Wat wordt de toekomst van DATACENTERS in Nederland? De roep om TRANSPARANTIE en EERLIJKE afwegingen wordt steeds luider!

Overal in Nederland verrijzen steeds meer gigantische datacentra, ondanks groeiende lokale weerstand. In de Wieringermeerpolder beginnen multinationals zelfs al zonder vergunningen met bouwen. De Gemeente Zeewolde, een groeigemeente met zo’n 23.000 inwoners, heeft – ondanks sterk ontraden van het College van Rijksadviseurs – vergevorderde plannen voor de bouw van het derde ‘hyperscale’ datacenter van Nederland. In Groningen raakten ze in het late voorjaar van 2021 in de ban van Google, met vriendjespolitiek tot gevolg. De Nieuwsuur-uitzending en longreads van verslaggever Bas Haan hierover deden veel stof opwaaien. Sinds kort staat zelfs de Gemeente Appingedam op de nominatie voor een hyperscale datacenter. Wie is er eigenlijk verantwoordelijk? Wat wordt er allemaal gebouwd? Who’s in charge?

2014: Nieuw datacentrum Google verrijst in Eemshaven – Groningen

De bouw van het Google-datacentrum in de Eemshaven begint komend jaar, melden Reinier Kist en Wubby Luyendijk in NRC op 23 september 2014. Begin 2016, is de bedoeling, moet het centrum in gebruik worden genomen. De komst van Google is onder strikte geheimhouding voorbereid. In sneltreinvaart zijn alle procedures doorlopen. Juli-2014 publiceerde de provincie Groningen een vergunning die was verstrekt aan het Engelse ingenieursbureau Deerns Ltd UK, dat is ingeschakeld door Google. De schop(pen) kon(den) in de grond!

Datacenter Google naar Eemshaven, Pro-Time Broadcast BV, 23 september 2014.

Men was opgetogen in het Noorden. Groningen Seaports heeft een grote vis aan de haak geslagen. In de Eemshaven investeert internetgigant Google 600 miljoen euro in een enorm datacenter. Het betekent werkgelegenheid voor vele honderden mensen tijdens en na de bouw – ook in de regio, zo ging het verhaal..

„Deze investering van Google laat zien dat het Noorden een aantrekkelijk gebied is om in te investeren. Er ligt een betrouwbare energie- en ICT-infrastructuur. De komst van dit centrum is goed voor de regionale werkgelegenheid en economie.”


Toenmalig Minister Henk Kamp (2014)

Minister Henk Kamp van Economische Zaken stak samen met de wereldtop van Google symbolisch de schop de grond in voor de bouw van het nieuwe datacenter. Hij deed dat op een plek die ooit als landbouwgrond op zee is gewonnen, waar boeren decennia achtereen in de Groningse klei hun aardappelen, bieten en graan verbouwden. Daar wordt nu gewerkt aan de frontlinie van hoogtechnologische ontwikkelingen. Het is een vernieuwing die vol zit van symboliek en analogieën, zo concludeert Groningen Seaports in haar Jaarverslag 2014:

,,Want zoals de landbouwers hier belangrijk voor ons allemaal waren met de voedingsmiddelen en grondstoffen die ze produceerden, zo zijn het nu technologie-bedrijven die op dezelfde plek hun invloed op ons leven laten gelden, al is dat op een geheel andere wijze. Groningen Seaports is er trots op dat het bedrijf een leidende rol heeft mogen vervullen in de totstandkoming van deze belangrijke en nieuwe situatie.“


Groningen Seaports (Jaarverslag 2014)
Studiogesprek: Google bouwt reusachtig datacenter in Eemshaven, RTV Noord, 23 september 2014.

Oostpolder moet plaatsmaken voor uitbreiding Eemshaven

De provincie Groningen en de gemeente Het Hogeland willen de Eemshaven sterk uitbreiden. Het op 13 april 2021 gepresenteerde plan is om een bedrijventerrein te ontwikkelen in de Oostpolder, het gebied direct ten zuiden van de Eemshaven. Met de uitbreidingsplannen willen de provincie Groningen en de Groningse gemeente vooral (nieuwe) werkgelegenheid creëren.

Op 17 april 2021 konden omwonenden (digitaal vanwege Corona) persoonlijk in gesprek met gedeputeerde Mirjam Wulfse en wethouder Eltjo Dijkhuis. Via de website ‘Het Digitale Diggelschip‘ was informatie te vinden. Daarna volgt een uitgebreid ’participatietraject’.

De gemeente en provincie zeggen zich met name te richten op bedrijven uit de sectoren waterstof, batterijen, datacenters, windenergie, automotive en ook op nieuwe vormen van hightech-bedrijven. De Oostpolder is volgens hen voor al deze sectoren een geschikte locatie. Daar is niet iedereen blij mee.

Oostpolder moet plaatsmaken voor uitbreiding Eemshaven, Kunst en Landschap (Bron: Een Vandaag), 23 april 2021.

Datacenters verwachten de komende jaren een verdere groei

Bij de Dutch Data Center Association (DDA) aangesloten datacenters verwachten de komende jaren een verdere groei. Voorzien wordt een toename van 211.000 m2 datavloer, waarvan een derde buiten de Metropool Regio Amsterdam (MRA). De groei vindt plaats in alle regio’s. De coronacrisis heeft deze groei in een stroomversnelling gebracht. Het ‘gevecht om de ruimte’ is losgebarsten.

En weg is het landschap, in één generatie, met dank aan de megadozen

De roep om landelijke regie en de discussie over hoe ons land ‘slim’ ruimtelijk te ordenen beheerst de media meer dan ooit. Eind januari 2021 deed ook landschapsarchitect Adriaan Geuze – voor Groningen geen onbekende, gezien zijn ‘recente’ betrokkenheid als ‘ideeënverzamelaar’ bij Toukomst, een NPG-programma waarbij grootse plannen voor de toekomst van Groningen onderzocht worden – een (stevige) duit in het zakje. Geuze maakt zich zorgen over de sluipende manier waarop het prachtige Nederlandse cultuurlandschap ‘verramsjt’. Is de nieuwe, datagedreven besteleconomie te verzoenen met ons landschap? Adriaan Geuze denkt van wel, mits er een paar duidelijke spelregels worden afgesproken. Eén:

,,Nooit op vruchtbare landbouwgrond: die is voor aardappels, en tarwe. Beter dan in de Wieringermeer wordt de bodem niet, daar is het al fout gegaan.”


Adriaan Geuze

En veel belangrijker nog:

,,De ruimtevretende sectoren – energie, landbouw, distributie, datacenters, grootschalige woningbouw – kun je niet overlaten aan gemeenten en provincies. Dat moet je landelijk regelen, net als de waterhuishouding, snelwegen en zware industrie.”


Adriaan Geuze
Wat doet online shoppen met onze natuur? | Het bedreigde landschap #2, Nieuwsuur, 10 maart 2019.

Nederland gedraagt zich volgens Geuze op het gebied van ruimtelijke ordening als een chihuahua: die weet ook niet dat-ie klein is. ,,Waarom laat je anders toe dat in zo’n schaars, dichtbevolkt land gebouwen ontstaan met een vloeroppervlak van soms tientallen hectares, plat als een pannenkoek?” Wybo Algra vatte het gesprek dat hij had met Adriaan Geuze fraai samen in een ‘alarmerend’ artikel: ‘En weg is het landschap, in één generatie, met dank aan de megadozen‘ (Trouw, 22 januari 2021). ,,Ik hoop dat de ‘boodschap’ bij de noordelijke bestuurders en politici aankomt”, schreef ik op de hoofdpagina van Kunst en Landschap.

Beeld: ©Niels Schrader, Roel Backaert

En weg is het landschap, in één generatie, met dank aan de megadozen
Wybo Algra, Trouw, 22 januari 2021

Wat is de toekomst van datacenters in Nederland?

In bovenstaand artikel van Wybo Algra wordt gesproken over zogeheten hyperscales – de enorme datacenters van Google en Microsoft worden daarbij als voorbeeld genoemd. Er zijn verschillende typen datacentra – niet elk centrum ‘kan’ op elke plek, of heeft om verschillende redenen de voorkeur van de exploitant. Als je weet welk ’type’ datacentrum het betreft, begrijp je ook beter welke locatiebeslissingen men maakt.

Op basis van een voorspelling van ING meldt de eerste spreker, Maurice Kuipers, dat het dataverkeer de komende tien jaar gaat vertwintigvoudigen: meer videostreaming, mobiele apparaten, opslag, 5G, Internet of Things (IoT) en cloud computing.

Hoe dat zit en welke toekomst we mogelijkerwijs tegemoet gaan met datacenters in ons land wordt uitgelegd op het webinar ‘Toekomst van datacenters in Nederland‘, dat op 10 juni 2020 georganiseerd werd door Buck Consultants International en VastgoedmarktServaas van der Laan, hoofdredacteur van Vastgoedmarkt, modereert. Aanrader voor (overijverige) bestuurders en politici – en andere vooruitdenkers natuurlijk.

Webinar: Toekomst van datacenters in Nederland, Vastgoedmarkt, 11 juni 2020.

‘De polder wordt als wingewest verkocht aan databedrijven, hoog tijd dat het parlement ingrijpt’

Martijntje Smits is zo’n vooruitdenker. Als frequent spreker, schrijver en columnist voedt ze graag ‘de ‘grooves’ van het publieke debat over nieuwe wetenschap en technologie met frisse en doordachte perspectieven’, zo luidt de profielomschrijving op Linkedin. Op 13 februari 2021 schrijft ze een prachtig essay voor Trouw over ‘de vervaarlijk oprukkende kolonisering van de polder door de grote databedrijven, die er ook nog eens bijna alle opgewekte groene elektriciteit opslurpen. Of: wat de hamburger gemeen heeft met datacenter en hoe door Nederland als ‘Digital Gateway to Europe’ de schaarse grond en energie worden verkocht voor spiegeltjes en kraaltjes.’ – haar introductie van het artikel op datzelfde Linkedin. Ze vindt het ‘hoog tijd dat het parlement ingrijpt’. Waarom maken we van datacenters geen nutsbedrijven? 

Beeld: ©null

De polder wordt als wingewest verkocht aan databedrijven, hoog tijd dat het parlement ingrijpt
Martijntje Smits, Trouw, 13 februari 2021

‘De cloud laat ons water verdampen. Wie zorgt dat er straks nog genoeg is?’

De ’techreuzen der aarde’ slurpen niet alleen veel electriciteit op, om de datacenters te koelen laten ze ook nog eens grote hoeveelheden koelwater verdampen. In een deel van de gevallen komt dat water zelfs uit de drinkwaterleiding. Maar ook als het om koeling met ‘gewoon’ oppervlaktewater gaat, kan dat een probleem vormen. Nederland kampt ‘s zomers namelijk – door klimaatverandering in toenemende mate – steeds vaker met watertekorten. Waterschappen en provincies maken zich dan ook ernstig zorgen.

In onderstaande longread van Daniël van Kessel, die hij apetrots – zijn eerste – voor Follow the Money (FTM) schreef, lees je hoe die watervraag in droge zomers een probleem kan veroorzaken. En hoe een gebrek aan sturing vanuit de overheid er – samen met de concurrentiestrijd tussen gemeentes om het ‘binnenhalen’ van techbedrijven – voor zorgt dat (vooralsnog) een oplossing uitblijft.

Van Kessel en het FTM-team sprak met ambtenaren van waterschappen en provincies, drinkwaterbedrijven, (water)juristen en een hoogleraar hydrologie. Ook las hij bestemmingsplannen, vergunningaanvragen en rapporten om na te gaan in hoeverre de koelwatervraag van grote datacenters bekend is en wat overheden doen om dit in goede banen te leiden.

Beeld: © Follow the Money

‘De cloud laat ons water verdampen. Wie zorgt dat er straks nog genoeg is?’
Daniël van Kessel, Follow the Money, 1 april 2021




.

(Nb. Uiteraard vind je dit FTM-artikel van Daniël van Kessel ook terug in het april-maandoverzicht van de klimaat-, water en zeespiegelstijging-special van Kunst en Landschap.)

Pakhuis de Zwijger start verkenning datacenters in kader van programmareeks ‘Ruimte! Ruimte! Ruimte!’

Beeldbellen, online gamen, internetten en livestreamen is – te meer door het Coronavirus – onderdeel van ons dagelijkse leven en datacenters voorzien ons in deze behoefte. Met de opmars van 5G, zelfrijdende auto’s en slimme technologie zal ons datagebruik exponentieel toenemen – veel extra datacenters zijn hiervoor nodig.

Op 14 april 2021 start Pakhuis de Zwijger een verkennende aflevering over datacenters in het kader van de programmareeks ‘Ruimte! Ruimte! Ruimte!‘. Ik houd deze prachtige reeks (sinds de start in het najaar van 2020) goed in de gaten. En, je hebt geluk, je kunt de gemiste afleveringen terugkijken via een speciale playlist van het YouTube-kanaal van Kunst en Landschap. Terzake:

Wat gebeurt er nu eigenlijk in een datacenter? Waarom hebben we ze nodig, en waaruit bestaat de ruimtelijke opgave om deze megadozen een ‘juiste’, weloverwogen plek in ons (Noord) Nederlandse landschap te geven? Welke critera spelen daarbij een rol?

Ruimte! Ruimte! Ruimte! | Dataland, Pakhuis de Zwijger, 15 april 2021.

Meer dataverkeer, dus meer datacenters. Die hoeven niet per se in Nederland te komen

Er zijn meer datacenters nodig, maar waar? Een rapport daarover heeft de woede van de branche gewekt, schrijft Hanne Obbink op 5 juli 2021 in Trouw. Nederland wil ‘digitale koploper’ zijn in Europa. Is het daarvoor nodig dat er meer datacenters worden gebouwd in Nederland? Niet per se, concludeert adviesbureau Buck Consultants in een rapport dat het schreef in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK). Voor de gebruikers maakt het niet uit of die centers in Nederland of elders in Europa staan.

De behoefte aan datacenters zal groeien, daarover is iedereen het eens. Het dataverkeer zal tussen nu en 2030 vertwintigvoudigen, stelt Buck in zijn rapport. Dat betekent niet dat er tegen die tijd twintig keer zoveel datacenters nodig zijn. Tegelijkertijd is de bijdrage van datacenters aan de economie beperkt. Veel banen leveren ze niet op, de bijdrage aan het bruto binnenlands product is vrij klein en de ‘magneetkracht’ voor de vestiging van nieuwe bedrijven is ook niet groot.

Gevraagd naar een antwoord op de vraag van het ministerie van EZK of Nederlandse bedrijven schade oplopen als die nieuwe datacenters elders in Europa worden gebouwd, zegt Buck volmondig ‘nee’.

‘Driekwart van de Nederlandse datacenters bedient buitenland. Heeft Nederland wel zoveel datacenters nodig?‘

Beeld: ©Tweakers

Nieuwe datacenters kunnen beter in het buitenland staan, denken de opstellers van onderzoek dat is uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, waaruit blijkt dat driekwart van de datacenters in Nederland niet de Nederlandse markt bedient en dat het weinig effect zou hebben als het kabinet stopt met het onder-steunen van de datacentergroei. Dat is de introductie van een artikel in Tweakers, een kritische technologie-community met meer dan een half miljoen leden met één grote passie: technologie. Het verscheen een week voor dat van Hanne Obbink in Trouw.

Dit tot grote ontsteltenis van de partijen die in de sector actief zijn, zo vervolgt redacteur Stephan Vegelien. ,,Ik ben verbijsterd door het rapport”, zegt Michiel Steltman van de stichting Digitale Infrastructuur Nederland. ,,Dit rapport leunt op sturende vragen zonder uit te zoeken wat datacenters brengen. Ik viel van mijn stoel bij het lezen.”

Het schept ook een interessant precedent; is een sector die voornamelijk exporteert, per definitie het accommoderen niet waard? ,,Eén landingsbaan op Schiphol is dan toch ook voldoende; de rest is voor doorvoer. En waarom verhandelen we zoveel bloemen, dat doen we ook voor het buitenland”, zegt Stijn Grove van de Dutch Datacenter Association. ,,De vraag die EZK wil beantwoorden met dit onderzoek, slaat nergens op.” Wat staat er precies in het kritische rapport, stelt Tweakers zichzelf de vraag, en waarom is de sector zo boos?

