Passie voor toneel en eigentijds locatie-, muziek- en spektakeltheater

Vanaf mijn twintigste beleef ik – actief en passief – veel genoegen aan toneel en theater. Wat begon als het experimenteren bij diverse (muziek)theaterprojecten en -gezelschappen tijdens en na mijn studententijd, mondde uit in het (mede-) oprichten van een ‘eigen’ theatergroep: stichting Theatergroep Marot uit Groningen. Ik was er acteur, zanger, muzikant, tekst- en scenarioschrijver, fondsenwerver, decorbouwer, rekwisietenmaker en vormgever. Daarnaast droeg ik als een ‘Manusje-van-alles’ zorg voor de publiciteit in een grotendeels internetloos tijdperk. Belangrijkste (individuele) inspiratiebron: de Dogtroep!

Ik heb geen professionele theateropleiding gevolgd en heb derhalve – shoppend als multidisciplinair autodidact – diverse lessen, workshops, cursussen en trainingen gevolgd bij een aantal vakkundige en zeer gewaardeerde regisseurs, dans-, zang-, meditatie-, muziek- en theaterdocenten. Daarnaast beschik ik over twee graag wapperende rechterhanden.

Theatergroep Marot

Marot maakte vanaf de beginjaren negentig van de vorige eeuw tot aan 2003 eigentijds theater – bewerkingen van onbekend laat-middeleeuws, vroeg-modern toneelrepertoire. Op Nederlandse podia en internationale theaterfestivals in Canada, Denemarken, Frankrijk, Groot-Brittannië, en Italië.

De regie en artistieke leiding was in handen van Femke Kramer en Jacques Tersteeg (RIP, 2019) beiden in het verleden actief als theaterhistorici en als theatermakers. Dit tweetal heeft me naast toneelspelen en -maken enorm geïnspireerd op het gebied van ‘oude muziek’. Beiden waren mede-organisatoren van internationale theaterconferenties en -festivals, waaronder het tiende colloquium van de Société Internationale pour l’Étude du Théâtre Médiéval in 2001 in Groningen.

Haal het doek op

Meer informatie en anekdotes ten tijde van mijn toenmalige theateractiviteiten vind je in de categorie Theatergroep Marot.

Zomermarathon ‘Mammoet’, muziektheaterspektakel over de oertijd anno nu

Na 15 jaar niet meer op de planken te hebben gestaan heb ik de schade in 2019 aardig ingehaald door gedurende de zomermarathon van Mammoet – 46 voorstellingen – met uitzondering van een drieweekse wandelvakantie in Noorwegen, nagenoeg elke dag te spelen op het Buinerveld in Drenthe, waar de arena van dit muziektheaterspektakel dienst deed als plek om, onder aanvoering van spiritueel leider Urdward, het publiek mee te nemen op een wel heel mythische reis. Meer dan 30.000 bezoekers uit alle delen van het land zagen deze voorstelling. Idee, script en regie was in handen van theatermaker Tom de Ket, in opdracht van stichting Het Pauperparadijs.

Ik heb in een aparte categorie, Mammoet/Pauperparadijs, uitgebreid aandacht besteed aan de voorbereidingen en optredens als ensemblespeler in dit muziektheaterspektakel. Voor een kijkje achter – en onder – de schermen kun je hier klikken.

Het Pauperparadijs in 2020 voor de derde keer in reprise in Drenthe

,,Het Pauperparadijs speelt deze zomer opnieuw zeker vijftig keer op de binnenplaats van het Nationaal Gevangenismuseum in Veenhuizen”, zo maakte producent Wolter Lommerde medio februari 2020 bekend (het jaar na Mammoet), nadat via crowdfunding (vooruitbetaling en -reservering) de eerste 15.000 kaarten al verkocht waren. Diverse garantstellingen en ondersteuningsinitiatieven voor de prijzige productie zouden de rest doen. Het zou de derde keer zijn dat het openluchtspektakel in Drenthe te zien zou zijn. Maar toen kwam het coronavirus ‘langsfietsen’.

