THE CL!MATE MILES: Kunst en Landschap loopt virtueel mee! Van GRONINGEN naar GLASGOW (COP26) 6 t/m 29 oktober. Loop en help je mee?

The Cl!mate Miles, Kunst en Landschap ‘loopt’ virtueel mee. En jij kunt ons helpen!

Op 6 oktober gaat ie van start: ‘The Cl!mate Miles‘-wandeltocht van Groningen naar Glasgow, waar de internationale klimaat-conferentie ‘COP26‘ van de Verenigde Naties (31 oktober t/m 12 november 2021) plaatsvindt. Vanuit de Eemshaven in Groningen wandelt Marjan Minnesma, directeur van de duurzaamheids-organisatie Urgenda, in 25 dagen via Rotterdam naar Glasgow langs duurzame initiatieven.

Doel van The Cl!mate Miles: wereldleiders aanzetten tot aanscherping van acties om de klimaatdoelen van ‘Parijs’ uit 2015 te halen. ‘Let’s accelerate!’, we hebben meer actie nodig en geen dag te verspillen’, zegt Minnesma. Noorderlingen kunnen in de eerste week op verschillende plekken in de regio aanhaken. Meld je (hier rechtsboven) wel even aan!

The Climate Miles | Let’s Accelerate!, Urgenda, 9 september 2021.

The Climate Miles podcast

Beeld: ©Urgenda

Onderweg neemt Marjan Minnesma The Climate Miles-podcast op, waarin zij in gesprek gaat met koplopers in duurzaamheid. Zo lopen er wetenschappers met haar mee, directeuren van bouw- en netwerk-bedrijven, maar ook gaat ze in gesprek met jongeren die zich inzetten voor het klimaat. Beluister hieronder de Spotify-podcast-trailer. De dagelijkse podcast-afleveringen staan vanaf twee uur ’s middags hier voor je klaar. Abonneer je op dezelfde pagina via je favoriete podcast-app.

Nieuw rapport Urgenda: ‘Nederland 100% duurzame energie in 2030 – Het kan als je wilt’

Nederland kan een volledig duurzame energievoorziening realiseren in 2030. Dat zegt Urgenda, de landelijke organisatie voor innovatie en duurzaamheid die Nederland samen sneller duurzaam wil maken. In het herziene rapport ‘Nederland 100% duurzame energie in 2030. Het kan als je het wilt‘, zet Urgenda uiteen hoe het ‘5 keer anders’ kan op het gebied van wonen, vervoer, voedsel, produceren en energie opwekken.

Vooral op het gebied van industriële productie zijn volgens de organisatie grote stappen gezet en met industriële symbiose kan heel veel CO2-uitstoot worden vermeden.

,,Een scenario voor Nederland met 100% duurzame energie blijkt goedkoper en schoner dan doorgaan op de oude voet, schept 150.000 nieuwe banen, biedt energiezekerheid en is een motor voor innovatie.”


Urgenda

Het uitgangspunt van en de visie voor dit rapport is het streven naar een betrouwbaar en betaalbaar energiesysteem in 2030, zonder gebruik te maken van olie, kolen en gas en dus zonder CO2-uitstoot.

,,Het kan, er zijn geen technische belemmeringen, maar nu moeten we het ook willen.”


Marjan Minnesma. directeur Urgenda
Over Urgenda: Samen sneller duurzaam, Urgenda, 17 juni 2020.

Innovatieve projecten & verdieping in thema’s

Al wandelend van Groningen naar Rotterdam besteedt Minnesma aandacht aan duurzame projecten die zij en haar gevolg onderweg passeert. Zonnedijken, drijvende zonneparken, toekomstbestendige woningen, deelvervoer, energiecoöperaties, kruidenrijke graslanden, strokenteelt, groene bedrijventerreinen, herenboerderijen, green boarding, smart solar charging, houten windmolentjes en nog veel meer.

Daarnaast duikt ze iedere dag wat dieper in verschillende thema’s gerelateerd aan de klimaatcrisis. Hierbij kun je denken aan biodiversiteit, kringlooplandbouw, duurzaam ondernemerschap, circulair bouwen, verduurzaming en vergroening van de grote industrietakken, enzovoort.

Wat te denken bijvoorbeeld van de immense opgave de infrastructuur om te schakelen van gas op groene waterstof, waarvoor de Gasunie (en elektriciteitsleverancier TenneT) zich ‘gesteld zien’? Tijdens de proloog van The Climate Miles duikt Minnesma meteen het diepe in: in de eerste podcast spreekt ze over deze mega-innovatieklus met Hans Coenen, Vice President Corporate Strategy and Business Development bij de Gasunie.

Wordt groene waterstof, naast groene stroom, het nieuwe energie-systeem van de toekomst?

Voordat je deze podcast (hieronder) beluistert kun je kijken naar twee korte video’s, om je een beetje een beeld te geven van de ambities van Hans Coenen en zijn kompanen bij de grote energieopgave waar we met zijn allen de komende decennia voor staan. Wordt het gezamenlijke project van de Gasunie, Groningen Seaports, Shell, RWE en Equinor het grootste groene waterstofproject van Europa?

NortH2 (Nederlands), Gasunie Tube, 11 december 2020.

Gasunie hoopt landelijke infrastructuur in 2030 gereed te hebben voor gebruik waterstof als vervanger van fossiele brandstoffen

De Gasunie hoopt de landelijke infrastructuur ergens tussen 2027 en 2030 gereed te hebben voor het gebruik van waterstof als vervanger van fossiele brandstoffen. Dit betekent dat het bedrijf een enorme sprong voorwaarts kan maken door zijn infrastructuur te gebruiken om de waterstofmarkt te ontwikkelen en waterstof een betaalbaar en duurzaam gas te maken.

Gas- en elektriciteitsinfrastructuren zullen op elkaar moeten worden afgestemd om fluctuerende energiebronnen in het toekomstige energiesysteem te compenseren. Omdat een naadloos op elkaar afgestemd, verweven gas- en elektriciteitsnet de flexibiliteit moet geven die het energiesysteem nodig heeft, hebben Gasunie en TenneT begin 2019 de Infrastructuurverkenning 2050 gepubliceerd.

Dit rapport is het resultaat van een gezamenlijk onderzoek naar de ontwikkeling van een geïntegreerde energie-infrastructuur in Nederland en Duitsland. Uitgangspunt is de doelstelling van het Akkoord van Parijs (COP21), om in 2050 95 procent CO2-emissie-reductie te realiseren. (Uit: Hoe Gasunie haar doel inzet om de energietransitie te versnellen, Accenture, 28 augustus 2019.)

Gasunie werkt momenteel met Netbeheer Nederland en TenneT aan de Integrale Infrastructuurverkenning 2030 – 2050, ofwel II3050.

TenneT & Gasunie Infrastructure Outlook 2050 Animatie NL, TenneT, 27 juni 2019.

The Climate Miles podcast | Dag 1: Nieuwe waterstof-infrastructuur en vergroenen van de industrie, met Hans Coenen (Gasunie)

Best ingewikkelde materie, maar je bent nu goed voorbereid om de eerste Climate Miles-podcast met wat voorkennis te beluisteren. Zoals gezegd: de volgende (dagelijkse) podcasts vind je hier.

Freonen van Fossylfrij Fryslân zwaaien Climate Miles-gangers uit vanaf vertrekhal AG EMS in Eemshaven

Beeld: ©Fossylfrij Fryslân

Op 6 oktober zijn het de freonen (‘vrienden’ in het Fries) van Fossylfrij Fryslân die zich al vroeg bij het Urgenda-team voegen om de hal van de AG EMS-veerdienst in de Eemshaven om te bouwen tot vertrekhal voor The Climate Miles-gangers en ze uit te zwaaien. Om tien uur heet Marjan Minnesma iedereen welkom en vertelt waarom het urgenter is dan ooit, om stappen te zetten voor het klimaat. Mooi initiatief van onze Friese vrienden.

Nynke Laverman: ,,We kijken toe bij onze ondergang“

Beeld: ©Kees van de Veen

Aansluitend op Minnesma’s welkomstwoorden treedt Nynke Laverman in de vertrekhal op met het indrukwekkende ‘Your Ancestor‘ van haar nieuwste album en theatertour ‘Plant‘. Met Plant introduceert Laverman een ‘Slow Album Release’. Over de periode van een jaar laat ze haar nieuwe album groeien en brengt ze het nummer voor nummer uit – steeds samen met een podcast die het thema van die specifieke song behandelt. Voor deze podcasts interviewt Nynke samen met radio- en podcastmaker Lex Bohlmeijer wetenschappers, filosofen en podiumkunstenaars die haar inspireren.

Your Ancestor – Nynke Laverman (Official Music Video), Nynke Laverman, 25 september 2020.

Voor Nynke Laverman is Marjan Minnesma een heldin

Een van die inspiratiebronnen is ‘activiste’ Marjan Minnesma, die volgens haar in staat is nieuwe kennis direct om te zetten in daden. Ook als de wereld daar nog niet helemaal klaar voor is. Nynke interviewt Marjan voor haar podcast in de nazomer van 2021. Ze beschrijft Marjan daarin als volgt:

,,Ze importeerde met haar stichting Urgenda de eerste elektrische auto’s in 2009, regelde 50.000 zonnepanelen in 2010 en realiseerde vanaf 2014 honderden energieneutrale huizen. Een jaar later startte ze de Klimaatzaak tegen de Nederlandse Staat; een voorbeeld dat in vele landen navolging kreeg.“


Nynke Laverman

Voor Nynke is Marjan Minnesma een heldin. Samen met Lex Bohlmeijer bevraagt ze haar in onderstaande podcast over de status van de klimaattransitie anno nu. Ook vraagt ze zich af waar Marjan haar eindeloze optimisme vandaan haalt, zelfs als je op en in het ’nieuwe land’ woont – De Beemster, zes meter onder NAP.

‘We kijken toe bij onze ondergang’

Plant is een album over mens en natuur en in het bijzonder de klimaatcrisis, schrijft Leendert van der Valk, op de eerste Climate Miles-dag, op 6 oktober 2021 in NRC. ‘Op de elf liedjes klinkt ze dichterbij dan ooit, soms ís ze de plant. Dan ritselt ze, terwijl de beats van Sytze Pruiksma (haar man) versnellen en remmen. Centraal bij Plant staat het menselijk onvermogen om het eigen gedrag te veranderen. Door de onderzoekende toon is Laverman nergens doemdenkerig, maar optimistisch is ze ook niet. „We kijken toe bij onze ondergang.”’

Beeld: ©Kees van de Veen

‘We kijken toe bij onze ondergang’
Leendert van der Valk, NRC, 6 oktober 2021

Dag 1: woensdag 6 oktober 2021 – Eemshaven – Loppersum

De tocht naar Glasgow begint in een van de noordelijkste puntjes van Nederland: Eemshaven. Na een wandeling van 24 kilometer door het platteland van Groningen arriveren de miles-vreters in het door aardbevingen meest geteisterde dorp van de gemeente Eemsdelta: Loppersum. Onderweg heeft men uitzicht op windparken op zee, lopen ze langs ‘s werelds eerste grootschalige zonnedijk en vlak voordat ze tegen zessen bij de finish aankomen bij station Loppersum, bekijkt de groep klimaatversnellers de elektrische deelauto’s van ‘DeelSlee‘, een initiatief ontstaan vanuit energiecoöperatie Lopec maar dat gedragen wordt door 22 energiecoöperaties, zorgcoöperaties, dorpsverenigingen en de gemeente Loppersum.

Foto’s, filmpjes, de podcast, interessante artikelen: abonneer je op het ‘Dagverslag’ van The Climate Miles!

Beeld: screenshot Dagverslag 1: Eemshaven-Loppersum, bewerking: RR/K&L. (Klik om te openen!)

Hieronder kun je kijken naar een video uit het eerste Dagverslag van de wandeling Eemshaven-Loppersum. Terwijl Marjan Minnesma onderweg is, werken er achter de schermen vele Urgenda-medewerkers die van moment tot moment een live-verslag bijhouden. Foto’s, filmpjes, de podcastserie, de socials, interessante artikelen…en wat verder ten burele komt. Wil je elke dag een overzicht van The Climate Miles-activiteiten ’s avonds in je mail? Abonneer je dan op het Dagverslag! Nu snel door naar presentator Marga Witteman. Let’s accelerate!

Video-Dagverslag 1: Eemshaven – Loppersum

Dagverslag – Dag 1: Eemshaven – Loppersum, Urgenda, 7 oktober 2021.

Impressie dag 1: Eemshaven – Loppersum (6 oktober 2021)

Speciale afspeellijst voor The Climate Miles-2021 op het YouTube-kanaal van Kunst en Landschap

Loop en help je mee? Die vraag prijkt op de cover van deze blogbijdrage. Of je nu wel of niet meeloopt, een stuk van de route doet, een dag, een aantal dagen of zelfs de hele maand (er zijn er die dat doen!) meewandelt, van achter mijn bureau vraag ik om je hulp.

Om deze blogbijdrage een nog meer documentalistisch karakter te geven, mooier of informatiever te maken, klimaatactivistischer, meer aansporend te laten zijn, of omdat ik simpelweg dingen vergeten ben, verzoek ik je om me het volgende op te sturen: foto’s, filmpjes, videosuggesties, leuke, nare, belangrijke niet te missen of bespottelijke wederwaardigheden, bloopers, blaren, enzovoorts; je snapt wat ik bedoel. Mail me op: info@rosendalprodukties.nl en je hoort van me.

Voor wat betreft de videosuggesties: er is inmiddels op het YouTube-kanaal van Kunst en Landschap een speciale afspeellijst aangemaakt: The Climate Miles-2021: ‘Let’s Accelerate’. Bij aanvaarding (en besproken op deze website) zullen de video’s daarin opgenomen worden.

Voor alle duidelijkheid: het betreft de route van de eerste week van The Climate Miles door Noord Nederland: van dag 1 (woensdag 6 oktober: Eemshaven-Loppersum) tot en met dag 7 (dinsdag 12 oktober: Meppel-Zwolle). Na de rustdag (13 oktober) volgt Kunst en Landschap de Climate Miles-wandeltocht vanuit het bredere perspectief van klimaatverandering, zeespiegelstijging en de aanstaande klimaatconferentie in Glasgow.

Er wordt momenteel hard gewerkt aan de special ‘Van IPCC-zomerrapport tot COP26 Glasgow-2021‘ (werktitel). De eerste krabbels daartoe lees je hieronder naar aanleiding van het bezoek van klimaatwetenschapper Heleen de Coninck, Marjan’s podcastgast op dag 5 van The Climate Miles, zondag 10 oktober. De Coninck was een van de hoofdauteurs van het Special Report on Global Warming of 1.5 °C van het internationale klimaatpanel IPCC (VN), dat in 2018 werd gepubliceerd.

Alvast dank.

Robert Rosendal, initiatiefnemer Kunst en Landschap Noord Nederland.

Dag 2: donderdag 7 oktober 2021 – Loppersum – Groningen

Beeld: screenshot Dagverslag 2: Loppersum-Groningen, bewerking: RR/K&L. (Klik om te openen!)

Die handige Dagverslagen schelen mij natuurlijk een hoop werk, hoewel…? Zoals je hierboven naar aanleiding van de eerste dag hebt kunnen zien, zoek ikzelf ook de verdieping op. Niet in de laatste plaats om daaruit nieuwe inzichten en ervaringen op te doen, die op hun beurt weer kunnen leiden tot een bespreking in deze of een van de andere specials van het multimediale platform in oprichting: Kunst en Landschap Noord Nederland.
(Klik voor de specials op het categorieën-icoontje rechts bovenaan de pagina.)