Beeld: ©Tweakers

Driekwart van de Nederlandse datacenters bedient buitenland. Heeft Nederland wel zoveel datacenters nodig?
Stephan Vegelien, Tweakers, 28 juni 2021

‘Internetgigant wil datacenter bouwen in Appingedam’

Beeld: artist impression nieuwe datacenter in Appingedam, RTV Noord, ©DPM Realiseert

Komt GoogleMicrosoft of Apple naar Appingedam? Eén van de grote techbedrijven heeft vergevorderde plannen voor een nieuw (hyperscale) datacentrum op bedrijventerrein Fivelpoort. Dat meldt Martin Drent op 1 september 2021 op RTV Noord. Om welke internetgigant het gaat, kan Martijn Doornbosch, projectontwikkelaar DPM Realiseert, nog niet zeggen.

Het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Eemsdelta is op voorhand enthousiast over het plan dat in samenwerking met Team4 Architecten tot stand kwam. De gemeente houdt op donderdag 16 september 2021 een digitale info-avond over het plan. Meer informatie, incluis een videoverslag van de avond, vind je op de projectwebsite van fivelpoort2.

,,Het datacenter zorgt voor directe en indirecte werkgelegenheid en geeft een boost aan het ict-onderwijs in deze regio.”


Annalies Usmany, wethouder (Lokaal Belang Eemsdelta)

Ook hier is een deel van de omwonenden bepaald niet blij met de plannen voor een datacenter in Appingedam. Ze vinden dat hun uitzicht wordt verpest en zijn bang voor geluidsoverlast en waardedaling van hun huizen. De bewoners kunnen tot en met 30 september (4 weken) reageren op het voorlopig bestemmingsplan. Tijdens de info-avond liet een aantal van hen weten in ieder geval bezwaar te gaan maken. Men denkt zelfs al na over juridische stappen.

,,We gaan zeker een bezwaar indienen en proberen het plan tegen te houden. Als het moet tot aan de Raad van State aan toe”

Na het voorlopig bestemmingsplan komt het project in de ontwerpfase (ontwerp-bestemmingsplan). Betrokkenen kunnen in november en december 2021 (binnen zes weken) zienswijzen inleveren. Dat moet leiden tot het uiteindelijke vastgesteld bestemmingsplan. Na Beroep (ook hiervoor staat zes weken) bij de Raad van State hoopt men in maart-april 2022 van start te kunnen gaan met het inmiddels ‘Mistral‘-gedoopte project.

Kunst en Landschap: ‘Verlangen naar verandering. Zin in de toekomst!‘

,,In de zoektocht naar oplossingen voor de transities die op ons afkomen kunnen kunst en cultuur de motor voor verandering (sgezindheid) zijn, als spiegels van en voor ‘verbeelding’ van een hoopvolle toekomst.”


Robert Rosendal, initiatiefnemer Kunst en Landschap Noord Nederland

Uiteraard gaat Kunst en Landschap het Mistral-project op de voet volgen. Zo gauw als daar iets zinnigs over te melden is, kom ik er bij je op terug. Hoogstwaarschijnlijk met een separate Mistral-special. Dat geldt overigens ook voor de uitbreiding van het bedrijventerrein Oostpolder in Eemshaven. Daarnaast, maar wel sterk gerelateerd is Kunst en landschap druk in de weer met de ‘vriendjespolitiek‘-affaire, die Nieuwsuur-verslaggever Bas Haan in het late voorjaar van 2021 aan het licht bracht. Daar gaat zonder twijfel ook een special aan besteed worden. Tot slot, er gaan geruchten dat het noorden zinspeelt op nog meer hyperscales dan die in de Eemshaven en Appingedam; Winschoten en Emmen staan op de nominatie om ‘aan te haken’.

Volg en like onze socials (en deze website natuurlijk); ook via de handige Kunst en Landschap-specials-linktree blijf je goed op de hoogte.

Hoe de overheid schimmige miljoenendeals sloot en boeren dupeerde

(De video hieronder maakt deel uit van de afspeellijst ‘(Opening) Google – Eemshaven’ van het YouTube-kanaal van Kunst en Landschap. Abonneren mag.)

Hoe de overheid schimmige miljoenendeals sloot en boeren dupeerde, Nieuwsuur, 15 mei 2021.

Winnaars en verliezers van de energietransitie; zijn inwoners en lokale bestuurders opgewassen tegen multinationals?

De wanstaltige blokkendozen, de (XXL) distributiecentra die ons landschap ontsieren, waren in eerste instantie de aanzet tot het willen oprichten van het multimediale platform Kunst en Landschap: een expertise-, organisatie-, productie- en journalistiek platform voor verbeelding van (en reflectie op) verandering. Met onder andere de enorme te verwachten toename van (hyperscale) datacenters in (Noord) Nederland voel ik die drang, om meer dan een reden, meer dan ooit. Voorbeeld:

Waar die drang vandaan komt, illustreer ik graag aan de hand van een prachtig geschreven ‘longread’ van NRC-journalisten Merijn Rengers en Carola Houtekamer die in het kader van de energietransitie wijzen op de werkwijze en praktijk(en) van multinationals, energiereuzen, -boeren en -cowboys die met grote omhalen van greenwashing lokale en provinciale bestuurders weten te interesseren – misleiden – voor hun projecten, en waarbij de uiteindelijke rekening bij de burger wordt neergelegd:

Beeld: NRC, Albert Stam

Gebroken beloftes: hoe de Wieringermeerpolder dichtslibde met windturbines en datacentra
Merijn Rengers en Carola Houtekamer, NRC, 5 juni 2020

Van graanschuur van Nederland naar hotspot voor datacenters: de Wieringermeer, ‘de polder die nooit stilstaat’

Oorspronkelijk is het nooit de bedoeling geweest, zegt Rein Koolen, historicus en inwoner van de Wieringermeerpolder. Het is totaal iets anders geworden; de glastuinbouw was op zich-zelf al iets vreemds voor onze polder en daar kwam later ook nog eens een bedrijventerrein bij met datacenters en windturbines. Maar ja, ‘er werken wel ontzettend veel mensen en naast de werkgelegenheid gaat het voor de gemeente met zijn leges en OZB (Onroerende-zaakbelasting, red.) natuurlijk om heel veel geld.’

De Wieringermeer is in twintig jaar tijd onherkenbaar veranderd. De NH Nieuws-docu-mentaire hieronder geeft een mooi inkijkje in de ontwikkeling ervan, vanaf de (eerste) inpoldering tot aan de winter van 2020. Ook de (in het hierboven besproken artikel) VVD-wethouder voor Economische Zaken in de gemeente Hollands KroonTheo Meskers, komt daarin aan het woord: ‘Van graanschuur van Nederland naar hotspot voor datacenters: de Wieringermeer‘.

Van graanschuur van Nederland naar hotspot voor datacenters: de Wieringermeer, NH Nieuws, 16 februari 2020.

‘Van ijsbergsla naar data. Grondpolitiek in de polder’

Een nog mooiere, bovenal ruimere blik op het landgebruik van de Wieringermeer, biedt Marten Kuijpers je met een prachtig essayistisch artikel in Archined, een onafhankelijke en kritische online community based website over stedenbouw, architectuur en landschaps-architectuur: ‘Van ijsbergsla naar data. Grondpolitiek in de polder‘ (8 maart 2021).

Hoezeer met de nieuwe activiteiten ook een abrupte breuk met de geschiedenis lijkt te ontstaan, zo zegt Kuijpers, in feite is het slechts een volgende stap in een voortdurend proces van intensivering van het grondgebruik dat de polder vanaf het begin heeft gekenmerkt. Alleen is nu de bodem zelf losgelaten en fungeert het enkel nog als grondvlak.

,,Met het loskomen van de grond zijn de nieuwe economische activiteiten ook zichtbaarder geworden, en dat stuit op steeds meer verzet.”


Marten Kuijpers, senior researcher bij Het Nieuwe Instituut

Provincie Noord-Holland begint handhavingsprocedure tegen ‘illegaal’ datacenter van Microsoft

De economische ‘activiteit’ in de Wieringermeer speelt zich dan weliswaar veelal af binnen de muren van de datacenters, het verzet tegen de ‘omhulsels’ is er niet minder om. Burgers, boeren en tuinders, maar ook de provincie Noord-Holland roert zich (meer en meer). Die laatste, in die mate, dat zij ertoe overging een handhavingsprocedure te starten tegen een (nieuw te bouwen) datacenter van Microsoft. Het College van Gedeputeerde Staten is van mening dat zij bevoegd gezag is voor de gehele (Wabo-) Omgevingsvergunning (zowel milieu/oprichting als bouw) voor het datacenter. De Bestuursrechter moest er zich nog voor de zomer van 2021 over buigen.

De Wieringermeer strijdt tegen komst van Google en Microsoft datacenters, NH Nieuws, 29 januari 2021.
Beeld: © NH Nieuws

Noord-Holland begint procedure tegen datacenter van Microsoft
NOS Nieuws, 3 maart 2021

Zondag met Lubach: ‘Nederland als harde schijf’

,,Vattenfall heeft vandaag (30 september 2020, red.) het grootste Nederlandse windpark op land geopend. Het voormalige windpark Wieringermeer werd tijdens de opening officieel omgedoopt tot Prinses Ariane Windpark en bestaat uit 82 windmolens. Het windpark wekt voldoende elektriciteit op om 370.000 huishoudens van groene stroom te voorzien”, zo luidt de tekst op de webpagina van Vattenfall.

Arjen Lubach en zijn team las deze annonce ook, verifieerde een en ander, en presenteerde – op geheel eigen wijze – zijn onderzoeksgegevens op 11 oktober in de uitzending: ‘Zondag met Lubach: Nederland als harde schijf‘. Zet je schrap!

Nederland als harde schijf | Zondag met Lubach (S12), vpro zondag met lubach, 11 oktober 2020.

Vattenfall reageert op kritiek omwonenden

Ruben Lindenberg, projectdirecteur Vattenfall, de eigenaar van het windmolenpark, reageert voor de camera van NU.nl op de kritiek van omwonenden – ook, op geheel eigen wijze.

Grootste windpark Nederland geopend: Vattenfall reageert op kritiek, NU.nl, 2 oktober 2020.

‘Gesjoemel met windmolensubsidie’

,,Windmolenparken schieten als paddenstoelen de grond uit en de politiek lijkt zich met de dag meer te beseffen dat het draagvlak daarvoor van wezenlijk belang is. En dus wordt de omwonenden niet alleen de lasten, maar ook de lusten beloofd. Totdat er hier in de Wieringermeerpolder ineens grote datacentra van Microsoft en Google kwamen, die nu de goede sier maken met groene stroom, terwijl de omwonenden achterblijven met de dagelijkse lasten. Windmolens ter verbetering van de wereld, of is het regelrechte symboolpolitiek?” Dit is Rutger Castricum, met de Hofbar:

De Hofbar | Gesjoemel met windmolensubsidie, Omroep PowNed, 17 juni 2020.

Microsoft bouwt een datacentrum in de polder – zonder vergunning

In de Wieringermeerpolder verrijzen dus steeds meer gigantische datacentra, ondanks groeiende lokale weerstand. Ook zonder vergunningen beginnen multinationals al met bouwen. Wie is er eigenlijk verantwoordelijk en wat wordt er allemaal gebouwd? Luister hieronder naar een podcast van – opnieuw, ze hebben zich in het dossier datacenters vastgebeten – NRC-onderzoekers Carola Houtekamer en Merijn Rengers. Ditmaal gaan ze kijken bij een nieuw te bouwen datacenter voor Microsoft. Ze stuiten daarbij op een muur van geheimzinnigheid. Host en presentator: Floor Boon.

Provincie Noord-Holland wil minimale impact datacenters op omgeving

Beeld: ©Provincie Noord-Holland

In de zomer van 2021 ontstond wrevel tussen de gemeente Hollands Kroon en de provincie Noord-Holland. Wie gaat er nou eigenlijk over de (uitbrei-ding van) datacenters? Juridische steekspelletjes tussen beide volgden. Daar ga ik je niet mee vermoeien. De provincie Noord-Holland wil volgens haar Concept Datacenterstrategie Noord-Holland (Tussenversie ter consultatie, 13 juli 2021) een aantrekkelijke vestigingslocatie voor datacenters zijn en blijven en daarmee de ICT-sector versterken.

Sterker, ze wil het meest duurzame en innovatieve datacenterknooppunt van Europa worden. Zij stelt daarom strenge eisen aan de komst van nieuwe datacenters. Maar er moet wel voldoende oog zijn voor het effect van datacenters op het landschap, de energievoorziening en het watergebruik en het benutten van de restwarmte. Daarom werkt de provincie aan een Noord-Hollandse datacenterstrategie. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied voert de vergunningverlening en het toezicht namens de provincie uit.

De concept-datacenterstrategie wordt met meerdere partijen besproken. Eind 2021 stellen Provinciale Staten een definitieve datacenterstrategie vast.

NH Nieuws brengt de toekomst van datacenters in de Wieringermeer in beeld

Op dit moment, december 2021 – de vierde coronagolf beleeft hoogtijdagen – zijn er drie datacenters (van Google en Microsoft) gevestigd op bedrijventerrein Agriport in Hollands Kroon. Plannen voor nog vijf anderen staan (voorlopig) weliswaar ‘on hold‘, maar zorgen wel voor veel onrust en vragen onder de bevolking.

Hergebruik van restwarmte, de te verwachten nieuwe werkgelegenheid en de grote, duurzame energievraag zet inwoners aan het denken, maakt veel los.. Het is een lastige spagaat, volgens de speciaal voor de ontwikkeling van het gebied ontworpen website door NH Nieuws: ‘we willen steeds meer online kopen maar omwonenden willen niet de energieslurpende serverkasten als dozen in het steeds meer veranderende landschap van de groene Wieringermeerpolder‘.

Klik op de illustratie hieronder om die ontwikkeling op de voet te kunnen volgen. NH Nieuws heeft een mooi aantal artikelen en video’s voor je op een rijtje gezet.

Beeld: screenshot RR/K&L.

Videocompilatie ‘Datacenters Wieringermeer/Agriport‘

Voor een videocompilatie over datacenters in de Wieringermeerpolder ga je naar de afspeellijst ‘Datacenters Wieringermeer/Agriport‘ op het YouTube-kanaal van Kunst en Landschap.

Datacenter zegen of hel voor Zeewolde?

Tech-multinationals als Google en Microsoft kiezen er bewust voor om hun enorme datacenters naast grote windparken in Nederland te bouwen, stellen Joost Lammers en Bart Hettema in een EenVandaag-reportage op 25 februari 2021. Daarmee kunnen ze zich aan hun gebruikers en investeerders presenteren als duurzame en verantwoorde multinational.

Sommige gemeenten zijn blij met hun komst vanwege de beloofde werkgelegenheid, zo ook in Zeewolde, getuige de reactie van wethouder Egge Jan de Jonge. Die ziet het helemaal zitten, aldus Lammers en Hettema. Maar hoe zit het met de groene stroom van de windparken die datacenters direct of indirect opslurpen? En met die honderden miljoenen euro’s aan subsidies? Wordt het datacenter in Zeewolde een zegen of een hel?

Datacenter zegen of hel voor Zeewolde? Kunst en Landschap (Bron: ©EenVandaag, 25 februari 2021), 4 december 2021.

‘Leren van een datacentrum in Zeewolde – komen tot intelligente gebouwen met duurzame oplossingen voor de lange termijn’

Beeld: impressie geplande datacenter in Zeewolde, ©CRa

Van het overwoekerde Noord Holland neem ik je mee naar de provincie Flevoland. De gemeente Zeewolde heeft vergevorderde plannen voor de bouw van het derde hyperscale datacenter van Nederland. Het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) is deels eigenaar van de gronden waarop het datacenter is gepland. De gemeente Zeewolde heeft, samen met de provincie Flevoland, het Rijk verzocht drie percelen (met een gezamenlijk oppervlakte van 84 hectare) te verkopen voor de bouw van het datacenter. Het RVB heeft deze gronden momenteel verpacht voor agrarisch gebruik.

