,,De komst van het datacenter is nog onzeker. Wij hebben onze mening al wel klaar.”  

PvdA-er Yvonne van Bruggen lijsttrekker nieuwe partij ‘Actief Zeewolde’

Yvonne van Bruggen wordt de lijsttrekker van de nieuwe partij Actief Zeewolde, meldt Omroep Flevoland op 21 december 2021. Van Bruggen is nu (nog) fractievoorzitter van de lokale PvdA/GroenLinks-fractie in Zeewolde. Actief Zeewolde is een samenvoeging van PvdA en de lokale partijen Zeewolde Liberaal en BurgerBelang. De drie partijen zijn momenteel goed voor vier zetels in de gemeenteraad van Zeewolde, en geven op hun kersverse website nadrukkelijk aan niet verbonden te zijn aan een landelijke partij.

,,Actief Zeewolde wil samen met inwoners, die niet verbonden zijn aan een landelijke partij, lokale politiek bedrijven vanuit de gedachte ‘wat bindt ons’.”


Actief Zeewolde (website)
PvdA-er Yvonne van Bruggen lijsttrekker nieuwe partij ‘Actief Zeewolde’-1, Omroep Flevoland, 21 december 2021.
PvdA-er Yvonne van Bruggen lijsttrekker nieuwe partij ‘Actief Zeewolde’-2, Omroep Flevoland, 21 december 2021.

‘Facebook-datacenter loopt mogelijk vertraging op, Eerste Kamer trekt aan de rem’

De Eerste Kamer heeft het demissionaire kabinet opgeroepen om de komst van een controversieel Facebook-datacenter in Zeewolde voorlopig tegen te houden. Pas als het nieuwe kabinet nationaal beleid heeft opgesteld over de vestiging van zulke datacenters, mag het Rijksvastgoedbedrijf de benodigde grond verkopen. Dat meldt NU.nl op dinsdag 21 december 2021.

Beeld: Motie-Koffeman (PvdD) c.s., ©RR/K&L

De Partij voor de Dieren deed de oproep in een motie die door de voltallige oppositie werd gesteund. Alleen coalitiepartijen VVD, D66, CDA en ChristenUnie stemden tegen. Zij hebben in de Eerste Kamer geen meerderheid, dus werd de motie aangenomen.

Door de stemming in de Eerste Kamer loopt de komst van het datacenter mogelijk alsnog vertraging op. De Partij voor de Dieren is verheugd dat het onderwerp zo ,,terug op de nationale politieke agenda” komt.

‘Eerste Kamer keert zich tegen bouw megadatacentrum Zeewolde’

De Partij voor de Dieren stelt verder dat met de aangenomen motie het proces „door een blokkade van de Eerste Kamer ”is onderbroken. Dat meldt Tan Tunali op 21 december 2021 in NRC. „Dat brengt de besluitvorming over dit project en de vestiging van 21 andere datacenters terug op de landelijke politieke agenda en parlementaire besluitvorming daarover,” aldus een verklaring van de PvdD. In de motie roept de Eerste Kamer het kabinet op een visie voor ruimtelijke inrichting en datacentra te ontwikkelen.

demissionair staatssecretaris Raymond Knops (Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK), CDA) heeft aangegeven de motie te gaan bestuderen. Zijn aandacht zal zich voornamelijk richten op het deel van de grond dat in eigendom is van het Rijksvastgoedbedrijf, dat eerder randvoorwaarden heeft gesteld, onder meer over duurzaamheid (video).

Beeld: ©Bram Petraeus

Eerste Kamer keert zich tegen bouw megadatacentrum Zeewolde
Tan Tunali, NRC, 21 december 2021

Bouw datacenter Zeewolde gaat voorlopig niet door

De bouw van het grote datacenter van Meta in Zeewolde kan vooralsnog niet doorgaan. Dat zegt senator Niko Koffeman van de Partij voor de Dieren over de uitkomst van een motie die dinsdagavond 21 december 2021 in de Eerste Kamer in meerderheid werd aangenomen. In de motie van zijn partij moet de regering de grondverkoop van het Rijksvastgoedbedrijf voor de vestiging van Meta opschorten. Een verslaggever van Omroep Flevoland spreekt Koffeman de volgende ochtend en vraagt hem om een reactie. Koffeman noemt de aangenomen motie een grote overwinning.

,,Facebook had al in het geniep tachtig hectare grond gekocht. De laatste tachtig hectare willen ze nu kopen maar dat kan nu niet meer omdat wij daar een stokje voor gestoken hebben.”


Niko Koffeman, senator Partij voor de Dieren
Partij voor de Dieren: bouw datacenter Zeewolde gaat voorlopig niet door, Omroep Flevoland, 22 december 2021.

‘Motie Eerste Kamer over datacenter heeft hoge waarde’

De motie die de Eerste Kamer dinsdag heeft aangenomen over het datacenter bij Zeewolde heeft ‘een hoge waarde’. Dat zegt Thomas Finken van kenniscentrum en ‘Huis voor democratie en rechtsstaat’ ProDemos op 22 december 2021 tegen Omroep Flevoland. Hoewel het voorstel niet juridisch bindend is, legt het wel extra druk op staatssecretaris Raymond Knops. ,,Het is uiteindelijk wel een uitspraak van het parlement”.

‘Motie Eerste Kamer over datacenter heeft hoge waarde’, Omroep Flevoland, 22 december 2021.

Het datacentrum van Facebook móest in Zeewolde komen

Naast de berichten van het NRC-onderzoeksduo, die je in deze Kunst en Landschap-datacenterspecial over de mogelijke komst van Facebook in Zeewolde hebt kunnen lezen, grijpen Merijn Rengers en Carola Houtekamer het momentum aan om de zaak – voor dit moment – in grote lijnen op een rijtje te zetten. Hamvraag daarbij is (en was): is de beslissing over de verkoop van de grond voor het Facebook-datacenter er een die op lokaal niveau genomen kan worden?

Rengers toog in zijn eentje – Houtekamer zit ongetwijfeld met haar neus in rapporten, nota’s en Kamerstukken – naar de studio om die vraag – voor ongetwijfeld velen ook nog openstaande vragen – dit keer in een podcast te beantwoorden. De presentatie is in handen van Misha Melita – voor ‘NRCVandaag‘ op 22 december 2021.

Gemeente Zeewolde: ‘Overgrote deel restwarmte datacenter onbenut’

Het overgrote deel van de restwarmte van het datacenter van Meta kan volgens de gemeente Zeewolde niet benut worden, omdat er niet genoeg woningen in de directe omgeving zijn. Op dit moment denkt de gemeente 17% van de restwarmte te kunnen gebruiken in Zeewolde én Harderwijk, zo schrijft het college in antwoorden op technische vragen van Leefbaar Zeewolde. Dat meldt Omroep Flevoland op 22 (!) december 2021.

Het hergebruiken van de restwarmte gold voor de ‘voor-stemmers’ vaak als argumentatie om hun steun te betuigen aan het datacenter-plan, terwijl nu op basis van voorlopige inzichten van de gemeente Zeewolde blijkt, dat het overgrote deel van de restwarmte de lucht in wordt geblazen. Hoogleraar Climate Design & Sustainability van de TU Delft, Andy van den Dobbelsteen, vindt dat onbegrijpelijk. Omroep Flevoland sprak met hem.

Hergebruik van restwarmte is overigens voor het Rijksvastgoedbedrijf een belangrijke voorwaarde voor de verkoop van de grond voor het datacenter, zo schreef Staatssecretaris Knops in augustus 2021 aan de gemeente. Die wordt het met deze gegevens op zijn bureau ter bestudering van de motie-Koffeman wel erg gemakkelijk gemaakt, zo lijkt het.

Gemeente Zeewolde: ‘Overgrote deel restwarmte datacenter onbenut’, Omroep Flevoland, 23 december 2021.

Misschien toch restwarmte Meta-datacenter naar Almere of Lelystad?

Als door een hond gebeten door de woorden “pure verspilling” van hoogleraar Climate Design & Sustainability van de TU Delft, Andy van den Dobbelsteen, kwam de Stuurgroep Restwarmte, waar de Provincies Flevoland en Gelderland en de gemeenten Zeewolde en Harderwijk in zitten, de dag erop, 23 december 2021 met een reactie. Restwarmte van het toekomstige datacenter van Meta in Zeewolde wordt toch mogelijk wel aan Almere en Lelystad geleverd. Dat laat de gemeente Zeewolde via Omroep Flevoland weten.

Driedelige videoreportage Dutch Data Center Association: hoe kunnen datacenter bijdragen in een duurzame samenleving?

Datacenter zijn het fundament van de digitale economie. En de digitale economie blijft alsmaar versnellen, aldus de Dutch Data Center Association (DDA). Hoe zorgen datacenter ervoor dat, desondanks deze versnelling, het energiegebruik nu en ook in de toekomst beperkt blijft en hoe kunnen datacenter bijdragen aan en in een duurzame samenleving?

Met behulp van een driedelige videoreportage heeft DDA deze vraagstukken onderzocht. In het derde deel van het drieluik bespreken zij hoe ze energiestromen uit het datacenter kunnen hergebruiken. Dutch Cloud Community, (een fusie van DHPA en ISPConnect) de brancheorganisatie voor hosting-, cloud-, VOIP- en managed serviceproviders actief op de Nederlandse markt, werkt samen met een beperkt aantal voor hen relevante partners. Dit zijn toonaangevende organisaties die diensten of producten leveren aan de sector. Een van deze partners is de Dutch Data Center Association.

Op 14 oktober 2020 organiseerde DDA haar vierde editie van de ‘Green Data Center Conference‘ (voorheen ‘Datacenter Restwarmte & Innovatie Congres‘). Voorafgaand aan het congres werd een driedelige videoreportage gepubliceerd (link naar afspeellijst) waarin innovatie op het gebied van energievoorzieningen voor datacenters, verduurzaming van datacenters en het inzetten van datacenter-restwarmte voor ‘de gebouwde omgeving‘ aan bod komt.

De videoreportage bestaat zoals gezegd uit drie delen: ‘Wat gaat het datacenter in?‘, ‘Wat gebeurt er binnen het datacenter?‘ en ‘Wat gaat het datacenter uit?‘. Ik vind dit wel de plek om je uit te nodigen naar het derde deel van deze videoreportage te kijken.

Daarin figureert onder andere Alex Bik, technisch directeur van datacenter BIT, die eerder in deze Kunst en Landschap-special voorbij kwam. Samen met zijn collega Niels Hensen, CEO bij ITB2 Datacenters, schreef hij in zijn blog over het Facebook-datacenter in Zeewolde. Dat resulteerde in een publicatie in het NRC van 14 december 2021: ‘De echte datacentra lijden onder de Facebooks van deze wereld‘. Oké, wat gaat er allemaal het datacenter uit, en wat kunnen we d’r mee.

,,Het voelt gewoon heel krom, dat wij heel veel warmte hebben en dat wij de buitenlucht een beetje staan op te warmen waar niemand wat aan heeft. Dat is gewoon zonde.”


Alex Bik, technisch directeur datacenter BIT
Wat gaat het datacenter uit – Dutch Data Center Association, Dutch Cloud Community, 8 oktober 2020.

,,Facebook is natuurlijk helemaal geen datacentrum”

Maak onderscheid tussen dienstverlenende datacentra en privé-hallen van techreuzen, schrijven Alex Bik en Niels Hensen in dat NRC-artikel, waarmee ze nadrukkelijk naar de discussie rond de mogelijke komst van Facebook naar Zeewolde wijzen. Ze hebben het heel bewust over échte datacentra, want:

,,Facebook is natuurlijk helemaal geen datacentrum. We weten allemaal wat het verdienmodel van Facebook is. Facebook is een aanbieder van diensten waarbij advertenties geld opleveren, en niet van datacentrumfaciliteiten.”


Alex Bik (BIT) en Niels Hensen (ITB2 Datacenters)

Kijk hieronder naar een bedrijfsreportage van Bik’s bedrijf: datacenter BIT. Het is gespecialiseerd in colocatie, internetverbindingen, managed hosting en outsourcing voor zakelijke gebruikers van het internet. Dit is dus wél een echt datacenter.

Datacenter BIT – Bedrijfsvideo, BIT, 16 maart 2016.

Zeker twintig bouwplannen voor nieuwe datacenters in Nederland; forse expansie is verankerd in Rijksbeleid

Er mag dan veel maatschappelijke ophef zijn ‘over datacenters die door lokale bestuurders en gemeenteraden worden doorgedrukt’, maar Economische Zaken en Klimaat (EZK) omcirkelde zelf plekken op de kaart voor groeilocaties, zegt Arend Clahsen in Het Financieel Dagblad op 21 december 2021. Sterker, het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijk-relaties (BZK) heeft die strategie zelfs verankerd in het Rijksbeleid.

Er komen hoogstwaarschijnlijk meer datacenters dan de 20 tot 25 nieuwbouwplannen waar demissionair staatssecretaris Yeşilgöz-Zegerius (EZK) het bij de beantwoording van vragen van het Tweede Kamerlid Bontenbal (CDA) op 17 december 2021 in een Kamerbrief over had. Dit valt volgens Clahsen op te maken uit ‘diverse rapporten, overheidsstukken en staand beleid’.

En het is nog maar de vraag of het Coalitieakkoord van Rutte IV, zo vervolgt hij, iets aan die ontwikkelingen verandert. In het document staat weliswaar een kritische noot over hyperscale datacenters van grote techbedrijven wegens het hoge stroomverbruik, maar er staat niets over zogeheten colocation datacenters. Verder acht Clahsen de formulering over hyperscales ‘buigzaam’.