En het werd nog erger: “De geplande voorstellingen van het openluchtspektakel Het Pauperparadijs gaan ook dit jaar niet door”, meldt RTV Drenthe op 11 februari 2022. “Volgens de producent komt dat door ‘onduidelijk stikstofbeleid’.” Pas in april 2023 kreeg de stichting Het Pauperparadijs het verlossende woord: naast de al eerder verleende ecologische vergunningen is nu ook de aangevraagde evenementenvergunning officieel verleend, meldt Dagblad van het Noorden. “Het theaterspektakel dat deze zomer gepland staat in Veenhuizen kan daarmee definitief doorgang vinden.” En dat deed het: van 6 juli tot en met 26 augustus 2023 op de binnenplaats van het Gevangenismuseum. Wel (helaas) voor de laatste keer in Drenthe! Maar ook: overweldigend mooi geregisseerd, aldus Jacques d’Ancona. Een recensie, met vijf ★★★★★.

Theatervoorstelling Het Pauperparadijs keert niet terug in Veenhuizen

Het Pauperparadijs kiest er namelijk voor om in de zomer van 2024 niet in Veenhuizen op te treden, maar in het AFAS Theater in Leusden. Volgens producent Wolter Lommerde is het risico om op te treden in Veenhuizen te groot, meldt RTV Drenthe op 22 januari 2024. “Het werd steeds kostbaarder in de open lucht, in het theater heb je altijd dezelfde omstandigheden.”

In 2016 en 2017 speelde de voorstelling (eveneens onder de regie van Tom de Ket) naar het gelijknamige boek van Suzanna Jansen wel op die locatie, om de zomer erna te verhuizen naar Carré in Amsterdam. In totaal trok de succesvolle theaterproductie tot dan toe ruim 90.000 bezoekers. Kijk hieronder naar de trailer van en voor de eerste voorstelling uit 2016, toen aandacht voor inhoud en vorm nog heel gewoon was.

‘Ripperda’ op Maarhuizen: Bert Visscher schittert als geboren leugenaar en innemende rotzak

Aanvankelijk wilde ik auditeren voor Het Pauperparadijs in 2023 – ik had na Mammoet de smaak van het toneelspelen weer aardig te pakken gekregen – maar met het mogelijk deel kunnen uitmaken van het ensemble van de muziektheatervoorstelling ‘Ripperda‘ van Zummerbühne ‘Op Maarhuizen‘ (voor mij op ‘kruipafstand’) liet ik mijn keuze voor het auditie doen vallen op die laatste. Het ‘slaagde’ – ik werd geselecteerd en speelde met een enthousiaste groep amateurspelers vijftien van de twintig voorstellingen mee. Momenteel werk ik aan een special over deze voorstelling voor het multimediale platform Kunst en Landschap Noord Nederland. Nog even geduld dus.

Hoe schop je het vanuit de Groninger klei tot eerste minister van Spanje en legeraanvoerder van Marokko?

Ripperda is een voorstelling over bravoure, list en bedrog. “Hoe schop je het vanuit de Groninger klei tot eerste minister van Spanje en legeraanvoerder van Marokko? En waar eindigt de waarheid en begint de leugen?” Ripperda verhaalt over een zoon van een berooide adellijke familie. Een charmante leugenaar die bijna de troon bestijgt, maar roemloos ten onder gaat. “Laat je meeslepen door mediterraanse muziek, een groots koor en orkest. En stel jezelf de vraag: waar eindigt de waarheid en begint de leugen?”

Zummerbühne is een groots openlucht-zomermuziektheaterspektakel dat vanaf 2022 jaarlijks met een nieuwe voorstelling op een andere locatie in de provincie Groningen neerstrijkt. De eerste (zeer succesvolle) voorstelling, ‘Hollands Hoop‘, speelde voor zo’n 23.000 bezoekers in en rondom boerderij Hoog Hammen in het zwaar door aardbevingen getroffen Overschild.