College van Rijksadviseurs vindt locatie Zeewolde voor hyperscale datacentrum ‘minder geschikt’

Het College van Rijksadviseurs, dat de regering gevraagd of ongevraagd advies geeft, vindt de locatie Zeewolde voor een hyperscale datacentrum ‘minder geschikt’. Dat staat in de inleiding van het rapport Leren van een datacentrum in Zeewolde. Het RVB heeft het College van Rijkadviseurs (CRa) gevraagd om te adviseren over de casus in Zeewolde.

Het College benadrukt in het rapport dat het realiseren van datacentra een nationale opgave is. Door het clusteren van deze centra op een beperkt aantal locaties kan Nederland verspilling van schaarse ruimte en verrommeling van het landschap voorkomen. Zij vindt de locatie in Zeewolde vanuit dat perspectief ‘minder geschikt’: het is niet geclusterd en het wordt gerealiseerd op goede landbouwgrond. Het College van Rijksadviseurs benoemt dit – ‘ondanks dat de locatie in Zeewolde is vastgesteld’ – als: ’zodat we ervan kunnen leren’. Het rapport zag in juli 2021 het licht.

Beeld: cover ‘Leren van een datacentrum in Zeewolde’, ©CRa

Leren van een datacentrum in Zeewolde
Advies over een hyperscale datacenter op gronden van het Rijk

Uitgave van het College van Rijksadviseurs:
Floris Alkemade (Rijksbouwmeester), Jannemarie de Jonge (Rijksadviseur voor de Fysieke Leefomgeving) en Wouter Veldhuis (Rijksadviseur voor de Fysieke Leefomgeving);

Tekst: Jannemarie de Jonge en Miriam Ram (juli 2021)

Stichting DataTruc komt in verweer tegen plannen hyperscale datacenter in Zeewolde

Beeld: ©Stichting Datatruc, RR/K&L
Beeld: ©Stichting Datatruc

Hoewel het College van Rijksadviseurs in haar rapport (slechts) melding maakt van drie RVB-percelen ter grootte van 84 hectare beslaat het totale hyperscale-project zo’n 166 hectare. Ter illustratie: dat zijn zo’n 250 voetbalvelden, zegt de in de haast in het leven geroepen stichting DataTruc Zeewolde. De stichting maakte haar bezwaren op 6 april 2021 met indiening van een zienswijze bij de gemeente Zeewolde kenbaar.

Plannen cluster datacenters vlakbij Almere

Daarnaast zijn er plannen voor een cluster datacenters van maximaal 150 hectare groot vlakbij Almere. Daarvoor is een stuk land in beeld langs de snelwegen A6 en A27. Het gaat om grond van de gemeente Zeewolde in het (nieuwe in ontwikkeling zijnde) gebied Oosterwold. ,,De digitale infrastructuur groeit en alles wijst erop dat deze groei zich doorzet”, meldt de Metropool Regio Amsterdam (MRA) via Omroep Flevoland. Daarom is er behoefte aan wat de MRA een ‘hyperconnectiviteitshub‘ noemt; een cluster datacenters.

Plannen voor cluster datacenters langs snelweg A6/A27, Omroep Flevoland, 8 april 2021.

Televisie-uitzendingen over hyperscale datacenter door Lokale Omroep Zeewolde

Lokale Omroep Zeewolde maakte over het datacenter-project een aantal televisie-uitzendingen. Verslaggever Jan van de Beek ging voor de eerste aflevering in gesprek met de projectleider van het te vestigen hyperscale datacenter, en wethouder bij de gemeente Zeewolde, Egge Jan de Jonge. Ook sprak Van de Beek met Anne Marie van Raalte, die als burger enorm bezorgd is over hetgeen in haar ‘achtertuin’ staat te gebeuren.

Hyperscale datacenter in Zeewolde (aflevering 1), Lokale Omroep Zeewolde, 2 april 2021.

ChristenUnie wil ‘brede discussie’ voeren over wenselijkheid komst hyperscale datacenter

Op 2 september 2021 komt de gemeenteraad van Zeewolde bijeen om te bespreken of de komst van een datacenter naar Zeewolde wenselijk is. Het ‘debat’ werd gehouden tijdens een ‘openbare informatieve raadsvergadering over datacentra in het algemeen’, op verzoek van de ChristenUnie. De partij wil ‘een brede discussie’ voeren over de wenselijkheid van de komst van een hyperscale datacenter. Dat leidde uiteraard tot een volle publieke tribune.

Burgemeester Gerrit Jan Gorter geeft eerst uitleg over de speciale status van de vergadering. Daarna volgt ‘verweer’ van een drietal insprekers, 16 van de 19 gemeenteraadleden komen daarna aan het woord. Inspreker Sipke Veenstra bijt het spits af.

Gemeenteraads vergadering 2 september 2021, Lokale Omroep Zeewolde 8 september 2021.

Planning bestemmingsplan datacenter Trekkersveld IV wordt gewijzigd

,,De planning voor bespreking van het bestemmingsplan voor het datacenter op het Trekkersveld is gewijzigd”, meldt de lokale Omroep Zeewolde op 29 september. “De raad had hiervoor vergaderingen gepland op 13 oktober en 4 november 2021. Dit schuift nu op naar eind van het jaar. Precieze data volgen later.”

‘College Zeewolde positief over komst groot datacenter van Facebook’

Als het aan het college van Zeewolde ligt komt Facebook (Meta), dat 166 hectare landbouwgrond kocht, met een megadatacenter naar de Flevopolder, schrijven de stug doorzettende onderzoeksjournalisten Merijn Rengers en Carola Houtekamer in NRC op 24 november 2021 – ’s middags, na de persconferentie van het college van Burgemeester en Wethouders van Zeewolde om elf uur ’s ochtends in The Opera House, de theaterzaal achter grand café The Lux, over de bouw van een hyperscale datacenter op industrieterrein Trekkersveld IV.

Ditmaal geen longread van het schrijversduo – zoals vorig jaar – over de werkwijze en praktijk(en) van multinationals om lokale en provinciale bestuurders te interesseren – misleiden, zo je wilt – voor hun projecten, en ‘waarbij de uiteindelijke rekening bij de burger wordt neergelegd’. Die verwacht ik wel. Er zal ongetwijfeld binnenkort een meer uitgebreide versie over het datacenter in Zeewolde verschijnen. In ieder geval voor 16 december, de dag dat de gemeenteraad van Zeewolde – ‘moet instemmen’.

Veel debat met burgers voor die voor hen belangrijke dag is er niet geweest, schrijven ze. Ook informatie over welke multinational ‘het jongste dorp van Nederland’ zal gaan overwoekeren werd lang geheim gehouden. Tot 24 november dus. Gaat Zeewolde zich opmaken voor Meta? Mijn grootste zorg laat zich ditmaal het best illustreren aan de hand van de conclusie uit het artikel van Rengers en Houtekamer:

,,Dat niet de landelijke politiek, maar één van de kleinere gemeenten van Nederland moet beslissen over de ingrijpende komst van een groot datacenter, is het gevolg van de decentralisatie van de ruimtelijke ordening.“


Merijn Rengers en Carola Houtekamer, NRC, 24 november 2021
Beeld: Datacenter Microsoft (Wieringermeerpolder), ©Olivier Middendorp.

College Zeewolde positief over komst groot datacenter van Facebook
Merijn Rengers en Carola Houtekamer, NRC, 24 november 2021

Kunst en Landschap-special over (de gevolgen van) decentralisatie

De decentralisatie-operatie die onder het kabinet Rutte II in 2015 in gang gezet is, heeft niet alleen nadelige gevolgen voor het ruimtelijke fysieke domein, ook over de consequenties van deze omvangrijke stelselwijziging met betrekking tot zorg, werk en jeugdhulp, het zogenoemde sociale domein, is de laatste tijd veel ophef. Ook op die problematiek – een nieuwe Wet om die het hoofd te bieden is in de maak – richt Kunst en Landschap haar pijlen; met de special:

Van CLUSTERFUCK tot WET op DECENTRAAL BESTUUR; brengt de nieuwe wet de interbestuurlijke verhoudingen weer in BALANS?
Robert Rosendal, voor Kunst en Landschap, vanaf 7 februari 2021


Meta schittert door afwezigheid op persconferentie College van Burgemeester en Wethouders gemeente Zeewolde

Het college van Burgemeester en Wethouders Zeewolde stemde unaniem in met de bestemmingsplanprocedure voor de komst van een hyperscale datacenter naar poldergemeente Zeewolde, meldt Stadszaken op 25 november 2021, een dag na de persconferentie, waarbij duidelijk werd wat al langer werd vermoed: dat de eigenaar Meta betreft. Een woordvoerder van Meta schitterde door afwezigheid, waardoor sommige vragen van journalisten onbeantwoord bleven.

Het Stadszaken-artikel geeft de persconferentie uitstekend (beknopt) weer, maar je kunt hem hier natuurlijk ook volledig – hij beslaat zo’n drie kwartier – terugkijken.

PC Datacenter Zeewolde (persconferentie), Omroep Flevoland, 24 november 2021.

Provincie en gemeente zien ‘grote kansen‘ bij komst Meta

Huis-aan-huis-familiekrant Zeewolde Actueel zette een paar dagen later alle oneliners van het College nog maar eens goed op een rijtje. Twee keer klikken voor het best(e) (leesbare) resultaat.

Beeld: van Twitter geplukt, bewerkt RR/K&L.

Omroep Flevoland volgt ontwikkelingen hyperscale datacenter Zeewolde op de voet

Naast de Lokale Omroep Zeewolde volgt ook Omroep Flevoland het hyperscale-project op de voet met uitgebreide (video)reportages. Ik heb de video’s van beide omroepen plus aan het project gerelateerde video’s van derden (en van onszelf natuurlijk) – dat zijn er inmiddels al meer dan honderd! – in een speciale afspeellijst op het YouTubekanaal van Kunst en Landschap voor je op een rijtje gezet, in: ‘Hyperscale Datacenter Zeewolde (Trekkersveld IV)‘. Een compilatie van zo’n twee jaar reuring in de groeigemeente Zeewolde, die (in 2021) 22.879 inwoners telt.

Kijk hier alvast naar twee reportages van Omroep Flevoland over – als het aan het college ligt – de komst van Facebook-moederbedrijf Meta naar Zeewolde en de condities waaronder dat gestalte moet krijgen.

Moederbedrijf Facebook zit achter datacenter Zeewolde, Omroep Flevoland, 24 november 2021.
Over vijf jaar pas duidelijkheid over restwarmte datacenter Meta in Zeewolde, Omroep Flevoland, 26 november 2021.

‘Facebook vs. Zeewolde: hoe lokale politici moeten beslissen over een landelijke kwestie’

Sneller dan ik verwachtte kwamen NRC-journalisten Rengers en Houtekamer inderdaad met een uitgebreide reportage waarin ze het ‘naar de polder dirigeren’ van het hyperscale datacenter-Zeewolde van miljardenbedrijf Facebook hekelden. Erger: ‘een handvol lokale deeltijdpolitici moet een besluit nemen dat landelijke gevolgen heeft voor het stroomverbruik en hoogspanningsnet, daarmee nadrukkelijk verwijzend naar (gevolgen van) decentralisatie (van de ruimtelijke ordening).

Gemeenteraadslid Erik van de Beld van de ChristenUnie wil helemaal niet over het data-centrum stemmen. „Ik zit naast mijn gewone baan hier in de gemeenteraad”, zegt hij aan de telefoon. „Hoe kan ik nou in die tien uur in de week die hiervoor staat over zo’n enorm project oordelen?” Mooi artikel. Lezen!

Beeld: tegenstander komst Meta: Sipke Veenstra, ©NRC

Facebook vs. Zeewolde: hoe lokale politici moeten beslissen over een landelijke kwestie
Merijn Rengers en Carola Houtekamer, NRC, 26 november 2021

‘De Champions League komt een potje spelen tegen lokale amateurs uit de polder’

‘Datacenters misschien toch niet zo’n goed idee’

Waarom wil Nederland deze ‘energieslurpende monsteropslagruimtes’ die ons landschap ontsieren, met afmetingen tot – in dit geval – wel 250 voetbalvelden groot, in de schaarse Nederlandse ruimte zo graag hebben? Dat vragen presentatoren Peter de Bie en Mieke van der Weij aan onderzoeksjournalist Mirjam van der Puijl van het Noord-Hollands Dagblad in het radioprogramma Nieuwsweekend op 27 november 2021. Van der Puijl kreeg een inkijkje in de documenten van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (zie het artikel hieronder, red.) en reconstrueerde de komst van de big tech datacentra naar Nederland.

Datacenters misschien toch niet zo’n goed idee, Kunst en Landschap (Bron: Nieuwsweekend, 27 november 2021), 27 november 2021.

‘Lobby Microsoft en Google was misleidend. Jarenlang hengelde het Rijk naar datacentra, maar het stroomnetwerk kan ze nauwelijks aan’

Beeld: ©Haarlems Dagblad/Arend van Dam

De explosieve groei van het aantal datacentra in Nederland is de afgelopen jaren volop gestimuleerd door een actieve internationale lobby van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK), melden Mike Muller en Mirjam van der Puijl in het Haarlems Dagblad op 10 november 2021. ,,Nu de energieslurpende centra er eenmaal zijn en gewone bedrijven van het stroomnet dreigen te verstoten, krabben overheden zich achter de oren.“

Uit documenten die DTelegraaf en de Haarlemse krant na een Wob-verzoek in handen kregen, komt naar voren dat beleidsmakers zich de afgelopen jaren dikwijls baseerden op informatie van techbedrijven zelf, die door eigen ambtenaren in twijfel wordt getrokken. Ministerie-medewerkers waarschuwen intern dat het ontbreekt aan een goed doorwrochte strategie, waardoor onder andere problemen op het energienetwerk voorkomen kunnen worden.

Beeld: cover Ruimtelijke Strategie Datacenters – Routekaart 2030 voor de groei van datacenters in Nederland

Uit die vele pagina’s blijkt ook, zo schrijven Muller en Van der Puijl, dat EZK al jaren actief internationaal beleid voert om grote multinationals als Facebook en Google naar onze polders te halen. Al in 2019 stippelt EZK samen met Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK) een ’Routekaart in 10 stappen tot 2030’ uit voor de datacentra.

De Routekaart 2030 geeft aan hoe de (sterk op de Randstad leunende! – de ‘drie belangrijkste economische regio’s’ van Nederland, red.) Ruimtelijk Economische Ontwikkelstrategie (REOS) richting wil geven aan een betere ruimtelijk afstemming voor vestiging en clustering van datacenters in Nederland, inclusief de beschik-baarheid van huidige (en toekomstige) energienetwerken. Die strategie stelt onder meer:

,,Bestaande hyperscale locaties Middenmeer en Eemshaven dienen verder gefaciliteerd te worden in hun uitbreiding en opgenomen in data- energie- en warmtenetwerken.“


Uit: Ruimtelijke Strategie Datacenters – Routekaart 2030 voor de groei van datacenters in Nederland

Adjunct-hoofdredacteur Haarlems Dagblad schrijft snoeiharde column: ‘Pretpark Google’

Beeld: column GerBen van ’t Hek, Haarlems Dagblad, 10 november 2021

Dat datacentra in heel het land energie slurpen en dit problemen geeft op het stroomnet, wordt opgemerkt als ’kritische succesfactor’, staat in stukken. Hoe en door wie dat moet worden opgelost, blijft onvermeld. Uit de documenten blijkt ook dat overheden hun ’datacentrahonger’ deels baseerden op documenten die van bedrijven zelf afkomstig zijn of door een lobbyorganisatie zijn geschreven.