,,’Daarom scherpen we de landelijke regie en de toelatings-criteria bij de vergunningverlening hiervoor aan’, kan een beperking betekenen, maar ook passen in het huidige beleid om de datacentercapaciteit stevig te laten doorgroeien.”


Arend Clahsen, journalist Het Financieele Dagblad

Meta in Zeewolde en het (‘omcirkelde’) 200 hectare grote datacentercluster bij Almere (deels op grondgebied van de gemeente Zeewolde) is volgens Arend Clahsen dan ook geen toeval of iets dat die gemeentes overkwam. ,,Het is het resultaat van beleid en sturing door de Rijksoverheid, samen met grootstedelijke regio’s en het bedrijfsleven.”

Klik op de illustratie hieronder om dit uitstekende en helder beschreven onderzoekswerk van Clahsen te kunnen lezen.

Beeld: ©FD/CM/RR/K&L

‘Rijk moet raadsleden niet opzadelen met nationale problemen’

Beeld: Hendrik Visser, ©VVD Zeewolde

‘Het Rijk heeft Facebook (Meta) naar Zeewolde geleid, maar het spel bewust in de regio laten plaatsvinden’, schrijft Hendrik Visser, gemeente-raadslid voor de VVD in Zeewolde, een dag voor Arend Clahsen’s ‘openbaringen’ – in een opiniestuk in Het Financieele Dagblad.


,,Zo werden nationale problemen op het bordje van lokale gemeenteraadsleden gelegd.”

.

,,Nu het besluit in Zeewolde is genomen en de storm wat is gaan liggen, deel ik graag mijn visie als raadslid. Want zoals het Zeewolde is vergaan, zou ik huidige en toekomstige raadsleden in andere gemeenten graag onthouden.”


Hendrik Visser, gemeenteraadslid (VVD Zeewolde)

‘Waar plan Zeewolde hapert, past Facebook precies in het plaatje van Odense 2.0’

Datacenters leiden in Odense – in Zeewolde steeds genoemd als het klinkende voorbeeld – niet tot protesten, zoals nu kennelijk bij jullie in Nederland, zegt Thomas Breinstrup, journalist bij ‘Berlingske‘, de Deense dochter van DPG-media, uitgever van onder andere De Stentor. Een team van laatstgenoemde toog, onder aanvoering van verslaggever Taeke Dijkstra, naar Denemarken om de situatie aldaar te bekijken en om stemmingen (ook onder de bevolking) te polsen.

,,In Denemarken is wel gesproken over het ‘energieslurpen’, zoals het in Nederland wordt genoemd, maar dit soort grote tech-bedrijven investeert juist in groene energie. De restwarmte kan goed worden benut in bestaande en nieuwe lokale en regionale warmtenetten. Wat dat betreft schuift alles in elkaar in Odense.


Thomas Breinstrup, journalist Berlingske

Wat bij een eerste verkenning in de vroeg invallende duisternis in het Deense Odense in het oog springt, is de felle verlichting, schrijft Dijkstra in de inleiding van zijn uitgebreide reportage op 23 december 2021. Hij spreekt, naast Breinstrup, met burgemeester Peter Rahbæk Juel, Mette Beck Nielsen, directeur van Technology Denmark in Odense, een netwerkorganisatie op het gebied van informatietechnologie en Jørgen Volmer, chef van de redactie van het lokale dagblad Fyens Stiftstidende.

Volmer was in 2016 gaan spitten nadat de krant was getipt dat er mensen rondliepen op een nog leeg perceel op het bedrijventerrein. Ze ontdekten dat de gemeente de grond onopgemerkt had verkocht aan Cassin Networks, een dochter van Facebook met alleen een postbusadres in Ierland. De gelijkenis met Polder Networks dat aast op de grond in Zeewolde is groot.

,,Onze conclusie was dat Facebook dus naar Odense zou komen. We hebben dat in het voorjaar van 2016 de gemeente herhaal-delijk voorgelegd, de burgemeester, raadsleden, maar niemand wilde het bevestigen of ze wisten het zelf ook niet.’’


Jørgen Volmer, chef redactie Fyens Stiftstidende
Beeld: Screenshot Stentor-reportage, RR/K&L

‘Facebook kocht ergens anders grond voor datacenter toen kritiek in Zeewolde steeds harder begon te klinken’

Op Tweede Kerstdag 2021 meldt Stentor-journalist Taeke Dijkstra (wellicht door verkregen informatie tijdens zijn bezoek aan Denemarken) dat Meta/Facebook medio oktober 2021 212 hectare grond heeft gekocht voor de bouw van een hyperscale datacenter in het Deense Esjberg, een klein stadje aan de westkust van Denemarken, hemelsbreed zo’n 125 kilometer van Odense. De plaats met zo’n 71.000 inwoners was in 2019 door de datagigant eerder afgeserveerd als ‘the site is not the right location for our next data center in Europe’.

Opvallend, omdat Meta/Facebook ‘naar verluidt enkele miljoenen Deense kronen heeft uitgegeven aan archeologisch onderzoek naar de geplande locatie in Esbjerg‘. Minder tot de verbeelding sprekend: omdat het dochterbedrijf van Meta/Facebook destijds geplaagd werd door beschuldigingen van belastingontduiking en oneerlijke arbeidspraktijken.

Terwijl het gemeentebestuur van Esjberg teleurgesteld achterbleef kreeg Zeewolde datzelfde jaar bezoek van Meta/Facebook. Of de huidige situatie in Zeewolde: ‘veel bezwaren, twijfels en gemor in de landelijke politiek’ en de aankoop van de grond in Esjberg, aanleiding geeft te vermoeden dat Meta Zeewolde opgeeft, besluit Dijkstra tot wat (internationale) telefoontjes, waaronder met Meta-woordvoerder Melanie Roe uit Austin in Texas. Veel duidelijkheid levert dat niet op.

,,We ontwikkelen gelijktijdig een aantal sites over de hele wereld, zodat inspanningen en resultaten op elke locatie onafhankelijk zijn van andere locaties.’’


Melanie Roe, woordvoerder Meta (Austin, Texas)
Beeld: ©Ard Jongsma

Facebook kocht ergens anders grond voor datacenter toen kritiek in Zeewolde steeds harder begon te klinken
Taeke Dijkstra, De Stentor, 26 december 2021

,,Onze overheden maken al mijn inspanningen voor een beter klimaat zo goed als nutteloos!’’

Beeld: screenshot twitterbericht, bewerkt RR/K&L

Waarom zou ik mij nog langer druk maken, al mijn vrije tijd, moeite en energie steken in de energie-transitie? Met zo’n overheid valt toch niet serieus samen te werken! Dat stelt Wim Hovestad uit Zwolle in een opinieartikel in De Stentor op Tweede Kerstdag (2021). Hovestad is datamanager en bestuurslid  bij een stichting die zich inzet voor een energieneutrale wijk. Hij voelt zich met een eventuele komst van het datacenter in Zeewolde danig in de kou gezet. (Illustratie is clickable)

,,Onze overheden maken al mijn inspanningen voor een beter klimaat zo goed als nutteloos!’’


Wim Hovestad

‘Amsterdamse plannen voor nieuwe datacentra gaan over de rug van mens en klimaat’

Beeld: Johnas van Lammeren, ©Thomas Schlijper

De heibel in de polder van Zeewolde om het Facebook XXL-datacenter gaat ook in onze stad spelen, schrijft Johnas van Lammeren, fractie-voorzitter van de Partij voor de Dieren in Amsterdam, in een opiniestuk in Het Parool op 22 december 2021. Hij hekelt het inzetten op de groei van het aantal datacenters in Amsterdam en omgeving door wethouder Marieke van Doorninck (GroenLinksAmsterdam).

Van Lammeren verwijt haar een ouderwetse manier denken: ‘zolang we grote (internationale) bedrijven vooral hun gang laten gaan kunnen gewone burgers daarvan profiteren’, en noemt het ‘een neo-liberale flutsmoes om zoveel mogelijk winstmaximalisatie over de rug van mens en de planeet goed te praten’.

,,Bezorgde inwoners en kritische raadsleden krijgen vaak hetzelfde antwoord toegeworpen: “We willen allemaal Netflixen, dus extra datacenters zijn onvermijdelijk.” Dat klopt niet: we hebben in Nederland nu al een overcapaciteit aan datacenters. Twee derde tot driekwart van die capaciteit is in gebruik door bedrijven uit het buitenland. Als we kiezen voor minder datacenters betekent het niet dat bij ons de Zoomvergadering gaat haperen.”


Johnas van Lammeren, fractievoorzitter Partij voor de Dieren (Amsterdam)

‘Dijkstra en Evenblij ter plekke’ blikt terug op bestemmings-planwijziging datacenter Zeewolde

Op donderdag 16 december – de ‘stemmingsdag’ – spraken Erik Dijkstra en Frank Evenblij in het BNN/VARA-programma ‘Dijkstra en Evenblij ter plekke‘ onder andere met gemeente-raadslid van de ChristenUnie Erik van de Beld – tegenstander van het eerste uur van de komst van het immense datacenter. Hij ging zelfs op veldonderzoek in Denemarken, waar nagenoeg zo’n zelfde datacenter verrees, en dat telkenmale door het College van B&W Zeewolde als voorbeeldproject genoemd wordt.

Aan tafel bij de twee presentatoren vertelde Van de Beld destijds wat hij daar aantrof. Inmiddels weten we de uitslag van de stemming: de meerderheid van de gemeenteraad is vóór het nieuwe bestemmingsplan, wat betekent dat de komst van het datacenter een stapje dichterbij is. Op 3 januari 2022 belt Erik Dijkstra (met stand in side kick Wouter Bouman) Erik van de Beld voor een reflectie op de dag van de stemming. Hoe kijkt hij terug op die dag en hoe dichtbij zijn we nu bij een hyperscale datacenter in de Flevopolder – excuus Flevoland?

‘Dijkstra en Evenblij ter plekke’ blikt terug op bestemmingsplanwijziging datacenter Zeewolde, Kunst en Landschap (Bron: ©BNN/VARA, ‘Dijkstra en Evenblij ter plekke’), 3 januari 2022.

‘Het pad van Meta en Zeewolde loopt onvermijdelijk dood’

Meta staat er om bekend haast te willen maken met hun uitbreidingsplannen (ook voor de uitrol van ‘metaverse‘). De concurrentie om ‘geschikte’ grond onder techgiganten is moordend. Tegenstanders van een datacenter in Zeewolde zullen daarom elke procedure- of vormfout aangrijpen om big-tech de pas af te snijden, en om ontmoedigende vertragingstechnieken te hanteren. Op voorhand denkt Arne Bongenaar dat de uitkomst van (eventuele) tijdrovende rechtszaken al ‘vast lijkt te staan’.

Van het Rijksvastgoedbedrijf wordt verwacht, zo schrijft Bongenaar in een opiniestuk in Het Financieele Dagblad op 29 december 2021, dat het de resterende grond (ook) onderhands aan Meta gaat verkopen. Dat druist echter, volgens de projectontwikkelaar en geograaf (gepromoveerd met een proefschrift over publiek-private samenwerking), in tegen de Europese mededingingsregels en het verbod op staatssteun. Betekent dit al met al het einde van het Meta-datacenter?

‘Een hyperscale datacenter, moet dat echt? En moet dat hier?’

In de eerste week van het nieuwe jaar 2022 blijft het rustig aan het datacenterfront. Aanstaand premier van het vierde kabinet-Rutte spreekt met alle 19 ministers en staatssecretarissen, om de week erna – op anderhalve meter, de omicron-variant van het coronavirus slaat wild om zich heen – voor een breedbeeldportret op het bordes te (kunnen) staan.

Na alle Zeewolde-consternatie is het een verademing om op 7 januari in Trouw in een artikel van economieredacteur Hanne Obbink de vraag voorgelegd te krijgen, of een hyperscale datacenter nou echt wel moet, en of de ‘hermetisch van de buitenwereld afgesloten’ kolos(sen) in Nederland een plaats moet krijgen. Terechte vragen, met name omdat het in dit verband een ‘hyperscale’ datacenter betreft.

Obbink laat in een mooi overzichtsartikel de verschillen in en tussen datacenters de revue passeren en laat daarbij voor- en tegenstanders vanuit verschillende optieken, bedreigingen en kansen aan het woord. Niet alleen leerzaam als je niet of weinig ‘ingelezen’ bent, Obbink zet in zijn bijdrage de datacenterproblematiek verhelderend op een rijtje: ‘Een hyperscale datacenter, moet dat echt? En moet dat hier?

Wat staat er op het spel als een groot bedrijf als Meta bij je aanklopt?

Dat is de vraag die BBC World Service in hun Business Daily-programma voorlegt aan – inmiddels ook internationaal bekende – Nederlandse voor- en tegenstemmers en aan een Engelse expert op het gebied van datacenters – op 15 december 2021, een dag voor het besluit tot bestemmingsplanwijziging in Zeewolde valt. De uitkomst ken je. Opvallend is, dat een radioprogramma in het Verenigd Koninkrijk belangstelling heeft voor vestiging van een miljardenbedrijf in het overzeese Zeewolde en daar een dik kwartier aandacht aan besteedt. Prima reportage overigens, op een ding na.