OOG TV, Omroeporganisatie Groningen, interterviewt drie deelnemers van The Climate Miles-tocht Loppersum-Groningen

Kunst en Landschap Noord Nederland gaat met ingang van volgend jaar de grote veranderopgaven (transities) op een journalistiek vernieuwende manier in beeld brengen. Uiteraard staat het Noorden daarbij centraal. Maar – meer dan dat – wijst het platform de (noordelijke) burger, de mensen die er wonen, werken en recreëren, de gebruikers van het (toekomstig) landschap en hun omgeving een centrale positie en rol toe. Zij zijn het immers die de lasten en lusten van de (grote) veranderingen ondervinden. Kunst en Landschap zal in haar berichtgeving scherp focussen op een eerlijke verdeling daarvan.

Climate Miles gestart in Eemshaven: in 23 dagen naar Glasgow lopen

In onderstaande OOG TV-reportage, onderweg van Loppersum naar Groningen, komt uiteraard Marjan Minnesma aan het woord, maar ook twee deelnemers. Ook zij vinden dat politiek en bedrijfsleven de burger meer serieus moeten nemen, dat ze in moeten zien dat veel mensen zich zorgen maken over klimaatverandering. Dat is overigens niet de enige reden:

,,Ik vind het heel belangrijk om andere mensen te ontmoeten die ook over dit onderwerp praten en het belangrijk vinden. Daarnaast loop ik een estafette met mijn familie: gisteren liep ik een stuk met mijn tante en mijn moeder en oom lopen ook een deel mee. Op die manier doen we samen een deel van de route.”


Vera Santing (deelnemer The Climate Miles Loppersum-Groningen)
Beeld: ©Rieks Oijnhausen

Climate Miles gestart in Eemshaven: in 23 dagen naar Glasgow lopen
Sebastiaan Scheffer, OOG TV, 6 oktober 2021

“Politiek en bedrijven moeten zien dat veel mensen zich zorgen maken”, OOG Groningen, 7 oktober 2021.

Muntendammers lopen wandeletappe mee van The Climate Miles

,,We lopen mee om aandacht te vragen voor het klimaat. We lopen twee dagen. Zondag lopen we van Beilen naar Hoogeveen. Gisteren heeft onze buurvrouw Eline Ringelberg ook mee-gelopen.”


Peter de Wekker
Beeld: ©Menterwolde.Info

Muntendammers lopen wandeletappe mee van The Climate Miles
Menterwolde.Info, 7 oktober 2021






.

Video-Dagverslag 2: Loppersum – Groningen

Zo, de twee trips in de provincie Groningen zitten erop. Kijk hieronder naar de video van de tweede dag, de wandeltocht van Loppersum naar het letterlijke eindstation Groningen. Lulu Linders vertelt je er alles over.

Dagverslag – Dag 2: Loppersum – Groningen, Urgenda, 8 oktober 2021.

Impressie dag 2: Loppersum – Groningen (7 oktober 2021)

Dag 3: vrijdag 8 oktober 2021 – Groningen – Assen

Beeld: screenshot Dagverslag 3: Groningen-Assen, bewerking: RR/K&L. (Klik om te openen!)

Op dag 3, de langste etappe van The Climate Miles (zo’n 30 kilometer) wordt er gewandeld over het Groningse en Drentse platteland. Podcast-gast is schrijver Babette Porcelijn van ‘Het happy 2050 scenario‘. Er staan verder weer prachtige ontmoetingen in het Dagverslag (3). De wandelaars lopen vanaf het station Groningen langs het Noord Willems-kanaal de stad uit richting het Paterswoldsemeer. Via Yde en Vries belanden de Climate Milers in het Drentse Assen.

Ik stuitte onlangs op een bericht van de Drentse Klimaatcrisis Coalitie dat ik je niet wil onthouden. Uiteraard lopen ze (in groten getale) mee. De landelijke pendant gaat overigens tijdens de COP26 in Glasgow ook de straat op. Daarover lees je hieronder meer.

Drentse Klimaatcrisis Coalitie doet oproep aan FNV-leden om slaapplaatsen beschikbaar te stellen

Beeld: ©Drentse Klimaatcrisis Coalitie

The Climate Miles komen door Drenthe
Oproep aan FNV-leden om slaapplaatsen beschikbaar te stellen
Redactie Drentse Klimaatcrisis Coalitie, 29 september 2021



.

,,De (Drentse Klimaat-, red.) coalitie wil er voor zorgen dat de deelnemers zich in Drenthe welkom voelen, kunnen zien welk belang Drenthe hecht aan groene, eerlijke en snelle maatregelen om ons klimaat te redden:”


Drentse Klimaatcrisis Coalitie

De Klimaatcrisis Coalitie: ‘Op straat voor een leefbaar klimaat!’

Beeld: ©Teresa-Borasino (Fossielvrij-NL)

De Klimaatcrisis Coalitie is een samenwerkings-verband van de nationale organisaties Oxfam Novib, Fridays For Future, Greenpeace, Extinction Rebellion, FNV, Fossielvrij NL, Milieudefensie, Grootouders voor het Klimaat en Code Rood en wordt gesteund door tientallen andere (regionale en lokale) organisaties. De Klimaatcrisis Coalitie ‘roept het kabinet op om ambitieuze, eerlijke klimaatplannen te maken voor een weerbaar heden en een leefbare toekomst’.

,,De klimaatcrisis is nu. Steeds meer mensen worden getroffen door bosbranden, overstromingen en hongersnoden. Toch doet het Nederlands kabinet al jaren te weinig om mensen in binnen- en buitenland te beschermen. Daarom gaan we zaterdag 6 november de straat op in Amsterdam.“


Klimaatcrisis Coalitie
De Klimaatcoalitie, De Klimaatcoalitie, 19 januari 2021.

De Klimaatcrisis Coalitie organiseert op zaterdag 6 november 2021 de grootste klimaatdemonstratie ooit in Nederland gehouden: de Klimaatmars in Amsterdam (aanvang 13:00 uur). Mensen uit alle hoeken van de wereld gaan die dag de straat op voor een leefbaar klimaat. Dat moet volgens de Coalitie ook in Nederland gaan gebeuren:

,,Ook in Nederland laten we massaal van ons horen, en jouw stem is hierbij onmisbaar. Dit is hét moment voor actie. Dus kom naar Amsterdam en doe mee.“


Klimaatcrisis Coalitie

Video-Dagverslag 3: Groningen – Assen

Manon Hoijtink neemt je mee langs een groot aantal duurzame initiatieven tussen Groningen en Assen. De deelnemers worden bij de start aangemoedigd door de Groninger wethouder Philip Broeksma. Ze ontmoeten de Dakspotters van Zon Op Alle Daken, in Yde bij Openbare Basisschool De Duinstee staat de Snackbar van de Toekomst opnieuw klaar met een foodtruck voor de door de provincie Groningen gesponsorde lunch. In Drenthe breekt een schooldakrevolutie uit – Cilian Terwindt vertelt je er alles over.

Dagverslag – Dag 3: Groningen – Assen, Urgenda, 9 otober 2021.

Impressie dag 3: Groningen – Assen (8 oktober 2021)

Dag 4: zaterdag 9 oktober 2021 – Assen – Beilen

Beeld: screenshot Dagverslag 4: Assen-Beilen, bewerking: RR/K&L. (Klik om te openen!)

Op dag 4 hebben Anne-Maartje Ordelman (directeur Retail NS stations) en Reinout Wissenburg (manager Strategische Duurzaamheid) de wandelschoenen aangetrokken voor een gesprek tijdens de route (ieder zijn (en haar) eigen podcast) met Marjan Minnesma over afvalvrije stations en duurzaam bermbeheer langs sporen. In hun kielzog: een groep NS-medewerkers – bestuurders en directeuren (ander personeel: ‘spoorloos’?). Urgentie van de dag: afname van biodiversiteit!

Land van Ons, een succesformule?

Biodiversiteit? Dit verhaal begint in de zomer van 2019. Van corona is nog helemaal geen sprake, schrijft Emiel Hakkenes in Trouw op 23 april van 2020. Franke Remerie, ooit bedenker van de treintaxi en later bestuurslid van scholen en interimmanager bij bedrijven, zit in zijn tuin in Warnsveld, bij Zutphen. Hij woont aan een zandweg. Het is er stil, de tuin is weelderig, om niet zeggen: wild. Een handvol honden scharrelt rond. Een vlinder dwarrelt om de tuintafel, aangetrokken door de geur van de wespenvanger. Al twintig jaar, zegt Remerie, is hij ‘professioneel probleemoplosser’. “Maar af en toe wil ik daar uit stappen. Dan wil ik iets belangrijks doen, maar wel met mijn hoofd bezig blijven.”

In biodiversiteit en biologische landbouw scoort Nederland slecht, zegt Pieter Hotse Smit twee maanden later in een artikel voor de Volkskrant. Een coöperatie die daar iets aan wil doen – hij doelt op het burgerinitiatief Land van Ons dat dit jaar (2021) doordrong tot de top-tien van Trouw-de Duurzame 100 – vraagt burgers hun spaargeld te steken in landbouwgrond. De gekochte hectaren worden dan verpacht aan duurzame boeren. Bedenker van deze constructie is Franke Remerie het brein achter de biologische landbouwcoöperatie. In de zomer van 2020 telde Land van Ons 5.500 leden leden, herfst 2021: zo’n 10.000 meer. Een succesformule?

‘Land van Ons’, Land van Ons, 21 februari 2020.
Beeld: ©Hanne van der Woude

Franke Remerie geeft boerengrond een tweede leven, en u kunt daarbij helpen
Emiel Hakkenes, Trouw, 23 april 2020






.

‘Biodiversiteit als rendement’: samen grond kopen om het landschap te herstellen
Pieter Hotse Smit, de Volkskrant, 10 juni 2020

Video-Dagverslag 4: Assen – Beilen

Dagverslag dag 4: Assen – Beilen, Urgenda, 9 oktober 2021.

Impressie dag 4: Assen – Beilen (9 oktober 2021)

Dag 5: zondag 10 oktober 2021 – Beilen – Hoogeveen

Beeld: screenshot Dagverslag 5: Beilen-Hoogeveen, bewerking: RR/K&L. (Klik om te openen!)

Op zondag 10 oktober vertrekt de groep klimaat-lopers vanaf station Beilen om via het Nationaal Park Dwingelderveld, de stilste (en donkerste) plek in Nederland en het grootste (natte) heidegebied van West-Europa, in Hoogeveen te geraken. Een aantal prominenten loopt mee, onder wie Maarten van Poelgeest, voorzitter van de ‘Tafel Gebouwde Omgeving‘ (Klimaatakkoord), en Kathalijne Buitenweg, van GroenLinks. Ook worden ze vergezeld door de initiatiefnemers van het Instagramaccount 52wekenduurzaam, die het hele jaar door elke week weer een nieuwe duurzame uitdaging bedenken.

Podcastgast van de dag: klimaatwetenschapper Heleen de Coninck

Beeld: klimaatwetenschapper Heleen de Coninck, ©Urgenda.

Deze dag is klimaatwetenschapper Heleen de Coninck Marjan’s podcastgast. De Coninck was een van de hoofdauteurs van het Special Report on Global Warming of 1.5 °C van het internationale klimaatpanel (van de Verenigde Naties) IPCC, dat in 2018 werd gepubliceerd. In dit rapport besteedt het panel uitgebreid aandacht aan het verschil tussen 1,5 graad en 2 graden opwarming wat betreft de impact op de aardse ecosystemen. Het thema van de podcast staat dan ook in het teken van de wereldwijde klimaatwetenschap en de toenemende urgentie van opwarming van de aarde.

De wetenschap is het erover eens: de aarde warmt op, zeespiegelstijging is daarvan het gevolg

Het IPCC, het Intergovernmental Panel on Climate Change, in goed Nederlands de Inter-gouvernementele Werkgroep inzake Klimaatverandering, is een organisatie van de Verenigde Naties om de risico’s van klimaatverandering te evalueren. Sinds zijn oprichting heeft het IPCC een reeks rapporten gepubliceerd die gelden als referentiewerken voor beleidsmakers, wetenschappers, studenten en andere specialisten. Deze rapporten hebben een grote invloed in het milieubeleid van vele regeringen. Telkenmale verschijnt een rapport, het laatste (definitieve) – het eerstvolgende rapport, zo verwacht men, verschijnt in het voorjaar van 2022 – verscheen in september 2019.

Wie zegt er eigenlijk dat de aarde opwarmt?, NOS op 3, 21 september 2019.

IPCC waarschuwt voor klimaatomslagpunten in uitgelekt conceptrapport

Eind juni 2021 blijkt uit een uitgelekt IPCC-rapport dat in handen is van Agence France-Presse (AFP), dat mogelijkheden tot herstel en terugdringing van klimaatverandering wel eens op een ‘kritisch punt’ zou kunnen belanden door overschrijding van drempels – van ‘tipping points’. Een eerder rapport van het IPCC hieromtrent is bekritiseerd omdat het geen rekening hield met kantelpunten. Het nieuwe rapport echter zal de sterkste waarschuwingen van de organisatie tot nu toe over dit onderwerp bevatten.

Beeld: ©Martin Bernetti/AFP/Getty Images

IPCC steps up warning on climate tipping points in leaked draft report
Fiona Harvey, The Guardian, 23 juni 2021

IPCC: Leven op aarde zoals we het kennen zal binnen enkele decennia onomkeerbaar veranderd zijn

Het gelekte rapport werpt een serieus licht op het domino-effect dat de opwarming van de aarde veroorzaakt, schrijft Lotte Schuengel de volgende dag op de website van VPRO Tegenlicht. De boodschap: het leven op aarde zoals we dat kennen loopt tegen zijn termijn. Lees hier haar – voorlopige, denk ik – reportage:

,,Het leven op aarde kan misschien herstellen van drastische klimaatveranderingen door te evolueren tot nieuwe soorten en nieuwe ecosystemen te creëren… maar mensen kunnen dat niet.”


IPCC, Intergovernmental Panel on Climate Change
Beeld: ©VPRO Tegenlicht

IPCC: Leven op aarde zoals we het kennen zal binnen enkele decennia onomkeerbaar veranderd zijn
Lotte Schuengel, VPRO Tegenlicht, 24 juni 2021

Gelekt VN-klimaatrapport waarschuwt: ‘Het ergste moet nog komen’

Hoewel het rapport een opeenstapeling van rampenscenario’s is en de mensheid gedoemd lijkt, klinkt er toch nog wat hoop, zo stelt website Joop, al is die summier: ,,Wanneer vandaag nog krachtiger maatregelen worden genomen om de overexploitatie van hulpbronnen terug te brengen, de vernietiging van natuurgebieden wordt gestaakt en er meer werk gemaakt wordt van het terugdringen van milieuvervuiling en de verspreiding van ziektes, heeft de mens nog een kans.

Het uiteindelijke rapport wordt in november dit jaar voorgelegd aan de vertegenwoordigers van de 195 VN-lidstaten op de klimaatconferentie COP26 in het Schotse Glasgow (31 oktober t/m 12 november 2021, red.). In februari 2022 wordt de definitieve versie van het rapport gepubliceerd.”

‘Snelle decarbonisatie is zowel mogelijk als cruciaal. Politieke weerstand moet worden aangepakt.’

Hoewel het rapport een vrij grimmig toekomstbeeld schetst, zo tekent Vivian Lammerse op in Scientias op 24 juni 2021, hoeven we de hoop nog niet op te geven. Ze consulteerde een aantal vooraanstaande wetenschappers met kennis op het gebied van ‘tipping points’ in: ‘Gelekt klimaatrapport windt er geen doekjes om: onomkeerbare veranderingen met rampzalige gevolgen zijn nabij‘.

,,Het probleem met omslagpunten is dat we pas weten dat we ze gepasseerd zijn als het te laat is. Maar we weten wel dat elke vermindering van de uitstoot de kans verkleint dat we drempels overgaan. Hoe eerder we beginnen, des te beter onze kansen zullen zijn. Het betekent dat we nu echt spijkers met koppen moeten slaan.”


John QuigginUniversity of Queensland

,,De realiteit is dat klimaatverandering hier is. Maar hoe erg de gevolgen zullen zijn, is aan regeringen en besluitvormers. Snelle decarbonisatie is zowel mogelijk als cruciaal. Politieke weerstand moet worden aangepakt. Het IPCC maakt de noodzaak voor een snelle energietransitie duidelijk, nu, zonder excuses of vertragingen.”