,,Uit honderden Wob-documenten blijkt dat het ministerie al jaren grote techbedrijven geen stobreed in de weg legt om de Nederlandse polders te annexeren met hun ‘datablokken-dozen’“, schrijft GerBen van ’t Hek, adjunct-hoofdredacteur Haarlems Dagblad, in een snoeiharde column ‘Pretpark Google’ in de gelijknamige krant. Ook hier: twee keer klikken voor het best(e) (leesbare) resultaat.

Tegenstanders datacenter willen beslismoment uitstellen

,,Alles is uit z’n balans: de grootte, de manier waarop het gegaan is – de burger is er niet in betrokken – het oppervlak dat bijna weggegeven wordt voor een sjoemelprijsje; het is gewoon niet te begrijpen.” Susan Schaap, voorzitter van de actiegroep Stichting Datatruc, is fel tegen de komst van een datacenter in Zeewolde. Samen met ondernemer Sipke Veenstra trekt ze, na (evenals Veenstra) op 2 september tijdens een raadsvergadering ingesproken te hebben, nog één keer fel van leer in aanloop naar de commissievergadering van woensdag 1 december, wanneer de standpunten voor de raadsvergadering van twee weken later (16 december 2021), nogmaals kunnen worden bepaald.

,,Als je het de burgers zou vragen… die zouden heel graag willen dat het beslismoment over de gemeenteraadsverkiezingen heen getild gaat worden, zodat we als burgers in ieder geval nog iets te vertellen hebben.”


Susan Schaap, voorzitter actiegroep Stichting Datatruc
Tegenstanders datacenter willen beslismoment uitstellen, Lokale Omroep Zeewolde, 29 november 2021.

’Ons Zeewolde: voor én door betrokken inwoners van Zeewolde’

Via via werd ik gewezen op een website van betrokken inwoners en geïnteresseerden in de ontwikkeling(en) van het datacenter in Zeewolde: ’OnsZeewolde.nl’ De Initiatiefnemers en redactie hebben als doel: het delen van ’praat & vraagstukken’. Voor én door die inwoners en geïnteresseerden. Geen nieuws- of actualiteiten-site. Dat laten ze aan de professionals over. Susan Schaap en Sipke Veenstra kom je er bijna dagelijks tegen.

’Commentaar NRC’: Besluit over komst datacentrum Zeewolde hoort niet thuis in gemeenteraad

Op 30 november 2021 is met betrekking tot (de wijze van besluitvorming over) het hyperscale datacenter Zeewolde het dagelijkse commentaar van NRC stellig. Het ’Commentaar’ van het dagblad bevat meningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groep redacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In deze commentaren laat NRC zien waar het voor staat.

Omdat niet iedereen een abonnement op deze krant heeft, neem ik dit Commentaar hieronder integraal op. Vanwege het belang van de uitspraken die erin worden gedaan, vanuit de sterk informatieve waarde die ik eraan toeken, en, niet in de laatste plaats, omdat ik het met de inhoud ervan hartsgrondig eens ben. Hear, hear!

Woensdag 1 december 2021: (online) vergadering commissie Bestuur, Ruimte en Samenleving gemeente Zeewolde over hyperscale datacenter

Het NRC-commentaar verschijnt een dag voordat op woensdag 1 december 2021 een vergadering van de commissie Bestuur, Ruimte en Samenleving van de gemeente Zeewolde plaatsvindt, waarin de stukken van Trekkersveld IV op de agenda staan. De gemeenteraad van Zeewolde neemt op donderdag 16 december een besluit over de plannen en – daarmee – over de mogelijke komst van het datacenter naar Zeewolde. Op beide dagen is er voor bewoners, bedrijven en anderszins betrokkenen een mogelijkheid om in te spreken.

De twee bijeenkomsten zijn openbaar en live te volgen via de Lokale Omroep Zeewolde. Kunst en Landschap gaat deze online bijeenkomsten uiteraard met grote belangstelling volgen. Klikken maar weer.

Beeld: Commentaal NRC, 29 november 2021. (opmaak vanwege leesbaarheid aangepast door RR/K&L)

De 19 raadsleden van Zeewolde staan voor misschien wel de belangrijkste beslissing uit hun politieke leven

Beeld: Impressie van het datacenter van Meta in Odense in Denemarken. De twee achterste hallen werden in september 2019 in gebruik genomen. Aan de derde (op de voorgrond) wordt nu gebouwd. © Meta/Facebook

Moet het grootste datacenter van Europa in de Flevopolder komen? Voor dat ingrijpende besluit staan de negentien raadsleden van Zeewolde deze maand, meldt Teake Dijkstra in De Stentor, ’s morgens vroeg op 1 december 2021. Een keuze met landelijke impact, misschien wel de belangrijkste uit hun politieke carrière. ,,Maar er is nog zoveel onduidelijk en onzeker”, zegt Erik van de Beld (ChristenUnie). ,,We lopen elke keer tien stappen achter.’’

Er wordt die avond voor het eerst in het openbaar gediscussieerd over de ambitieuze plannen van Meta. Op het toekomstige industrieterrein Trekkersveld IV moeten vijf datahallen komen van 400 meter lang, 70 meter breed en 20 meter hoog. Daarvoor is 1380 gigawattuur aan elektriciteit nodig, vergelijkbaar met de stroomconsumptie van zo’n 200.000 huishoudens.

Het besluit daarover moet ineens snel worden genomen. Al over twee weken (16 december, red.), is de bedoeling, stelt de gemeenteraad het bestemmingsplan vast. Maar kan en moet dat worden overgelaten aan een gemeente? En aan goedwillende raadsleden, in dit geval de negentien van Zeewolde?

Zijn weerstand tegen het datacenter, dat volgens de ChristenUnie niets bijdraagt aan duurzaamheid en innovatie, zegt Van de Beld, is de afgelopen weken alleen maar groter geworden.

,,We krijgen steeds weer nieuwe brokjes informatie. We hebben te weinig tijd om dat in de avonduren allemaal goed te lezen en te verwerken.’’ 


Erik van de Beld (ChristenUnie-Zeewolde)

Van de Beld’s nieuwsgierigheid naar de situatie in Odense, waar het College telkenmale als voorbeeld naar verwijst, was zo groot, dat hij besloot om zelf maar af te reizen naar Denemarken. Om daar met eigen ogen de datahallen van Meta te zien.

,,Op zo’n manier kunnen raadsleden geen besluit nemen. Ik wil geen Pieter Omtzigt of complotdenker zijn, maar ik beschouw dit wel als de grootste beslissing in mijn raadswerk. En voor mij is nog steeds veel onduidelijk. Het is een ongelijk speelveld. We zwemmen een fuik in.’’


Erik van de Beld (ChristenUnie-Zeewolde)
Beeld: ©Meta/Facebook

De 19 raadsleden van Zeewolde staan voor misschien wel de belangrijkste beslissing uit hun politieke leven
Teake Dijkstra, De Stentor, 1 december 2021

Maar liefst tien ’insprekers’ tijdens vergadering commissie Bestuur, Ruimte en Samenleving over datacenter Zeewolde

Op woensdagavond 1 december 2021 staat tijdens een commissievergadering in The Lux het Conceptraadsvoorstel Ruimtelijk kader Trekkersveld IV (ter advisering) op de agenda. Een voostel voor bestemmingsplanwijziging, nodig om de komst van het hyperscale datacenter op bedrijventerrein Trekkersveld IV mogelijk te maken. Verslaggever Koen Peeters geeft in ’Dit is Flevoland’ van Omroep Flevoland een korte voorbeschouwing.

Noodkreet LTO: zet streep door plan datacenter, Omroep Flevoland, 1 december 2021.

Protest LTO Noord en Natuurmonumenten tegen datacenter in Zeewolde: ‘Niet laten leiden door loze beloften’

Beeld: uit Twitterbericht ©Extinction Almere (@XrAlmere), 1 december 2021 (Bewerkt: RR/K&L)

De landbouwgrond bij Zeewolde mag niet worden opgeofferd voor het datacenter, vinden zowel de boerenorganisatie LTO Noord als Natuurmonumenten, meldt opnieuw Teake Dijkstra, ditmaal schrijft ze voor het AD. In brieven aan de gemeenteraad dringen beide organisaties er bij de gemeenteraad op aan het voorstel van burgemeester en wethouders af te blazen:

LTO Noord: laatste noodkreet tot bezinning en heroverweging

In zijn ‘noodkreet’ spreekt voorzitter Jaap Lodders van LTO Noord-Zuidelijk Flevoland de hoop uit dat de raadsleden ‘zich niet laten leiden door loze beloften en niet hard te maken toezeggingen, maar zich baseren op de werkelijke lokale gevolgen’.

Hij zegt zich te verbazen dat gemeenten ‘naar de pijpen dansen’ van ‘grote monopolisten’ als het Amerikaanse IT-bedrijf. Met een verwijzing naar de ontwikkelingen rond datacentra in Noord-Holland stelt hij dat dit uiteindelijk ten koste gaat van ‘juridische strubbelingen, imagoschade voor de gemeente en loze beloften’. Eerder had de landbouworganisatie al een formele zienswijze ingediend tegen het bestemmingsplan. De daarin gestelde vragen zijn volgens Lodders niet of slechts deels beantwoord. Alleen al daarom kan het bestemmingsplan volgens hem niet worden vastgesteld. 

Natuurmonumenten: ‘geef 4x maatschappelijke meerwaarde aan datacentrum Zeewolde’

Ook Natuurmonumenten meent dat er met de komst van het datacenter zoals het nu wordt voorgesteld vooral schade wordt aangericht aan het gebied.

De organisatie meent bovendien dat een dergelijke ingrijpende beslissing thuishoort bij de landelijke politiek. Als een besluit over het datacenter dan toch op het bordje van Zeewolde ligt zou de gemeente juist in moeten zetten op vier meerwaarden: voor de natuur, het landschap, het water en het klimaat. Dat stelt de natuurorganisatie in de brief aan de raad, die jij ook kunt lezen door op de illustratie hier links te klikken. Datzelfde geldt overigens ook voor de brief van de afdeling Zuidelijk Flevoland van LTO Noord hierboven.

Commissievergadering Bestuur, Ruimte en Samenleving – 1 december 2021

Maar liefst tien burgers en twee organisaties spreken in het eerste uur (van de vier!) in: de heren Veenstra, Van Klaarbergen, Oosterbos, Groen, Van den Broek, Van Stee en Houtman, Datatruc-voorzitter Susan Schaap en mevrouw Hanje steken hun mening, in sommige gevallen zichtbaar geëmotioneerd, niet onder stoelen of banken. In navolging van de insprekers is het de beurt aan de verschillende politieke partijen die in zowel de eerste als tweede termijn hun zienswijze op het raadsvoorstel geven. Je kunt beginnen met kijken vanaf de vijftiende minuut.

(Omroep Flevoland maakte gedurende deze vier uur durende vergadering puntige samenvattingen van de sprekers met korte updates. Die lees je hier.)

Commissie Bestuur, Ruimte en Samenleving – 1 december 2021, Lokale Omroep Zeewolde, 1 december 2021.

Aan het eind van de commissievergadering Bestuur, Ruimte en Samenleving moest burgemeester Gerrit Jan Gorter zijn hart even luchten. Het was wat hem betreft wel klaar met de ‘haatberichten’ richting gemeentebestuur en ambtenaren en de ‘verzinsels’ over het datacenter.

Meerderheid gemeenteraad lijkt voor komst datacentrum Meta

Wat het datacenter precies op gaat leveren voor Zeewolde is nog onzeker, stelt Teake Dijkstra de dag na de commissievergadering in De Stentor. Maar voor de meeste fracties in de gemeenteraad is dat geen aanleiding een besluit over het bestemmingsplan uit te stellen. Half december zal een meerderheid naar verwachting het licht op groen zetten voor het datacomplex.

Negen van de tien insprekers spraken hun zorgen uit over de komst van het Amerikaanse bedrijf naar hun dorp. De boosheid van enkele insprekers werd aan het slot van de discussie benoemd door Theun Schaaf van Leefbaar Zeewolde.

,,Mensen zijn boos op de gemeente over het datacenter, boos op het college, boos op de raadsleden, boos op meneer Schaaf.’’


Theun Schaaf, Leefbaar Zeewolde

Schaaf drong er op aan goed na te denken over manieren om de inwoners na het besluit duidelijk te informeren over de verdere ontwikkelingen. Voor dat besluit houdt Leefbaar Zeewolde voorlopig de lippen nog op elkaar. De grootste partij van het dorp, 5 van de 19 zetels, vindt dat er eerst meer duidelijkheid moet komen over de herkomst van de energie die het datacenter nodig heeft. Ook over de reële mogelijkheden om de restwarmte uit het complex te kunnen benutten om woningen ‘van het gas’ te halen.

Daartoe was ’s ochtends om half elf op 1 december, de dag van de commissievergadering (!), een lijvige mededeling verzonden: ‘Datacenters en de relatie met energie, inclusief warmte‘ (Persbureau Almere, 1 december 2021).

Meerderheid gemeenteraad lijkt voor komst datacentrum Meta, Omroep Flevoland, 2 december 2021.

Stentor-poll op dag na Commissie-raadsvergadering over datacenter Zeewolde

Om half twee, de nacht van 2 op 3 december, bekijk ik de resultaten van De Stentor-poll. Nadat ik de enigszins suggestieve stelling beoordeeld heb – mijn stem laat zich raden – maakte ik een screenshot van de uitslag na 18 uur. De interpretatie van de poll laat ik geheel aan jou.

Beeld: poll (eindresultaat van 2 op 3 december, gedurende 18 uur), De Stentor, 2 december 2021.

Gemeenteraadsleden prima in staat om besluit te nemen over datacenter Meta?

Gemeenteraadsleden zijn prima in staat om te besluiten over het grote datacenter van Meta in Zeewolde. Dat zegt PvdA/GroenLinks-raadslid Yvonne van Bruggen in reactie op kritiek dat lokale politici niet in staat zouden zijn om volgende maand zo’n zwaarwichtige beslissing te nemen. Het raadslid erkent dat het om een megaproject gaat. ,,Dat kan je als Zeewolde niet alleen trekken. Dus schakel je adviseurs en deskundigen in.” Dat is volgens haar ook gebeurd. ,,Die stukken liggen nu voor ter besluitvorming.”

‘Gemeenteraadsleden prima in staat om besluit te nemen over datacenter Meta’, Omroep Flevoland, 30 november 2021.

Lector ’Ondernemende Regio’ doet oproep aan lokale politiek: investeer en neem extra tijd voor maatschappelijk gedragen (integrale) oplossingen

Beeld: brief Cees-Jan Pen, lector ’De Onder-nemende Regio’, Fontys Hogescholen 

Het grootste datacentrum in Zeewolde van 166 hectare lijkt er dan toch echt te komen, schrijft lector ’De Ondernemende RegioCees Jan-Pen bij Fontys Hogescholen in zijn brief aan de raadsleden en betrokkenen van de gemeente Zeewolde. Pen was niet in de gelegenheid om op 1 december 2021 fysiek aanwezig te zijn bij de belangrijke commissievergadering over de mogelijke komst van het datacentrum van Meta. Vanuit zijn expertise – Cees-Jan Pen is overigens een deskundige die ik van harte aanbeveel bij het PvdA/GroenLinks-raadslid Yvonne van Bruggen – en zijn maatschappelijke betrokkenheid levert hij zijn input als inspreker digitaal aan.

,,Er lijkt een krappe meerderheid te zijn voor dit voorstel, maar ik hoop dat de raad zich toch nog bezint, zegt Pen in zijn ‘inspreek-brief‘. Hij doet daarin een oproep aan de lokale politiek om te investeren en extra tijd te nemen voor concrete en realistische duurzame bouw-, energie- en landschappelijk-architectonische oplossingen die maatschappelijk gedragen worden. ,,Iedereen heeft uiteindelijk meer aan een state of the art schoolvoorbeeld van een hoogwaardig duurzaam datacentrum“. Dit geldt volgens hem des te meer voor de tech-bedrijven die het betreft.