De vraag was: wat staat er op het spel – als je het al een spel zou willen noemen, zeg ik onmiddellijk: je reputatie – als Meta bij je aanklopt? Het gaat immers om een miljardenbedrijf dat een langjarige deal wil sluiten met een land waar grote sommen belastinggeld – de metaforische knikkers – mee gemoeid zijn, met immense milieu- en klimaatbeleidimplicaties. Het was echter niet Méta dat aanklopte. Al vanaf 2014 werd er door de Nederlandse staat stevig gelobbyd om een big-tech-vis binnen te halen.

Wat waren in 2019 de overwegingen van toenmalig minister Wiebes en de zijnen om, met een stip op de kaart en met de kennis van toen, Zeewolde in het spel te betrekken? Prevaleerde louter de Hollandse koopmansgeest? Dacht men überhaupt na over de consequenties voor inwoners en bedrijven? Namen de betrokken ministeries te verwachten ophef voor lief?

En hoe dacht men dat in het buitenland gereageerd zou worden, met een toch al slechte internationale belasting(paradijs)-reputatie? Bij het Tax Justice Network staat Nederland wereldwijd op de vierde plaats, achter de Britse Maagdeneilanden, Kaaimaneilanden en Bermuda voor ‘wereldwijd belastingmisbruik’ en achtste op het gebied van ‘financieel geheim’.

,,Facebook has been discreetly lobbying to build its largest data centre in the Netherlands on 166 hectares of fertile farm land. Here’s why locals are angry”


TRT World (Tweet 11 januari 2022)
Facebook’s secretive data centre plan draws anger, TRT World, 10 januari 2022.
.
Beeld: ©BBC News, World Service

Het Meta-datacenterdilemma
BBC News, World Service (video, 18:00 min.)









.

Beeld: ©Gemeente Zeewolde / Twitter

Facebook data centre ‘could put Netherlands’ climate goals at risk’
Dimitris Mavrokefalidis, Energy Live News, 5 januari 2022




.

Beeld: ©Buzz Feed News

Operation Tulip: Inside Facebook’s Secretive Push To Build Holland’s Biggest Data Center
Aman Sethi (Staff), Buzz Feed News, 7 januari 2022





.

Beeld: ©Wired

Facebook’s Data Center Plans Rile Residents in the Netherlands
Morgan Meaker (senior writer), WIRED, 7 januari 2022




.

Beeld: ©Getty Images

Aux Pays-Bas, le projet d’implantation d’un immense datacenter Facebook fait polémique
Mathieu Chartier, Les Numeriques, 10 januari 2022



.

Beeld: ©Digitify

Latest Update | Largest Data Centre of Meta in the Netherlands Zeewolde
Shreya, Digitify, 22 januari 2022

‘Zeewolde’ is lakmoesproef nieuwe bestuurscultuur

Met Rutte IV op het bordes en de belofte van een nieuwe bestuurscultuur, is het hyperscale datacenter dat Meta/Facebook zou willen bouwen in Zeewolde een interessante testcase. Dat zegt senator Niko Koffeman van de Partij voor de Dieren in een opiniestuk in NRC op 10 januari 2022, de dag dat de ministers en staatssecretarissen geïnstalleerd werden. De kwestie Zeewolde laat zien dat er in beide Kamers volgens strikte coalitielijnen wordt gestemd. Dat moet volgens Koffeman anders.

Beeld: ©Bram Petraeus

‘Zeewolde’ is lakmoesproef nieuwe bestuurscultuur
Niko Koffeman, NRC, 10 januari 2022

Column Olaf Tempelman: ‘Gemeenten aller landen, verenigt u tegen Meta!’

Beeld: column Olaf Tempelman, de Volkskrant, 4 januari 2022 (clickable).

‘Omstreden datacenters welkom in Noord-Nederland, mits ze genoeg banen opleveren’

Ondanks de (ook door ‘Zeewolde’) toegenomen maatschappelijke en politieke weerstand tegen hyperscale datacenters lijkt de Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij (NOM) en Groningen Seaports – doof voor alle kritiek – vast te willen houden aan de strategie big-tech in het noorden te willen huisvesten.

‘Het zullen er geen tien worden, maar een paar kunnen we goed gebruiken’, zegt Wubbo Everts, van de NOM tegen Stijn van Gils en Frank Gersdorf, die hem spreken voor Het Financieele Dagblad. Cas König, directeur van havenbedrijf Groningen Seaports – ook bij dit gesprek aanwezig – laat hen zelfs weten contact te hebben met ‘alle’ grote technologie-concerns. König voorziet dat de Eemshaven, waar Google al een groot datacenter heeft, over een paar jaar is uitgebreid met enkele grote namen. Hebben beide heren onder een steen gelegen, of dendert de (hyperscale) datacenter-trein ongestoord voort?

Beeld: ©Siese Veenstra voor het FD

Omstreden datacenters welkom in Noord-Nederland, mits ze genoeg banen opleveren
Stijn van Gils en Frank Gersdorf, Het Financieele Dagblad, 16 januari 2022

‘Zo kwam Europa’s grootste datacen­trum in een polder bij Zeewolde’

Zeewolde krijgt het grootste datacentrum van Europa, zegt Paolo Laconi stellig in De Stentor op 23 januari 2022. Vijf megahallen vol servers en knipperende lampjes die jaarlijks net zoveel stroom verbruiken als alle inwoners van Amsterdam. Het Rijk wil deze omstreden ‘datadozen’ uitsluitend aan de rand van Nederland, tóch komt er nu één midden in het land. Hoe is Facebook dat gelukt? Een reconstructie:

Beeld: Twee hallen van het datacentrum van Facebook in het Deense Odense. In Zeewolde wil Facebook een soortgelijk complex bouwen, maar dan met vijf datahallen. © Ard Jongsma, De Stentor, 23 januari 2022.

Gedeputeerde Appelman geraakt door motie van wantrouwen vanwege datacenter Zeewolde

Nog in december werd een ‘motie van treurnis’ tegen Gedeputeerde Staten (GS) van de provincie Flevoland unaniem aangenomen over gebrekkige informatievoorziening. Het stak toen vooral dat er zonder medeweten van Provinciale Staten door GS een brief naar het Rijk was gestuurd waarin werd gevraagd om de komst van het datacenter in Zeewolde mogelijk te maken. Op 26 januari 2022 kwamen de Statenleden opnieuw bijeen over de informatievoorziening rond het datacenter: de fracties van de Partij voor de Dieren, JA21, 50 PLUS en de PVV vroegen een zogenoemd interpellatiedebat aan.

Statenlid Jesse Luijendijk van de Partij voor de Dieren vindt dat Provinciale Statenleden bewust buiten spel worden gezet door GS. Hij heeft het gevoel dat ze continu verkeerd, te laat of pas achteraf geïnformeerd worden over belangrijke termijnen en procedures rond het datacenter. Een en ander leidde tot een motie van afkeuring van GS, zelfs tot een motie van wantrouwen jegens Gedeputeerde Jan-Nico Appelman. Beide haalden het niet.

Gedeputeerde Appelman geraakt door motie van wantrouwen vanwege datacenter Zeewolde, Omroep Flevoland, 26 januari 2022.

‘Zorgen in Harderwijk over groot datacentrum Facebook in buurgemeente Zeewolde’

Wij zijn in voortdurende verbinding met onze stakeholders in de regio, met de gemeenten, met de initiatiefnemer, met eigenlijk de samenleving als geheel, zegt Jan-Nico Appelman als hij zich verdedigt tegen het verwijt niet over bestuurlijke en politieke sensitiviteit te beschikken. Met name over dat eerste punt zijn ze het in Harderwijk niet eens. De Veluwse visserstad zit namelijk niet aan de tafel waar de beslissingen worden genomen, maar wordt wel overal genoemd in de Zeewoldse plannen.

Zo zou de restwarmte van het datacentrum gebruikt kunnen worden om een aantal huizen in Harderwijk te verwarmen. GroenLinks Harderwijk maakt zich grote zorgen om en heeft vragen gesteld over de kwestie. De partij vindt het raar dat de gemeente Harderwijk niet betrokken is in de plannen en niet mag meepraten. Arthur Beek, GroenLinks Harderwijk-Hierden:

,,Ten eerste gebruiken datacenters zeer veel energie. Het datacenter in Zeewolde zou evenveel energie verbruiken als 460.000 gezinnen. Op dit moment wordt er vol ingezet op het opwekken van groene energie. We moeten er voor zorgen dat deze nieuw opgewekte groene energie naar de burgers van Nederland gaat, en niet naar de multinationals.”


Arthur Beek, GroenLinks Harderwijk-Hierden
220129 RTV Nunspeet Harderwijk vreest datacentrum facebook Zeewolde, RTV Nunspeet, 29 januari 2022.

Wethouder en CDA-lijsttrekker Egge Jan de Jonge trekt met gemeenteraadsverkiezingen op komst fel van leer tegen coalitiepartners

Met de gemeenteraadsverkiezingen (16 maart 2022, red.) voor de deur wordt veel vooruitgeblikt op, maar ook een beetje achteruit gekeken naar grote lokale thema’s, stelt Bart Bos in ‘Wethouder spaart ‘onbetrouwbare partijen’ niet’ op Lokale Omroep Zeewolde op 9 februari 2022. CDA-lijsttrekker Egge Jan de Jonge, die in de huidige raadsperiode wethouder is, trok in ‘Zeewolde Kiest‘ fel van leer bij het onderwerp datacenter.

Dat leidde uiteraard tot evenzo felle reacties op Twitter. Het bestuur (en de fractie) van ChristenUnie Zeewolde, naast dat van Leefbaar Zeewolde een van de belaagden, sprak op 12 februari haar verbazing uit over De Jonge’s uitspraken, en was geschokt en verbolgen over de aantijgingen. De (verkiezings)toon lijkt vanaf dat moment gezet.

Moet Nederland ‘digitaal koploper’ worden en blijven?

De potentiële groeilocaties zijn dus in 2019 al bepaald in een Routekaart met tien stappen in de ‘Ruimtelijke Strategie Datacenters‘, concludeert Arend Clahsen in een FD-artikel hierboven, en er is een bestuurlijk akkoord over gesloten tussen Rijk en lagere overheden. De routekaart is eind 2020 door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) opgenomen in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI), de langetermijnvisie van het Rijk op de inrichting en ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. Het ruimte bieden aan (hyperscale) datacenters is dus, zo stelt Clahsen vast, integraal onderdeel van het ruimtelijk beleid van de Rijksoverheid, met als doel om ‘digitaal koploper’ te worden en te blijven.

Daarmee stuiten we (opnieuw) op mijn plannen Kunst en Landschap in het leven te roepen, en onderstreept het mijns inziens het belang van een dergelijke organisatie – in dit geval – voor Noord Nederland. Op de hoofdpagina van het multimediale platform in oprichting staat die Nationale Omgevingsvisie namelijk centraal. Ik vertel je er hieronder (heel) in het kort iets meer over.

De Nationale Omgevingsvisie komt voort uit de (nieuwe) Omgevingswet, de wet die naar verwachting – hij is (sinds 2019) inmiddels vier keer uitgesteld – vanaf 1 juli 2022 alle wetgeving rond de ruimtelijke ordening en leefomgeving moet vervangen, decentraliseren en digitaliseren. Het Rijk werkt hiervoor samen met provincies, gemeenten, maatschappelijke organisaties, bedrijven en inwoners. Met name wat betreft die laatste twee: daar het schort het nogal aan!

‘De Nationale Omgevingsvisie’: waar willen we naar toe met Nederland? En wie gaat daarover?

De grote veranderopgaven waar we met zijn allen voor staan doen een groot beroep op onze omgeving – ons landschap. De vraagstukken zijn groot en veelal met elkaar verweven. Daartoe werd – en wordt dus – een nieuwe wet opgesteld: de Omgevingswet. Dit proces werd in gang gezet tijdens het kabinet-Rutte II, dat ook taken decentraliseerde als de arbeidsparticipatie, jeugdzorg en langdurige zorg. Bij de aankondiging van de Omgevings-wet in 2014 sprak Melanie Schultz van Haegen (VVD), toen Minister van Infrastructuur, van ‘de grootste wetgevingsoperatie sinds de vernieuwing van de Grondwet in 1848’.

Een introductiefilmpje (uit 2019) – toen de verwachtingen voor invoering van de wet bij de Rijksoverheid nog hoopvol gestemd waren:

De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) – Ministerie van BZK, DPI, 3 juli 2019.

Is het extreme weer in LIMBURG een WAKE-UP CALL? Hoe gaan we ons in de toekomst wapenen tegen KLIMAATVERANDERING?

Dit is het het vervolg op de Kunst en Landschap-special over de waters-noodramp die zich in Zuid-Limburg (en delen van België en Duitsland) in de zomer van 2021 voltrok. In dit vervolg gaan we de diepte in. Houden we bij de invulling van de schaarse ruimte in Nederland voldoende rekening met de gevolgen van klimaatverandering? En moeten we niet veel verder vooruitdenken over de indeling van ons land?

Deltaprogramma 2022: ‘Iedere schop in de grond klimaat-bestendig!’

Peter Glas, die ter gelegenheid van Prinsjesdag, 21 september 2021, aan een (dan) rustige Maas staat, doet met het Deltaprogramma 2022 een oproep aan het kabinet om eenmalig 800 miljoen toe te voegen aan het Deltafonds en voor de periode daarna: 100 miljoen structureel per jaar. Aanleiding uiteraard: het Limburgs-Belgisch-Duitse debacle, waarbij meer dan 200 doden te betreuren waren, en waarbij Nederland ternauwernood aan dijkdoorbraken ontkwam.
.

