Acteur en stemacteur

Er zijn nogal wat bureau’s waar communicatie op de voorgevel prijkt. En er volgen momenteel horden studenten communicatiewetenschappen – vanuit diverse invalshoeken, disciplines en benaderingen. Media en mediagebruik staan daarbij (vaak) centraal.

Wezenlijk onderdeel van de menselijke communicatie, al of niet ondersteund door het non-verbale, zijn stem en stemgebruik.
Daarmee kom ik op het terrein van de retorica, letterlijk ‘redenaarskunst‘, of ‘welsprekendheid‘ – de kunst van het spreken in het openbaar, maar ook die van het effectief spreken en schrijven, en het overtuigen.


Quintilianus, lijfboek voor de (stem)acteur

Beide elementen komen uitgebreid aan bod in Quintilianus. Zijn boek biedt, als enige tekst uit de oudheid, een compleet curriculum voor de aankomende redenaar, letterlijk van de wieg tot het graf. Hij gaat uitvoerig in op de wijze waarop men een betoog moet opbouwen en een stelling moet beargumenteren, hij spreekt over emoties en humor, over stijl, geheugentraining en voordracht, alles gelardeerd met talloze voorbeelden uit de praktijk. Ik vermoed dat hij zich in zijn graf omdraait wanneer hij de huidige curricula communicatiewetenschappen aan een nauwkeurige lezing zou onderwerpen.

Stem en stemgebruik

In de voorbije jaren van mijn carrière heb ik in veel verschillende settings mijn stem gebruikt. Al of niet versterkt. Als dj in een plaatselijke discotheek, eveneens als dj-presentator bij een landelijke radiozender na het winnen van een concours, als drummerzanger in diverse (funk rock) bands, en als bas-bariton en bas in koren. Als spreker op bijeenkomsten, beurzen, symposia, presentaties en congressen, als voorzitter van een studentenvakbond sprekend voor een te mobiliseren gehoor, en als docent Nederlands en Maatschappijleer aan een aantal middelbare scholen.

Tot slot – en daar speelt beheersing van de stem een voorname rol – als acteur in het theater en op locatie en als voice over acteur bij audiovisuele (theater)producties.

Toneel en theater

Vanaf mijn twintigste beleef ik – actief en passief – veel genoegen aan toneel en theater. Wat begon als het experimenteren bij diverse theaterprojecten en -gezelschappen tijdens en na mijn studententijd, mondde uit in het (mede) oprichten van een eigen theatergroep, stichting Theatergroep Marot uit Groningen. Ik was er acteur, zanger, muzikant, tekstschrijver, fondsenwerver, decorbouwer en vormgever tegelijk. Ook publiciteitsuitingen nam ik voor mijn rekening.

Scène uit ‘Schaamstreken’, Theatergroep Marot, Camerino, Italië, 1998. Foto: archief Marot.

Ik heb geen professionele theateropleiding gevolgd en heb derhalve – als multidisciplinair autodidact – diverse lessen, workshops, cursussen en trainingen gevolgd bij een aantal vakkundige en zeer gewaardeerde regisseurs, dans-, zang-, meditatie-, muziek- en theaterdocenten.

Theatergroep Marot

God (Robert Rosendal) en Maria (Janet Baas), voorstelling ‘Maria’, Theatergroep Marot, Int. Theaterfestival SITM, Groningen 2001, foto: J.J. Winter.

Marot maakte vanaf de beginjaren negentig van de vorige eeuw tot aan 2003 eigentijds theater – bewerkingen van onbekend laat-middeleeuws-vroeg-modern toneelrepertoire. Op Nederlandse podia en internationale theaterfestivals in Canada, Denemarken, Frankrijk, Groot-Brittannië, en Italië.

De regie en artistieke leiding was in handen van Femke Kramer en Jacques Tersteeg, beiden in het verleden actief als theaterhistorici en als theatermakers. Dit tweetal heeft me naast toneelspelen enorm geïnspireerd op het gebied van ‘de oude muziek’. Beiden waren mede-organisatoren van internationale theaterconferenties en -festivals, waaronder het tiende colloquium van de Société Internationale pour l’Étude du Théâtre Médiéval in 2001 in Groningen.


Theater toen en nu

Meer wetenswaardigheden over mijn toenmalige en huidige theateractiviteiten vind je in de categorie Theater/Performance.

Mammoet, theaterspektakel over de oertijd anno nu

In de categorie Mammoet/Pauperparadijs besteed ik specifiek en uitgebreid aandacht aan mijn (meest recente) optredens als ensemblespeler in het muziektheaterspektakel ‘Mammoet’ tijdens de zomermarathon – 46 voorstellingen – van 2019 op het Buinerveld in Drenthe. Voor een kijkje achter – en onder – de schermen klik je hier.

Idee, script en regie: theatermaker Tom de Ket.