David Schlosberg, directeur Sydney Environment Institute
Beeld: ©Scientias (bewerking van Pixabay)

Gelekt klimaatrapport windt er geen doekjes om: onomkeerbare veranderingen met rampzalige gevolgen zijn nabij
Vivian Lammerse, Scientias, 24 juni 2021

‘Deze tipping points bedreigen het voortbestaan van de mensheid’

Het is een beetje een gek contrast, zeggen ze medio juli 2021 bij VPRO Tegenlicht. ‘Twee weken geleden lekten stukken uit van een aankomend IPCC-rapport dat binnen enkele decennia een einde aan onze huidige manier van leven voorziet. Het is alle hens aan dek. Maar dan onze Nederlandse bestuurders:

  • De directeur van Schiphol hoopt zo snel mogelijk het vliegniveau van 2019 weer aan te tikken;
  • De directeur van Shell moet door een rechter gedwongen worden om versneld te verduurzamen en wil daartegen  beroep aantekenen;
  • De directeur van het ABP laat het pensioenfonds niet desinvesteren in fossiele energie, maar juist extra aandelen Shell kopen.

Het lijkt alsof bestuurders er nog steeds niet van doordrongen zijn dat klimaatverandering een directe bedreiging vormt voor hun eigen kinderen. Een veel gehoord argument is dat te snel veranderen slecht zou zijn voor de economie of het vestigingsklimaat in Nederland. Maar wat voor zin heeft het om op de tent te passen als onze huidige samenlevingen binnen enkele decennia verdwijnen?’ Voor het antwoord op deze onheilspellende vraag klik je op de illustratie hieronder:

Beeld: ©VPRO Tegenlicht

IPCC-rapport over opwarming van de aarde is alarmerender dan ooit, hoelang praten we eigenlijk al over klimaatverandering?

Understanding The IPCC’s Climate Change 2021 Report And The Crisis Described in the Sixth Assessment, The Climate Pod, 9 augustus 2021.
Beeld: ©IPCC, (Klik hier voor het rapport!)

Het nieuwste IPCC-rapport over de opwarming van de aarde is alarmerender dan ooit, maar hoe lang praten we eigenlijk al over klimaatverandering? Dat vraagt Jantien de Boer zich af in de Leeuwarder Courant op 11 augustus 2021. Ze maakt een bloemlezing die begint met een berichtje uit 1977 met daarin een glansrol voor dr. Roger Revelle.

,,Roger Revelle, een wetenschapper met een naam als uit een James Bond-film, schopte het op 25 juli 1977 tot pagina 4 van deze krant. De kop boven het bericht luidde: ‘Amerikaans rapport waarschuwt: Gebruik van kolen kan klimaat veranderen’.

In het artikel geeft Revelle toe dat de conclusie ‘nog zeer wankel’ is, maar hij zegt ook dat de opwarming van de aarde door koolzuurgas, oftewel CO2, ‘zeer ernstig genomen moet worden’. Daarom wil hij dat er 20 miljoen dollar aan onderzoeksgeld beschikbaar wordt gesteld ‘opdat men over vijftig jaar, wanneer het probleem ernstig begint te worden, zal weten wat de invloed van koolzuurgas op het klimaat zal zijn’.”


Jantien de Boer, journalist Leeuwarder Courant

De Boer duikt in 44 jaar krantenarchieven en tracht een lijn te ontdekken in de aanwezigheid van artikelen over het klimaat en probeert daaruit de toenmalige urgentie van klimaat-verandering te destilleren.

Ik ga ‘hetzelfde’ doen, met een tweetrapsraket: vanaf de verschijning van het meest recente IPCC-rapport – 9 augustus 2021 – tot aan de klimaatconferentie COP26 in het Schotse Glasgow (31 oktober t/m 12 november 2021), waar het (uiteindelijke) rapport wordt voor-gelegd aan de vertegenwoordigers van de 195 VN-lidstaten. Daarna maak ik de balans op in februari 2022, wanneer de definitieve versie van het rapport wordt gepubliceerd. Een nieuwe special voor Kunst en Landschap daarvoor is in de maak. Ik vermoed dat ik onderstaande column van Ilyaz Nasrullah (Trouw) als ‘startpunt’ verkies.

‘Tech-optimisme verdooft klimaatgeweten’

Beeld: ©Trouw

Ilyah Nasrullah maakt drie weken na het verschijnen van het klimaatrapport van de IPCC de balans op en concludeert: we gaan ons niet uit de klimaatcrisis innoveren. Dat schrijft Liza Jansen, een van de drie redacteuren die voor LinkedIn nieuwsberichten – ‘conversation starters‘ – schrijven (voor het Nederlands taalgebied) op het platform dat wordt gedreven door ideeënuitwisseling, dialoog en discussie door haar gebruikers:

,,In zijn column op 26 augustus 2021 in Trouw schrijft hij”:

“Tech-optimisten zetten de klimaatcrsisis neer als een techno-logisch probleem. Maar de klimaatcrisis vraagt om aanpas-singen van ons allemaal. CO2-reducties realiseren we niet op papier met (nog-)niet-gerealiseerde-technologie, maar in de praktijk met gedragsveranderingen van de industrie én onszelf.”


Ilyah Nasrullah, columnist Trouw

The Climate Miles podcast | Dag 5: Heleen de Koninck (IPCC) over de urgentie om in actie te komen tegen de opwarming van de aarde

Video-Dagverslag 5: Beilen – Hoogeveen (10 oktober 2021)

Veel zon, het prachtige en stille (behalve de daarin aanwezige Albert Henckel van Staatsbosbeheer) Nationaal Park Dwingelderveld en een heleboel enthousiaste, maar bezorgde mensen sluiten bij de steeds langere Urgenda-trein aan. ‘We zagen bijvoorbeeld veel Grootouders voor het Klimaat‘ die voor én met hun kleinkinderen meeliepen’, zegt Minnesma enthousiast, ‘en ook Schooldakrevolutie was weer van de partij. Vlak na de start gaat de groep langs bij een enorme drijvend zonnepark van Groen Leven Zonne-Energie in Beilen. Marike Hoekstra vertelt je er alles over de dubbelfunctie van hun grootschalige zonneprojecten. Thijs, die met zijn ouders ‘Beilen-Hoogeveen’ meeliep, introduceert het vijfde video-dagverslag van The Climate Miles.

Dagverslag dag 5: Beilen – Hoogeveen, Urgenda, 10 oktober 2021.

Impressie dag 5: Beilen – Hoogeveen

Dag 6: maandag 11 oktober 2021 – Hoogeveen – Meppel

Beeld: screenshot Dagverslag 6: Hoogeveen – Meppel, bewerking: RR/K&L. (Klik om te openen!)

De zesde dag start ditmaal niet vanaf een station, de ‘strijdbare wandelgroep’ zet schreden richting eindstation Meppel vanuit het geheel duurzame én circulaire Alfa-college in Hoogeveen. Wethouder Jaap van der Haar van de gemeente Meppel en Alex van Oost, directeur van het Meppelse Innovatielab NICE lopen als het ware vandaag ‘naar huis’. In Meppel loopt de stoet langs het eerste all-electric ziekenhuis van Nederland, waarvan de bouw in december 2021 voltooid is. Een ziekenhuis van de toekomst. Lees hier het Dagverslag (6).

Vanuit Hoogeveen wandelde de Climate Milers naar het groene Echten en via het heidegebied De Westerbergen door natuurrijk boerenland richting Koekange. Ik kwam op YouTube een videomontage tegen van Henk Ensink, die weliswaar zijn vrouw aan het stalken is, maar dat een aardig (actueel) beeld geeft van de omgeving waar jij ook had kunnen lopen:

Rondje ten westen van Hoogeveen, Henderikus, 23 september 2021.

The Climate Miles podcast | Dag 6: John Kerkhoven (Kalavasta) over versneld verduurzamen van het energiesysteem

Beeld: John Kerkhoven, directeur Kalavasta, ©Urgenda

De podcastgast op de zesde dag is John Kerkhoven, directeur van Kalavasta. Kalavasta is een onafhan-kelijk strategisch adviesbureau dat als doel heeft om te bevorderen dat de relatie tussen mens en klimaat, hulpbronnen en natuur weer in een duurzaam evenwicht wordt gebracht. Ze willen mensen in laten zien dat duurzame evenwichten noodzakelijk én mogelijk zijn, en doen onderzoek naar innovatieve oplossingen en strategieën om die duurzame evenwichten ook daadwerkelijk te bereiken.

De podcast van vandaag staat wat Urgenda betreft dan ook in het thema van de grote versnelling (niet in 2050, maar in 2030 naar netto nul uitstoot) en de verduurzaming van het energiesysteem.

Video-Dagverslag 6: Hoogeveen – Meppel (11 oktober 2021)

Dagverslag dag 6: Hoogeveen – Meppel, Urgenda, 12 oktober 2021.

Impressie dag 6: Hoogeveen – Meppel

Dag 7: dinsdag 12 oktober 2021 – Meppel – Zwolle

Beeld: screenshot Dagverslag 7: Meppel-Zwolle, bewerking: RR/K&L. (Klik om te openen!)

Op dag 7, de laatste dag voor de eerste rustdag, lopen de (groepen) wandelaars om de oversteek van Drenthe naar Overijssel te maken, vanaf station-Meppel naar de brug Staphorster Grote Stouwe, ter hoogte waarvan afgelopen voorjaar een natuurbrand plaatsvond. Door het laagveen- en veenweidegebied van het natuurreservaat De Olde Maten, via Hasselt, bereikt men over de dijken langs het Zwarte Water ZwolleLees hier het Dagverslag (7).

Groot stuk natuur verloren gegaan door natuurbrand bij Staphorster Grote Stouwe (Meppel)

In de middag van 31 maart 2021 werden de brandweerkorpsen van Meppel, Ruinerwold, Havelte, Ruinen, Staphorst en de logistieke eenheid van Hoogeveen gealarmeerd voor een natuurbrand in Meppel. Ter plaatse bleek het te gaan om een fikse brand. Om bij de brand te komen moest men over een aantal sloten heen. Mede door de snelle inzet en opschaling werd de brand snel in de kiem gesmoord. Desondanks is er toch een groot stuk natuur verloren gegaan.

Natuurbrand Grote Stouwe Meppel – DJI mavic mini, Niek H, 2 mei 2021.

Religieuze leiders én wetenschappers uit de hele wereld ontmoeten elkaar in het Vaticaan

Beeld: Mark Woerde, ©Urgenda

Voormalig reclamemaker en oprichter van Lemz & Letsheal, Mark Woerde, won in 2018 de Global Business & Interfaith Peace Medal voor opzetten van het project ‘Make Friends Across Religions‘. Dit project bracht geestelijke leiders van over de hele wereld samen in een video om verdeeldheid, haat en onverdraagzaamheid te bestrijden. Woerde is Minnesma’s podcastgast deze zevende dag. De oproep om vrienden te maken over religies heen omvatte persoonlijke verklaringen van paus Franciscus, de grootmoefti van Egypte, opperrabbijn Jonathan Sacks, de Dalai Lama, oecumenische patriarch Bartholomew I, Sri Sri Ravi Shankar en vele anderen. De video werd door miljoenen mensen in nieuwsreportages gezien. 

Make Friends video statement (Dutch subtitles), Make Friends, 14 juni 2017.

‘Klimaat(on)gelovigen’

Daarnaast is Woerde de initiatiefnemer van een onlangs gehouden klimaatconferentie van geestelijke wereldleiders in het Vaticaan: op 4 oktober (2021), tijdens het ‘feest van Franciscus van Assisi’. Mark Woerde laat daarmee zien dat religieuzen en wetenschappers een gemeenschappelijk doel kunnen nastreven. Bekijk (en lees) hier de KRO/NCRVKruispunt-reportage ‘Klimaat(on)gelovigen‘.

,,Religieuze leiders kunnen helpen om ook de morele kaart te trekken. Ze kunnen mensen aanspreken op hun verantwoordelijkheid. Alle geloven en geloofssystemen zien de natuur als heilig, zien het als hun plicht om moeder aarde te beschermen. 84% van de mensheid geeft aan gelovig te zijn, ze luisteren ook naar religieuze leiders, misschien minder in Nederland, maar zeker in veel landen in het buitenland wel.” 


Mark Woerde, in: ‘Klimaat(on)gelovigen’

De podcast met Mark Woerde staat dan ook geheel in het teken van geloof, hoop en klimaatverandering.

Straatboer – voor het vergroen(t)en van steden & bedrijventerreinen

Straatboer heeft de binnenstad van Zwolle opgevrolijkt met allerlei lekkere planten. Het doel van Straatboer is het vergroenen van steden en bedrijventerreinen met groenten en fruit. Hierdoor ontstaat meer biodiversiteit, klimaatadaptie en bewustwording van en over het voedselsysteem. Ze plaatsen planten en iedereen mag plukken! 

Het is niet alleen lekker, maar het maakt ook de buurt een stuk leuker. Straatboer heeft één kilometer aan hekwerk van een bedrijventerrein mooi en lekker gemaakt met bonenstaken, tomatenplanten en andere heerlijke planten. Meer weten over Straatboer? Kijk naar de video en check de site!

Straatboer – Voor het vergroen(t)en van steden & bedrijventerreinen, Straatboer, 25 september 2020.

Video-Dagverslag 7: Meppel – Zwolle (12 oktober 2021)

Dagverslag dag 7: Meppel – Zwolle, Urgenda, 12 oktober 2021.

Impressie dag 7: Meppel – Zwolle

Dag 8: woensdag 13 oktober 2021 – Rustdag

‘Vandaag gaan de beentjes omhoog! We hebben 180 kilometer gelopen en nog zo’n 300 kilometer te gaan’, zijn de verzuchtende woorden op de Insta van Urgenda (al volger?) na een volle week milen tijdens de eerste rustdag. Je wordt er die dag uitgenodigd terug te blikken op de interessante gesprekken die de afgelopen dagen al zijn gevoerd. IEen aantal had ik er al voor je uitgepikt, je kunt natuurlijk (ook) de andere gesprekken terugluisteren via de podcast-pagina van The Climate Miles. ‘Heb jij ze al geluisterd? Wat heb jij uit die gesprekken gehaald?’

Op deze rustdag voelt Marjan Minnesma Ed Nijpels, voorzitter van het Klimaatakkoord, aan de tand, ze neemt in de podcast hieronder de klimaatpolitiek van de jaren-’80 van de vorige eeuw tot nu met hem door. Gaan we versnellen in Glasgow?

Hoe het redden van de aarde strandde in Noordwijk aan Zee

Meters zeespiegelstijging, extreme weersomstandigheden met ongekende bosbranden, overstromingen, droogte en miljoenen klimaatvluchtelingen. Dat is volgens wetenschappers wat ons deze eeuw te wachten staat nu de aarde afstevent op een opwarming van zo’n 3 graden. Had dat anders gekund? Ja, concludeert New York Times-journalist Nathaniel Rich en hij wijst daarbij naar de (ook in de podcast door Ed Nijpels gememoreerde) klimaatconferentie in november 1989, die overigens door Nederland geïnitieerd en georganiseerd werd.

Met de internationale klimaatconferentie, een idee van podcastgast (en toenmalige milieuminister) Nijpels, moest de basis gelegd worden voor juridisch bindende afspraken om de CO2-uitstoot te beperken. Eerder lukte het de wereld om onder leiding van de Verenigde Staten met het Montreal-protocol in enkele jaren tijd CFK’s – verantwoordelijk voor het gat in de ozonlaag – uit te faseren. Nijpels hoopte op dezelfde manier tot CO2-reductie te kunnen komen, al realiseerde iedereen zich dat dat een veel grotere opgave zou worden.