SP-afdelingen Almere, Dronten, Lelystad en Noordoostpolder tegen bouw datacenter – ze steken inwoners Zeewolde een hart onder de riem

SP-afdelingen, die van Almere, Dronten, Lelystad en Noordoostpolder, zijn tegen de bouw van het datacenter en steken de inwoners van Zeewolde een hart onder de riem. De SP hekelt het laten prevaleren, het benadrukken van economische kansen door de gemeente Zeewolde, in tegenstelling tot burgers die opkomen voor hun leefomgeving. Daar komt bij dat de afdelingen boos zijn, ernstig bezwaar maken, tegen de wijze waarop de besluitvorming plaatsvindt.

De afdelingen doen een gezamenlijke ‘dringende oproep aan de raad om de menselijke maat in het oog te houden en te kiezen vóór een gezonde en evenwichtige woon-, werk- en leefomgeving en zijn tégen de bouw van een buitenproportioneel datacenter van 166 hectare op bedrijventerrein Trekkersveld IV‘.

Beeld: ©Meta

SP Flevoland: ‘Trek stekker uit Datacenter Zeewolde’
SP Almere, Dronten, Lelystad en Noordoostpolder, 3 december 2021

‘Het Rijk regelde onder druk van het toenmalige Facebook voorrang op het stroomnet‘

Beeld: datacentrum Meta (Facebook) in Deense Odense, als voorbeeld voor dat wat in Zeewolde moet verrijzen, ©Meta.

Terwijl Flevoland al met de handen in het haar zit omdat de krapte op het energienetwerk te groot is, blijkt het kabinet vorig jaar onder aanvoering van toenmalig minister Eric Wiebes (EZK) al gegarandeerd te hebben dat Facebook voor het nieuw te bouwen datacentrum voorrang krijgt bij aansluiting op het netwerk in Zeewolde. Dat deed het ondanks grote bezwaren van de ambtelijke top. Dat blijkt uit stukken die de overheid op 3 december 2021 openbaar heeft gemaakt.

,,Ondanks grote bezwaren van zijn eigen ambtenaren en staatssecretaris, regelde Wiebes de aansluiting voor Facebook. Daarbij werden alle reguliere procedures voor grootgebruikers van elektriciteit aan de kant geschoven.“


Merijn Rengers en Carola Houtekamer, in NRC, 3 december 2021
Datacenter kreeg voorrang op het overbelaste stroomnet, Omroep Flevoland, 3 december 2021.

In een advies aan toenmalig minister Wiebes van 13 augustus 2020 betwijfelen top-ambtenaren van zijn departement of het wenselijk is voor het Rijk om mee te werken aan de vestiging van „een gigantisch datacenter” in Zeewolde waar Facebook haar data „uit heel Europa (en ook verder)” wil opslaan. Dat is niet in lijn met het „bestaande en voorgenomen beleid dat grote hyperscale datacentra aan de randen van Nederland” gevestigd moeten worden. Bovendien „is de economische meerwaarde relatief beperkt”, omdat er maar weinig mensen in datacentra werken, en omdat die doorgaans door buitenlandse aannemers worden gebouwd. De plannen voor nieuwe grote datacentra zoals die van Facebook schuren volgens de topambtenaren met het „ruimtelijk rijksbeleid”.

Opnieuw opgetekend door Merijn Rengers en Carola Houtekamer in NRC op 3 december 2021. Ik hoop dat dit artikel (plus de Wob-stukken) tijdig onder ogen komt van de gemeenteraads-leden van Zeewolde, zodat ze met ‘de kennis van nu‘ hun standpunten optimaal kunnen heroverwegen – op 16 december tot een doordacht besluit kunnen komen.

Beeld: ©Meta

Het Rijk regelde onder druk van Facebook voorrang op het stroomnet
Merijn Rengers en Carola Houtekamer, NRC, 3 december 2021

‘De onbetrouwbare overheid‘

Wisselende reacties raadsleden op nieuws dat Meta voorrang kreeg

Gemeenteraadsleden in Zeewolde reageren wisselend op het nieuws dat het ministerie van Economische Zaken zich actief heeft ingezet om het geplande datacenter van Meta met voorrang op het stroomnet te krijgen, aldus Omroep Flevoland op 4 december 2021.

Beeld: met stroomonderstation

Om de bouw van het datacenter mogelijk te maken is een constructie bedacht waarbij Meta eerder op het stroomnet aangesloten kan worden. Daarvoor laat het bedrijf op eigen kosten een extra stroom-onderstation bouwen. Dit is een constructie die volgens netbeheerder TenneT nog niet eerder is voorgekomen en waarvan het bedrijf geen voorstander is. De illustratie links is clickable.

,,Dit soort afspraken draagt niet bij aan het draagvlak onder burgers. Het is hoog tijd dat het Rijk met beleid komt waarin duidelijk wordt gemaakt waar nu precies de prioriteiten liggen op het gebied van energiegebruik en energievoorziening.“


Eefje van Gorp, woordvoerder TenneT
Wisselende reacties raadsleden op nieuws dat Meta-datacenter voorrang kreeg, Omroep Flevoland, 4 december 2021.

‘Kritiek op Facebook voor bouwen elektriciteitsstation in Zeewolde: kunnen rijken nu voorrang op net kopen?‘

Beeld: bovenaanzichtje ©Meta

Netbeheerder Tennet vindt het onwenselijk dat Facebook (Meta) voor het datacenter in Zeewolde een eigen elektriciteitsstation gaat bouwen. De beheerder vreest dat meer ‘rijke’ bedrijven een soortgelijk voorstel gaan doen en op die manier voorrang krijgen op het netwerk. ,,We houden liever zelf zicht op de kwaliteit van ons elektriciteitsnetwerk”, zegt Jorrit de Jong (Tennet) tegen verslaggever AD Arjen ten Cate op 6 december, niet in de laatste plaats om machtsverschuiving en precedentwerking te voorkomen.

,,Natuurlijk moet het onderstati­on van Facebook aan allerlei specifica­ties voldoen. Maar wij zien het liefst dat al die stations dezelfde standaar­den hebben.“


Jorrit de Jong, medewerker Tennet

De gesprekken tussen Tennet en Facebook verliepen stroef, zegt De Jong. Naast, dat rijke bedrijven min of meer voorrang op het netwerk kunnen kopen, terwijl anderen geduld moeten opbrengen, wat het draagvlak kan aantasten, benoemt hij een personeelsprobleem: Facebook moet partijen inschakelen die een dergelijk station kunnen bouwen. Mogelijk zijn dat partijen die ook voor Tennet werken, wat dan onvermijdelijk tot vertraging voor projecten van Tennet zal leiden.

Provincies en gemeenten gaan uiteindelijk over de vraag waar datacenters kunnen worden gebouwd. Het Rijk gaat over het elektriciteitsnetwerk en in Zeewolde ook over een deel van de grond die Facebook wil kopen. Facebook (Meta) reageerde niet op vragen van Ten Cate. Wel liet de multinational los ‘een goede buur’ te willen zijn in Zeewolde:

,,Hoewel we niet namens Tennet kunnen spreken, weten we dat de EU particuliere bedrijven toestaat openbare infrastructuur te bouwen (zoals een nieuw onderstation) en deze te schenken voor openbaar gebruik.”


Janneke Versteeg (namens Meta)
Beeld: ©Meta

Kritiek op Facebook voor bouwen elektriciteitsstation in Zeewolde: kunnen rijken nu voorrang op net kopen?
Arjen ten Cate, AD, 6 december 2021

Gemeente Zeewolde en provincie Flevoland lobbyden bij minister voor steun voor datacenter

De gemeente Zeewolde en provincie Flevoland hebben er bij toenmalig minister Eric Wiebes (EZK) op aangedrongen dat hij zijn steun zou uitspreken voor de komst van het grote datacenter van Meta in Zeewolde, meldt Omroep Flevoland op 6 december 2021. Het zijn de gemeente en provincie die uiteindelijk moeten beslissen over de komst van het complex van de Facebook-eigenaar, maar zonder steun van het Rijk zouden de plannen op voorhand al onhaalbaar zijn.

Gemeente en provincie lobbyden bij minister voor steun voor datacenter, Omroep Flevoland, 6 december 2021.

Demissionair minister Blok: ‘Facebook kreeg geen voorrang op stroomnet’

Het datacenter van Meta in Zeewolde kreeg geen voorrang op het stroomnet. Dat zei demissionair minister Stef Blok van Economische Zaken en Klimaat dinsdagmiddag 7 december 2021 tijdens het – in de volksmond – ‘vragenuurtje‘ in de Tweede Kamer.

De vergaderweek in de Tweede Kamer begint elke week op dinsdag om 14.00 uur met dit vragenuur. Het vragenuur is, evenals andere debatten, live te volgen op de Tweede Kamer-website en via de app Debat Direct. Wil je de (ongecorrigeerde) tekst, een neerslag van het vragenuur, nog eens nalezen? Dat kan hier.

‘Vragenuur’ Tweede Kamer over hyperscale datacenter Zeewolde (7-12-’21), Kunst en Landschap (Bron: Tweedekamer-streams), 8 december 2021.

Volgens Blok kreeg voormalig minister Eric Wiebes het verzoek voor een aftakking van het stroomnet. Dat is iets anders dan voorrang krijgen op een aansluiting, zei de (demissionair) minister. Hij laat verder weten dat het in Nederland een plicht is om bedrijven aan te sluiten op het stroomnet en dat dit ook bij Facebook/Meta zou gebeuren. Andere bedrijven worden hierdoor volgens hem niet benadeeld, daarmee de argumenten van TenneT (hierboven) volstrekt negerend. Ik wacht de reacties van de andere Kamerleden af.

Demissionair minister Blok: ‘Facebook kreeg geen voorrang op stroomnet’, Omroep Flevoland, 7 december 2021.

VPRO Tegenlicht: ‘Kijken naar de rijken‘

Niet praktiserend, wel opgeleid tot leraar-maatschappijleer, getraind om jong volwassenen bewust te maken van hun positie en rol in de samenleving, beleef ik er genoegen aan om de kennis en kunde ook af en toe ‘los te laten‘ op volwassenen. Dat doe ik bij deze. Kijk hieronder naar een korte samenvatting van de VPRO Tegenlicht-uitzending van 12 april 2020: ‘Kijken naar de rijken‘:

,,Onze samenlevingen worden opgelicht”, zegt de Amerikaanse schrijver en politiek analist Anand Giridharadas. ,,Door ondernemers die de taal kapen van revolutie en solidariteit, om solidariteit te ondermijnen. Mark Zuckerberg (de narcistische CEO van Facebook/Meta, red.) praat eindeloos over gemeenschap. Gemeenschap, gemeenschap, gemeenschap. Weet je wat echt een goede gemeenschap is?… Democratie!”

Beeld: Hoe de superrijken onze samenlevingen oplichten, VPRO Tegenlicht, 5 oktober 2021.


De volledige versie van deze VPRO Tegenlicht-uitzending kijk je hier:

Beeld: screenshot RR/K&L

Kijken naar de rijken
VPRO Tegenlicht, 12 april 2020

Hyperscales zetten de Nederlandse klimaatdoelen onder druk en kunnen niet meer op onvoorwaardelijke steun rekenen

Internationale techgiganten zien in Nederland een aantrekkelijke locatie voor gigantische datacenters. Maar de hyperscales zetten de Nederlandse klimaatdoelen onder druk en kunnen niet meer op onvoorwaardelijke steun rekenen, meldt Jeroen Kraak op 6 december 2021 op de website van NU.nl. Met name vanwege het grote energieverbruik van de datacenters leidt dit – ‘slimme‘ constructies om dat te verhullen ten spijt, red. – naast felle kritiek van omwonenden ook tot serieuze vragen bij (betrokken, hoge) ambtenaren, de wetenschap en vanuit de landelijke politiek.

,,We hebben al heel veel moeite om de huidige stroomvraag te vergroenen.”


Machiel Mulder, hoogleraar energie-economie, Rijksuniversiteit Groningen

In Den Haag klinkt daarom een steeds luidere roep om een landelijke datacenterstrategie. ,,We moeten nadenken over hoeveel extra energievraag we eigenlijk willen spenderen aan datacenters”, zegt PvdA-Kamerlid Joris Thijssen.

,,We willen niet het afvoerputje van Europa worden, dat die dingen hier maar worden neergeplempt.”


Joris Thijssen, PvdA-Kamerlid

‘De roep om transparantie en eerlijke afwegingen wordt steeds luider!‘, zo luidt een deel van de ‘kop‘ van deze datacenter-special van Kunst en Landschap. Mooi dat ie nu ook daadwerkelijk gehoor krijgt. Verslaggever Jeroen Kraak durft het zelfs aan om in onderstaand artikel te besluiten met de slotzin: ,,Een vrolijke foto met de minister in Zeewolde lijkt dit keer wel uitgesloten.“

Beeld: ©NU.nl

Nederland krijgt meer gigadatacenters, maar ze zijn steeds minder geliefd
Jeroen Kraan, NU.nl, 6 december 2021

‘Rijksoverheid moet meer regie nemen bij datacenters’

De Rijksoverheid hoort aan tafel te zitten bij de onderhandelingen met Meta en moet in ‘de zaak‘ Zeewolde (veel) meer initiatief nemen. Om meer dan een reden. Dat vindt bestuurs-deskundige John Bijl, directeur en begeleider-coach van burgemeesters, raden en Staten bij het Periklesinstituut. Het instituut begeleidt gemeenteraden in het effectiever maken van het debat en de politieke besluitvorming, traint fracties en individuele politici en coacht wethouders, gedeputeerden en andere politiek bestuurders.

Omdat de gemeenteraad van Zeewolde op 16 december gaat stemmen over de komst van het Meta-datacenter naar het dorp, besluit Omroep Flevoland haar oor bij John Bijl te luister te leggen. Wat kunnen de gemeenteraadsleden doen om zich goed voor te bereiden? Bijl: ,,Tijd nemen, en je goed laten adviseren.“

,,Het is eigenlijk heel raar, dat in ons systeem de gemeente Zeewolde hier alleen in staat, want – zeker met zo’n datacenter zoals Meta – heeft het natuurlijk repercussies voor het hele land.“


John Bijl, bestuursdeskundige Periklesinstituut
‘Rijksoverheid moet meer regie nemen bij datacenter’, Omroep Flevoland, 7 december 2021.

Landelijke coördinatie moet gaan zorgen voor een meer toekomstbestendige datacenterbranche

De tijd dringt. Terwijl het college van Burgemeester en Wethouders van Zeewolde en de provincie Flevoland hun handtekening al onder de anterieure overeenkomst gezet hebben, wil Meta dat op 9 december doen. Formeel is de deal op 7 december dus nog niet rond, zou je kunnen zeggen. In die zin komt de oproep tot meer bemoeienis van de Rijksoverheid van John Bijl net voor de champagnefles voor het datacentrum en de onderwijscampus ontkurkt kan gaan worden.

Blijft de vraag waarom het (demissionaire) kabinet de zaak zo op zijn beloop heeft gelaten. Zijn het de coronaperikelen, of gaat er meer schuil achter haar terughoudendheid? De kwestie ligt immers al veel langer op hun bordje: de vriendjespolitiek-zaak van Nieuwsuur met betrekking tot Google-Groningen, de Microsoft-soap in de Wieringermeerpolder en de brandbrief van de Dutch Datacenter Association van 27 oktober 2021, waarin de databranche waarschuwt voor het vastlopen van de digitale economie zonder landelijke coördinatie. Mogelijke interventies van TenneT en het wegmoffelen van de schunnige ondemocratische praktijken in het algemeen – de hele zaak rammelt en stinkt immers dat het een lieve lust is – laat ik in dit verband buiten beschouwing.

Last but not least, het kabinet werd – naast de energievraagkwestie – geattendeerd op nog een ander klimaatvraagstuk: waar en hoe gaan we bouwen in Nederland met het klimaat van de toekomst? Deltacommissaris Peter Glas publiceerde gisteren, op 6 december 2021, het tweede briefadvies over (woning)bouw en klimaatadaptatie, waarin hij constateert ‘dat er bij de (woning)bouwopgave onvoldoende rekening wordt gehouden met de langetermijngevolgen van klimaatverandering en met de eisen die water en bodem stellen‘. Tijd voor actie, lijkt me.