,,We zijn met onze neus op de feiten gedrukt. De weersextremen zullen toenemen. Nat wordt natter, droog wordt droger en heet wordt heter. Daarom moeten we met grote urgentie doorgaan met het Deltaprogramma. Rijk en regio, waterschappen, provincies, gemeenten, iedereen. Daarvoor is geld nodig in het Deltafonds.”


Peter Glas, deltacommissaris

De Deltacommissaris is verheugd aan te kunnen kondigen dat er in de (budgettaire) plannen een extra impuls wordt gegeven aan en voor zoet water. Rijk en regio moeten meer gaan samenwerken aan weerbaarheid tegen watertekorten, door water vast te houden in de bodem, water te bergen en door het van en uit de rivieren slim(mer) te verdelen over ons land.

‘We hebben ook ontzettend veel kennis nodig’, zegt Glas. Daarom is er een Kennisprogramma Zeespiegelstijging, dat ook kijkt naar hoe het landijs smelt op Antartica. Voor de rivieren stelt hij een vergelijkbare aanpak voor:

,,Het zijn de grensoverschrijdende rivieren, dat hebben we gezien in Limburg, die naar onze Delta toekomen. Ook die kennis is nodig.”


Peter Glas

Glas besluit met een oproep aan iedereen onder het motto van het Deltaprogramma ‘Alles op alles voor een veilige en leefbare delta’: Deltaprogramma 2022, ‘iedere schop in de grond klimaatbestendig!’

Deltacommissaris Peter Glas over Deltaprogramma 2022, Kunst en Landschap (Bron: Nationaal Deltaprogramma), 22 september 2021.

Unie van Waterschappen: nieuwe Kabinet moet substantiële stappen zetten om problemen én kosten niet naar volgende generaties door te schuiven

Ook Rogier van de Sande, voorzitter van de Unie van Waterschappen reageert op de plannen van het kabinet die op Prinsjesdag bekend zijn gemaakt. Hij maant het nieuwe Kabinet om substantiële stappen te zetten. De Waterschappen werken zich weliswaar drie slagen in de rondte om de gevolgen van de weersextremen tegen te gaan en op te vangen, maar er moeten volgens hem echt substantiële stappen gezet worden, die misschien pijnlijk zullen zijn voor de huidige generatie, maar noodzakelijk zijn om de problemen én de kosten niet naar volgende generaties door te schuiven.

Prinsjesdag 2021: Rogier van de Sande reageert, Unie van Waterschappen, 21 september 2021.

Rivierverruiming in samenhang met dijkversterking

Om aan de waterveiligheidsnormen te voldoen, moeten de rivieren Rijn en Maas voldoende capaciteit hebben om rivierwater naar zee af te voeren, meldt het Deltaplan Water-veiligheid. Dit is cruciaal voor alle stakeholders en activiteiten in het gebied rond de grote rivieren. Als gevolg van klimaatverandering zullen hevige regenval en hoge waterstanden vaker voorkomen, waardoor de rivieren meer water moeten afvoeren. Daarom is in dit Deltaplan Waterveiligheid een combinatie van dijkversterking en rivierverruiming opgenomen. Deze combinatie krijgt invulling in het nieuwe programma Integraal Rivierbeheer (IRM), waarin integrale maatregelen worden voorbereid die effectief zijn in zowel hoogwater- als laagwatersituaties.

‘Nieuwe manier van denken nodig tegen hoogwater’

Nog dezelfde dag, net na zijn bezoek aan en presentatie bij het Nationaal Deltacongres, dat op 11 november 2021 plaatsvond in het MECC Maastricht, schuift deltacommissaris Peter Glas aan bij het programma Limburg Centraal van omroep 1-Limburg. In het hol van de leeuw, zogezegd, het Limburgse Heuvelland en met name Valkenburg kregen het immers zwaar te verduren, de zomer dat jaar.

Glas beklemtoonde in het gesprek dat bij de ruimtelijke ordening van ons land – ‘waar bouwen we, hoe bouwen we’, ook in Limburg – water centraal moet staan.

Uiteraard is de presentator benieuwd wat er gedaan wordt om de problemen, met name in het zuiden van Limburg, in de toekomst te (kunnen) voorkomen. Peter Glas: ,,Er is veel gedaan aan hoogwaterbescherming (van de Maas, red.), maar er is te weinig gedacht aan samenhang met de beken en de kleinere rivieren zoals de Roer en de Geul. Dat is nog niet zo eenvoudig. We hebben een nieuwe manier van denken nodig tegen hoogwater.“ Klik op het screenshot hieronder voor het interview in Limburg Centraal:

Beeld: Deltacommissaris te gast bij omroep 1-Limburg (Limburg Centraal), 11 november 2021.

We hebben niet alleen een andere manier van denken nodig tegen hoog water, ook tegen laag water!

De grote rivieren zakken naar een historisch lage waterstand. Dat zorgt voor problemen voor de scheepvaart, de landbouw en de natuur. De schadelijke effecten worden versterkt door het uitslijten van de rivierbodems van de Waal, Maas en IJssel. Rivierdeskundigen slaan alarm over de dalende rivierbodems. Ook het eerder deze maand verschenen rapport Systeembeschouwing van de Rijn en Maas van het Programma Integraal Riviermanagement noemt de daling van de rivierbodems zorgwekkend. Het is een onderschat maatschappelijk probleem, dat dringend vraagt om maatregelen.

“De insnijding van de rivieren hebben we als mens zelf veroorzaakt, zegt Staatsbosbeheer-boswachter Twan Teunissen tegen ‘rivierverslaggever’ Wim Eikelboom in Trouw op 18 juli 2022, wanneer hittegolven in Zuid-Europa bosbranden veroorzaken en in het Verenigd Koninkrijk temperaturen gemeten worden boven de 40 graden, met aanhoudende droogte en lage waterstanden tot gevolg, ook in ons land. Teunissen groeide op in het rivierengebied ten zuiden van Nijmegen.

,,We hebben de grote rivieren in een keurslijf gelegd, waardoor ze veel harder zijn gaan stromen en uitslijten. Dat is niet alleen voor de natuur een probleem, maar ook voor de scheepvaart en voor huizenbezitters vlakbij de rivier die te maken krijgen met verzakkingen van hun woning. Het is voor alles en iedereen om ons heen een probleem.”


Twan Teunissen, Staatsbosbeheer-boswachter

Het ‘waterbeheerprogramma 2022-2027 – Limburgs water in een veranderend klimaat’ is vastgesteld

Elke zes jaar leggen waterschappen vast welke aanpak en welke maatregelen nodig zijn om de watertaken goed te kunnen uitvoeren. Dit gebeurt in het waterbeheerprogramma (WBP). 8 december 2021 heeft het algemeen bestuur van het Waterschap Limburg na een uitgebreid participatieproces het Waterbeheerprogramma 2022-2027-‘Limburgs water in een veranderend klimaat’ vastgesteld. Samen hebben ze de Limburgse wateropgaven voor de toekomst bepaald. De komende jaren gaan ze gezamenlijk aan de slag om de doelen uit het waterbeheerprogramma te realiseren.

Waterbeheerprogramma 2022 – 2027, Waterschap Limburg, 6 december 2021.

Talkshow ‘Waterbeheerprogramma 2022-2027 – Limburgs water in een veranderend klimaat’

De opgaven rond klimaat en water zijn zo groot en complex dat we het alleen met gezamenlijke inspanning op kunnen lossen, aldus het Limburgse waterschap. Daarom hebben ze collega-overheden, inwoners, bedrijven en belangenorganisaties gevraagd mee te denken over invulling van dit waterbeheerprogramma en laten reageren tijdens een omgevingsreis door Limburg. Dit werd door alle partijen erg gewaardeerd en er zijn veel waardevolle ideeën en suggesties opgehaald die in het programma zijn verwerkt.

Om je daar een voorbeeld van te geven, kun je hieronder kijken naar een opname van een live talkshow die plaatsvond op dinsdag 30 maart 2021. Vóór de watersnoodramp van juli dus, de aandacht ging toen (nog) nadrukkelijk uit naar het zoeken naar oplossingen voor en aanpassen aan de droogteproblematiek.

Talkshow Waterbeheerprogramma 2022 – 2027 Limburgs water in een veranderend klimaat, Waterschap Limburg, 1 april 2021.

Digitaal magazine over Limburgs waterbeheerprogramma 2022-2027

Er is ook een digitaal magazine over het waterbeheerprogramma 2022-2027 beschikbaar. Daarin vind je onder andere een publieksvriendelijke samenvatting, diverse illustrerende video’s en interviews met betrokkenen. Het magazine kan ook in het Duits en Frans geraadpleegd worden.

Beeld: ©Waterschap Limburg

Waterschap was niet voorbereid op watersnood Limburg, maar handelde snel

Doordat er in juli ’21 in Limburg, de Eifel en delen van België binnen enkele dagen extreem veel neerslag viel, kon het waterschap Limburg onmogelijk perfect voorbereid zijn op de watersnood. Desondanks zijn door snel handelen juist veel overstromingen voorkomen, concludeert het Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement COT in een rapport over de rol van het waterschap.

Beeld: ©Arie Kievit

Waterschap was niet voorbereid op watersnood Limburg, maar handelde snel
Orkun Akinci, Trouw, 18 januari 2021

Deltares: Limburgse ‘waterbom’ kan ook elders in Nederland vallen

Beeld: ©Deltares

Stel dat de extreem zware neerslag die in juli 2021 boven Zuid-Limburg, België en Duitsland viel elders in Nederland terecht was gekomen, wat zouden dan de gevolgen zijn geweest? Over die vraag bogen onder-zoekers van Deltares zich in een driedaagse ‘hackathon‘. Hun conclusie lees je in watervlakblad H2O: ,,We kunnen ons daar maar beter snel op voorbereiden.”

,,Tot nu toe wordt vooral gekeken of we aan de huidige normen voor waterveiligheid voldoen, maar dat is niet meer voldoende. Klimaatverandering is hier en nu. Daarom moeten we ons nu al voorbereiden op meer extreem weer.”


Karin de Bruijn, overstromingsexpert Deltares
Beeld: Hackathon Deltares, november 2021

De onderzoekers eindigen hun rapport (Hackathon Deltares) met zeven aanbevelingen, die inmiddels zijn gedeeld met de Beleidstafel Wateroverlast en Hoogwater van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Dit zijn onder andere: ontwikkel stresstesten op bovenregionale schaal, verbeter voorspellings- en monitoringssystemen voor tijdige, adequate informatie en beperk de gevolgen van extreme, grootschalige neerslag via ruimtelijk beleid.

De zeven aanbevelingen naar aanleiding van het Limburgse hoogwater in juli 2021 zijn hier in het kort door Deltares beschreven (19 januari 2022).


.

,,Denk bijvoorbeeld aan die miljoen huizen die gebouwd gaan worden. Als je toch iets doet, doe het dan goed.”


Karin de Bruijn, overstromingsexpert Deltares
Beeld: Valkenburg, ©waterschap Limburg

Deltares: Limburgse ‘waterbom’ kan ook elders in Nederland vallen
H2O, 20 januari 2022

Wat als een grote watersnoodramp zich hier voordoet? ‘Onmogelijk om je volledig te beschermen’

We kunnen de watersnoodramp niet terugdraaien, maar er wel van leren, zegt Klaas-Jan Douben uit Nispen, die met enkele collega’s van waterschap Brabantse Delta betrokken was bij het Deltares-onderzoek. Verslaggever Nicole Roelands van het Brabants Dagblad spreekt met hydroloog Douben, deelnemer aan de hackathon, en deskundig op het gebied van de waterkringloop. Vanuit die expertise houdt hij zich bezig met wateroverlast en het tekort ervan.

Roelands stelt hem de belangrijke vraag: wat als de extreem zware neerslag met verwoestende gevolgen boven West- en Midden-Brabant was gevallen? ,,Laat ik beginnen met vertellen dat dit een gigantische hoeveelheid neerslag was voor Nederlandse begrippen. Dit was meer dan een extreme bui.”

,,Het is een utopie om te denken dat ons huidige systeem waterover­last bij zo’n gebeurte­nis als in Limburg kan voorkomen.”


Klaas-Jan Douben, hydroloog bij waterschap Brabantse Delta
Beeld: ©waterschap Brabantse Delta

Wat als een grote watersnoodramp zich hier voordoet? ‘Onmogelijk om je volledig te beschermen’
Nicole Roelands, Brabants Dagblad, 3 februari 2022

Rapport watersnood Limburg: ‘het waren meerdere crises tegelijkertijd’

Bij de wateroverlast in Limburg zomer-2021 was sprake van verschillende crises tegelijkertijd. Dat blijkt uit een evaluatie van de hulpverlening in opdracht van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg (VRZL). Dat meldt NOS op 24 januari 2022 (+ overzichtsvideo). De evaluatie werd uitgevoerd door het Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement.

Voor de Maas bestond een plan om in te grijpen bij hoogwater, maar voor omliggende rivieren zoals de Geul en de Gulp niet. Het onderzoeksbureau adviseert om ook voor deze wateren een scenario voor hoogwater op te stellen.