Op deze eerste internationale klimaatconferentie in Huis ter Duin in Noordwijk aan Zee – zo’n 32 jaar geleden – probeerden meer dan zestig landen waaronder de Verenigde Staten, de (toenmalige) Sovjet Unie en China tot een verdrag te komen dat de CO2-uitstoot moest verminderen. De conferentie in 1989 is achteraf gezien volgens velen de beste kans geweest om rampzalige klimaatverandering te voorkomen. Waarom liep het anders? Nieuwsuur sprak (in 2019) met Rich en de hoofdrolspelers uit die tijd. Mooie reportage van: Marijn Duintjer Tebbens, Renee van Hest en Bram Vernhout.

Hoe het redden van de aarde strandde in Noordwijk aan Zee, Nieuwsuur, 9 november 2019.

Multimediaal platform Kunst en Landschap Noord Nederland brengt de transities in beeld

Vanaf 2019 schrijf en maak ik voor Kunst en Landschap verschillende zogenoemde specials, blogs – ik heb ze inmiddels ‘blogboeken’ gedoopt vanwege hun omvang – over de grote veranderopgaven die ons de komende decennia te wachten staan. Systeemveranderingen zijn daarbij mijns inziens nodig zijn om de toekomst op een andere manier tegemoet te treden: wegblijven van – veelal sectoraal gestuurde – kortetermijnoplossingen, kiezen voor een integrale (gebiedsgerichte) benadering. Ik geloof daarbij sterk in de kracht van verbeelding, ontwerpkracht. Show, don’t tell. Kunst en cultuur kunnen daarbij volgens mij een (zeer) belangrijke rol vervullen.

,,In de zoektocht naar oplossingen voor de transities die op ons afkomen kunnen kunst en cultuur de motor voor verandering (sgezindheid) zijn, als spiegels van en voor ‘verbeelding’ van een hoopvolle toekomst.”


Robert Rosendal, Kunst en Landschap

Specials Kunst en Landschap

Vanaf begin 2020 startte ik met een tweetal specials: één over de transitie van ons landbouw- en voedselsysteem en een over klimaatverandering, zeespiegelstijging en ons waterbeheersysteem.

Beeld: Johan van Veen (afscheid Rijks-waterstaat, 1958), ©Hans Middendorp / familiearchief Van Veen

Die laatste, ‘HET WATER KOMT, zorgen om de stijging van de ZEESPIEGEL en KLIMAAT-VERANDERING‘, begint met de crossmediale campagne ‘Het water komt’ van Correspondent-journalist Rutger Bregman en reacties daarop.
Hij vervolgt met een uitgebreide beschrijving van Johan van Veen, de Vader van het Deltaplan, bedenker van Europoort en de Eemshaven.

Theatermaker Theo de Groot (Peerd Theater) maakte er in de nazomer van 2021 met de voorstelling ‘HAIM‘, die grotendeels over het leven van Johan van Veen ging, een waar (Gronings) muziektheaterspektakel over. Uiteraard leidde dat tot een Kunst en Landschaps-special.


.

,,Als er nu één verhaal verteld moet worden, dan is dat het verhaal van Johan van Veen. Een van de grootste Nederlanders aller tijden. Hij was de vader van de Deltawerken, en zijn verhaal laat zien: we kunnen de strijd tegen het water opnieuw winnen.”


Rutger Bregman

De special zit inmiddels boordevol informatie en – in breed perspectief besproken – opiniestukken op het gebied van klimaatverandering, zeespiegelstijging en waterbeheersing.

Rutger Bregman: Het water komt, De Correspondent, 29 januari 2020.

Special Kunst en Landschap: ‘Het water komt, zorgen om de stijging van de zeespiegel en klimaatverandering‘

Beeld: ©RR/K&L

HET WATER KOMT, zorgen om de stijging van de ZEESPIEGEL en KLIMAATVERANDERING
Robert Rosendal voor Kunst en Landschap Noord Nederland, v.a. 1 februari 2020

Special Kunst en Landschap: ‘Stappen naar een natuur- en landschapsinclusieve kringlooplandbouw, hoe daartoe te komen?‘

De strijd om de ruimte is (ook in het Noorden) in alle hevigheid losgebarsten. In de noordelijke kleigebieden in Friesland en Groningen vormt de teelt van pootaardappelen de spil van het akkerbouwsysteem. Het inruilen van (uiterst vruchtbare) landbouwgrond ten behoeve van uitbreiding van een bedrijventerrein in de Oostpolder (Eemshaven/Google) bijvoorbeeld levert spanningen op. Daarnaast vraagt de maatschappij steeds meer van de boer, met name op het gebied van verduurzaming en circulariteit. Toverwoord daarbij is: kringlooplandbouw.

Oostpolder moet plaatsmaken voor uitbreiding Eemshaven, Kunst en Landschap, 23 april 2021.

De sector staat onder grote druk: regelgeving vanuit de overheid, klimaatverandering (in het geval van de kleiboeren: het grondwater wordt zouter door de stijgende zeespiegel en een tekort aan zoet regenwater) een uitgeputte bodem (kunstmest, gewasbeschermings-middelen), verzilting (door verzilting neemt het chloridegehalte in de bodem toe wat er voor zorgt dat veel gewassen niet meer goed kunnen groeien), dierenwelzijn en te lage prijzen.

Op weg naar een New Deal tussen boer en maatschappij

Beeld: ©CRa

De Marne-pilot maakt deel uit van het ‘totaaladvies‘ ‘Op weg naar een New Deal tussen boer en maatschappij‘ van het College van Rijksadviseurs, dat op 9 september 2020 werd aangeboden aan Minister Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. ,,De landbouwtransitie is wellicht de grootste transitie voor de maatschappij”, schrijft Rijksadviseur Berno Strootman in het nieuwsbericht waarmee het Advies werd aangekondigd. En:

,,We moeten toe naar een landschapsinclusieve landbouw, waarin boeren een eerlijk inkomen ontvangen voor het produceren van gezond voedsel en een aantrekkelijk, toegankelijk, biodivers landschap en waarbij het zorgen voor schoon water, schone lucht en een vitale bodem vanzelfsprekend zijn.”


Berno Strootman, Rijksadviseur
New Deal tussen boer en maatschappij, Kunst en Landschap, 9 september 2020.

Kunst en Landschap brengt (nu alvast, op een bescheiden manier – volgend jaar gaan ze pas echt los) met de special ‘STAPPEN NAAR een natuur- en landschaps-inclusieve KRINGLOOPLANDBOUW, hoe daartoe te komen?‘ de transitie van het noordelijke landbouw- en voedselsysteem in beeld.

,,Biologisch, natuurinclusief, kringlooplandbouw, circulair, agro-ecologie – welk label er ook aangehangen wordt, een integrale, gebiedsgebonden landschapsinclusieve aanpak is nodig om de omslag in de (Noord) Nederlandse landbouw te kunnen realiseren.”


Robert Rosendal, initiatiefnemer Kunst en Landschap
Beeld: ©RR/K&L

STAPPEN NAAR een natuur- en landschapsinclusieve KRINGLOOPLANDBOUW, hoe daartoe te komen?
Robert Rosendal voor Kunst en Landschap Noord Nederland, v.a. 13 januari 2020

‘NATUERLIK FRYSLÂN 2050’: NATUUR en LANDSCHAP als basis voor onze TOEKOMST

1 juni 2021: presentatie en lancering ‘Natuerlik Fryslân 2050, natuur en landschap als basis voor onze toekomst’

Op dinsdagmiddag 1 juni 2021 lanceren vier Friese natuur- landschaps- en milieuorganisaties tijdens een webinar de visie ‘Natuerlik Fryslân 2050, natuur en landschap als basis voor onze toekomst‘. Bijna driekwart jaar heeft een team van ecologisch onderzoeks- en adviesbureau Altenburg & Wymenga en Bureau Peter de Ruyter landschapsarchitectuur (in samenwerking met Atelier des Hollants) aan het perspectief gewerkt.

In opdracht van It Fryske Gea, de Friese Milieu Federatie, Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten is een integrale denkwijze geschetst, gebaseerd op de unieke bodemopbouw van Fryslân en een weerbaar, toekomstbestendig watersysteem. De visie is geen blauwdruk, wel een uitnodiging om met elkaar in gesprek te gaan over de vraag hoe de provincie Fryslân zich de komende decennia zou kunnen ontwikkelen in het licht van de grote maatschappelijke opgaven.

Vier Friese bestuurders krijgen na een introductie van Peter de Ruyter en Eddy Wymenga de toekomstvisie Natuerlik Fryslân 2050 tijdens het webinar, dat ik hieronder integraal voor je opgenomen heb, officieel overhandigd. De gelukkigen zijn gedeputeerden van de provincie Fryslân Avine Fokkens en Douwe Hoogland, dijkgraaf Luzette Kroon van Wetterskip Fryslân en burgemeester Jannewietske de Vries van de gemeente Súdwest-Fryslân. Ook gaat het gezelschap in gesprek met de directeuren van de natuurorganisaties. Hoe zal Friesland er in 2050 uitzien?

,,Vergezichten over een vogelrijke Waddenzee. Uitgestrekte en kleurrijke graslanden waar weidevogels de toon zetten. Waterrijke overstromingslandschappen met rietlanden, vis en otters. En traag stromende beken door een kleinschalig cultuurlandschap met natuurrijke bossen. Wat een aantrekkelijk vooruitzicht om in 2050 door Fryslân te wandelen, te fietsen of om er te wonen! Rijk aan natuur en met een landschap dat bloeit en zoemt van de insecten. Waar een schone bodem aan de basis staat van gezonde producten uit onze eigen omgeving. Klimaatbestendig, veilig en aantrekkelijk. We kijken uit naar een groene toekomst voor komende generaties.”


Inleiding ‘Natuerlik Fryslân 2050
Natuerlik Fryslân 2050. Natuur en Landschap als basis voor onze toekomst, Groenlunch, 2 juni 2021.

Deelnemers aan het webinar konden vragen stellen; niet alle vragen konden tijdens de uitzending worden beantwoord. Op de website van de Friese Milieufederatie zijn alle vragen (geanonimiseerd) en antwoorden vanaf 8 juni in te zien en te downloaden.

Kunst en Landschap gaat ontwikkelingen ‘Natuerlik Fryslân 2050’ op de voet volgen

Abstract ‘Natuerlik Fryslân 2050’, Peter de Ruyter, 2 juni 2021 (zie: LinkedIn, klik voor vergroting).

In de zoektocht naar oplossingen voor de grote maatschappelijke opgaven waar (ook) de provincie Friesland de komende decennia voor staat, staan in Natuerlik Fryslân 2050 natuur en landschap centraal. De visie propageert daarbij een integrale en gebiedsgerichte aanpak. Ook op rijksniveau is volgens velen een integrale, ruimtelijke visie nodig voor de lange termijn, zeg 20 tot 30 jaar.

‘Het huidige beleid is te gefragmenteerd. Ministeries werken vooral sectoraal en bovendien is er veel gedecentraliseerd naar de provincies en de gemeenten, zegt voormalig Rijksadviseur Berno Strootman in het meinummer (2021, red.) van het open magazine van Publiek Denken. ‘Voor veel opgaven leek rijksverant­woordelijkheid niet nodig. De tijd heeft ons daarin ongelijk gegeven’. Strootman pleit in dit opinieartikel (nogmaals en nadrukkelijk) voor een Minister van Ruimte – een nieuwe bewindspersoon met een eigen mandaat en budget.

,,Doordat centrale regie ontbreekt, maar ook door het ontbreken van een integrale langetermijnvisie en politieke wil, struikelen we van crisis naar crisis. […] Integraal beleid maken is ingewikkelder, maar leidt tot betere kwaliteit en is uiteindelijk goedkoper.”


Berno Strootman

Het multimediale platform in oprichting Kunst en Landschap Noord Nederland volgt de (landelijke) ontwikkeling(en) – uiteraard incluis die van Friesland – op dit gebied reeds geruime tijd op de voet. En dat blijft het doen, in de hoop aan het einde van dit jaar of in 2022, een bijdrage te (kunnen) leveren aan versnelling van de transities in het Noorden door in te zetten op noordelijke krachtenbundeling. Middels een expertise-, organisatie-, productie- en journalistiek platform voor verbeelding van (en reflectie op) verandering, gaat Kunst en Landschap tot ‘de verbeelding’ spreken door coöperatie op meerdere fronten!

Eerste reacties op ‘Natuerlik Fryslân 2050’

Ik houd, in aanloop naar de lancering van het platform, voor Kunst en Landschap een aantal (door mij) zogenoemde ‘blogboeken‘ bij. Met dit Natuerlik Fryslân 2050-blogboek krijg je er eentje bij. Je vindt ze overigens (de ‘KL-SPECIALS‘) onder de rechter menu-knop. Ik ga je – op hoofdlijnen, het hele jaar door en de jaren daarna – op de hoogte houden van de ontwikkelingen rond Natuerlik Fryslân 2050. Hopelijk is dat voor jou een reden om deze pagina van Kunst en Landschap regelmatig te bezoeken. Bookmarken mag.

Hieronder alvast de eerste reacties op deze prachtige Visie, vol van wenkende perspectieven voor een veerkrachtige en hoopvolle toekomst voor de provincie Fryslân. (Nog) niet alle thema’s zijn verweven, maar de basis – de bodem en het ‘sturende’ water – voor ‘een goed gesprek’ ligt er. Ik blijf met Kunst en Landschap hard werken aan ‘implementatie’ van (al) die andere veranderopgaven, waarbij ik kunst en cultuur – als motor voor verandering(sgezindheid) – een voorname rol toebedeel bij de ontwikkeling en innovatie van Noord Nederland.

Beeld: screenshot K&L (video)

Plan natuurclubs: samenwerken bij investering van 1 miljard euro
Omrop Fryslân, 1 juni 2021



.

Beeld: ©Marcel van Kammen

Toekomstvisie natuurorganisaties: waterbeheersing, veel bomen en ‘natuurrijke’ landbouw om bodemdaling en stikstofproblemen tegen te gaan
Cor de Boer, Leeuwarder Courant, 1 juni 2021


.

Beeld: ©Aaldrik Pot

Minder overlast van de klimaatcrisis en nog een mooier landschap ook
Theo Klein, Friesch Dagblad, 1 juni 2021



.

Beeld: ©FMF

Natuerlik Fryslân 2050
FMF, Friese Milieu Federatie, 2 juni 2021
(downloadpagina Natuerlik Fryslân 2050 (30 Mb))


.

Beeld: ©It Fryske Gea

NATUERLIK FRYSLÂN 2050
It Fryske Gea, 2 juni 2021


.

Beeld: ©PRL

Natuerlik Fryslân 2050 gepresenteerd!
Peter de Ruyter, Peter de Ruyter landschapsarchitectuur, 2 juni 2021


.

‘DE ONTSNAPPING VAN DE NATUUR’: kunnen we wel beschermen wat we niet kennen?

In 2018 verscheen ‘De ontsnapping van de natuur‘: een boek waarin de getalenteerde jonge ecoloog en journalist voor De Correspondent Thomas Oudman en zijn succesvolle leermeester, hoogleraar trekvogelecologie Theunis Piersma, een hartstochtelijk pleidooi houden voor een werkelijk duurzame omgang met onze aarde. Het staat vol met mooie verhalen die dat onderstrepen. Op de website van Vogelbescherming Nederland, Piersma’s leerstoel aan de Rijksuniversiteit Groningen wordt mede gefinancierd door Vogelbescherming, publiceert Piersma (in zeven delen) een blog naar aanleiding van dit boek.

Drijfmest: het gif van de grutto-weide

Op 11 januari 2021 kwam het zesde deel online: ‘Het gif van de grutto-weide‘. In deze blogbijdrage toont Piersma vijf ‘gezichten’ van de ‘killer’ van ons (boeren)weidelandschap: drijfmest, het moderne mengsel van koeienpis en koeienpoep. Het gebruik van drijfmest, volgens hem de verwoestende kracht achter de teloorgang van onze nationale grasmat, is de voornaamste reden waarom alle investeringen aan goedwillende menskracht, en miljoenen euro’s voor deeloplossingen in het weidevogelbeheer, welhaast weggegooid geld zijn. Hij pleit dan ook voor een meer structurelere aanpak en verwijst naar het ‘Aanvalsplan Grutto‘ in de hoop de vrije val van grutto’s te keren.