Roep om nationale datacenterstrategie zwelt aan vanwege ‘Zeewolde’

Een meerderheid van de Tweede Kamer wil landelijke regie over de bouw van datacenters in Nederland, meldt de NOS ’s avonds (ook in het Achtuur-journaal) op 7 december 2021. Het datacentrum in Zeewolde gebruikt straks heel veel energie en heeft alleen al om die reden invloed op de regionale klimaatdoelen, geformuleerd in de zogenoemde RES’en (de afkorting RES staat voor ‘Regionale Energiestrategie’, red.) Het datacentrum komt bovendien op vruchtbare landbouwgrond te staan.

Chagrijn is er bij sommige Kamerleden ook omdat vanwege de publicaties in NRC en Telegraaf, waaruit bleek dat ministeries betrokken waren bij het binnenhalen van het datacentrum. Dit beschouwen ze als een extra reden om het debat erover in de Kamer te voeren, en niet enkel in de gemeenteraad.

Discussie over bouw (hyperscale) datacenters in Nederland is opgelaaid: ‘Nederland is te klein voor grote datacenters!‘

De discussie over de bouw van het hyperscale datacenter in Zeewolde, de mogelijke komst van het grootste datacentra van Europa tot nu toe, is opgelaaid. Ook burgers praten (eindelijk) mee. Op 8 december 2021 praat Ghislaine Plag in het NPO1-radioprogramma ‘Spraakmakers‘ (Standpunt.nl) over de stelling: ‘Nederland is te klein voor grote datacenters!

Moeten we wel meer datacenters willen in Nederland? Ze gebruiken veel energie en hebben daarmee invloed op de regionale klimaatdoelen. Ook neemt een centrum veel grond-oppervlak in; kunnen we daar niet beter huizen bouwen? Of zijn datacenters belangrijk voor Nederland en moeten we Europese koploper in de digitale economie worden?

Nederland is te klein voor grote datacenters!, Kunst en Landschap (Bron: Spraakmakers (Standpunt.nl)), 8 december 2021.

Statenleden provincie Flevoland roeren zich en vragen debat aan

In het provinciehuis in Lelystad wordt op woensdag 8 december gedebatteerd (interpellatiedebat) over het datacenter dat Meta wil bouwen op bedrijventerrein Trekkersveld in Zeewolde. Het debat is onder andere aangevraagd door Statenlid Gert Jan Ransijn van de in maart 2021 opgerichte conservatief-liberale partij JA21. Hoewel het aan de gemeenteraad van Zeewolde is om daar een besluit over te nemen, wil Ransijn toch dat Provinciale Staten er ook nauw bij betrokken worden.

De fractievoorzitter van JA21 stoort zich aan het wollig taalgebruik en de abstracte termen die de betrokken bestuurders gebruiken om de voor- en nadelen van het datacenter te benoemen. ‘Leugentaal’ noemt hij dat. Hij wil dat de gedeputeerde concreet wordt over onder andere de grondtransacties. Met die concrete informatie wil hij kunnen toetsen of het proces rond de mogelijke komst van Meta ‘wel snor zit’, wel goed en zorgvuldig is verlopen.

Statenleden in debat over datacenter Meta, Omroep Flevoland, 8 december 2021.

Statenbrede ‘motie van treurnis‘ tegen Gedeputeerde Staten over datacenter

Gedeputeerde Staten hadden de Statenleden veel beter moeten informeren over het datacenter in Zeewolde. Die boodschap uitten Provinciale Staten woensdag 8 december 2021 tijdens een zeer kritisch debat met het dagelijks bestuur van de provincie. Omdat de betrokken gedeputeerden weinig berouw toonden, werd er na een discussie van zes uur een ’motie van treurnis’ tegen het gehele college van GS ingediend. Die motie werd unaniem aangenomen.

De Staten waren uiterst verontwaardigd over de gebrekkige informatievoorziening. Wat vooral stak was de positieve brief van GS over het datacenter aan het Rijk. Hierin werd het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) gevraagd om de komst van het bedrijf mogelijk te maken. Deze brief werd zonder medeweten van Provinciale Staten verstuurd en dat had volgens de fracties nooit gemogen.

Gedeputeerde Appelman moet nu binnen drie maanden een feitenrelaas opstellen waarin de partijen kunnen lezen wat er met wie is afgesproken als het gaat om het datacenter. In dat stuk moet ook staan welke opstelling Gedeputeerde Staten daarbij hebben ingenomen en welke rol de provincie in de toekomst nog kan spelen.

Statenbrede motie van treurnis tegen GS over datacenter, Omroep Flevoland, 9 december 2021.

‘Ruzie over verkoop akkers Flevoland aan Facebook’

Ruzie in de tent? Het lijkt erop dat het een aantal partijen in de Zeewoldse gemeenteraad makkelijker wordt gemaakt voor het uitbrengen van hun stem om al of niet steun te verlenen aan het Collegevoorstel dat de komst van het datacenter van Meta mogelijk moet maken.

Het Rijksvastgoedbedrijf ligt namelijk dwars bij de plannen van Facebook om in Zeewolde op landbouwgrond van het Rijk een van de grootste datacentra van Europa te bouwen. De grond-en vastgoedbeheerder van de overheid wil zo’n tachtig hectare boerenland in Zeewolde – de eerder gememoreerde 84 hectare boerenland waarvoor het RVB advies inwon bij het College van Rijksadviseurs – voorlopig niet aan Facebook verkopen. Het RVB heeft kennelijk al voordat de energieslurpende doos er staat ‘geleerd‘.

Het Rijksvastgoedbedrijf eist dan ook dat Facebook en de gemeente Zeewolde nieuwe plannen over het benutten van restwarmte en duurzaamheid opstellen, voordat het een beslissing neemt over de verkoop van de grond. Opnieuw een bericht van doorzetters Merijn Rengers en Carola Houtekamer:

Beeld: ©Eric Brinkhorst

Ruzie over verkoop akkers Flevoland aan Facebook
Merijn Rengers en Carola Houtekamer, NRC, 8 december 2021

’Land van Ons’ komt met alternatief voor megadatacenter Meta in Zeewolde

Een recent arrest van de Hoge Raad, zo stellen de twee NRC-onderzoeksjournalisten in bovenstaand artikel, schrijft voor dat overheden niet meer onderhands grond mogen verkopen aan één partij. Ze moeten kijken of er ook andere gegadigden zijn. Dit geldt volgens hen dus ook voor Facebook in Zeewolde.

Beeld: screenshot (2020) RR/K&L

,,Hier meldt zich zo’n gegadigde“, tweet Carola Houtekamer op haar persoonlijke Twitteraccount op 9 december 2021. De link in haar tweet verwijst naar een alternatieve koper voor de grond waar megadatacenter Meta haar zinnen op gezet heeft: het sympathieke ‘Land van Ons‘.

.

Naar aanleiding van de berichtgeving over een grootschalig datacenter voor Facebook hebben we als bestuur gemeend dat Land van Ons niet langer passief kan toekijken, zegt oprichter van de burgercoöperatie Franke Remerie. Het wil de gemeente een alternatief bieden:

,,Waar de politiek niet bij machte is om iets te doen, moeten we als burgers zelf het voortouw nemen en dit niet zomaar laten gebeuren. We bieden de gemeente Zeewolde een alternatief en stellen voor dat Land van Ons het betreffende land koopt.“


Franke Remerie, oprichter Land van Ons

Opzienbarend? Zeker, maar een noodzakelijk alternatief, zo stelt Remerie, want ‘waar alle routes om dit project te stoppen lijken te falen, heeft onze coöperatie een krachtig middel. Het middel waarvoor we opgericht zijn: we kopen land op ten behoeve van natuurinclusieve landbouw‘. Land van ons realiseert zich dat het met de crowdfund-actie een grote broek aantrekt, het gaat immers om een forse investering, maar denkt ‘dat er voldoende maatschappelijk draagvlak is om met elkaar dit alternatief mogelijk te maken‘.

Sterker, blijkens hun brief aan de gemeente Zeewolde, ‘het is een andere manier van “Zeewolde op de kaart zetten”. Een manier waarmee u echt een visie kan laten zien op de toekomst van ons land en een voorbeeldrol kunt vervullen‘, aldus Franke Remerie.

Burgercoöperatie wil ‘datacentergrond’ kopen voor duurzame landbouw, Omroep Flevoland, 9 december 2021.

Kunst en Landschap volgt het burgerinitiatief Land van Ons al vanaf de oprichting in 2020 en heeft natuurlijk haar eigen metertjes aangekocht om (ook) bij te dragen aan herstel van het Nederlandse landschap, natuur en biodiversiteit. Ik koop er in het kader van deze prachtige actie gewoon nog een paar vierkante meters bij. Ik hoop jij ook.

Hieronder de introductievideo van Land van Ons (uit 2020), die je uiteraard ook kunt bekijken via de Kunst en Landschap-special over natuur- en landschapsinclusieve kringloopland-bouw.

Land van Ons biodiversiteit, Land van Ons, 7 februari 2020.

’Regering moet bouw van datacenter in Zeewolde volgens coalitiepartij ChristenUnie blokkeren’

Beeld: motie Grinwis, screenshot RR/K&L

De ChristenUnie in de Tweede Kamer wil dat het kabinet de bouw van het hyperscale datacenter in Zeewolde voorlopig tegenhoudt. Kamerlid Pieter Grinwis heeft een motie ingediend waarin het kabinet wordt gevraagd de rijksgrond in Zeewolde op dit moment niet te verkopen voor het datacenter. Dat meldt Teake Dijkstra in De Stentor op 9 december 2021, de ‘champagnedag‘, zeg maar. Grinwis wijst op het energieverbruik en de ‘enorme impact’, lokaal qua ruimtegebruik en regionaal en landelijk qua stroomgebruik..

,,Wat mij betreft maken we een pas op de plaats en werken we eerst aan een nationale visie op deze ontwikkeling’’


Pieter Grinwis, Tweede Kamerlid ChristenUnie
Beeld: indeling 166 ha Rijksvastgoed-bedrijf – Gemeente Zeewolde/Meta, ©Omroep Zeewolde

In Zeewolde is ongeveer de helft van de 166 hectare waar Meta/Facebook het datacenter wil vestigen op dit moment in bezit van het Rijksvastgoed-bedrijf, schrijft Dijkstra. De landbouwgrond wordt nu nog verpacht aan agrariërs. De andere helft is in het voorjaar in alle stilte al via de gemeente in eigendom gekomen van Polder Networks, de schimmige tussenpersoon van de toen nog geheim gehouden datagigant.
.

In de motie voert Grinwis aan dat het bij de grond van het Rijksvastgoedbedrijf gaat om ‘kwalitatief hoogwaardige landbouwgrond‘ en dat de verkoop ervan voor een datacenter ingaat tegen het huidige beleid van het Rijksvastgoedbedrijf.

Zolang er geen landelijke visie en geen afwegingskader is opgesteld voor de vestiging van hyperscale datacenters zou de grond volgens hem sowieso niet moeten worden verkocht voor dat doel, staat in de motie. Ook niet in Zeewolde. De ChristenUnie gaat nu op zoek naar steun voor de motie, waar op dinsdag 14 december over wordt gestemd. 

‘Een ‘JA’ van de gemeenteraad betekent niet automatisch dat het datacenter er komt’

De ‘grondpolitieke strijd‘ is uiteraard op de burelen van – voor de datacenterkwestie immer attente – Omroep Flevoland beland. Vanaf hier: chapeau voor het bij de zaak betrokken redactieteam! Keep up the good work. Een ‘JA’ van de gemeenteraad op 16 december aanstaande betekent niet automatisch dat het datacenter er komt, melden de omroepmedewerkers op 9 december 2021.

Uitleg daarover vindt je op hun website. In de studio vraagt presentator Marco Verhagen aan verslaggever Koen Peeters wat de drempels voor de komst van het datacenter zijn.

Een ‘JA’ van de gemeenteraad betekent niet automatisch dat datacenter er komt, Omroep Flevoland, 9 december 2021.

Twee petities tegen bouw datacenter Zeewolde!’

Donderdag de negende december is een enerverend dagje, ongetwijfeld ook voor de gemeenteraadsleden van Zeewolde, die na de lange zit van het interpellatiedebat de dag ervoor in het provinciehuis in Lelystad, ook deze dag weer een stortvloed aan informatie op zich af zien komen. Het is precies een week voordat ze hun eindoordeel over de bestem-mingsplanwijziging voor het datacenter moeten vellen. Ga d’r maar aanstaan, de impact zal groot zijn.

Beeld: uit tweet Maria Smit (Twitter: @Marie1902), 9 december 2021.

Om hen over de streep te trekken tegen te stemmen, heeft ‘Susan S.’ – wie achter deze naam schuilgaat laat zich raden – een burgerpetitie aangemaakt bij Avaaz.org, ‘een online campagnenetwerk dat de stem van gewone mensen laat doorklinken in wereldwijde besluitvorming’. De boodschap is helder: ‘Stop NU de bouw van datacenter Zeewolde!’.

Ook het eerder al protesterende Extinction Rebellion Almere (@XrAlmere) meldt zich in de strijd door burgers op te roepen de bouw van het datacenter in Zeewolde te blokkeren en hun petitie te ondertekenen.

Aan jou om (ook) je stem te laten horen door met je stem voor het datacenter te gaan liggen. Delen (ook via de socials) wordt op prijs gesteld. Susan S. hoopt in ieder geval voor de zestiende december op 5.000 ondertekenaars, XR-Almere neemt vooralsnog genoegen met de helft van de ‘blokkeerders’.

NOS op 3 tech-podcast zet onrust in Zeewolde om datacenter op een rijtje

De onrust om en weerstand tegen het datacentrum in Zeewolde begint toe te nemen. Ik kan me voorstellen dat, nu je hier bent beland, het je aardig begint te duizelen met termen als hyperscale, restwarmte, een open of gesloten waterkoelsysteem, grijze en groene energie, stroomonderstation, inter- en hyperconnectiviteits-hub en wat dies meer zij.

Bij ‘NOS op 3‘ – hun video’s op YouTube kan ik je zeer aanbevelen – zijn ze erg goed om in begrijpelijke taal (en beeld dus) lastige, ingewikkelde zaken uit te leggen. Zo ook het eerste deel van de tech-podcast ‘Onrust in Zeewolde om datacenter‘. Presentator Jonna ter Veer spreekt in – nogmaals: alleen het eerste deel; Google’s-top-10 kun je in dit verband negeren – onderstaande podcast met tech-redacteur Nando Kasteleijn, die een resumé geeft van de verwikkelingen rond het datacentrum in Zeewolde en de onrust die daaromtrent ontstaan is – tot en met 9 december 2021.

‘Wethouder boos over bemoeienis met datacenter Zeewolde: ‘Tweede Kamer heeft boter op het hoofd’‘

Egge Jan de Jonge, wethouder en projectleider datacentrum gemeente Zeewolde, © Bram van de Biezen.

Na alle perikelen op de negende december – de Grinwis-motie over Rijksgrond, 25 Kamer-vragen namens de PvdA en GroenLinks en twee op handen zijnde petities – vraagt Teake Dijkstra Egge Jan de Jonge, wethouder (CDA) en projectleider van het datacentrum in de gemeente Zeewolde, voor De Stentor om een reactie.

De Jonge vindt dat de Tweede Kamer nu niet ineens het datacenter in Zeewolde af moet remmen om eerst een landelijke visie op te stellen. ,,Wie dat voorstelt heeft toch wel wat boter op het hoofd.” Hij stelt zich daarbij op een formeel standpunt:

,,Op dit moment is het aan onze gemeenteraad om daar een besluit over te nemen. Den Haag heeft het beleid zelf zo vastgesteld.’’


Egge Jan de Jonge, wethouder (CDA) gemeente Zeewolde
Beeld: 25 Kamervragen PvdA/GroenLinks (clickable, RR/K&L)

Op 9 december 2021 stellen de leden Gijs van Dijk, Henk Nijboer, Joris Thijssen (allen PvdA) en Suzanne Kröger (GroenLinks) 25 Kamervragen aan de ministers van Economische Zaken en Klimaat en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de ‘De rode loper voor datacenter Zeewolde‘, waarmee gedoeld wordt op het Telegraaf-artikel ‘Rodeloper voor datacenter Facebook, Zeewolde wuift groene bezwaren weg‘ van Mike Muller en Edwin Timmer, van 24 november 2021.