De veiligheidsregio had te maken met een ‘buitengewone inzet van ongekende omvang’. Het was niet één crisis. Het waren er meer. En ze kwamen tegelijk. Een uitzonderlijke situatie waar de plannen van de crisisorganisatie onvoldoende op waren voorbereid. De resultaten over de bestrijding van de ramp zijn te lezen in de leerevaluatie ’Voorbij het ergste scenario’:

Beeld: cover rapport, ©VRZL

Voorbij het ergste scenario Leerevaluatie hoogwater veiligheidsregio Zuid-Limburg
Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement, i.o.v. Veiligheidsregio Zuid-Limburg (VRZL), 24 januari 2022

‘Wat zou er gebeuren als er watersnood ontstaat in een ander deel van Nederland?’

Op 27 januari 2022 is Bart van den Hurk, klimaatexpert bij Deltares, te gast in de Radio1-Journaal-studio om de uitkomsten van het rapport voor een breed publiek toe te lichten. Wat zou er gebeuren als er watersnood ontstaat in een ander deel van Nederland?

Wat zou er gebeuren als er watersnood ontstaat in een ander deel van Nederland?, Kunst en Landschap (Bron: Radio1-Journaal), 27 januari 2022.

Stortbuien en overstromingen: hoe extreem was 2021?

Beeld: ©Arcadis

Het nieuws stond er in 2021 vol mee; meerdere extreme neerslaggebeurtenissen met water-overlast. Bij de overstromingen in Limburg die bewuste zomer werd gesproken van een ‘eens in de X jaar’ kans. Maar was het jaar 2021 echt zo uniek, en hoe groot is de kans dat zulke gebeur-tenissen voorkomen? Met statistiek en data-analyse heeft het gerenommeerde ingenieurs-bureau Arcadis dit op 21 januari 2022 voor je op een rijtje gezet.
Met hun Arcadis Hydrological Tools (AHT) hebben ze de extreme situaties zichtbaar gemaakt door voor heel Nederland de herhalingstijden van de neerslaggebeurtenissen van 2021 te berekenen. Hiervoor gebruiken ze de KNMI-radarmetingen en de STOWA-statistieken uit 2019 voor het huidige klimaat.

‘Watersnood van 2021 is de schuld van de ontwikkelende stad’

De watersnoodramp vorig jaar in Limburg, Duitsland en België werd niet alleen opgestuwd door klimaatverandering, maar ook door verstedelijking, laat een Amerikaanse onderzoeker zien. Zoals bij elke ramp kwam meteen de vraag op: is dit een gewone uitschieter van de natuur, of had de mens een vinger in de pap? Al snel kwam het antwoord: het laatste. Dat concludeerde het World Weather Attribution Initiative, een project waarin ook het KNMI deelneemt. Dankzij de stijging van de gemiddelde temperatuur in West-Europa met 1,2 graden, viel er minstens 3 procent en misschien wel 19 procent meer regen dan er zou zijn gevallen in een niet door broeikasgassen opgewarmde wereld.

Maar dat is niet het hele verhaal, zegt Dev Niyogi, hoogleraar atmosfeerwetenschappen aan de Universiteit van Texas in Austin. In een wereld die wel was opgewarmd, maar niet zo enorm verstedelijkt, was die regen een stuk meer naar het westen gevallen, en prettig verspreid, concludeerde hij onlangs in vakblad Geophysical Research Letters, tekent Bas den Hond op voor Trouw op 22 april 2022.

,,Maak dus gerust iedereen verwijten die de afgelopen eeuw steeds meer fossiele energie verbruikte, maar nog veel meer iedereen die bijdroeg aan de stichting en gestage uitbreiding van Rotterdam, Brussel en Keulen.”


Dev Niyogi, hoogleraar atmosfeerwetenschappen Universiteit van Texas
Beeld: screenshot K&L

Watersnood van 2021 is de schuld van de ontwikkelende stad. ‘Er moet meer gedaan worden om voor veiligheid te zorgen’
Bas den Hond, Trouw, 2 april 2022

Een jaar na de watersnood in Limburg nog steeds geen compensatie: ‘Overheid laat gedupeerden in de steek’

‘De nazorg, denk aan de schadeafhandeling’, zegt Bart van den Hurk in bovenstaande video, moet je ook goed voorbereiden om je te wapenen voor de toekomst. Hoe is het daar mee gesteld, vragen Jan Salden en Sander ’t Sas zich op 26 mei 2022 af in een EenVandaag-reportage, zo’n tien maanden na de ramp.

Het kabinet beloofde in de zomer van 2021 de duizenden slachtoffers van de watersnood in Limburg ruimschoots te compenseren, zo schrijven ze, maar ruim tien maanden later verloopt de afwikkeling van de schade traag en hebben veel gedupeerden nog steeds hun geld niet gehad.

Burgemeester Daan Prevoo van Valkenburg aan de Geul vreest op korte termijn faillissementen, als bedrijven niet snel geholpen worden. ,,Honderd miljoen euro van de schade is nog steeds niet door verzekeraars gedekt.” Prevoo vindt dat de landelijke overheid de ondernemers en bewoners van Zuid-Limburg volledig in de steek laat. ,,Dit is een natuurramp. Als zoiets gebeurt, betekent dat boter bij de vis.”

Hij was op 14 juli vorig jaar precies honderd dagen burgemeester toen het water zijn stadje overviel. Huizen en gebouwen stroomden vol. Sinds die tijd houdt hij zich nog dagelijks bezig met de gevolgen van deze watersnood, en houdt hij nauwlettend in de gaten of de schade ook wordt vergoed. Maar dat valt zwaar tegen. Niet alleen steggelen veel inwoners en ondernemers uit Valkenburg nog met hun verzekeraar; ook bij de overheid vissen ze achter het net.

1 jaar na watersnood in Limburg nog steeds geen compensatie – Overheid laat gedupeerden in de steek!, Kunst en Landschap (Bron: EenVandaag), 26 mei 2022.

Is Limburg voorbereid op nog een keer hoog water?

Juli 2021 overstroomden grote delen van Zuid-Limburg door hevige regen. Is er genoeg gedaan om te voorkomen dat dat opnieuw gebeurt, vraagt Rutger Castricum (omroep PowNed) zich af, bijna een jaar na de watersnoodramp in Limburg. Zelf gaat hij op vakantie, voor twee uitzendingen van De Hofbar neemt BN’er, ‘Bekende Noorderling’, Bram Douwes het stokje van hem over. Klik op de illustratie hieronder om de uitzending van 22 juni 2022 te bekijken.

Beeld: ©PowNed

Waterexpert over klimaatverandering: ‘Als we nu niet vooruit denken, moeten we later te veel doen in te korte tijd’

Bij de invulling van de schaarse ruimte in Nederland houden we nog te weinig rekening met de gevolgen van klimaatverandering, zegt waterexpert Alex Hekman, waterdirecteur bij Sweco, het grootste ingenieursbureau van Europa, belangrijk in de waterbeheersector, op 26 juni 2022 tegen Daniël van Kessel en Nikki Brands, onderzoeksjournalisten bij Follow The Money. ‘We moeten veel verder vooruitdenken over de indeling van ons land.’

‘Limburg heeft vorig jaar juli laten zien dat soms het onwaarschijnlijke kan gebeuren’, zegt waterexpert Alex Hekman. Hij verwijst naar de overstromingen die het zuidelijke deel van de provincie teisterden. Onderzoeksbureau Deltares trok vorige maand dezelfde conclusie. 

Het pittoreske centrum van Valkenburg moet ingrijpend op de schop, stellen de onderzoekers. In het stadje beschadigde de overstroming van de Geul, de rivier die er dwars doorheen loopt, zo’n 2300 huizen. De onverwacht heftige regenval – Deltares noemde het een ‘waterbom’ – die dat veroorzaakte zal vaker voorkomen. Dus moeten de kademuren twee meter hoger worden en moeten huizen langs de Geul omgebouwd worden tot waterkeringen. 

Maar wat als zelfs metershoge kades niet hoog genoeg zijn? Volgens Hekman moet Nederland veel verder vooruit gaan kijken naar de gevolgen van ‘een blijvend veranderend klimaat’. Juist nu er in korte tijd honderdduizenden huizen bij moeten komen. ‘We moeten heel erg goed nadenken waar we dat doen en hoe we dat doen.’

Beeld: ©Fenna Jensma

Waterexpert over klimaatverandering: ‘Als we nu niet vooruit denken, moeten we later te veel doen in te korte tijd’
Daniël van Kessel en Nikki Brands, Follow The Money, 26 juni 2022

Waterinfodag 2022: ,,Vertaal extreme neerslag sneller naar waterbeheer”

Gemeenten en waterschappen hebben behoefte aan accuratere voorspellingen voor extreme buien, om daarop met rioolbeheer en waterbeheer te kunnen anticiperen. Dat bleek op de Waterinfodag, 23 juni 2022 in Den Bosch. De echte neerslag is lastig te voorspellen en de benodigde rekencapaciteit blijkt nog steeds een barrière om een vertaalslag te maken naar riool- en waterbeheer.

Data en dataverwerking maken een grote ontwikkeling door en managers bij gemeenten, waterschappen, drinkwaterbedrijven en Rijkswaterstaat leunen bij hun besluitvorming steeds meer op modellen en gemeten data die al dan niet zijn verrijkt met kunstmatige intelligentie en machine learning. Toeleveranciers lieten op deze Waterinfodag blijken dat de watersector steeds meer bereid is meer te betalen voor robuuste datasystemen die goed zijn beveiligd en die in de tijd betrouwbare datareeksen opleveren.

Beeld: ©Jac van Tuijn

Waterinfodag: vertaal extreme neerslag sneller naar waterbeheer
Jac van Tuijn, Waterforum, 24 juni 2022

Interreg Euregio Maas-Rijn stelt 6,9 miljoen euro ter beschikking om internationele samenwerking op gebied van waterveiligheid te bevorderen

Na de overstromingen van juli 2021, die zowel België, Duitsland als Nederland troffen, hebben 12 partijen uit de drie landen de handen ineen geslagen om samen te werken aan het bestrijden van wateroverlast en het vergroten van de waterveiligheid. Zij zijn zich er terdege van bewust dat de overlast nooit helemaal verholpen kan worden. Het klimaat verandert en extreme weersituaties zullen helaas steeds vaker voorkomen, aldus het Waterschap Limburg, een jaar later op 6 juli 2022. Daarom wordt ook geïnvesteerd in het tijdig waarschuwen van burgers bij dreigende overstromingen. Door een bijdrage van Interreg van in totaal bijna 7 miljoen, wordt deze grensoverschrijdende samenwerking mogelijk gemaakt.

,,Wij zijn blij dat we samen met 12 partners uit België en Duitsland de kans krijgen om grensoverschrijdend te werken aan hoogwaterbescherming en waterveiligheid, in het belang de inwoners van de Euregio zo goed als mogelijk te beschermen.“


Patrick van der Broeck, dijkgraaf waterschap Limburg
Beeld: ©Waterschap Limburg

Interreg Euregio Maas-Rijn stelt 6,9 miljoen euro ter beschikking om internationele samenwerking op gebied van waterveiligheid te bevorderen
Waterschap Limburg, 6 juli 2022

Een jaar na de overstromingen in Limburg wachten nog altijd mensen op hun huis

100 dagen na de watersnoodramp van 2021 was het EenVandaag die op reportage ging in Zuid Limburg en maakte het actualiteitenprogramma een voorlopige balans op. Vijf dagen voor de beruchte 14 julidag in 2022 spreken Marco van der Wal en Siebe Sietsma voor Nieuwsuur opnieuw met burgemeester Daan Prevoo van Valkenburg aan de Geul en bezoeken ze plekken des onheils van gedupeerden.

Hoe staan de zaken er bijna een jaar na dato er voor? Zoals bij Joëlle Noordam-van de Sanden uit die gemeente. Samen met haar man en drie kinderen woont ze tijdelijk in de kelder van haar ouders, nadat ze elf keer is verhuisd. Haar huis is nog onbewoonbaar en de over-stroming voelt nog altijd dichtbij. Ook Saskia Jansma uit het dorpje Brommelen verloor een jaar geleden haar huis

Hoewel het grootste deel van de schadeafhandelingen inmiddels is afgerond, is Prevoo van de destijds zwaar getroffen gemeente niet tevreden over de snelheid waarmee dat gebeurde. Hij pleit ervoor dat de Rijksoverheid bij toekomstige rampen voorschotten verstrekt aan gedupeerden.

,,Het heeft behoorlijk lang geduurd totdat de schade daad-werkelijk werd afgehandeld. Dat kwam omdat er net na de overstromingen veel onduidelijkheid was over wie welke schade moest vergoeden.”


Daan Prevoo, burgemeester Valkenburg aan de Geul
Beeld: ©NOS, Nieuwsuur

Een jaar na de overstromingen in Limburg wachten nog altijd mensen op hun huis
NOS, Nieuwsuur, 8 juli 2022

Staat vergoedde tot nu toe 34 miljoen euro aan waterschade Zuid-Nederland

Beeld: ©Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO)

De overheid vergoedde tot nu toe 34 miljoen euro aan schade, boven op de door verzekeringen betaalde schade-uitkeringen. Dat maakte de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVOop 12 juli 2022 bekend. Zo’n 750 van de in totaal 2.783 aanvragen moeten nog worden beoordeeld. Het geld dat de staat uitkeert, komt boven op vergoedingen van verzekeringen aan particulieren en bedrijven voor de waterschade.
.