Het gif van de grutto-weide
Theunis Piersma, Vogelbescherming Nederland (Blog), 11 januari 2021

November 2020: noodklok luidt voor bescherming weidevogels

In november 2020 ging het Kunst en Landschapblogboek “AANVALSPLAN GRUTTO’ als laatste verdediging; de NOODKLOK luidt ter bescherming van WEIDEVOGELS‘ van start. In dit Aanvalsplan luiden het CDAVogelbescherming Nederland, natuur-, milieu- en boerenorganisaties, (ex-) politici en wetenschappers – ook het ‘Team Piersma‘ – de noodklok ter bescherming van weidevogels.

‘AANVALSPLAN GRUTTO’ als laatste verdediging; de NOODKLOK luidt ter bescherming van WEIDEVOGELS
Robert Rosendal, Kunst en Landschap Noord Nederland, (vanaf) 21 november 2020.


Wil je meer weten over het (nieuwe) onderzoek van professor Theunis Piersma? Kunst en Landschap volgt het op de voet in:

De TELOORGANG van de GRUTTO, de ‘Kening fan ‘e Greide’ op een VERARMD BOERENLAND‘.
Robert Rosendal, Kunst en Landschap Noord Nederland, (vanaf) 15 april 2020


.

Eerdere blogbijdragen van Kunst en Landschap – sommige zijn uitgegroeid tot ‘blogboeken’ en worden (bijna) dagelijks geupdate – gerelateerd aan dit onderwerp vind je hieronder:

STAPPEN NAAR een natuur- en landschaps-inclusieve KRINGLOOPLANDBOUW, hoe daartoe te komen?
Robert Rosendal, Kunst en Landschap Noord Nederland, (vanaf) 13 januari 2020

.

KENING spreekt op Prinsjesdag GRONDREDE uit: ‘Aan hem die van mij houdt, zal ik geven’
Robert Rosendal, Kunst en Landschap Noord Nederland, (vanaf) 17 september 2020

‘AANVALSPLAN GRUTTO’ als laatste verdediging; de NOODKLOK luidt ter bescherming van WEIDEVOGELS

De grutto, icoon van de weidevogelgemeenschap

Ondanks alle inspanningen in de afgelopen dertig jaar om de Nederlandse weidevogels te beschermen, gaat het bijzonder slecht met de broedvogels van het agrarische gebied. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn verstedelijking en intensivering van de landbouw. Sinds de jaren zestig van de vorige eeuw is de populatie grutto’s met bijna 70 procent afgenomen.

Onze nationale vogel dreigt uit het Nederlandse boerenland te verdwijnen. Een ‘Aanvalsplan Grutto‘ moet (een laatste) redding bieden. Camilla Dreef, ambassadeur van Vogelbescherming Nederland, laat je kennismaken met de grutto en geeft het startschot!

De Grutto | Uitvogelen met Camilla, BinnensteBuiten, 4 maart 2021.

Vanaf april 2020 volgt Kunst en Landschap Noord Nederland het (nieuwe) onderzoek van Theunis Piersma en Jos Hooijmeijerbeiden verbonden aan het Groningen Institute for Evolutionary Life Sciences (GELIFES) van de Rijksuniversiteit Groningen, met grote belangstelling op de voet. Het ‘Team Piersma‘ doet al vanaf 2004 langdurig onderzoek aan grutto’s. Als je je daar graag meer in wilt verdiepen, klik je op de illustratie hieronder; je komt dan in een blog(boek) van Kunst en Landschap, waarin ‘De TELOORGANG van de GRUTTO, de ‘Kening fan ‘e Greide’ op een VERARMD BOERENLAND‘, uitgebreid beschreven wordt:

Beeld: ©Getty. ©Kunst en Landschap Noord Nederland..

November 2020: noodklok luidt voor bescherming weidevogels

Terug naar de actualiteit van november 2020, de maand waarin dit Kunst en Landschapblogboek van start gaat, en waarin een politieke partij, het CDA, Vogelbescherming Nederland, natuur-, milieu- en boerenorganisaties, (ex-) politici en wetenschappers – ook het Team Piersma – de noodklok luiden ter bescherming van weidevogels. Er werd een Initiatiefnota ingediend in de Tweede Kamer en een ‘Aanvalsplan Grutto‘ werd aangeboden aan Carola Schouten, minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, vlak voor de begrotingsbehandeling van dit ministerie en een paar maanden voor de Tweede Kamer-verkiezingen (17, 18 en 19 maart 2021, red.).

CDA presenteert plan voor bescherming weidevogels aan Tweede Kamer

CDA-kamerlid Maurits von Martels heeft in de Tweede Kamer een Initiatiefnota ingediend voor de bescherming van weidevogels, zo meldt de Leeuwarder Courant op 2 november 2020. Met dit initiatief, ‘Weidse blik op de Weidevogels‘, doet het CDA verschillende beleidsvoorstellen om de achteruitgang van de weidevogelpopulatie in Nederland een halt toe te roepen.

„Dit is een zorgelijke trend en toont aan dat het huidige weidevogelbeheer niet werkt. Met deze initiatiefnota doen wij verschillende voorstellen zodat het kabinet werk gaat maken van het verbeteren van het weidevogelbeheer in ons land”


Maurits von Martels (CDA)
Beeld: Albert Wester

CDA presenteert plan voor bescherming weidevogels aan Tweede Kamer
Redactie Leeuwarder Courant, 2 november 2020



.

Initiatiefnota weidevogels moet dalende trend ombuigen

Meer geld, vos en steenmarter op de vrijstellingslijst, betere samenwerking op gebiedsniveau tussen boeren en terreinbeherende organisaties en boeren actiever stimuleren met langere beheerscontracten en kennis. Dat zijn volgens Robert Ellenkamp, journalist bij Veldpost, een onafhankelijk regionale landbouwvakblad voor Noord-Nederland, de belangrijkste kernpunten uit de initiatiefnota ‘Weidse blik op de weidevogels’ die Tweede Kamerlid Maurits von Martels (30 oktober 2020) heeft ingediend.

Beeld: Robert Ellenkamp

Initiatiefnota weidevogels moet dalende trend ombuigen
Robert Ellenkamp, Veldpost, 30 oktober 2020




.

Nieuwe Oogst‘-journalist, René Bouwmeester, gaat ook in op de initiatiefnota van Maurits von Martels en relateert hem aan de net verschenen ‘Boerenlandvogelbalans‘ (Sovon), die laat zien dat de populatie vogels van het open boerenland, zoals de grutto en de patrijs, van 1990 tot en met 2019 met bijna 70 procent is afgenomen.

Beeld: © Ruud Ploeg

Sovon: ‘Populatie boerenlandvogels weinig rooskleurig’
René Bouwmeester, Nieuwe Oogst, 3 november 2020




.

Weidevogelspecialist, boer en landbouwstatisticus bij het CBS, Cor Pierik uit Genemuiden, is blij dat de landelijke politiek met CDA‘er Maurits von Martels in actie komt. Von Martels hoopt dat het Kabinet nog voor zijn aangekondigde vertrek uit de Tweede Kamer, na de verkiezingen in maart, toekomt aan het behandelen van de nota. Hij wil deze maand (november 2020, red.) al enkele onderdelen ter sprake brengen bij de behandeling van de begroting van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), want er komt geld kijken bij de realisatie van de plannen.

,,Het kritische punt is bereikt. Als we nu niets doen dan lopen we het risico dat we afscheid moeten nemen van de grutto en zijn soortgeno­ten.”


Cor Pierik
Maurits von Martels Beeld:© Frank Uijlenbroek / Jos Korenromp

Help! De weidevogel verdwijnt. Kamerlid uit Dalfsen komt met reddingsplan: ‘Slechtste jaar ooit’
Cor van Dalen, De Stentor, 4 november 2020

LandschappenNL op bezoek bij Kamerleden in hun favoriete landschap

Wat drijft Maurits Von Martels om zich in te zetten voor de weidevogels en ons boerenland(schap)? Kandidaat Kamerlid Marieke van Duijn (PvdA), die de public affairs doet voor LandschappenNL, reisde in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 het hele land door om Kamerleden te bevragen over hun favoriete landschap. Voor het eerste interview in de reeks trok ze naar het Overijsselse Vechtdallandschap, de streek waar Von Martels opgroeide.

In deze interviews delen de Kamerleden niet alleen hun visie op de uitdagingen van natuur en landschap, maar ook persoonlijke herinneringen over het landschap waar ze in werden gefilmd. In onderstaande video bijt Maurits Von Martels het spits af. De andere acht presentaties van Kamerleden- (woordvoerders-) landbouw, natuur, visserij en milieu kun je bekijken via een speciale playlist op het YouTube-kanaal van Kunst en Landschap. Abonneren mag.

LandschappenNL bezoekt Kamerleden in hun favoriete landschap – Maurits von Martels (CDA), LandschappenNL, 19 januari 2021.

Om grutto te redden is de aanval de laatste verdediging

Zonder serieuze maatregelen loopt het slecht af met de grutto. Een robuust plan moet de weidevogel behoeden voor uitsterven, aangezien het aantal broedparen van deze steltloper de afgelopen dertig jaar gedaald is van 100.000 naar 35.000. Overheden, rijk en provincie, moeten nú de regie nemen om samen met boeren en natuurbeschermers weidevogels te behouden én om aan onze internationale verplichtingen te voldoen. Daar zijn stevige maatregelen en extra middelen voor nodig.

Dat staat in het ‘Aanvalsplan Grutto’ dat initiatiefnemer Pieter Winsemius (voormalig-minister van VROM, VVD) op woensdag 18 november aanbiedt aan de minister van landbouw Carola Schouten. Mede-initiatiefnemers die bij haar alarmerend aan de bel trekken zijn It Fryske Gea, de Friese Milieu Federatie en Vogelbescherming Nederland. Het Aanvalsplan Grutto is met inbreng van zes weidevogelprovincies, landbouworganisaties, natuurorganisaties, en wetenschappers (w.o. Theunis Piersma) opgesteld.

Screenshot Vogelbescherming Nederland

Om grutto te redden is de aanval de laatste verdediging
Vogelbescherming Nederland, 15 november 2020




.

Kijk en luister hieronder naar de Vroege Vogels-uitzending van zondag 15 november, waar Pieter Winsemius en Kees de Pater, directeur Vogelbescherming Nederland, te gast waren en het Aanvalsplan op hoofdlijnen duidden. Uiteraard werd ‘ingebeld’ naar trekvogelecoloog Theunis Piersma, die het plan prijst, maar zich net wat ‘radicaler’ op wil stellen, omdat hij vindt dat er in Nederland op een andere manier geboerd moet worden, omdat ‘het echt niet zo langer kán’. Hij geeft hiermee Carola Schouten een expliciete ‘veeg uit de pan’, omdat zij volgens hem te weinig doet aan bevordering en stimulering van (natuurinclusieve) kringlooplandbouw – terwijl zij die ‘visie’ wel uitdraagt.

Uitzending Vroege Vogels: ‘Om grutto te redden is de aanval de laatste verdediging’, 15 november 2020.

Vier maatregelen om de grutto er weer bovenop te helpen

Het Aanvalsplan Grutto moet de grutto dus helpen om er weer boven op te komen. Het plan stelt in grote lijnen voor om:

  • de kerngebieden te vergroten
  • het waterpeil tijdens het broedseizoen omhoog te brengen
  • het agrarische landgebruik aan te passen
  • en maatregelingen tegen predatoren in te zetten.

Vogelbescherming Nederland heeft een mooie samenvatting van het Aanvalsplan Grutto voor je gemaakt. Ik neem het hieronder op. De eerste initiatieven tot het Aanvalsplan dateren van zo’n anderhalf jaar geleden. Trouw-journalist Joop Bouma schreef er op 10 april 2019 een gedegen artikel over. Dat heb ik hieronder ook voor je klaar staan. Goed stuk!

Screenshot Vogelbescherming Nederland

Samenvatting Aanvalsplan Grutto
Vogelbescherming Nederland (Bijlage bij ‘Om grutto te redden is de aanval de laatste verdediging‘, 15 november 2020)











.

Beeld: Rob Kuiper

Aanvalsplan Grutto moet het noodlijdende vogeltje er weer bovenop krijgen
Joop Bouma, Trouw, 10 april 2019 (!)




.

Laatste redpoging om de teloorgang van de grutto te voorkomen?

Het Aanvalsplan Grutto ademt de sfeer van een laatste redpoging om de teloorgang van de grutto te voorkomen, tegelijkertijd biedt het (ook de overheid) een wenkend perspectief. Op zijn minst zal het, naar ik hoop, de tongen losmaken, uiteraard in Friesland. Ik ben benieuwd hoe de (landelijke) media het plan ‘oppikken’. Hier alvast de eerste reacties op het aanvalsplan – uit… Friesland. Vanzelfsprekend houdt Kunst en Landschap je op de hoogte:

Beeld: Omrop Fryslân

Rêdingsplan foar de skries woansdei oerlange oan minister Schouten
Omrop Fryslân, 15 november 2020




.

Beeld: Marcel van Kammen

‘Aanvalsplan Grutto’: om de grutto te redden is de aanval de laatste verdediging
Freyan Bosma, Leeuwarder Courant, 15 november 2020




.

Beeld: Shutterstock

Frontaal aanvalsplan voor het redden van de grutto
Friesch Dagblad, 16 november 2020





.

© RTV NOF

Om grutto te redden is de aanval de laatste verdediging
RTV NOF, 16 november 2020

Kansgebieden

Kansrijke gebieden

Om de grutto te redden zijn optimale inrichting en beheer vereist in speciaal aan te wijzen kansrijke gebieden voor weidevogels, zo kun je lezen in het Aanvalsplan Grutto. Deze gebieden moeten van voldoende omvang zijn om te kunnen fungeren als brongebied voor het herstel van de populaties grutto’s en andere weidevogels. De kansgebieden liggen in laag-Nederland, in de weidevogelprovincies: Friesland, Groningen, Noord Holland, Zuid Holland, Utrecht en Overijssel. De provincies selecteren de ‘kansgebieden’ samen met boeren, natuur-organisaties en betrokken vrijwilligers.

Aantal weidevogels in Groninger Reitdiepgebied neemt toe ondanks landelijke daling

© GIC

Nieuw aanvalsplan om de grutto te redden in Groningen
GIC, Groninger Internet Courant, 16 november 2020




.

Beeld: Salko de Wolf (Ecomare)

Groninger Landschap: ‘Aanval is laatste verdediging bij redding grutto
Tom Veenstra, OOg, Omroep Groningen, 16 november 2020



.

@Provincie Groningen

Provincies, boeren en natuurorganisaties luiden noodklok om grutto
Provincie Groningen, 18 november 2020





.

Dat het met goed beheer, onder de ‘juiste’ omstandigheden, ook een keertje mee kan zitten toont, natuur- en landschapsbeheerder bij Het Groninger Landschap, Arjan Hendriks. Het moet dan wel een beetje meezitten, zoals bijvoorbeeld in het ‘muizenjaar-2019’, waar met name de grutto de vruchten van plukte.

Aantal weidevogels in Reitdiep neemt toe ondanks landelijke daling, OOG Groningen, 13 november 2019.

Driehonderd nesten meer dan vorig jaar in de Noord Hollandse Eempolder

Een rampjaar zou het worden, treurden de weidevogelliefhebbers in de Noord Hollandse Eempolder dit voorjaar. Veel te droog, dat kon niet goed komen, het jaar 2020 kon worden afgeschreven. Maar dat viel dus mee in het Eemland. Ook tot verbazing van gebiedscoördinator Wilhelm Bos van Collectief Eemland. De vogeltellers turfden er dit jaar 1753 weidevogelnesten, een kleine driehonderd meer dan in 2019.