Ook het NRC-artikel van Merijn Rengers en Carola Houtekamer van 3 december vormde aanleiding voor het stellen van de Kamervragen: ‘Het Rijk regelde onder druk van Facebook voorrang op het stroomnet‘.

Naast deze vragen vanuit de landelijke politiek heeft ook het CDA Almere een aantal vragen voor het College van B&W van Zeewolde: CDA Almere vraagt zich af welke gevolgen ‘Zeewolde‘ voorziet voor de energie-infrastructuur en waterhuishouding van Almere. Ook is men bezorgd of de komst van het Zeewoldse datacenter betrokken wordt bij het onderzoek naar de hyperconnectivity-hub die in Almere gepland staat.

Projectleider Egge Jan de Jonge gaat dus een paar dagen voor de belangrijke vergadering van 16 december (die een uur eerder aanvangt dan gepland) met aardig wat huiswerk het weekend in.

Groninger politici reflecteren op zeven jaar Google

Zeven jaar geleden stonden Groninger politici (voor het eerst in Nederland) voor de keuze een hyperscale datacenter te laten verrijzen binnen de grenzen van de toenmalige gemeente Eemsmond, dat na de herindeling opging in de gemeente Het Hogeland. Omroep Flevoland toog naar het Noorden en sprak met oud-wethouder Harrie Sienot (CDA) en Linda Visser, oud-fractievoorzitter SP-Eemsmond. Ze kijken terug op de gang van zaken rond (de beloofde) werkgelegenheid, duurzaamheid, het besluitvormingsproces en het democratische gehalte daarvan.

Sienot kijkt er tevreden op terug, Visser daarentegen is kritisch op de gang van zaken. Volgens haar is een gemeente helemaal niet opgewassen tegen een groot bedrijf zoals Google. ,,De raad al helemaal niet, dat is een lekenbestuur”, zegt het oud-raadslid, die daarmee nadrukkelijk een waarschuwing uitspreekt richting de gemeenteraadsleden van Zeewolde.

Groningse politici kijken wisselend terug op komst datacenter, Omroep Flevoland, 10 december 2021.

Grootste raadspartij, Leefbaar Zeewolde, zegt nee tegen komst datacenter

Beeld: RR/K&L

Leefbaar Zeewolde keert zich tegen de komst van het grote Meta-datacenter in Zeewolde. De grootste partij in de raad vindt dat er te veel onzekerheden kleven aan het project. Dat zegt fractievoorzitter Ben Sonneveld in het tv-programma ‘Over Flevoland Gesproken‘ van Omroep Flevoland. Voor Zeewolde Actueel lichtte hij het standpunt namens de fractie toe.
.

Leefbaar Zeewolde vreest op basis van de informatie die hen ter beschikking is gesteld dat er erg veel windmolens nodig zullen zijn – en dat die dus ergens in de gemeente een plek moeten krijgen – om de benodigde groene stroom op te wekken, om te kunnen voldoen aan het enorme energieverbruik van het datacenter.

Ook heeft Sonneveld twijfels over de belofte dat de restwarmte die vrijkomt in het datacenter zal worden gebruikt om woonwijken te verwarmen, zo meldt Omroep Flevoland op 10 december 2021: “Dat zit vol met onzekerheden.” Verder vindt zijn partij dat de informatievoorziening over het project – op basis van een enquête bleek dat 70 procent van de bevolking van Zeewolde deze matig, slecht tot zeer slecht vond – ver ondermaats is. Leefbaar Zeewolde is na de ChristenUnie de tweede collegepartij die het datacenter afwijst.

Grootste raadspartij zegt nee tegen komst datacenter, Omroep Flevoland, 10 december 2021.

Gemeente Zeewolde maakt afspraken met Meta bekend

Na alle consternatie van de week ervoor maakt het trio B&W-Zeewolde, de provincie Flevoland en Polder Networks (Meta) op 10 december 2021 de Samenvatting Anterieure Overeenkomst openbaar. De drie-partijen-overeenkomst is een juridisch document waarin de gemeente, provincie en Polder Networks wettelijke en bovenwettelijke afspraken met elkaar maken. Deze gaan onder andere over de restwarmte en investeringen in de lokale en regionale economie.

‘Datacentrum levert 20 jaar gratis restwarmte’ kopt Omroep Flevoland op 10 december 2021. Het twintig jaar gratis beschikbaar stellen van restwarmte door Meta krijgt een prominente plek. De financiële uitwerking van de diverse gemaakte afspraken blijft, ‘mede in verband met nog te volgen aanbestedingen voor bijvoorbeeld infrastructurele werken’, geheim.

De voorname propositie ’twintig jaar gratis restwarmte’ staat diezelfde dag ook centraal in het artikel van Nicolai Lensen en Teake Dijkstra in De Stentor: ‘Datagigant Meta levert 20 jaar gratis (rest)warmte aan woningen als het mag bouwen bij Zeewolde‘. Je zou het een vorm van framing kunnen noemen: Facebook biedt iets aan als een cadeautje, waarbij ze donders goed weten dat ze er (júist) toch van af moeten. Het liefst tegen zo laag mogelijke kosten, uiteraard. Decentralisatie, pff.

Grootste raadspartij zegt ‘nee’ tegen komst datacenter, Omroep Flevoland, 10 december 2021.

Energiedeskundige: ‘belofte gratis restwarmte datacenter is onzin’

Het is dus onzin om gratis restwarmte van een datacenter te beloven. Dat zegt ook energiedeskundige Stefan Mol uit Almere tegen Omroep Flevoland op 14 december 2021.

,,Het is gewoon heel vreemd om te doen alsof je iemand een cadeautje geeft terwijl je zelf ergens vanaf moet.

Stefan Mol, energiedeskundige
Energiedeskundige: ‘belofte gratis restwarmte datacenter is onzin’, Omroep Flevoland, 14 december 2021.

‘‘Groene’ restwarmte datacenters is vooral kille PR’

Het magische woord in de datasector: restwarmte. Door energie te hergebruiken als verwarming zouden datacenters kunnen bijdragen aan de energietransitie. Maar, zegt Daniël van Kessel van Follow The Money op 10 april 2021, juist de big tech-datacenters − goed voor een kwart van de stroomvraag van de databranche − maken deze circulaire belofte niet waar. En dat staat volgens hem al vroeg in het proces vast: door keuzes voor de locatie en voor de koeltechniek.

Datacenters creëren veel warmte. Overheden suggereren vaak dat die gebruikt kan worden voor een warmtenet, waarmee kassen of woningen verwarmd kunnen worden. Ook in het geval Zeewolde wordt geschermd met de voordelen van restwarmte. Bij de mega-datacenters van Microsoft en Google lukte dat telkens niet, zegt Van Kessel. Restwarmte hergebruiken is niet eenvoudig. Ook de gekozen koeltechniek is van belang: van de meeste datacenters moet de restwarmte nog opgewaardeerd worden met een warmtepomp. Dat kost extra stroom, en daarmee extra uitstoot.

Daar gaan je circulaire plannen die overal worden ingezet om draagvlak onder de bevolking te creëren, zeg ik dan. Ik ben überhaupt benieuwd of dit soort artikelen op de bureaus van de raadsleden van Zeewolde terechtgekomen zijn – of anderszins voorgelegd zijn.

Daniël van Kessel, een team van onderzoeksjournalisten van Follow The Money plus een aantal experts op het gebied van restwarmte van datacenters, ging voor het online magazine op onderzoek uit, door de plannen voor hergebruik van restwarmte bij mega-datacenters in de Eemshaven en Wieringermeer onder de loep te nemen en te analyseren waarom die niet tot stand kwam.

Beeld: ©Branko de Lang / Hollandse Hoogte

‘Groene’ restwarmte datacenters is vooral kille PR
Daniël van Kessel, Follow The Money, 10 april 2021

‘Over Flevoland Gesproken’ zet na landelijke bemoeienis datacenter-Zeewolde de zaak op een rijtje

In ‘Over Flevoland Gesproken‘, een interviewprogramma van Omroep Flevoland met hoofdrolspelers uit het Flevolandse nieuws, becommentarieert fractievoorzitter Ben Sonneveld van Leefbaar Zeewolde op 12 december 2021 het standpunt van zijn partij uitgebreider en plaatst hij het in een breder perspectief; ook naar aanleiding van alle commotie die is ontstaan door de landelijke inmenging over de beslissing die de raad moet nemen over het datacenter. Presentator Jeroen van der Laan neemt je mee in een negen minuten durend interview met Sonneveld in de continuing story van het datacenter in Zeewolde.

Over Flevoland Gesproken van 12-12-2021, Omroep Flevoland, 12 december 2021.

Column Christiaan Weijts: ‘Metaverse in de Flevopolder’

Metaverse in de Flevopolder

,,Ons landje is een rode loper en onze bestuurders zijn verkopers, chronisch kromgebogen lakeien. Zeker nu we Unilever en Shell kwijt zijn, doen we alles om de opslagschuur te mogen zijn voor Silicon Valley.”


Christiaan Weijts, NRC (Opinie), 10 december 2021.

‘Komst datacenters verloopt ondoorzichtig en ondemocratisch‘

Het ziet ernaar uit dat een meerderheid met de plannen zal instemmen, constateren Marleen Stikker, internetpionier van het eerste uur en directeur van Waag, en Quirine van Eeden, onderzoeker bij datzelfde Waag: een futurelab voor technologie en samenleving. Voordat we ons lot en dat van de natuur in de handen van lokale deeltijdpolitici leggen, is het tijd voor een landelijk debat over datacenters in onze publieke ruimte, stellen ze in Het Financieel Dagblad van 10 december 2021. En dan niet achter gesloten deuren, waar alleen de datalobby haar weg weet te vinden!

,,Het is tijd voor een open gesprek over afwegingen aangaande stroomverbruik, gebruik van onze publieke ruimte en aanwezigheid van discutabele techreuzen in onze geliefde polders, samen met alle betrokkenen en belanghebbenden.“


Marleen Stikker en Quirine van Eeden, resp. directeur en onderzoeker Waag

De vestiging van een datacenter in Nederland is een besluit dat grote impact heeft op omwonenden, maar ook op de resterende Nederlandse inwoners zeggen de toekomstvorsers van het internet. Alle Nederlandse burgers zijn gerechtvaardigde belanghebbenden bij dit besluit. We moeten met elkaar het gesprek voeren over de vraag wat het afwegingskader is en wiens belangen er mee gediend zijn. We hebben een proces nodig dat transparant is, waar de belangen open op tafel liggen en alle betrokkenen vanaf het begin volwaardige plek aan tafel krijgen.

Beeld: ©Hein de Kort voor Het Financieele Dagblad

Komst datacenters verloopt ondoorzichtig en ondemocratisch
Marleen Stikker en Quirine van Eeden, Het Financieele Dagblad, 10 december 2021

‘We willen online uit ons bol, dus datacentra zijn onmisbaar’

Is de negentienkoppige gemeenteraad van Zeewolde wel geëquipeerd te besluiten over zo’n complex en ingrijpend project, is de (hoofd)vraag die Jacobien de Krijger in De Stentor van 11 december 2021 voorlegt aan een viertal lectoren van Fontys Hogescholen. Geen slecht idee, het zijn juist deze vier wetenschappers die in onderstaand artikel pleiten voor meer en betere wetenschappelijke duiding over een aantal pijnpunten in de discussie over (hyperscale) datacenters in Nederland. Belangrijk daarbij is dat die pijnpunten worden ontdaan van hun politieke lading.

Daarnaast zou het volgens hen helpen wanneer de politieke beslissingskaders helder en meer eenduidig zijn. In hun ogen wordt de discussie door alle versnipperde informatie, onduidelijke rollen en communicatie en ontbrekende overheidsregie onnodig complex gemaakt en voedt dit het wantrouwen (onder burgers) – de drang om samen naar oplossingen te zoeken wordt zo doodgeslagen. En dat vinden ze een gemiste kans: ‘iedereen is immers gebaat bij een goede digitale infrastructuur, en een duurzame, innovatieve integratie in het ontwerp van de slimme stad van de toekomst’.

Beeld: © REUTERS

‘We willen online uit ons bol, dus datacentra zijn onmisbaar
Jacobien de Krijger, De Stentor, 11 december 2021

BNN/VARA-programma ‘Dijkstra en Evenblij ter plekke’ strijkt neer in Zeewolde

In aanloop naar de stemming van 16 december 2021 klinken er steeds meer kritische geluiden rond de komst van het datacenter. Niet alleen Zeewoldenaren maken zich zorgen om de toekomst van hun dorp, maar ook in Den Haag klinken er bezorgde vragen. De verant-woordelijk wethouder en projectleider, Egge Jan de Jonge en twee bezorgde burgers, Susan Schaap van het burgerinitiatief DataTruc en Sipke Veenstra gaan erover in gesprek met Frank Evenblij en Erik Dijkstra in het (eerste deel) van het BNN/VARA-programma ‘Dijkstra en Evenblij ter plekke‘. Deze keer dus vanuit Zeewolde.

(Frank Evenblij en Erik Dijkstra zenden Dijkstra en Evenblij ter plekke elke zondagavond van acht tot tien uit vanuit een andere plek in het land. Elke week bespreken zij lokaal en landelijk nieuws, dorpsmythes en retro sportverhalen. Er is livemuziek van een artiest uit de buurt en de lokale burgemeester neemt plaats in de ‘Verhoorwagen’.)

Zeewoldenaren zeggen ‘nee’ tegen datacenter van Facebook ondanks nieuwe soorten banen

De digitale economie gaat nieuwe soorten banen opleveren en daarom is de komst van het datacenter van Facebook in Zeewolde welkom, als het aan de verantwoordelijke wethouder, Egge Jan de Jonge ligt, zo luidt de introductietekst van NPO Radio 1 voor onderstaande video.

,,We moeten de nieuwe techniek niet meteen in de weg gaan staan.”


Egge Jan de Jonge, wethouder (CDA) en projectleider datacenter Zeewolde
Zeewoldenaren zeggen ‘nee’ tegen datacenter van Facebook, Kunst en Landschap (Bron: BNN/VARA (Dijkstra en Evenblij ter plekke, 12 december 2021), 13 december 2021.

Gemeenteraadsleden Zeewolde over de komst van het ‘hyperscale’ datacenter

Inmiddels hebben duizenden mensen zich tegen de komst van het datacentrum uitgesproken. Maar… uiteindelijk wordt de beslissing op de inmiddels beruchte zestiende decemberdag genomen door slechts 19 mensen: de raadsleden van de gemeente Zeewolde! Zij gaan stemmen over de vraag of de komst van Facebook mogelijk wordt gemaakt. Niet niks, zeggen Evenblij en Dijkstra. Je zult het maar op je bordje hebben liggen. Ze spreken in (dit tweede deel van) hun programma met de Zeewoldense gemeenteraadsleden Erik van de Beld (ChristenUnie), Wenda Westerhuis (D’66) en Ben Sonneveld (Leefbaar Zeewolde).

Gemeenteraadsleden Zeewolde over de komst van het ‘hyperscale’ datacenter, Kunst en Landschap (Bron: BNN/VARA (Dijkstra en Evenblij ter plekke, 12 december 2021), 13 december 2021.

Wat doen Zeewoldenaren op Facebook?

Tijdens het programma Dijkstra en Evenblij ter plekke doet een van de presentatoren een belronde met inwoners vanaf de plek die ze bezoeken. Voor de uitzending van 12 december 2021 was Frank Evenblij benieuwd naar de relatie van de bewoners met Facebook. Gaan ze nu vaker of meer gebruik maken van het sociale platform? En: wat doen de Zeewoldenaren eigenlijk allemaal op Facebook? Evenblij doet een kort rondje langs de velden.

Wat doen Zeewoldenaren op Facebook? Kunst en Landschap (Bron: BNN/VARA (Dijkstra en Evenblij ter plekke, 12 december 2021), 13 december 2021.