De vergoedingen door de RVO worden uitgekeerd op basis van de Wet tegemoetkoming schade bij rampen (Wts). De wet is bedoeld als tegemoetkoming voor „materiële schade die niet redelijkerwijs verzekerbaar is”. De wet dient niet als compensatie voor álle geleden schade, maar is bedoeld voor de „primaire woonfunctie” – zo vallen beschadigingen aan tuinen niet onder de regeling, meldt NRC diezelfde dag.

Duitse hoogste civiele beschermingorganisatie adviseert om niet op elke plek in het land te (her-)bouwen

,,We kunnen nog niet spreken van directe wederopbouw”, zegt Hartwig Baltes, die als eerste wethouder verantwoordelijk is voor de stad Mayschoß in Rijnland-Palts. De ravage is grotendeels verdwenen, een jaar na de overstroming is de gemeente in ieder geval weer met de auto te bereiken. Maar voordat de normaliteit kan terugkeren, zal het zeker nog zo’n tien jaar duren.

Mayschoß: Der lange Weg – ein Dorf kämpft sich mühsam zurück, RND RedaktionsNetzwerk Deutschland, 11 juli 2022.

De voorzitter van het Bundesamts für Bevölkerungsschutz und Katastrophenhilfe (BBK), Ralph Tiesler, is van mening dat bepaalde gebieden in Duitsland vanwege extreme weersomstandigheden niet meer kunnen worden bestemd als woon-werkgebied.

,,Als pleitbezorger van civiele bescherming zeg ik dat sommige gebieden niet moeten worden (her-) bebouwd vanwege de klimaatverandering en de acute dreiging van stormen en overstromingen. Deze vraag rijst ook aan de kusten van ons land.”


Ralph Tiesler, voorzitter BBK

Dat vertelde Tiesler op 13 juli 2022 aan de kranten van de Funke-Mediengruppe tegen de achtergrond van de watersnoodramp in Rijnland-Palts en Noordrijn-Westfalen. Hij sprak van een opeenstapeling van crises. ,,Wat zeker is, is dat we in onzekere tijden leven.” Dit is een van de redenen waarom het hoofd van de autoriteit pleitte voor een nieuw bewustzijn van de crisis bij de bevolking.

,,De crisismodus moet deel gaan uitmaken van het algemene bewustzijn, we moeten leren dat de crisis deel uitmaakt van het dagelijks leven.”


Ralph Tiesler, voorzitter BBK

Ahrtal: ongeveer 200 mensen getroffen door de overstroming demonstreren in Mainz

Bijna een jaar na de watersnoodramp van 2021 verloopt de wederopbouw ook in het Duitse Ahrdal (nog steeds) moeizaam. In Mainz demonstreerden begin juli 2022 ongeveer 200 mensen die door de overstroming zijn getroffen. Ze protesteerden vooral tegen wat zij beschouwden als de trage uitbetaling van subsidies uit het wederopbouwfonds. Volgens de organisatoren zijn de demonstranten ook tegen het besluit dat de opvangcentra voor overstromingen in het Ahrdal eind juli 2022 al moeten worden ontmanteld. Naast de getroffenen namen ook vrijwilligers deel aan de demonstraties.

Ahrtal: ongeveer 200 mensen getroffen door de overstroming demonstreren in Mainz, Kunst en Landschap (Bron: SWR Aktuell, 3 juli 2022), 14 juli 2022.

Om een waterbom in Vlaanderen te vermijden, moet de overheid ‘nu’ 10 stappen nemen: ‘Het is nu of te laat!’

Beeld: ©Open Vld

De hallucinante beelden van de wateroverlast die ontstond, zit nog in ons collectief geheugen, schrijft Vlaams minister van Openbare Werken Lydia Peeters (Open Vld) op haar website. Grote delen van Wallonië en gebieden langs de Maas en Demer stonden onder water, de schade was op sommige plaatsen niet te overzien. Een vergelijkbare waterbom in Vlaanderen zou in een worst case scenario meer dan acht miljard euro aan schade veroorzaken. Dat bleek uit een wat-als-scenario uitgevoerd door de Vlaamse Waterweg nv (DVW) in samenwerking met het Waterbouwkundig Laboratorium (Dept MOW).

,,Door de klimaatverandering worden we vaker geconfronteerd met (extreem) zware neerslag. Daarom moet Vlaanderen zich verder wapenen tegen overstromingen.”


Lydia Peeters, Vlaams minister van Openbare Werken

In oktober vorig jaar, vervolgt ze, stelden Vlaamse ministers Lydia Peeters en Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) een multidisciplinair expertpanel aan met de duidelijke opdracht: een onderbouwd advies uitbrengen om Vlaanderen beter te beveiligen tegen een nieuwe waterbom. De expertgroep, onder leiding van de voormalig VN-water-gezant en voorzitter van het Expertenpanel Hoogwaterbeveiliging Henk Ovink, legde op 8 juli 2022 een 10-puntenplan, ‘Weerbaar Waterland – Ons voorbereiden op wat al gebeurt‘, op tafel van de Vlaamse regering om Vlaanderen in de toekomst beter te beschermen tegen extreme regenval én tegen langdurige droogte.

Beeld: ©Photo News

Om een waterbom in Vlaanderen te vermijden, moet de overheid ‘nu’ 10 stappen nemen: ‘Het is nu of te laat!’
Fleur Mees, HLN, 9 juli 2022




.

Beeld: ©Expertenpanel Hoogwater-beveiliging

Weerbaar Waterland – Ons voorbereiden op wat al gebeurt
Henk Ovink, Voorzitter expertenpanel hoogwaterbeveiliging, juli 2022

Henk Ovink: ‘Als we verder doen op hetzelfde pad, halen we niet het gewenste niveau van waterveiligheid- en beschikbaarheid’

Op 9 juli 2022 komt VN-watergezant en voorzitter van het Expertenpanel Hoogwater-beveiliging Henk Ovink met een alerterend Twitter-‘draadje‘. Klik op onderstaand (inleidend) Twitter-bericht om het (volledig) te kunnen lezen.

,,We hebben geleerd van gerealiseerde projecten en veel-belovende Vlaamse initiatieven, en die naast de opgave gelegd. Daaruit blijkt dat als we verder doen op hetzelfde pad, we niet het gewenste niveau van waterveiligheid- en beschikbaarheid kunnen halen.”


Henk Ovink, VN-water-gezant en voorzitter van het Expertenpanel Hoogwaterbeveiliging

Media blikken terug op de watersnoodramp van 2021; zijn we een jaar later voldoende wakker geschud?

Reconstructie watersnood in Limburg: een klimaatramp kan overal toeslaan

Beeld: screenshot K&L

Klimaatjournalist bij NU.nl, Rolf Schuttenhelm, bijt op 13 juli 2022 het spits af: hij maakte een beknopte reconstructie van de watersnoodramp in Limburg – een klimaatramp die anno 2022 en de decennia erna volgens hem overal kan toeslaan. Hij wijst daarin op een drievoudig verband met klimaatverandering, waarbij de kans op extreme regenval is verachtvoudigd.

Een jaar na de watersnood woedt nog altijd discussie over wat wel en niet vergoed wordt

Beeld: ©ANP

Een jaar na de watersnood in Limburg en Noord-Brabant hebben veel burgers en ondernemers al een schadevergoeding ontvangen, maar over de hoogte van dat bedrag heerst onvrede, meldt Rick van de Lustgraaf diezelfde dag in Trouw. Hij spreekt met de inmiddels nationaal bekende burgemeester van Valkenburg aan de Geul Daan Prevoo, die bijna dagelijks mensen spreekt wier leven overhoop ligt. Door een echtscheiding, huiselijk geweld, een burn-out of depressie, PTSS-klachten of combinaties ervan. Allemaal trauma’s, weet de burgemeester, die het gevolg zijn van de zware overstromingen precies een jaar geleden.

Hoteleigenaar Georges Laheij was door de watersnood technisch failliet – maar gaf niet op

Beeld: ©Roger Dohmen

De verzekeraar had veel tijd nodig om te bepalen dat hotel Walram in Valkenburg geen vergoeding zou krijgen, schrijft Van de Lustgraaf een dag later. Hij bezoekt de “vermoeide” hoteleigenaar Georges Laheij (71) en zijn vrouw Claudia Volders (50). Een voorschot van de overheid redde het familiebedrijf van een faillissement. En dat is best een wonder, vindt Laheij, de derde generatie van het Valkenburgse familiehotel. Dat had alles te maken met de verzekeraar, de Amerikaanse beurspolis Chubb. Die vergoedde de schade niet, omdat alleen directe schade door regen is gedekt. Niet indirect, wanneer de Geul overstroomt als gevolg van de regenval.

Human: ‘Overstroomd hotel na jaar eindelijk weer open, maar met burn-out’

Doodmoe zijn ze, Georges Laheij en Claudia Volders van hotel Walram in Valkenburg, schrijft Sjoerd Alders voor Omroep Human op 15 juli 2022. Precies een jaar geleden liet een kolkende watermassa hun hotel, gelegen pal naast de Geul, in puin achter. Sinds twee weken is het hotel weer gedeeltelijk open. ,,Een maand geleden dachten we nog dat we het loodje gingen leggen.” Alders‘ artikel hoort bij de aflevering van De Publieke Tribune ‘Hoe houden we het droog?’ van 31 oktober 2021.

Limburgers kunnen zelf wateroverlast voorkomen met meer groen

Beeld: ©Natuurmonumenten

Collega-Trouw-journalist Onno Havermans bezoekt op 14 juli 2022 een presentatie georganiseerd door een vijftal natuurorganisaties ‘die Limburgers oproepen om er samen voor te zorgen dat de natuur schadelijke wateroverlast zoals die van een jaar geleden sterk kan verminderen. Het uitgangspunt is minder steen en meer natuur die overstromingen kan opvangen, net als bij steenbreek, waar stoep- en tuintegels plaatsmaken voor groen’. ,,Hoe ruiger de natuur, hoe langer het water blijft staan. Vertraag de stroming, zodat het water niet in één piek voorbij komt”, legt projectmanager André Hassink van Natuurmonumenten uit bij die presentatie, in Valkenburg.

De watersnoodramp inspireerde Inge Smeets om de politiek in te gaan. ‘Je beseft ineens hoe belangrijk de overheid is’

Beeld: ©Eva Roefs

Een jaar geleden stond er in het huis van Inge Smeets ruim een meter water, schrijft Peter de Graaf voor de Volkskrant van 14 juli 2022. Vanuit haar camper begon ze de hulp voor de buurt te organiseren. Zo werd de watersnoodramp het begin van een bliksemcarrière in de lokale politiek: de voormalig politievrouw is sinds kort wethouder in Meerssen.

Een jaar na de overstromingen kamperen Walen nog steeds op zolder, tot de herstelploeg komt

Foto: ©Nick Somers

Ook in de Belgische Ardennen hebben veel bewoners hun huis nog steeds niet kunnen herstellen, schrijft Dennis Boxhoorn op 13 juli in NRC. Vaak is de schade niet afdoende gedekt. En de schade is groot; 48.000 gebouwen werden verwoest, honderdduizend mensen direct of indirect getroffen. De Waalse regering raamt de totale schade op dat moment op 2,8 miljard euro. Dat bedrag werd de maanden ervoor steeds hoger vanwege de oplopende grondstofprijzen en de inflatie, mede door de oorlog in Oekraïne. Er werden in Wallonië bijna 60.000 verzekerings-claims ingediend. 90 procent daarvan zou volgens verzekeraarskoepel Assuralia gedeeltelijk of volledig uitgekeerd zijn. Bij de overige 10 procent wachten mensen tot dan nog altijd op het oordeel van een expert of contra-expert.

Schokkend falen van Duitse overheid bij watersnood van vorig jaar

Foto: ©Michael Probst/AP 

Door onderschatting, afschuiven van verantwoor-delijkheid en de telefoon niet opnemen zijn een jaar geleden onnodig veel doden gevallen, resumeert Nynke van Verschuer bondig het schokkende falen van de Duitse overheid bij de watersnood-ramp van 2021 op 13 juli 2022 in NRC. Een jaar na de watersnood in Rijnland-Palts en Noordrijn-Westfalen blijkt dat zeker een deel van de 184 dodelijke slachtoffers gered had kunnen worden als de autoriteiten adequaat hadden gereageerd.

Overstromingen zijn voor (haast) niemand te verzekeren, waarschuwen verzekeraars

Zo ogenschijnlijk soepel verzekeraars omspringen met stormclaims, zo moeizaam verloopt de afhandeling van de Limburgse overstromingen, zo stelt Rick van de Lustgraaf vast in Trouw op 15 juli 2022. Voor gedupeerden is het vaak moeilijk om te begrijpen hoe hun polis in elkaar zit. Veel schade blijkt niet gedekt. Sommige verzekeraars zijn coulant en vergoeden alles, maar veel verzekeraars niet.

Dat moet anders, vindt het verzekeraarsverbond. Dat stelt een nieuw model voor om overstromingsschade beter en duidelijker te verzekeren, namelijk een privaat-publieke verzekeringspool. Die komt neer op een collectieve geldpot waarin alle verzekeringsbedrijven en de overheid samen een smak geld reserveren om slachtoffers direct te kunnen helpen bij een volgende overstroming.

Door klimaatverandering is de kans groot dat we (ook in Nederland) vaker te maken krijgen met dit soort natuurexcessen, zeggen verzekeraars. De vraag is hoe solidair we (willen) zijn – elke regio kent zijn eigen (in dit geval) overstromingsproblematiek.