,,We komen zelfs op driehonderd nesten meer dan vorig jaar. Dat had ik niet verwacht.”


Wilhelm Bos

Gaat de grutto de zalm in de Rijn en de zeehond op de Wadden achterna?

Dertig weidevogelgebieden van duizend hectare, minder vee en toch een goed inkomen voor de boeren. Zo willen zes provincies de grutto redden. Voor 40 miljoen euro per jaar, zegt Onno Havermans op 17 november in het landelijke Trouw. Evenals anderhalf jaar geleden collega-journalist Joop Bouma (dat deed), komt ook hij met een uitstekende samenvatting en beschrijving van het Aanvalsplan Grutto. Ik heb hieronder zowel de digitale versie als die van de papieren krant voor je opgenomen. Voor wat betreft die tweede: twee keer klikken voor het beste (leesbare) resultaat. Gaat de grutto de zalm in de Rijn en de zeehond op de Wadden achterna?

©Vogelbescherming/Jelle de Jong

Dit aanvalsplan moet de grutto redden, zoals ook de zeehond gered werd
Onno Havermans, Trouw, 17 november 2020





.

‘Papierversie’ artikel Onno Havermans, Trouw, 17 november 2020
©Vogelbescherming/Jelle de Jong

‘Aanvalsplan grutto’ moet weidevogels behouden
Biojournaal (Bron: De natuur- en milieufederaties), 17 november 2020





.

©Vogelbescherming/Jelle de Jong

Aanvalsplan grutto moet weidevogels behouden
Zuid-Hollands Landschap, 17 november 2020






.

Beeld: Wikimedia

Hoe de grutto en andere weidevogels van de ondergang gered worden
Stadszaken (Landbouw en Biodiversiteit), 17 november 2020
.

Beeld: Henk Monster, Wikimedia Commons

Natuur- en milieufederaties komen met reddingsplan voor weidevogels
H2O Actueel, 17 november 2020




.

Camilla Dreef, ambassadeur van de Vogelbescherming in ‘Met het Oog op Morgen’

,,Het gaat helaas heel erg slecht. De hoofdschuldige is ons landbouwbeleid, de manier waarop wij dus landbouw voeren. Dat is heel intensief”, vertelde Camilla Dreef, de ambassadeur-Vogelbescherming die in het grutto-introductiefilmpje al even voorbijkwam, in het NPO-1-radioprogramma Met het Oog op Morgen op 18 november 2020, de dag van aanbieding van het Aanvalsplan Grutto aan minister LNV Carola Schouten.

,,De grutto’s hebben een kruidenrijk boerenland nodig waar veel insecten zijn, vochtige bodems waar die volwassen vogels met hun snavels in kunnen om wormen te zoeken. Het oer-Hollandse land dat we ooit hadden dus.”


Camilla Dreef
Camilla Dreef, ambassadeur van de Vogelbescherming, NPO Radio 1, Met het Oog op Morgen, 18 november 2020.
Beeld: Wikimedia

Is er nog een toekomst voor de grutto in Nederland?
NOS, Redactie’Met het Oog op Morgen’, 18 november 2020

.

©Natuurmonumenten

Aanvalsplan Grutto
Fred Prak, Natuurmonumenten, 18 november 2020




.

©Vogelbescherming/Jelle de Jong

Gebied rond Brandemeer kan grutto redden
Stellingwerf, 18 november 2020






.

Beeld: Han Bouwmeester

Aanvalsplan om verdwijnen grutto te voorkomen
Reformatorisch Dagblad, 18 november 2020






.

©Landschapsbeheer Drenthe

Aanvalsplan grutto moet weidevogels behouden
Landschapsbeheer Drenthe, 19 november 2020






.

©Nature Today

Om grutto te redden is de aanval de laatste verdediging
Lars Soerink, Nature Today (Bron: Vogelbescherming Nederland), 20 november 2020



.

BoerenNatuur verwacht bij de uitwerking van het Aanvalsplan Grutto nog wel ‘de nodige hobbels’

Op 18 november, twee dagen voordat er met Tweede-Kamerleden, samen met andere partijen zoals Vogelbescherming Nederland, LTO Nederland en BoerenNatuur, op het aanvalsplan wordt gereflecteerd, kwam BoerenNatuur, een landelijke vereniging van boeren die zich verenigd hebben met collectieven op het gebied van agrarisch natuurbeheer, met een eerste reactie. De organisatie is ‘blij met de aandacht voor de grutto als icoon voor alle weidevogels’, eveneens blij ‘dat dit initiatief zo breed wordt opgepakt’, maar verwacht bij de uitwerking van het plan nog wel ‘de nodige hobbels’:

© BoerenNatuur

Aanvalsplan Grutto
BoerenNatuur, 18 november 2020






.

Minister Carola Schouten toont zich blij met ontvangst ‘Aanvalsplan Grutto’ overhandigd door voormalig-minister Pieter Winsemius

Pieter Winsemius (voormalig-minister van VROM, VVD) biedt op woensdag 18 november het ‘Aanvalsplan Grutto’ aan aan Minister van Landbouw Carola Schouten. Beeld: ©initiatienemers ‘Aanvalsplan Grutto’.

,,Het is vooral nu taak om een slimme combinatie te maken. De grutto is toch het symbool in Nederland voor hoe we de boeren en de natuur kunnen verenigen met elkaar. Daarom willen we (LNV, red.) heel graag ons steentje bijdragen. Juist, om ervoor te zorgen dat de grutto de plek houdt die die nodig heeft. En, wat mij betreft, mogen er ook wel een paar meer bij.”


Carola Schouten, Minister LNV
Weidevogels | Aanvalsplan Grutto, Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, 19 november 2020.

Minister enthousiast over uitgangspunten Aanvalsplan en prijst integraliteit

Na overhandiging van het Aanvalsplan van Pieter Winsemius aan Carola Schouten twitterde Douwe Hoogland, Gedeputeerde Provincie Fryslân (PvdA) met onder andere natuur, biodiversiteit, veenweide en water in zijn portefeuille, ’s avonds na achten:

,,Hjoed hat Pieter Winsemius it Grutto aanvalsplan oanbean oan minister Schouten. Mei digitale stipe fan û.o. de greidefûgelprovinsjes, @CroneFerd , @vogelnieuws , @fmf_frl en @BoerenNatuurNL . De minister wol graach fierder meitinke. #FoarútMeiDeSkriezen”


Douwe Hoogland, tweet 18 november 2020

Hoogland keek, samen met andere bestuurders en vertegenwoordigers van de boeren- en natuurorganisaties, die middag mee via een videovergadering en constateerde dat de minister enthousiast is over de uitgangspunten van het Aanvalsplan: ,,Ze gaf aan dat ze heel blij is met de integraliteit, het perspectief dat het biedt voor natuur én landbouw.” Directeur Hans van der Werf van FMF, de Friese Milieufederatie, die ook meedeed aan de online-bijeenkomst, benadrukte de brede gedragenheid van het plan. Lees hier een bijdrage van Arjen Bakker in het Friesch Dagblad van 19 november:

Beeld: Marcel van Kammen

De grutto centraal, maar óók rendabele melkveebedrijven
Arjen Bakker, Friesch Dagblad, 19 november 2020





.

Ja, de grutto heeft het moeilijk, maar geef de vos er niet de schuld van

Naast de hierboven door BoerenNatuur aangestipte ‘hobbels’, die genomen moeten worden om de weidevogel optimaal te beschermen en voor uitsterven te behoeden, richt Trouw-redacteur Onno Havermans zich dit keer op de momenteel steeds meer gevoerde – en hoger oplopende – discussie rond en over predatie. Hij voelde de hierboven genoemde gedeputeerde Douwe Hoogland en onderzoeksleider van het Team Piersma, Jos Hooijmeijer, aan de tand. Hooijmeijer doet sinds 2004 met hoog­leraar trekvogelecologie Theunis Piersma, onderzoek naar de grutto en biodiversiteit in landbouwgebieden. Wederom: pracht artikel. Lezen!

,,Het Aanvalsplan Grutto is prima zolang het niet afleidt van die stip op de horizon: herstel van de biodiversiteit op het hele platteland. Het mag niet leiden tot het aanwijzen van de predatoren als zondebok, terwijl we dertig, veertig jaar hebben gefaald in de bescherming van de weidevogels, omdat niet centraal stond wat de vogels nodig hadden, maar wat de boer ze kon bieden.”


Jos Hooijmeijer
Beeld Ernst Dirksen/buitenbeeld

Ja, de grutto heeft het moeilijk, maar geef de vos er niet de schuld van
Onno Havermans, Trouw, 19 november 2020


.

‘Gruttostrijders maken vaart met Aanvalsplan’

Dat kopte de Leeuwarder Courant op 19 november. Cor de Boer beschreef de euforische stemming die heerste bij de initiatiefnemers van het aanvalsplan na de ‘positieve ontvangst’ door de minister, en na stevig lobbywerk. ,,Er zijn eerder al veel pogingen gedaan, maar we klappen er nu bovenop’’, zegt Pieter Winsemius. Hij rekent op een breed gedragen motie als ‘signaal naar de minister én de kabinetsformatie’. Het CDA heeft immers een initiatiefvoorstel in de maak, weet ook Fries gedeputeerde Douwe Hoogland (PvdA).

De stemming bij LTO-Noord-regiobestuurder Jan Teade Kooistra was eveneens uitgelaten, maar dan meer in negatieve zin, sterker, hij vindt dat ‘de grutto (als icoon voor de weidevogel, red.) wordt misbruikt’ om ‘andere opgaven af te dwingen’. En, dat het Aanvalsplan ‘volslagen geschreven is vanuit een ecologische’ benadering.

LTO Noord: Grutto kan niet zonder de boer

,,Zonder boeren in een gebied is de weidevogel kansloos. Doorslaggevend voor het slagen van het plan van Winsemius is dat boeren vertrouwen hebben in de aanpak. Een andere manier van boeren moet ook bij je passen. Of alle voorstellen die Winsemius doet dan ook haalbaar zijn, moet blijken”, aldus Ben Haarman, portefeuillehouder Natuur en Landschap bij LTO Nederland.

,,De basis is samenwerking tussen boeren en partijen die het verschil kunnen maken. Een pilot zou hier duidelijkheid in kunnen geven, echter alleen als de boeren in zo’n gebied het ook willen. Ten overvloede, voor uitvoering moet er een verdienmodel zijn dat geborgd en toekomstbestendig is.”


Ben Haarman
©LTO Noord

Grutto kan niet zonder de boer
LTO Noord (Agrarisch natuurbeheer; bron LTO Nederland), 19 november 2020





.

Deze reacties, het prille LTO Nederland-voorzitterschap van Sjaak van der Tak, en de op komst zijnde Tweede Kamer-verkiezingen, zijn de reden dat je op deze (separate) pagina van het Kunst en Landschap-blogboek terecht bent gekomen. Ook, omdat de complexe veenweideproblematiek in het Friese (opnieuw) hoog op de agenda staat. Aan de beschrijving van die problematiek wordt momenteel hard gewerkt, en verschijnt binnenkort (ook) een speciaal blogboek.

©Vogelbescherming/Jelle de Jong

Gruttostrijders maken vaart met Aanvalsplan
Cor de Boer, Leeuwarder Courant, 19 november 2020





.

Column Weidevogelman: ‘Ook eens heel goed nieuws!’

Boeren Noardlike Fryske Walden zetten plasdras-pomp aan om weiland maatschap Van Houten bij Lekkum onder water te zetten t.b.v. weidevogels. Beeld: Marcel van Kammen.

Het verschijnen van de jaarlijkse Boerenlandvogelbalans en de lancering van het Aanvalsplan Grutto was voor ‘Weidevogelman‘ reden ‘om flink rond te toeteren dat er ook hééél goed nieuws is’. Veehouders hebben afgelopen jaren namelijk’, volgens de columnist, ‘vrij massaal de greppel-plasdras omarmd’.

Beeld: Marcel van Kammen

Ook eens heel goed nieuws!
Weidevogelman, Living Lab Fryslân (Column), 20 november 2020





.

‘In Fryslân zijn de direct betrokken weidevogelbeheerders al bezig met het uitwerken van het plan’, zo meldt de Balkster Courant. Dat moet, volgens de redactie, ‘leiden tot nieuw provinciaal weidevogelbeleid medio 2021’. Zij verwacht dat daarover het laatste woord nog niet is gezegd en wijst op een tweetal ‘knelpunten’: waarom kunnen er (bij uitvoering door de provincie van het Aanvalsplan, red) compensatiegelden worden gegeven voor kansrijke weidevogelgebieden in ruil voor de bouw van bijvoorbeeld villawoningen (villapark-Balk, red), en waarom heeft de provincie op deze vraag nog geen antwoord gegeven? En hoe zit het met goedwillende vogelbeschermingsorganisaties en boeren die nu al aan (zwaar) weidevogelbeheer doen?

In een later stadium – als ik je meer kan vertellen over de ‘kwestie-Balk’ – kom ik daar op terug (in dit blogboek).

Beeld: © M. Haringsma

Aanvalsplan grutto moet weidevogels behouden, maar blijkbaar niet bij Balk
Balkster Courant, 23 november 2020 



.

Schouten wil samen met de zes ‘weidevogelprovincies’ gaan werken aan uitvoering ‘Aanvalsplan Grutto’

Alarmerende grutto. Beeld: Remco de Vries, Omrop Fryslân.
Tweet Vogelbescherming 25 november 2020.

Terwijl de begrotingsbehandeling van haar ministerie in volle gang is, schrijft minister Schouten (LNV) een brief aan de Tweede Kamer, waarin ze haar zorgen uit over de neergaande trend in aantallen weidevogels, die de Boerenlandvogelbalans-2020 in oktober vaststelde. Samen met de zes ‘weidevogelprovincies’ wil ze gaan werken aan de uitvoering van het Aanvalsplan Grutto van oud-minister Pieter Winsemius. Dat schrijft Onno Havermans in Trouw, op 24 november 2020.



.

Het proces om tot gewogen langdurige beheersafspraken te komen en om een verdienmodel te ontwikkelen, zodat de participerende boeren betaald kunnen worden voor minder opbrengst en meer beheer, kan vanaf nu dus worden ingegaan. Aanpassingen in wet- en regelgeving zijn daarbij nodig. Ik houd je daarvan uiteraard op de hoogte.

©Vogelbescherming/Jelle de Jong

Grutto krijgt steun van minister, Japanse duizendknoop juist niet
Onno Havermans, Trouw, 24 november 2020





.

Tweede Kamer wil dat minister nog dit jaar reageert op Aanvalsplan Grutto

Tijdens de LNV-begrotingsbehandeling van woensdag 25 november 2020 kreeg ‘de motie’ (Motie 34, Aanvalsplan Grutto, red.) van het (nu nog) CDA-Kamerlid Maurits von Martels de steun van de ChristenUnie, D66, SGP, PvdA en GroenLinks. Daarin staat onder meer dat minister Carola Schouten nog dit jaar met een reactie komt op het Aanvalsplan. Saskia van Westhreenen ‘onderstreepte’ dat met een kort artikel in de Leeuwarder Courant van 26 november: ‘De Tweede Kamer wil dat minister Schouten snel in actie komt voor de grutto‘.

Voor de goede orde: Von Martels diende tijdens bovengenoemde zitting, samen met het Tweede Kamerlid Arne Weverling (VVD), nog een (tweede) motie in (Motie 35, beheer vos en steenmarter, red.), waarin hij de regering verzocht om de steenmarter op de landelijke vrijstellingslijst te plaatsen en om de landelijke vrijstelling van de vos uit te breiden naar de gehele dag en nacht. Beide ‘groene’ heren keren overigens na de verkiezingen niet terug in de Kamer.