In de zomer van 2023 deed het muziektheatergezelschap dus Op Maarhuizen aan, een wierde net boven het Groningse Winsum, waarop – en bij de naastgelegen geheel gerestaureerde ‘Enne Jans Heerd‘ – de voorstelling Ripperda werd opgevoerd, en waarbij cabaretier Bert Visscher de hoofdrol vertolkte. Ook dit theaterspektakel, geregisseerd door Koos Terpstra, werd door zo’n 24.000 bezoekers met veel enthousiasme ontvangen.

Zummerbühne is een initiatief van artistiek en algemeen directeur Noordpool Orkest Reinout Douma en acteur en regisseur Marcel Hensema – één van de zogeheten ‘Toukomst‘-projecten van het Nationaal Programma Groningen (NPG).

Acteren op de vloer, op locatie, of in de (geluidsarme) studio

Hoewel ik van acteren – op de vloer of op locatie – niet mijn vak heb gemaakt – daar liggen diverse (ook financiële) redenen aan ten grondslag – heeft het wel mijn hart gestolen. Ik speel graag, maar niet om den brode. Daar komt bij dat ik graag meewerk aan producties die iets te melden hebben, aan de kaak willen stellen, zonder daarbij voorbij te gaan aan creativiteit en zonder de amusementswaarde uit het oog te verliezen. Zonder (relativerende) humor geen toneel! Esthetiek en ‘inhoud’ prevaleren wat mij betreft boven moraliteit en ‘boodschap’. Vakmanschap, creativiteit en innovatie boven publieksaantallen, dollartekens en glamour. Dat geldt (overigens) ook voor de audio- en audiovisuele producties waar ik mijn medewerking aan verleen.

Communicatie, we doen het allemaal!

Er zijn nogal wat bureaus waar communicatie op de voorgevel prijkt. En er volgen momenteel horden studenten communicatiewetenschappen – vanuit diverse invalshoeken, disciplines en benaderingen. Media en mediagebruik staan daarbij (vaak) centraal. Wezenlijk onderdeel van de menselijke communicatie, al of niet ondersteund door het non-verbale, is wat mij betreft stem en stemgebruik. Daarmee kom ik op het terrein van de retorica, letterlijk ‘redenaarskunst’, of ‘welsprekendheid’ – de kunst van het spreken in het openbaar, maar ook die van het effectief spreken en schrijven, en het overtuigen.

Quintilianus, lijfboek voor de (stem)acteur

Beide elementen komen uitgebreid aan bod in ‘Quintilianus‘. Zijn boek biedt, als enige tekst uit de oudheid, een compleet curriculum voor de aankomende redenaar, letterlijk van de wieg tot het graf.

Hij gaat uitvoerig in op de wijze waarop men een betoog moet opbouwen en een stelling moet beargumenteren, hij spreekt over emoties en humor, over stijl, geheugentraining en voordracht, alles gelardeerd met talloze voorbeelden uit de praktijk. Ik vermoed dat hij zich in zijn graf omdraait wanneer hij de huidige curricula communicatie-wetenschappen aan een nauwkeurige lezing zou onderwerpen.

Stem en stemgebruik

In de voorbije jaren van mijn carrière heb ik in veel verschillende ‘settings’ mijn stem ‘gebruikt’. Al of niet versterkt. Als dj en als dj-presentator bij een landelijke radiozender na het winnen van een concours, als drummer-zanger in diverse bands, en als ‘bas’ in koren. Ook als spreker op bijeenkomsten, beurzen, symposia, presentaties en congressen, als voorzitter van een (studenten)vakbond sprekend voor een te mobiliseren gehoor, en als docent Nederlands en -Maatschappijleer aan een aantal middelbare scholen. Tot slot, als acteur en voice over – op de vloer, op locatie en in de (geluidsarme) studio. In alle gevallen speelt beheersing van de stem een voorname rol.

Met Quintilianus op zak en een jarenlange ervaring in verschillende settings draag ik graag bij aan audio-, audiovisuele-, en theater-producties, waar ik me met veel passie op kan storten, en waarbij ik op creatieve wijze kan meedenken bij de totstandkoming en samenstelling ervan. Met een flexibele instelling, een prettig en plooibaar geluid en een grote verbeeldingskracht. Bel of mail me gerust (zie footer), of klik hier voor mijn Linkedin-profiel.