Gelden Giro 777 na overstromingen in Limburg volledig besteed of toegezegd

Op korte termijn, en wanneer emoties de overhand hebben, lijkt het wel goed te zitten met die solidariteitsgedachte. Het Nationaal Rampenfonds, dat Giro 777 openstelde na de overstromingen, haalde in korte tijd immers zo’n 11,8 miljoen euro op. Hoe zijn die gelden besteed? En komt het gedoneerde geld wel op de juiste plek – bij de gedupeerden?

Regionale overheden ontwikkelen samen met Rijk plannen om kans op overstromingen in de toekomst te verkleinen – kosten: 1,2 miljard

Op vrijdag 30 september 2022 stemde het Limburgs Parlement unaniem voor de provinciale bijdrage van 50 miljoen euro aan het plan ‘Samen naar een robuust Limburg; Limburg in eendracht, slagkracht en daadkracht‘. De provincie komt daarmee, samen met het Rijk, het Waterschap Limburg en de gemeenten met ambitieuze plannen die het totale watersysteem in Limburg grondig aanpakt. De 50 miljoen euro die de provincie hieraan bijdraagt zorgt dat er 1,2 miljard euro vanuit de het Rijk, het waterschap en de gemeenten vrijkomt. Een serieuze investering in de waterveiligheid van Limburg, aldus Statenlid en ambtelijk secretaris van de Banning Vereniging Lianne Schuuring.

,,Nog steeds zijn er mensen die elke dag met de enorme gevolgen van de watersnood te maken hebben. Daarom is het nu belang-rijk om zo snel mogelijk het geld aan de juiste dingen te besteden. Nu moeten we zorgen dat we straks beter beschermd zijn.”


Lianne Schuuring, Statenlid Limburg

Gedeputeerde Lia Roefs licht de plannen in een video van 1Limburg toe:

Beeld: Screenshot video 1Limburg, K&L, 1 oktober 2022.

14 juli 2021: watersnoodsramp valt samen met lancering Europese ‘Green Deal’; urgentiebesef groeitvan de

Limburg pleitte aanvankelijk voor een ‘regionale aanpak’, maar internationale samenwerking om het hoge water in de toekomst het hoofd te bieden (b)lijkt noodzakelijk. Klimaat-verandering is immers een mondiale kwestie. De tijd van het op ‘elkaar wachten’ ís voorbij.

Hitte, droogte, bosbranden. Extreme regen, aardverschuivingen, overstromingen. Het is een zomer van natuurgeweld. En niemand, ook niet in Europa, kan zich veilig wanen., schrijft Titia Ketelaar in NRC op 23 juli 2021. De watersnood in Nederland, België en Duitsland viel op 14 juli 2021 samen met de lancering van de Europese ‘Green Deal‘.

De Green Deal is een reeks aanpassingsvoorstellen voor het klimaat-, energie-, vervoers- en belastingbeleid van de Europese Unie. Die moeten het mogelijk maken om in 2030 netto 55% minder broeikasgassen uit te stoten dan in 1990. Uiterlijk in 2050 moet Europa het eerste klimaatneutrale continent ter wereld worden en de Europese Green Deal realiseren.

Green Deal Proposal, European Commission, 11 december 2019.

Ik ben op dit moment hard bezig met een special over de Europese Green Deal, ‘een van de meest ambitieuze hervormingen van het EU-beleid ooit’ volgens Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, en wat deze gaat betekenen voor (Noord) Nederland?

Voorlopig moet je het dus voor wat betreft artikelen over ‘Fit For 55 – Werk maken van de Europese Green Deal‘ stellen met – de Unie slaagt er telkenmale in dit soort halfzachte titels voor hun programma’s te bedenken – de maandoverzichten in de klimaat-, water- en zeespiegelstijging-special Het water komt… van Kunst en Landschap. Uiteraard vind je Ketelaars artikel ook daar. Er is wel alvast een start gemaakt met het ‘vullen’ van de YouTube-afspeellijst voor deze EU-special.

Het Internationaal Energie Agentschap (IEA) meldde medio juli dat de wereld veel te weinig in duurzaamheid investeert waardoor in 2023 de mondiale CO2-uitstoot een nieuw record gaat boeken. Het ‘Akkoord van Parijs’ moest de opwarming (maximaal 2 graden in 2050 maar bij voorkeur 1,5 graad) met decennia vertragen. Maar volgens het IEA wordt de 1,5 graad opwarming vermoedelijk al in 2030 gehaald. Hopelijk staan er (wereld)leiders op, met urgentiebesef, en die zich wel bedienen van ‘sweeping statements’.

Beeld: ©Reuters

Met het water kwam ook langzaam het besef: ‘Green Deal’ is urgent
Titia Ketelaar (met bijdragen van Anouk van Kampen, Nynke van Verschuer, Erik van der Walle en Clara van de Wiel), NRC, 23 juli 2021

‘VN hopen dat landen eindelijk klimaatcrisis aanpakken, of de huidige rampen zullen kinderspel blijken’

Het extreme weer kan landen aansporen om ferme klimaatmaatregelen te nemen, hopen de Verenigde Naties (VN). Zo niet, dan kunnen de overstromingen, droogte en bosbranden kinderspel blijken bij later onheil, voorziet het klimaatpanel IPCC. Uit een eerste uitgelekte proefversie van het IPCC sprak onlangs al een dystopisch toekomstbeeld als landen er niet in slagen om de Parijs-doelen te behalen.

De wereld ontkomt er niet meer aan om zich te gaan wapenen tegen klimaatschade, zoals noodweer, zei de chef klimaat bij de VN, Patricia Espinosa, op 26 juli 2021. Maar het belangrijkste blijft volgens haar de CO₂-uitstoot verlagen, zodat de klimaatcrisis stopt. ,,We moeten veranderen voor het te laat is.”

Beeld: ©AFP

VN hopen dat landen eindelijk klimaatcrisis aanpakken, of de huidige rampen zullen kinderspel blijken
Frank Straver, Trouw, 27 juli 2021

‘Wetenschappers laten zien dat het weer nog veel grilliger gaat worden’

Dat er met de opwarming van de aarde meer water naar beneden komt, is geen nieuws. Een hogere, gemiddelde temperatuur doet meer water verdampen, en een warmere atmosfeer kan meer vocht bevatten, dus is er meer water beschikbaar voor (zware) regenbuien. De buien die de afgelopen weken delen van Duitsland, België en Nederland hebben geteisterd, zijn niet stuk voor stuk direct toe te schrijven aan klimaatverandering, maar passen wel in een patroon. En op meer dan één manier, laten Chinese en Britse onderzoekers zien.

We leven al bijna in een rampscenario van een goedkope sciencefictionfilm

Als we Nederland niet anders inrichten, gaat het onherroepelijk mis, zegt rivier-wetenschapper Maarten Kleinhans. Met buikpijn volgde hij het nieuws over de overstromingen in Limburg, een ramp die volgens hem niet geheel onverwacht kwam. En dan te bedenken dat we pas aan het begin staan van de klimaatverandering, zegt hij tegen Jaap Tielbeke, die voor De Groene Amsterdammer met Kleinhans in gesprek ging over de broodnodige herinrichting van Nederland.

Beeld: ©Joris van Gennip

We leven al bijna in een rampscenario van een goedkope sciencefictionfilm

Wetenschapper over ‘die bakken regen’ van de afgelopen tijd: ‘Geen probleem van de toekomst’

Marjan Minnesma, directeur van klimaatorganisatie Urgenda, vindt het veelzeggend dat weer meer wetenschappers de noodklok luiden. ,,Ik merk het ook, wetenschappers worden met het jaar ongeruster. Het gaat elke keer sneller dan ze dachten. De meeste voorspellingen worden gebaseerd op modellen en dat is toch maar een deel van de werkelijkheid. Elke keer blijkt de werkelijkheid complexer. Maar het valt nooit mee. Het valt de laatste tijd vooral tegen,” meent Minnesma.

,,Ik denk dat een aantal mensen inmiddels echt doodsbang is van wat een volgende generatie gaat overkomen in de tweede helft van deze eeuw als wij niet heel snel ingrijpende maatregelen nemen. We zijn totaal hardleers”, zegt ze tegen Bob van Huet, die haar interviewde voor Het Parool van 30 juli 2021.

Wetenschapper over ‘die bakken regen’ van de afgelopen tijd: ‘Geen probleem van de toekomst’
Bob van Huet, Het Parool, 30 juli 2021

Enorme en langdurige hoosbuien; wat ga jij daar nou precies van merken?

Het was dus ‘Code-Rood’ in de zomer van 2021, rampspoed en catastrofe overvielen Limburg, België, Luxemburg en Duitsland door enorme en langdurige hoosbuien. De verwachting is, ook onder zo’n 14.000 klimaatwetenschappers (IPCC-rapport-2021), dat die in de komende jaren alleen maar zullen toenemen. Wat ga jij daar nou precies van merken? Klimaatweten-schapper Bart van den Hurk komt met de keiharde feiten.

Van den Hurk is klimaatwetenschapper bij de Vrije Universiteit en Deltares. Hij is een van de hoofdauteurs van het IPCC-rapport. Daarin worden alle wetenschappelijke studies naar het klimaat beoordeeld, verzameld en samenvat. Het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) is het internationale klimaatpanel van de Verenigde Naties (VN).

Wat ga jij merken van klimaatverandering?, Universiteit van Nederland, 30 oktober 2021.

In 7 minuten de kern van een volhoudbare klimaat-waterstrategie

De Nederlandse speciale gezant voor Watermanagement Henk Ovink schetst hieronder mijns inziens in 7 minuten de kern van een volhoudbare adaptieve klimaat-waterstrategie.

‘Het hogerop zoeken als de opwarming verder uit de hand loopt? Maak je geen illusies’

Na de recente overstromingen is er geen ontkomen aan, zegt Jelmer Mommers, journalist ‘Klimaat en Energie’ bij De Correspondent. ‘De gevolgen van klimaatopwarming komen veel vroeger, en zijn veel rampzaliger, dan gedacht. Wat als het water de volgende keer nóg hoger komt? Waar kunnen we dan schuilen en wie kunnen we redden? Een nieuwe roman geeft antwoorden waar iedereen wat aan heeft.’

Rijksbouwmeester Floris Alkemade opent eerste editie VPRO-Zomergasten-2021

Klimaatverandering is een van de veranderingen waar we ons de komende tijd aan moeten aanpassen. Er zijn meer grote veranderopgaven die we (de komende decennia) het hoofd moeten zien te bieden. In dat verband wijs ik je graag op de 2021-editie van VPRO-ZomergastenJanine Abbring praat daarin met architect en Rijksbouwmeester Floris Alkemade die op 18 juli zijn ideale televisieavond presenteerde: over het inzetten van verandering, vrijheid en de verantwoordelijkheid die daarbij hoort.

Volgens Alkemade kan techniek alleen ons niet redden om de grote vragen van deze tijd te beantwoorden, maar onze verbeeldingskracht wel. Hij hoopt dat zijn avond een verlangen naar de toekomst opwekt. Daarmee onderstreept hij het basisprincipe van (de oprichting van) het multimediale platform Kunst en Landschap.

,,In de zoektocht naar oplossingen voor de transities die op ons afkomen kunnen kunst en cultuur de motor voor verandering (sgezindheid) zijn, als spiegels van en voor verbeelding van een hoopvolle toekomst.”


Kunst en Landschap Noord Nederland

‘Het water komt, zorgen om de stijging van zeespiegel en klimaatverandering’

Deze (vervolg)blogbijdrage en het eerste deel van de Watersnoodramp 2021-special maken deel uit van de klimaat-, water- en zeespiegelstijgingspecial van Kunst en Landschap: ‘HET WATER KOMT, zorgen om de stijging van de ZEESPIEGEL en KLIMAATVERANDERING‘. Klik op de illustratie hieronder om er een kijkje te nemen.

Beeld: ©Kadir van Lohuizen, RR/K&L

Artikelen en reacties op ‘HET WATER KOMT’: april 2021

April 2021

‘WATERMAN’: Menno Bentveld onderzoekt de complexe strijd om iedere druppel WATER
Robert Rosendal voor Kunst en Landschap Noord Nederland, 1 april 2021
.

Klimaatplannen Balkenende en ex-ceo’s Tata Steel en Shell zijn gratuit
Eva Rovers, Joop (Opinie), 1 april 2021



.

‘De cloud laat ons water verdampen. Wie zorgt dat er straks nog genoeg is?’
Daniël van Kessel, Follow the Money, 1 april 2021

.

Reuzen werpen hun gewicht in de klimaatschaal
Stefaan Michielsen, De Tijd, 2 april 2021


.

Te lang is gedaan alsof de natuur gratis is. Valt de waarde van natuur te meten?
Paul Luttikhuis, NRC, 2 april 2021

.

Meerderheid economen steunt klimaatinspanningen: niks doen is duurder
IPS, MO (Mondiaal Nieuws), 4 april 2021

.

In de landbouw trapt klimaatverandering nu al op de rem
Caroline Kraaijvanger, Scientias, 6 april 2021


.

Drie keer zoveel oogstverlies door droogte en hitte in Europa
Martijn van Rossum, Nieuwe Oogst, 6 april 2021

.

Record rise in global methane emissions in 2020
Leslie Hook, Financial Times, 7 april 2021


.

Carbon dioxide levels in atmosphere reach record high
PA Media, The Guardian, 7 april 2021


.

Impact van droogte op oogsten in Europa in 50 jaar verdrievoudigd
Belga, Landbouwleven, 7 april 2021

.