Ook huiszwaluw vertelt veel over de stand van het boerenland

Op 30 november 2020, een dag voordat de Tweede Kamer-leden stemden over de motie Von Martels c.s., circuleerde een alleraardigst filmpje op de sociale media, waarin Theunis Piersma op bezoek gaat bij een bio-dynamische boerderij in het Friese Gaasterland. Op Facebook, Twitter, Instagram, Linkedin en natuurlijk YouTube. Zembla-BNNVARA maakte deze (korte) videoreportage, waarin ditmaal niet de teloorgang van de grutto centraal staat, maar waarin (de aanwezigheid van) de huiszwaluw ons veel vertelt over de stand van het Nederlandse boerenland(schap).

,,Het gaat slecht met de vogels in het boerenland, zeker met de huiszwaluw. Maar op een Friese bioboerderij gebeurt iets heel ongebruikelijks. We gaan er kijken met trekvogelspecialist Theunis Piersma:”


Zembla-BNNVARA
De zeldzame huiszwaluw laat zich weer zien op bioboerderij, Zembla, 30 november 2020.

Tweede Kamer stemt in met motie ‘Aanvalsplan Grutto’ (Von Martels c.s.)

Op 1 december 2020 stemde de Tweede Kamer in met de motie-34 over het ‘Aanvalsplan Grutto’. Een ruime meerderheid van de Tweede Kamer steunt dus het plan, om de achteruitgang van deze weidevogel in Nederland te stoppen. De Kamer eist hiermee dat de minister nog dit jaar laat weten hoe ze het plan gaat uitvoeren. Motie-35, over de vrijstelling van de steenmarter en de vos, werd (met ruime meerderheid) verworpen.

Beeld: © Fotograaf: siebe

Kamer steunt Aanvalsplan Grutto, Schouten moet aan de slag
BNN/VARA Vroege Vogels (Bron: Melkvee.nl en Groene Ruimte), 3 december 2020


.

Broedsucces en kuikenoverleving weidevogels sterk onder druk door predatie

Eerder in dit blogboek zagen we natuur- en landschapsbeheerder bij Het Groninger LandschapArjan Hendriks, in een videoreportage over het Reitdiepgebied in Groningen voorbijkomen, waarin hij vertelde dat het met goed beheer, onder de ‘juiste’ omstandigheden, ook een keertje ‘mee kon zitten’ voor de weidevogel, de grutto in het bijzonder. Dat was in het najaar van het ‘muizenjaar-2019’, waarin predatoren in het overnatte voorjaar hun prooien voor het ‘oprapen’ hadden, en weidevogeleieren en -kuikens (daardoor, enigszins) ontzien werden. Zo niet het (desastreuze) jaar 2020.

In opdracht van Collectief Groningen West en Het Groninger Landschap werden, met (co)financiering van de provincies Groningen, Fryslân en natuurorganisaties, de weidevogelgebieden Koningslaagte, Winsumermeeden en Paddepoel in 2019 en 2020 onderzocht. Een van de uitkomsten van dat onderzoek was, dat predatie, met name door de steenmarter, de belangrijkste oorzaak van het verlies van eieren en kuikens was.

Onderzoek naar broedsucces en kuikenoverleving, Collectief Groningen West, 8 december 2020.


Onderzoek naar predatie door steenmarter en steenmarterbeheer noodzakelijk

De laatste jaren is het aantal steenmarters in de open weidevogelgebieden van Fryslân en Groningen duidelijk toegenomen. Uit onderzoeken in beide provincies is gebleken dat de steenmarter een voorname rol speelt bij de predatie van weidevogels. Ruimtelijke studies aan steenmarters in Nederland zijn schaars en de tot heden uitgevoerde onderzoeken richten zich voornamelijk op steden en stadsranden.

Op dit moment is er geen kennis van het terreingebruik van steenmarters in open weidevogelgebieden. Die kennis is volgens de rapporteurs nodig om beter te begrijpen hoe predatie door de steenmarter verloopt en welke vormen van steenmarterbeheer mogelijk zijn. Ecosensys en Jasja Dekker Dierecologie hebben daarom in opdracht van de provincie Fryslân, Collectief Groningen West en Het Groninger Landschap onderzoek gedaan naar het terreingebruik van steenmarters in weidevogelgebieden. Dit onderzoek is uitgevoerd door middel van telemetrie met GPS-loggers.

Op 8 december – de minister kan er dus nog kennis van nemen – maakte mede-opdrachtgever Collectief Groningen West beide onderzoeksrapporten openbaar, vergezeld gaand van de video waar je zoëven naar hebt kunnen kijken. Beide rapportages kun je hieronder inzien en/of downloaden.

NESTSUCCES EN KUIKENOVERLEVING VAN WEIDEVOGELS IN HET REITDIEP EN DE WINSUMERMEEDEN IN 2020
Bob Jonge Poerink, Jasja Dekker en Jelle Loonstra, Ecosensys en Jasja Dekker Dierecologie, Zuurdijk/Arnhem, 30 november 2020






Beeld omslag: Steenmarter Freerk met een zojuist gepredeerd kievit-ei uit nest 041 in de Winsumermeeden, 21 april 2020

TERREINGEBRUIK STEENMARTERS IN WEIDEVOGELGEBIEDEN IN FRYSLÂN EN GRONINGEN – 2020
Bob Jonge Poerink & Jasja Dekker, Ecosensys en Jasja Dekker Dierecologie, Zuurdijk/Arnhem, 30 november 2020




Beeld omslag: Steenmarter ‘Tjitske’ met GPS-logger predeert scholeksternest AL113, onderzoeksgebied Lytse Deelen, Aldeboarn, 25 mei 2020

De teloorgang van de grutto, de ‘Kening fan ‘e Greide’ op een verarmd boerenland

Ik vertrouw erop dat ‘Den Haag’ in al haar wijze besluitvorming ook De Grutto Monitor 2012-2019 van het team Piersma (nog eens) grondig gaat bestuderen. Dit in mei 2020 verschenen overzicht van de demografische parameters op basis van langjarig veldonderzoek in Sudwest Fryslân, maakt deel uit van ‘De TELOORGANG van de GRUTTO, de ‘Kening fan ‘e Greide’ op een VERARMD BOERENLAND‘, een blogboek van Kunst en Landschap Noord Nederland, waarin het (nieuwe) onderzoek van de (onlangs opnieuw gelauwerde) Theunis Piersma, vanaf de start – in 2004 – besproken wordt.

DE GRUTTO MONITOR 2012-2019
DE VINGER AAN DE POLS VAN DE GRUTTO-POPULATIE MET EEN ACTUEEL OVERZICHT VAN DE DEMOGRAFISCHE PARAMETERS OP BASIS VAN LANGJARIG VELDONDERZOEK IN SÚDWEST FRYSLÂN
Egbert van der Velde, Rosemarie Kentie, Theunis Piersma, Eldar Rakhimberdiev & Jos Hooijmeijer, Rijksuniversiteit Groningen, mei 2020




Eindrapportage

‘Onze weidevogels 2020’

In al dat politieke krakeel is het soms een verademing om ook gewoon te genieten van weidevogels. Een beetje verstrooiing kan geen kwaad. Niet zo maar vertier: een combinatie van mooie beelden én een goed verpakte boodschap. Al meer dan 40 jaar fotografeert en filmt Henry Spruyt met veel plezier in en om de buitendijkse natuurgebieden tussen het Friese Workum, Makkum en de Afsluitdijk. Spruyt is verwoed vogelkijker, en kan het niet laten om zijn hobby, zelfs acht jaar na zijn pensioen, in daden om te zetten. Hij maakte in en over deze gebieden, die onder te verdelen zijn in de Workumerwaard, de Kooiwaard, de Makkumerzuidwaard en de Makkumernoordwaard, een prachtige compilatie van de meer dan 240 verschillende vogelsoorten die hij in de loop der jaren waarnam – veel vanuit een schuilhut, om de vogels in hun natuurlijke omgeving vast te leggen.

Ondanks een binnen dit genre ongebruikelijke voice-over beveel ik onderstaande video van Spruyt van harte bij je aan; hij toont en duidt de actuele weidevogelproblematiek goed en de beelden zijn vaak raak geschoten. Wellicht dat hij Carola Schouten nog dit jaar onder ogen komt.

Onze weidevogels 2020, Henry Spryt, 1 december 2020.

Aantal Friese proefgebieden voor wegvangen steenmarters wordt uitgebreid

Waldnet maakte op 8 december 2020 bekend dat het aantal proefgebieden in Friesland (Soarremoarrepolder, Zwagermieden, Veenhoop, Workumerwaard en Workumer-ommelanden, Fjûrlannen, Ontginning, Janssenstichting en Skrok en Skrins), waar de steenmarter wordt weggevangen (of gedood), wordt uitgebreid van acht naar veertien beheergebieden. In alle gebieden – met uitzondering van de Veenhoop – werden fors minder weidevogelnesten door steenmarters leeggehaald.

Naast het bejagen van de steenmarter, wordt er samen met boeren, natuurbeheerders en vrijwilligers het leefgebied van weidevogels verbeterd door het creëren van robuuste weidevogelkerngebieden met kruidenrijke en vochtige graslanden. Het vernieuwde beleid voor predatiebeheer wordt in mei 2021 aangeboden aan Provinciale Staten in de nota ‘Beheer en Schadebestrijding‘.

© Waldnet

Steenmarters (90) gedood voor weidevogels
Waldnet, 8 december 2020



.

Ook Groningen bindt strijd aan met predatie: ‘In (te) kleine gebieden ‘is relatief veel te halen’

,,Weidevogels hebben het zwaar en daarom moeten steenmarters, vossen, kraaien en katten ‘uit het systeem worden gehaald’. Dat is de omschrijving die gedeputeerde Henk Staghouwer gebruikt om aan te geven dat deze dieren waar nodig letterlijk het veld moeten ruimen. Dat kan door ze te vangen en desnoods af te schieten, al wil Staghouwer die laatste optie beslist niet in de mond nemen.” Dat schrijft Johan de Veer op 9 december in het Dagblad van het Noorden.

Beeld: © Marcel van Kammen

Behoud weidevogels op boerenland in Groningen valt tegen
Johan de Veer, Dagblad van het Noorden, 9 december 2020



.

Volgens Het Groninger Landschap bepaalt vooral de grootte van de weidevogelgebieden de overlast van predatoren, omdat het vaak kleine gebieden behelst waar ‘relatief veel te halen is’. Uitbreiding van de weidevogel(kern)gebieden is volgens de stichting dan ook het devies. De provincie Groningen, Het Groninger Landschap en Collectief Groningen West gaan samen aan de slag om predatiebeheersmaatregelen te treffen.

© Veldpost

Negentig steenmarters gedood in Friesland
Seb van Dijk, Veldpost, 10 december 2020




.

‘Aanvalsplan Grutto moet neergang van nationale vogel tot staan brengen’

,,Terwijl de grutto zelf nog in Afrika overwintert, maken in Nederland natuurbeschermers zich hard voor zijn toekomst”, schrijft verslaggever Stephan Roest in de Amstelland-editie van Noord Hollands Nieuws op 13 december 2020. Hij trok zijn laarzen aan en ging op reportage naar de polder ‘Ronde Hoep‘, waar hij ‘grutto-ambassadeur’ Camilla Dreef van Vogelbescherming Nederland trof en sprak, met onder meer Mark Kuiper, die als onderzoeker de veehouders in dit gebied bijstaat die weidevogels willen helpen, in deze oude polder tussen Ouderkerk aan de Amstel en Nes aan de Amstel. Klik hieronder voor zijn artikel met daarin een mooi (20 minuten durend) videoverslag. De Natuurlijk Noord Holland-reportage werd in stijl afgesloten met een slok echte Amstellandse koeienmelk.

Camilla Dreef en Stephan Roest, Noord Hollands Nieuws, 13 december 2020. Beeld: screenshot RR)

‘2020: een desastreus broedseizoen voor de grutto’

Op de valreep, 14 december 2020, gaf Vogelbescherming Nederland de minister nog een (extra) reden om het Aanvalsplan Grutto ‘op te pakken’ met het publiceren van het in hun opdracht samengestelde Sovon Vogelonderzoek Nederland-rapport ‘Jonge Grutto’s uitgevlogen in Nederland in 2020‘.

Vanaf 2012 houden weidevogeltellers en -onderzoekers van Sovon, de Rijksuniversiteit Groningen (o.a. team Piersma) en vele vogelwerkgroepen en agrarische natuurverenigingen in hun gebieden bij hoeveel jonge grutto’s vliegvlug worden, dat wil zeggen: het kuikenstadium voorbij zijn. Met deze tellingen en met behulp van grutto’s met kleurringen kan geschat worden hoeveel jonge grutto’s er in heel Nederland in totaal groot worden. Het ‘desastreuze’ jaar 2020 bleek van de negen jaren sinds 2012 het slechtste broedseizoen te zijn.

Beeld: screenshot (bewerkt) RR

2020: een desastreus broedseizoen voor de grutto
Vogelbescherming Nederland, 14 december 2020




.

Jonge Grutto’s in Nederland in 2020: een aantalsschatting op basis van kleurringdichtheden
H. Schekkerman, G.J. Gerritsen en J. Hooijmeijer, Sovon Vogelonderzoek Nederland, december 2020









.

Nature Today nam het Vogelbescherming Nederland-bericht nog diezelfde dag integraal op haar website op – gelardeerd met een paar prachtige shots van grutto’s van Jankees SchwiebbeBirdPhoto, Hollandse Hoogte, Piet Munsterman en Saxifraga.

Beeld: ©Nature Today

2020: een desastreus broedseizoen voor de grutto
Nature Today (Bron: Vogelbeschermin Nederland), 14 december 2020




.

Beeld: Edwin Rem

2020 ook een slecht jaar voor de grutto in Noord-Holland
Heemsteedse Courant, 19 december 2020

”Aanvalsplan Grutto’ en de initiatiefnota ‘Von Martels’ bieden goede voorstellen om broedsucces te vergroten’

Het ‘Aanvalsplan Grutto‘ en de initiatiefnota ‘Weidse blik op de Weidevogels‘ komen op een goed moment om een extra impuls te geven aan het weidevogelbeleid. Dat schrijft minister Carola Schouten (LNV) in haar Kamerbrief van 15 december 2020. ,,Ten eerste omdat de cijfers daar alle aanleiding toe geven en ten tweede omdat er goede verbindingen te maken zijn met actuele programma’s zoals bijvoorbeeld de regionale veenweideplannen en de Klimaatplannen, die ook van belang zijn voor het behoud van de weidevogels.”

,,Een aanpak om het broedsucces te vergroten zal dan ook gericht moeten zijn op een samenhangende, gebalanceerde mix van activiteiten. Het ‘Aanvalsplan Grutto’ en de initiatiefnota ‘Von Martels’ bieden hiervoor goede voorstellen.”


Carola Schouten, Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

De minister vindt dat de initiatiefnota van Von Martels (CDA) in de kern goed aansluit op de analyse en de voorgestelde maatregelen van het Aanvalsplan Grutto. De Rijksoverheid zal wat haar betreft, als systeemverantwoordelijke voor het natuurbeleid, een leidende rol nemen bij de monitoring en evaluatie van de effectiviteit van het weidevogelbeleid. Ze wijst daarbij op de op dit moment in opdracht van het ministerie (LNV) en de provincies uitgevoerde evaluatie van het nieuwe stelsel ANLb, het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb2016). Dit onderzoek zal naar verwachting begin 2021 worden afgerond.

Ze ziet verder verschillende manieren om de uitvoering van het Aanvalsplan te ondersteunen zoals bijvoorbeeld met onderzoek, opbouw van kennis over effectieve maatregelen, pilots en experimenten en waar het speelt aanpassing van belemmerende wet- en regelgeving. Voor wat betreft de ontwikkeling van een ‘robuust verdienmodel’ acht de minister het van cruciaal van belang om ‘de boer te interesseren om een bijdrage te leveren aan het maatschappelijke belang van het op pijl houden van de weidevogelstand.

Een en ander zal zijn beslag moeten krijgen in goede samenhang met alle betrokken partijen, ook uit de markt. Ze wil daarbij onderzoeken hoe de beleidsinstrumenten daarop benut kunnen worden en zijn in te richten, zoals bijvoorbeeld het ANLb en het nieuwe GLB, het (Europese) Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Ondanks de door de Kamer verworpen tweede motie (de motie over het beheer vos en steenmarter, red.), was (ook) Maurits von Martels verheugd over de Kamerbrief van de minister.

,,Positieve reactie van minister @carolaschouten: “Het Aanvalsplan #grutto en de initiatiefnota Weidse blik op de #weidevogels komen op een goed moment om een extra impuls te geven aan het #weidevogelbeleid”. @minlnv@cdavandaag”


Maurits von Martels, tweet 15 december 2020
© Eric Daams

Schouten juicht aanvalsplan grutto toe
Tienke Wouda, Nieuwe Oogst, 18 december 2020

‘In Balk kan de koning van het weiland fluiten naar zijn rust’

Op 23 november (2020) heb ik je beloofd, dat ik in een later stadium terug zou komen op de ‘kwestie-Balk‘. Er bestaan voor het sterk op recreatie leunende dorp Balk (al jaren) plannen voor een nieuw te bouwen luxe recreatievillapark, naast het reeds bestaande bungalowpark Markant aan de rand van het Slotermeer, maar ook aan de rand van een door de provincie Fryslân aangewezen weidevogelkansgebied (De Marren) uit het Aanvalsplan Grutto. Tegenstanders van het villapark, de Vereniging van Eigenaren Bungalowpark Markant (VVE) en de Vogelwacht Balk, hopen met zo’n 1500 protesthandtekeningen (grotendeels ondertekend door Balkster dorpelingen) de Raad van de gemeente De Fryske Marren op andere gedachten te brengen. Een lastig parket voor Roel de Jong (PvdA), wethouder in deze gemeente.

De ‘kwestie’ werd opgepikt door journalist Karin de Mik, schrijvend voor het landelijke Trouw. Haar artikel ‘In Balk kan de koning van het weiland fluiten naar zijn rust‘, eerdere en nog komende berichten over de ‘villaparkaffaire’ neem ik hieronder op. Wordt vervolgd.

Beeld: © M. Haringsma

Aanvalsplan grutto moet weidevogels behouden, maar blijkbaar niet bij Balk
Balkster Courant, 23 november 2020




.

Beeld: © M. Haringsma

Tegenstanders villapark aan gemeente:”Neem plan luxe Villapark niet verder in behandeling”
Balkster Courant, 15 december 2020




.

Beeld: Sjaak Verboom

In Balk kan de koning van het weiland fluiten naar zijn rust
Karin de Mik, Trouw, 2 februari 2021

‘Natuurbeleid moet af van de christelijke traditie van heersen over de natuur’

,,Het natuurbeleid bestaat vrijwel volledig uit symptoombestrijding. Dat kan ook niet anders, zolang we de mens als meester over de natuur zien.” Dat zeggen Sander Turnhout en Glenn Lelieveld in een opiniestuk in het Dagblad van het Noorden op Kerstavond. Zij stellen dat een belangrijk grondoorzaak van een falend landbouw- en weidevogelbeleid gezocht moet worden in het feit dat we ‘in onze joods-christelijke traditie gewend zijn om te heersen over ‘de dieren des velds’. Daarom botsen we volgens hen beleidsmatig zo vaak met de natuur waar zich in een gezond systeem nu eenmaal zowel prooidieren als predatoren ontwikkelen. ‘Dat heeft de evolutie ons (namelijk, red.) gebracht’.

,,De ministers en gedeputeerden die we de afgelopen vijftig jaar op landbouw gezien hebben, zijn nagenoeg allemaal van rechts-christelijke komaf waarin zaken als evolutie of natuurlijke processen maar in beperkte mate worden erkend. En de liberalen met wie ze doorgaans regeren zijn het ermee eens of het kan ze gewoon niet zoveel schelen.”


Sander Turnhout en Glenn Lelieveld
Beeld: © Jan de Vries

Natuurbeleid moet af van de christelijke traditie van heersen over de natuur
Sander Turnhout en Glenn Lelieveld, Dagblad van het Noorden (Opinie), 24 december 2020

Zuid Holland krijgt ‘Gruttoplas’: recreatiegebied het Kraaiennest omgetoverd tot vogelparadijs

Vlak voor kerst-2020 waren vrijwilligers onder leiding van John Kleijweg in recreatiegebied het Kraaiennest (Zuid Holland, tussen Maasland en De Lier), druk in de weer met voorbereidingen voor een heuse Gruttoplas. Deze grote ‘modderpoel’ moet in de toekomst een paradijs worden voor weidevogels, zoals de grutto. Het realiseren van het ‘dogproof’ vogelwalhalla bleek een flinke klus. Kleijweg hoopt de eerste weidevogels komend jaar rond februari te begroeten in het Kraaiennest.

Hek in gruttoplas beschermt vogels tegen honden, WOS, 22 december 2020.

De werkzaamheden bij de waterplas in het inmiddels tot natuurgebied omgetoverde Kraaiennest zijn zo goed als klaar. De plas is vanaf februari een paradijs voor weidevogels zoals de grutto. Om het waterpeil naar optimaal niveau te brengen, ging op 21 januari 2021 de sluis open.

Sluis bij Kraaiennest open voor weidevogels, WOS, 21 januari 2021.

Het aanpassen van natuurgebied het Kraaiennest tot weidevogelparadijs heeft geholpen. Op 8 maart 2021 – februari zat er dit jaar niet in vanwege een (bijna) ‘koudegolf‘ (van zondag 7 februari tot en met zaterdag 13 februari) – streken de eerste grutto’s neer. John Kleijweg van Vogelwerkgroep Midden-Delfland: ,,Goed om te zien dat de inspanning van alle betrokken partijen wordt beloond.” ,,Ze zijn er! Kom kijken! De eerste grutto’s zijn er.”

Grutto’s neergestreken in Kraaiennest, WOS, 8 maart 2021.

‘De vogel verdwijnt, een stiltewoestijn blijft over’

,,Door de industriële werkwijze van de grootschalige landbouw loopt de weidevogelstand zo hard achteruit dat de door Rachel Carson voorspelde nachtmerrie in Silent Spring daar al deels werkelijkheid is geworden.” Met ‘daar’ bedoelt publicist en vogelaar Jaap Kranenborg het Nederlandse platteland. In een opiniestuk in Het Parool (3 januari 2021) stelt hij dat het Aanvalsplan Grutto voor Carola Schouten wel eens ‘de laatste strohalm’ zou kunnen zijn, ‘en voor veel boeren misschien ook wel’: ‘De vogel verdwijnt, een stiltewoestijn blijft over’.

,,Als de minister haar voortdurend beleden visie op kringlooplandbouw nu opnieuw niet serieus in de praktijk brengt en niet volop inzet op een ‘verdienmodel’ voor boer én weidevogel, is het voorbij met de grutto, de tureluur en al die andere ‘herrieschoppers’ op ons platteland.”


Jaap Kranenborg

Een half jaar eerder, begin juni, stond Kranenborg aan de rand van een plasdrasgebiedje in Ouderkerk aan de Amstel, pal naast de A9. Het zou hem niet verbazen als het een van de rijkste vogelgebieden per vierkante meter in Nederland is, dit Landje van Geijsel, genoemd naar de onvolprezen boer. Hij beschrijft in een opiniestuk (‘Een drama: alwéér een mislukt broedseizoen voor de grutto’) – opnieuw in Het Parool – de in tientallen opgestelde vogelkijkers die, met hem, slechts tachtig grutto’s in het vizier krijgen. Hij probeert zichzelf uit de put te trekken: ‘misschien staan er in juli wel honderden!’, maar zijn conclusie is veelzeggend:

,,Nee, aan de grutto’s ligt het niet. Maar dat wisten we allang. Het ligt aan een bodem­gebruik dat ze de ruimte niet gunt.”


Jaap Kranenborg

Ik heb beide opiniestukken van Jaap Kranenborg hieronder voor je opgenomen:

Beeld: Hollandse Hoogte/ANP

‘De vogel verdwijnt, een stiltewoestijn blijft over’
Jaap Kranenborg, Het Parool, 3 januarii 2021




.

Beeld: Ted Struwer

‘Een drama: alwéér een mislukt broedseizoen voor de grutto’
Jaap Kranenborg, Het Parool, 8 juni 2020






.

‘We kunnen hier niet maaien; daar lopen we vaker tegenaan de laatste jaren’

Een hittegolf in augustus en bakken regenwater in december: 2020 was het warmste jaar ooit in Europa, zo stelt het Europese weerinstituut Copernicus vast. Dat heeft niet alleen grote gevolgen voor de natuur, maar ook voor de onderhoudswerkzaamheden van Staatsbosbeheer, aldus boswachter Henk-Jan van der Veen, die met grote groene laarzen door het water over de wei van het natuurgebied Blaugerzen bij Akmarijp banjert. Eigenlijk moet er gemaaid worden om de weidevogels volgend voorjaar een mooi onderkomen te kunnen geven, maar door al het water wordt dat nog knap lastig. Kijk, lees of beluister hieronder de reportage van Omrop Fryslân van 8 januari 2021.

,,Dit is pitrus”, zegt boswachter Henk-Jan van der Veen, terwijl hij een bosje uit de grond trekt. Beeld: Omrop Fryslân, Willem Vermeltfoort
Beeld: Omrop Fryslân, Willem Vermeltfoort

2020 was het warmste jaar ooit in Europa, maar Friese natuur staat te springen om vorst
Omrop Fryslân, 8 januari 2021




.

‘De ontsnapping van de natuur’: kunnen we wel beschermen wat we niet kennen?

In 2018 verscheen ‘De ontsnapping van de natuur‘: een boek waarin de getalenteerde jonge ecoloog en journalist voor De Correspondent Thomas Oudman en zijn succesvolle leermeester, hoogleraar trekvogelecologie Theunis Piersma, een hartstochtelijk pleidooi houden voor een werkelijk duurzame omgang met onze aarde. Het staat vol met mooie verhalen die dat onderstrepen. Op de website van Vogelbescherming Nederland, Piersma’s leerstoel aan de Rijksuniversiteit Groningen wordt mede gefinancierd door Vogelbescherming, publiceert Piersma (in zeven delen) een blog naar aanleiding van dit boek.

Drijfmest: het gif van de grutto-weide

Op 11 januari 2021 kwam het zesde deel online: ‘Het gif van de grutto-weide‘. In deze blogbijdrage toont Piersma vijf ‘gezichten’ van de ‘killer’ van ons (boeren)weidelandschap: drijfmest, het moderne mengsel van koeienpis en koeienpoep. Het gebruik van drijfmest, volgens hem de verwoestende kracht achter de teloorgang van onze nationale grasmat, is de voornaamste reden waarom alle investeringen aan goedwillende menskracht, en miljoenen euro’s voor deeloplossingen in het weidevogelbeheer, welhaast weggegooid geld zijn. Hij pleit dan ook voor een meer structurelere aanpak en verwijst naar het Aanvalsplan Grutto in de hoop de vrije val van grutto’s te keren.

Wil je meer weten over het (nieuwe) onderzoek van professor Theunis Piersma? Kunst en Landschap volgt het op de voet in:

De TELOORGANG van de GRUTTO, de ‘Kening fan ‘e Greide’ op een VERARMD BOERENLAND‘.
Robert Rosendal, Kunst en Landschap Noord Nederland, (vanaf) 15 april 2020


.

Eerdere blogbijdragen van Kunst en Landschap – sommige zijn uitgegroeid tot ‘blogboeken’ en worden (bijna) dagelijks geupdate – gerelateerd aan dit onderwerp vind je hieronder:

STAPPEN NAAR een natuur- en landschaps-inclusieve KRINGLOOPLANDBOUW, hoe daartoe te komen?
Robert Rosendal, Kunst en Landschap Noord Nederland, (vanaf) 13 januari 2020

.

KENING spreekt op Prinsjesdag GRONDREDE uit: ‘Aan hem die van mij houdt, zal ik geven’
Robert Rosendal, Kunst en Landschap Noord Nederland, (vanaf) 17 september 2020

BoerenNatuur maakt de balans op: hoe deden de weidevogels het in 2020?

De ‘Agrarische Collectieven‘ en hun deelnemers steken elk jaar veel tijd in het weidevogelbeheer om het gebied zo goed mogelijk voor de vogels in te richten. Dat ging afgelopen jaar met wisselend succes, aldus ‘koepelorganisatie’ BoerenNatuur in hun nieuwsbericht van 6 januari 2021. Veel verschillende en elkaar soms beïnvloedende factoren spelen een rol, en niet alle zijn naar de hand te zetten? Of toch wel?

De collectieven Noord-Holland Zuid, Alblasserwaard/Vijfheerenlanden (Zuid-Holland), het Friese Westergo en VALA en Rivierenland en Veluwe uit de provincie Gelderland geven een inkijkje in het weidevogelbeheerjaar-2020:

Beeld: Marcel Benschop

Hoe deden de weidevogels het afgelopen jaar?
BoerenNatuur, 6 januari 2021

Gruttokuikens in Hegewierserfjild afgelopen voorjaar zelden vliegvlug

Met financiële steun van de provincie Fryslân liet Natuurmonumenten een onderzoek doen naar de overleving van gruttokuikens in het Hegewiersterfjild. Dat levert mogelijk handvatten op voor de verbetering van het beheer ten behoeve van de kuikenoverleving. De resultaten van het onderzoek zijn nu bekend, zo meldt de Harlinger Courant op 12 januari 2021.

Gruttokuikens in Hegewierserfjild afgelopen voorjaar zelden vliegvlug
Harlinger Courant, 12 januari 2021

‘Weidevogelbeheer en graslandmanagement gaan prima samen’

„Op het moment dat de vogels nestelen, bepalen wij samen met weidevogelcoördinator Henk Oud waar we het gras in stroken laten staan”, vertelt Jan Geert Hoekstra. Hoekstra runt samen met zijn ouders een melkveebedrijf in Aldtsjerk, Friesland. Zij zijn fanatieke weidevogelbeheerders. In onderstaand artikel van Ronald Boogaard in Veldpost geeft Jan Geert aan wat je met aangepast graslandmanagement voor weidevogels kunt betekenen. Ondanks zijn inspanningen moet (ook) hij constateren dat, door de toename van de predatie, het aantal jongen dat in 2020 daadwerkelijk groot werd gebracht, dramatisch laag was.

Beeld: A3impressies

Weidevogelbeheer en graslandmanagement gaan prima samen
Ronald Boogaard, Veldpost, 14 januari 2021

‘Kolonie bepaalt het succes’

Hij zal de term ‘graslandmanagement’ niet zo snel in de mond nemen, Durk Nijdam, melkveehouder en ‘gruttoboer’, met dertig melkkoeien en wat jong- en vleesvee die op een ouderwetse Friese stal staan. Hij zag het afgelopen jaar maar liefst 50 jongen vliegvlug worden op een (klein) deel van zijn 44 hectare boerenland met twee plassen en een vogelkijkhut.

Het geheim van dat succes? De grutto’s hebben de omstandigheden en de tijd gehad om een grote kolonie te vormen in wat je een waar ‘grutto-eldorado’ zou kunnen noemen. Er zijn in Europa waarschijnlijk niet veel plekken waar meer grutto’s en andere weidevogels per hectare voorkomen als hier op het postzegeltje in de Greidhoek aan de eeuwenoude Slachtedyk vlak bij Wommels. Toch wordt het verkocht!

Beeld: ©Melchert Meijer zu Schlochtern

‘Kolonie bepaalt het succes’
Robert Ellenkamp, Veldpost, 13 januari 2021

Column Jelle Reumer: ‘Grutto was hier niet zonder de mens’

“De grutto in de Friese weide, de korhoenders op de Sallandse heide, de korenwolf op de Limburgse akkers en tegenwoordig de halsbandparkiet in het Vondelpark, ze waren of zijn hier dankzij de mens”, schrijft Jelle Reumer in zijn column voor radioprogramma Vroege Vogels.