‘Misschien is het de duivel’
Kasper Goethals en Olivia Kortas, De Groene Amsterdammer, 7 april 2021


.

Dubbel zoveel natuur? Ja, dat kan ook hier in Nederland
Annelies Roon, Trouw, 8 april 2021



.

Niet Rotterdam: 30 meter boven NAP
Tara Lewis, NRC, 8 april 2021


.

Rusland plant vlaggen op smeltende Noordpool
Erik Ziarczyk, De Tijd, 9 april 2021


.

De dubbelhartige relatie van de VVD met het klimaat
Esther Bijlo, Trouw, 9 april 2021


.

Current climate model simulations overestimate future sea-level rise
Universiteit Utrecht (persbericht), 9 april 2021

.

Tussen Woorden en Daden deel 1, Klimaatplatform webinars (playlist-K&L; 4 video’s), 9 april 2021

Klimaat moet topprioriteit zijn van nieuw kabinet
Ralien Bekkers, NRC (Opinie), 12 april 2021



.

Een superstorm nabootsen om een dijk met circulaire klei te testen
Onno Havermans, Trouw,13 april 2021

.

Klimaatverandering zet rem op toename van productiviteit in de landbouw
AgriHolland, 13 april 2021


.

Google Earth toont klimaatverandering met nieuwe ’tijdreisfunctie’
RTL Nieuws, 15 april 2021

.

Google Earth Timelapse shows how planet has changed in past 37 years, The Telegraph, 15 april 2021.

Een derde van de Antarctische ijsplaten dreigt in te storten door klimaatverandering
Adam Vaughan, New Scientist, 15 april 2021

.

Moet er ook een OMT komen voor het klimaat?
Esther Bijlo, Trouw, 16 april 2021




.

Verontruste burgers starten maandenlange klimaatwake
Leroy Wijnveldt, Drentsnieuws.nl, 17 april 2021


.

Hollandse kunstenaars tonen oplossingen voor wereldproblemen: regen in de woestijn
Geraldina Metselaar, Algemeen Dagblad, 18 april 2021


.

VS en China willen samen klimaatverandering aanpakken
ANP, Het Parool, 18 april 2021


.

VN-secretaris-generaal Antonio Guterres over klimaatverandering: ‘Wereld staat aan rand van de afgrond’
ANP, Trouw, 19 april 2021

.

Zet al die beschikbare miljarden nu ook in voor het klimaat
Antonio Guterres, NRC, 20 april 2021


.

IEA voorspelt op een na hoogste stijging CO2-uitstoot ooit
Rob Koster, NOS, 20 april 2021

.

Europa als aanjager van klimaatambities: een opsteker of is het verdacht?
Christoph Schmidt, Trouw, 21 april 2021



.

Het verbruik van fossiele energie is nu hoger dan in de periode vóór corona
Erik van der Walle, NRC, 20 april 2021


.

De VS willen weer vooropgaan in de aanpak van de klimaatcrisis. Wie zit daarop te wachten?
Paul Luttikhuis, NRC, 21 april 2021


.

Climate Change Could Cut World Economy by $23 Trillion in 2050, Insurance Giant Warns
Christopher Flavelle, The New York Times, 22 april 2021


.

Het is Earth Day! Thema van dit jaar is ‘Restore Our Earth’
Dutch Cowboys, 22 april 2021

.

Watch live: President Joe Biden hosts Earth Day summit with 40 world leaders, Sky News, 22 april 2021.

Onderzoek: ambitieuze klimaatplannen leveren meer op dan ze kosten
Anne de Nijs, De Morgen, 23 april 2021


.

Het smeltwater van de Himalaya geeft miljoenen mensen te drinken
Elleke Bal, Trouw, 24 april 2021


.

Smeltende Andes-gletsjers veranderen aloude inheemse rituelen
Amanda Magnani, National Geographic, 24 april 2021

.

Timmermans: Nederland moet er een schepje bovenop doen bij klimaatbeleid
NOS, Nieuwsuur, 26 april 2021

.

Het smelten van ijs veroorzaakt door klimaatverandering verschuift de polen van de aarde
Tatiana Roelink, LonRadio, 26 april 2021


.

Deze IJslandse schrijver neemt afscheid van het ijs: ‘Wij zijn de generatie die vaarwel zegt tegen gletsjers’
Elke van Riel, Vrij Nederland, 26 april 2021

.

De klimaatverandering werpt zijn schaduw vooruit, ook in Twente
Leo van Raaij, Tubantia (Regio Enschede), 26 april 2021


.

Kernenergie is simpelweg niet rendabel
Joris Bücker, NRC (Opinie), 27 april 2021



.

Het ECT, de grote ‘klimaatkiller’
Tom van der Lee, Joop (opinie), 28 april 2021


.

Klimaatdividend: zo kunnen we klimaatcrisis én armoede oplossen
Jeanette Kras, Welingelichte Kringen, 28 april 2021

.

Diepzeemijnbouw, een noodzakelijk kwaad?
Dieter de Cleene, EOS Wetenschap, 29 april 2021



.

Rechters dwingen Duitse regering tot strengere klimaatwet
Marie van Oost, De Tijd, 29 april 2021

.

Bijna alle gletsjers op aarde worden dunner
Vivian Lammerse, Scientias, 29 april 2021

.

Kan het herstelfonds Europa hertekenen en hervormen?
Clara van de Wiel, NRC, 29 april 2021



.

‘Rainman’ Iwan Fransen helpt je met een enorme waterzak van je sproeischaamte af
Marianne Wilschut, Trouw, 30 april 2021

Terug naar Het Water komt…

Artikelen en reacties op ‘HET WATER KOMT’: december 2020

Archief 2020

Artikelen en reacties op ‘HET WATER KOMT’: maart 2020



.

Artikelen en reacties op ‘HET WATER KOMT’: april 2020



.

Artikelen en reacties op ‘HET WATER KOMT’:
mei 2020



.

Artikelen en reacties op ‘HET WATER KOMT’: juni 2020




.

Artikelen en reacties op ‘HET WATER KOMT’: juli 2020




.

Artikelen en reacties op ‘HET WATER KOMT’: augustus 2020



.

Artikelen en reacties op ‘HET WATER KOMT’: september 2020



.

Artikelen en reacties op ‘HET WATER KOMT’: oktober 2020



.

Artikelen en reacties op ‘HET WATER KOMT’: november 2020

December 2020

Veel belangstelling voor klimaatzaak tegen Shell
Heleen Ekker, NOS Nieuws, 1 december 2020



.

De klimaatzaak tegen Shell gaat vandaag van start. De inzet: het oliebedrijf dwingen tot een klimaatvriendelijke koers
Frank Straver, Trouw, 1 december 2020

.

Jelmer Mommers over de klimaatzaak tegen Shell, NPO Radio 1 (Spraakmakers), 1 december 2020.

DOSSIER: KLIMAATZAAK
Shell Nederland, 1 december 2020



.

Klimaatzaak tegen Shell van start: ‘CO2-uitstoot moet drastisch verminderen’
Binnenlandredactie, Algemeen Dagblad, 1 december 2020


.

‘Doel klimaatakkoord Parijs binnen bereik’
RTL Nieuws (incl. video), 1 december 2020



.

Podcast: Deze topadvocaat daagt Shell voor de rechter wegens zijn bijdrage aan klimaatverandering
Jelmer Mommers en Rutger Bregman, De Correspondent, 1 december 2020

.

Unieke klimaatzaak tegen Shell: dit moet je weten
RTL Nieuws, 1 december 2020



.

Shell staat voor de rechter om aandeel in klimaatverandering. ‘Er komt geen ander of beter moment meer’
Gerard Reijn en Pieter Hotse Smit, de Volkskrant, 1 december 2020

.

Hoe de winter met de noorderzon vertrok, en waarom het lang wachten kan zijn op de terugkeer
Rolf Schuttenhelm, De Correspondent, 1 december 2020


.

Klimaatzaak Shell: dag 1, Milieudefensie, 1 december 2020.
Ruimte! Ruimte! Ruimte! #3: Maak plaats voor het klimaat! #1, Pakhuis de Zwijger, 1 december 2020.

‘Collapse of civilisation is the most likely outcome’: top climate scientists
Asher Moses, Voice of Action, 2 december 2020


.

VN: 2020 wordt in Europa warmste jaar ooit gemeten
NOS Nieuws, 2 december 2020


.

Persistently peculiar
National Snow and Ice Data Centre, 2 december 2020










.

Nieuw-Zeelandse premier roept klimaatnoodtoestand uit
RTL Nieuws (incl. video), 2 december 2020


.

WMO Provisional Report on the State of the Global Climate in 2020 – English, WMO, 2 december 2020.
Klimaatzaak Shell: dag 1, Milieudefensie, 3 december 2020.

‘Steeds meer ouderen overlijden door extreme hitte’
NOS NIeuws, 3 december 2020


.

Nijpels: laat klimaataanpak doorgaan tijdens formatie
Redactie Binnenland, Dagblad van het Noorden, 4 december 2020


.

Theatermaker Rebekka de Wit: Shell weet al heel lang wat de risico’s zijn
Lisanne Snelders, Brainwash, 4 december 2020


.

Wordt deze 2 meter rampzalig voor Shell?, NOS op 3, 5 december 2020.

Voortgangsoverleg aan kabinet: Voorkom stilstand
Ed Nijpels, Voortgangsoverleg Klimaatakkoord, 6 december 2020


.

Opinie: klimaatverandering is een veel groter probleem dan een levensbedreigend virus
Jan van Maarseveen, de Volkskrant, 7 december 2020


.

De aarde heeft net de warmste november ooit achter de rug
Caroline Kraaijvanger, Scientias, 7 december 2020


.

Moerassen zijn nog belangrijker voor het klimaat dan bossen
Knack (Weekend), (Bron: IPS), 9 december 2020


.

Coronadip in uitstoot CO2 is verwaarloosbaar, wereld koerst af op 3 graden warmer
Esther Bijlo, Trouw, 9 december 2020


.

Nederland haalde zes van de vijftien gestelde klimaatdoelen, ambities bleken te hoog
Erik van der Walle, NRC, 11 december 2020


.

Dijken verhogen én de natuur verrijken? Dat kan
Onno Havermans, Trouw, 11 december 2020


.

Vijf jaar na het Parijsakkoord staat de klimaatcrisis ten onrechte op het tweede plan
NRC (Commentaar), 11 december 2020


.

Stel een Klimaatauroriteit aan, die kan actie afdwingen
Werner Schouten en Yousef Assad. Trouw, 11 december 2020

.

Nú is de kans CO2-neutraal te worden
Antonio Guterres, NRC, 11 december 2020



.

Kan het vijf jaar oude akkoord van Parijs klimaatverandering stoppen?
Marcel aan de Brugh, Midas van Son, Emmelien Stavasten en Tim Hoogendijk, NRC, 11 december 2020
.

Klimaatsuccesje op EU-top: ‘Europa is leider in strijd tegen klimaatverandering’
RTL Nieuws, 11 december 2020

.

Klimaatdiplomaat Yvo de Boer: ‘We dreigen het verleden aan te pakken in plaats van de toekomst’
Rolf Schuttenhelm, Vrij Nederland, 12 december 2020


.

Groen investeren, om uit de crises te komen
Trouw (Commentaar), 12 december 2020

.

Wereldleiders doen weinig nieuwe toezeggingen tijdens virtuele klimaattop VN
Ben van Raaij, de Volkskrant, 13 december 2020


.

Macron wil referendum over de vraag of klimaat in grondwet moet worden opgenomen
Trouw (Bron: ANP, 14 december 2020


.

Frans burgerforum behaalt succes: Macron wil referendum over opnemen klimaat in de Grondwet
Peter Giesen, de Volkskrant, 15 december 2020


.

Fryske Miljeufederaasje siket klimaatambassadeurs
Omrop Fryslân, 16 december 2020


.

Vierde en laatste dag in klimaatzaak: wat kan Shell doen bij een veroordeling?
Gerard Reijn en Pieter Hotse Smit, de Volkskrant, 17 december 2020

.

Shell kan voor het klimaat niet nog meer doen, vindt Shell
Hester van Santen en Paul Luttikhuis, NRC, 17 december 2020

.

NPO Radio 1, De Nieuws BV, Burgers maken klimaatbeleid, 17 december 2020.

Webinarreeks Robuuste Watersystemen
Witteveen+Bos, 17 december 2020


.

Richt ook voor het klimaat een OMT op
Reint Jan Renes en Jasper Zuure, NRC, 17 december 2020



.

Klimaatactivist Werner Schouten: ‘Materiële verlangens blijken niet zo heel erg bij te dragen aan hoe gelukkig we zijn’
Hester van Santen, NRC, 17 december 2020

.

Advies uitfasering houtige biogrondstoffen voor warmtetoepassingen
Planbureau voor de Leefomgeving, 18 december 2020


.

Advies: ga door met grootschalige houtstook voor energieproductie
Frank Straver, Trouw, 18 december 2020



.

‘In 2050 63 miljoen mensen op de vlucht door klimaatverandering’
Weeronline, 18 december 2020

.

PBL adviseert kabinet: ‘ga door met biomassa, anders halen we Parijs niet’
Foodlog, 19 december 2020


.

Stel: Shell wordt wél veroordeeld om te veel gebruik van fossiele brandstoffen?
Pieter Hotse Smit en Gerard Reijn (vk), Nederlands Dagblad, 19 december 2020

.

Gaat het grootkapitaal onze wereld redden?
Menno Tamminga, NRC, 21 december 2020









.