Burgemeester Gerrit Jan Gorter in ‘De Verhoorwagen’ van ‘Dijkstra en Evenblij ter plekke’

Vaste rubriek in ‘Dijkstra en Evenblij ter plekke‘ is ‘De Verhoorwagen‘. ‘Geen burgervader is onschuldig. En daar treden Dijkstra en Evenblij terecht tegen op’, luidt de aankondiging van het ‘verhoor’. Op 12 december 2021 wordt burgemeester Gert Jan Gorter het vuur na aan de schenen gelegd. Uiteraard over (zijn rol in) de mogelijke komst van het datacenter van Facebook naar het polderdorp Zeewolde. Wie is Gert Jan Gorter en hoe denkt hij over het feit dat zijn gemeente(raad) beslist over de grootste buitenlandse investering in Nederland ooit? Dit hoort toch gewoon thuis bij de landelijke politiek?

,,Gemeenten is de eerste overheid, die kunnen dit gemakkelijk aan. Ik denk zelfs dat ze het beter aankunnen, gelet op de manier hoe de Tweede Kamer met zaken omgaat, is het weerwoord van de burgervader, die met een triomfantelijke grimas – armen over elkaar – Evenblij pareert. Zijn er weleens momenten mijnheer de burgemeester, vraagt Dijkstra enigszins schertsend, dat uzelf ook wel eens twijfelt of dat datacenter wel zo’n goed idee is?

,,Daar gaat de gemeenteraad over. Ik heb een onafhankelijke rol. Ik ben hoeder van de integriteit en van de wetten en regels die hier gelden. Ik denk dat onze raad dat beter kan, en dat – helaas – de Tweede Kamer door de media – zeg ik dan toch maar eventjes – op een verkeerd been is gezet.”


Gerrit Jan Gorter, Burgemeester Zeewolde
Burgemeester (Zeewolde) Gerrit Jan Gorter in ‘De Verhoorwagen’ van ‘Dijkstra en Evenblij ter plekke’, Kunst en Landschap (Bron: BNN/VARA (Dijkstra en Evenblij ter plekke, 12 december 2021), 13 december 2021.

Speciale afspeellijst over hyperscale datacenter-Zeewolde op YouTube-kanaal Kunst en Landschap

Alle video’s die je tot nu toe op deze website hebt kunnen bekijken, kun je op een moment dat jou uitkomt terugkijken. Ik heb de video’s van Kunst en Landschap plus de aan het datacenterproject gerelateerde video’s van derden – dat zijn er inmiddels meer dan honderd! – in een speciale afspeellijst op het YouTubekanaal van Kunst en Landschap voor je op een rijtje gezet, in: ‘Hyperscale Datacenter Zeewolde (Trekkersveld IV)‘. Abonneren mag.

‘Het dilemma van Zeewolde nadert climax: ‘Tegenstanders vallen meer op omdat ze harder schreeuwen’’

Beeld: Wat vinden Zeewoldenaren zelf eigenlijk van dit plan? ©De Stentor (Meta/Gemeente Zeewolde)

Alle ogen zijn deze week op Zeewolde gericht. Donderdag besluit de gemeenteraad of het omstreden datacenter van Facebook – het grootste van Europa – er mag komen. Heel Nederland bemoeit zich ermee, maar wat vinden de Zeewoldenaren eigenlijk zelf, vraagt verslaggever Paolo Laconi voor De Stentor zich af op 13 december 2021. Hij toog de zaterdag ervoor naar Zeewolde waar mensen ontspannen langs de winkels aan het Horsterplein slenteren.

Bij de viskraam van Willem Koelewijn staat een lange rij, een groepje mountainbikers hapt op het terras van cafetaria Twilight een broodje kroket naar binnen. De sfeer is ontspannen. Niets wijst erop dat het gemoedelijke dorp aan het Wolderwijd de afgelopen weken verzeild is geraakt in een nationale mediastorm over de komst van het grootste datacenter van Europa. Voor- en tegenstanders, de een meer gelaten dan de andere, komen aan het woord, een enkeling is pertinent tegen. Wat ze schijnbaar delen is de algemene kritiek op de ‘schimmige besluitvorming’ rond het datacenter.

,,Alles gebeurt stiekem, de bevolking is onwetend gehouden en ook de gemeenteraad heeft pas heel laat informatie gekregen. Dit proces is niet transparant en dat hoort wel in een democratie.”


Gabriela Ferrari, bezoeker Horsterplein, Zeewolde
Beeld: ©De Stentor (Meta/Gemeente Zeewolde)

Het dilemma van Zeewolde nadert climax: ‘Tegenstanders vallen meer op omdat ze harder schreeuwen’
Paolo Laconi, De Stentor, 13 december 2021

Actie Extinction Rebellion: ‘Geen datacenter bij Zeewolde’, ‘Wij willen Greta, geen Meta’

Beeld: ©Omroep Flevoland

Activisten van Extinction Rebellion hebben op maandagmorgen 13 december 2021 korte tijd in het gemeentehuis van Zeewolde actiegevoerd tegen de komst van het datacenter van Meta, meldt Thomas Spekschoor voor NOS Nieuws. De ongeveer twintig demonstranten gingen rond half elf het gemeentehuis binnen en hingen spandoeken op met teksten als ‘Wij willen Greta, geen Meta‘ en ‘Geen datacenter bij Zeewolde‘. Na een uur, meldde Omroep Flevoland eerder die ochtend, werd de bezetting door de politie beëindigd. De geweldloze actievoerders zijn uit het gebouw verwijderd.

Actie in gemeentehuis tegen datacenter, Omroep Flevoland, 13 december 2021.

De Almeerse afdeling van Extinction Rebellion plakte eerder in december al posters op de buitenkant van het gemeentehuis. De organisatie houdt, zoals je hebt kunnen lezen op deze website, ook een petitie-actie tegen de komst van het datacenter. Guus Dix licht namens Extinction Rebellion de reden van de ‘bezetting’ van het gemeentehuis van Zeewolde toe:

Interview Extinction Rebellion, Lokale Omroep Zeewolde, 13 december 2021.

‘De komst van het enorme Facebook-datacentrum raakt aan nagenoeg alle belangen in Zeewolde’

‘De burgemeester van Zeewolde schoof integriteitsmeldingen over de komst van een Facebook-datacentrum terzijde. Een kritisch raadslid werd geroyeerd en mag niet meestemmen over de komst van de hyperscale. Hoe de miljardeninvestering de lokale politiek verdeelt.’ Nieuw speurwerk voor NRC van Merijn Rengers en Carola Houtekamer laat zien dat de verhoudingen in de lokale politiek in Zeewolde onder hoogspanning staan. Lees en huiver. Ik viel – in de loop der jaren geharnast tegen bestuurlijk gerommel, vriendjes-politiek en belangenverstrengeling – van mijn stoel.

Beeld: ©Eric Brinkhorst

De komst van het enorme Facebook-datacentrum raakt aan nagenoeg alle belangen in Zeewolde
Merijn Rengers en Carola Houtekamer, NRC, 13 december 2021

‘Burgemeester schoof integriteitskwesties terzijde’

Het raadslid dat de kwesties in bovenstaand NRC-artikel van Rengers en Houtekamer aankaartte, is geroyeerd en mag dus niet meestemmen op donderdag 16 december over de komst van een Facebook-datacentrum in Zeewolde. Burgemeester Gerrit Jan Gorter, inmiddels zich via de media zichtbaar geïrriteerd uitlatend over het NRC-onderzoeksduo, laat via zijn woordvoerder weten dat hij navraag heeft gedaan naar de aantijgingen van het raadslid en dat betrokkenen alles ontkennen.

Beeld: ©Eric Brinkhorst

Burgemeester schoof integriteitskwesties terzijde
Merijn Rengers en Carola Houtekamer, NRC, 13 december 2021

Burgemeester Zeewolde ‘stoort zich aan onjuiste berichtgeving’ en zet NRC-artikel weg als fabeltjes uit ‘fabeltjeskrant’ met ‘fake news’

Er zijn stukken in de media verschenen, die niet geheel conform de waarheid zijn, zegt Burgemeester van Zeewolde Gerrit Jan Gorter op 13 december tegen Lokale Omroep Zeewolde. Gorter doelt op bovenstaand NRC-artikel van Merijn Rengers en Carola Houtekamer. De kop van het artikel wordt, terwijl de burgemeester dat zegt, in onderstaande video, door Lokale Omroep Zeewolde nadrukkelijk in beeld gebracht.

,,Mensen geloven nog steeds wat in de krant staat; wij krijgen van alles over ons heen geworpen. Raadsleden worden via de mail op een verschrikkelijke manier benaderd, krijgen via de mail allerlei verwensingen naar hun hoofd geslingerd, voornamelijk naar aanleiding van de (landelijke, red.) kranten, gebaseerd op fake news.”


Gerrit Jan Gorter, Burgemeester Zeewolde

Het is beschamend. Vroeger bij de journalistiek was het zo: je doet aan hoor en wederhoor, vervolgt burgemeester Gorter.

,,Wederhoor van de zijde van de gemeente wordt om commerciële redenen vergeten. Daardoor gaan mensen geloven wat er in de krant staat. Ik kan alleen maar zeggen: verwijs naar de feiten, de feiten staan op de website van de gemeente, en de rest zijn vaak fabeltjes, een fabeltjeskrant.”


Gerrit Jan Gorter, Burgemeester Zeewolde
Burgemeester Zeewolde stoort zich aan onjuiste berichtgeving, Lokale Omroep Zeewolde, 13 december 2021.

Burgemeester hekelt ‘fake news’ in ‘Fabeltjeskrant’

Nadat Gerrit Jan Gorter op 12 december bij ‘Dijkstra en Evenblij ter plekke‘ eerst ‘de Tweede Kamer’ hekelde (zie de Kunst en Landschap-video hierboven), was de dag erna bij Lokale Omroep Zeewolde ‘de media’ de grote dwarsligger voor zijn (gemeente)plannen om de Amerikaanse multinational naar de metropool in wording, Zeewolde, te halen. Dat schoot in het verkeerde keelgat van velen – de NRC-onderzoeksjournalisten in het bijzonder – die onafhankelijke journalistiek een warm hart toedragen, nog te zwijgen over hen die de fundamenten van de democratie respecteren.

Verslaggever Arend Dubbelboer van Omroep Flevoland, die op 14 december om half twee ’s middags een afspraak met Gorter heeft, vertelt over de ophef die de uitspraken van de burgervader in heel het land teweegbrachten.

Burgemeester hekelt ‘fake news’ in ‘Fabeltjeskrant’, Omroep Flevoland, 14 december 2021.

Burgemeester Zeewolde: ‘NRC heeft als doel om datacenter niet door te laten gaan’

”Ik denk dat het doel van NRC is om in ieder geval het datacenter niet door te laten gaan. Dat dat één van de hoofddoelen is, gelet op de eerdere artikelen en latere artikelen. En daar zoveel mogelijk medestanders voor te krijgen, en dan heiligt het doel de middelen.” Dat zegt burgemeester Gerrit Jan Gorter later op de middag van 14 december tegen Arend Dubbelboer van Omroep Flevoland. Hij bevestigt daarmee dat de termen die hij noemde – ‘fake nieuws’ en ‘een Fabeltjeskrant’ in een interview met Lokale Omroep Zeewolde – over NRC gaan. Omroep Flevoland deed aan het eind van de middag verslag. Je kunt daarin ook de volledige versie van het interview (13:26 min.) dat Dubbelboer met Gorter had, bekijken. Uiteraard – later – ook via het You-Tube-kanaal van Kunst en Landschap.

Burgemeester Zeewolde: ‘NRC heeft als doel om datacenter niet door te laten gaan’, Omroep Flevoland, 14 december 2021.

Mea culpa burgemeester Zeewolde voor aanval op media

In journalistieke kring werd afkeurend gereageerd op de uitspraken van Gorter, onder anderen door Thomas Bruning van de vakorganisatie NVJ, de Nederlandse Vereniging van Journalisten.

De burgemeester is vanmiddag teruggekomen van zijn uitspraken, meldt NOS Nieuws. ,,Ik realiseer mij nu dat ik met mijn uitlatingen onbedoeld de pers gediskwalificeerd heb. Dit was niet mijn bedoeling”, zegt hij in een verklaring. Ook stelt hij dat hij de woorden ‘fake news’ en ‘Fabeltjeskrant’ niet had moeten gebruiken. Volgens Gorter wordt zijn gemeente, in bericht-geving over de komst van het datacenter naar Zeewolde, ‘geconfronteerd met een aantal feitelijke onjuistheden’ en daardoor ‘liepen de emoties nogal hoog op’.

‘Fake news! en Fabeltjeskrant!’-uitspraken burgemeester Zeewolde voeden agressie en wantrouwen richting journalistiek

Het is lang geleden dat Nederland zulke ernstige tekenen vertoonde van afnemende democratische gezindheid als dit jaar, luidt het NRC-‘Commentaar’ op de laatste dag van 2021. Ook kleine dingen als de ‘Fake news! en Fabeltjeskrant!’-uitroepen van de burgemeester van Zeewolde zeggen veel over democratisch besef, zo zegt de groep redacteuren, verantwoordelijk voor het dagelijkse Commentaar van de krant. Net als de vakvereniging van journalisten NVJ, die de burgemeester voorhield dat hij met zijn algemene beweringen voeding had gegeven „aan de agressiviteit en het wantrouwen waarmee de journalistiek de afgelopen jaren in toenemende mate wordt geconfronteerd”, neemt ook NRC vanuit ‘een gedegen vakethiek’ nadrukkelijk afstand van dergelijke uitspraken.

‘Kaper op de kust voor grond voor datacentrum Meta in Zeewolde’

Volgens voorzitter Franke Remerie van Land van Ons hebben (op 13 december 2021, red.) meer dan duizend mensen steun betuigd aan het alternatief dat de burgercoöperatie aan de gemeente Zeewolde biedt. Zij willen meebetalen en het is volgens hem mogelijk om een beroep te doen op de miljoenen uit het Nationaal Groenfonds van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Dat meldt Arend Clahsen in Het Financieel Dagblad van 13 december 2021.

Het Nationaal Groenfonds financiert projecten die de kwaliteit van de groene leefomgeving verbeteren. Denk daarbij aan natuur en landschap, maar ook aan lucht en water, biodiversiteit en beleving. Voor de goede orde hieronder even het fonds in vogelvlucht:

Nationaal Groenfonds in vogelvlucht, Nationaal Groenfonds, 3 juni 2019.

Met het initiatief speelt Land van Ons direct in op een arrest van de Hoge Raad van 26 november. De hoogste rechter bepaalde dat overheden bij de verkoop van schaars onroerend goed (dus ook grond) geen een-op-eentransacties met marktpartijen mogen aangaan. Het voornemen van Zeewolde was om via een zogenoemde ABC-transactie de grond van het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) te kopen en direct een-op-een aan Meta door te verkopen. Daar kan nu volgens Clahsen een streep door worden gezet. Met Land van Ons meldt zich in Zeewolde een eerste partij die actief inspeelt op het zogeheten ‘Didam-arrest‘ van de Hoge Raad.

Gedeputeerde over datacenter Zeewolde: ‘Meta kreeg geen voorrang’

Facebook-moederbedrijf Meta kreeg geen voorrang bij aansluiting op het elektriciteitsnet. Dat stelt gedeputeerde Jop Fackeldey van Flevoland in een reactie op de storm aan negatieve publiciteit rond de voorgenomen bouw van een hyperscale datacenter van Meta in Zeewolde. Andere kritiekpunten, dat het datacenter buitenproportioneel veel ruimte, stroom en water gebruikt, kunnen volgens hem met feiten worden weersproken, meldt Jan Jager in Stadszaken op 13 december 2021.

Ook spreekt Fackeldey tegen dat de netcapaciteit die het datacenter vraagt ten koste gaat van andere gebruikers die lang moeten wachten op een aansluiting, omdat Flevoland is aangemerkt als congestiegebied. Meta tapt volgens de gedeputeerde direct af van het hoogspanningsnet van TenneT. De congestie zit op het net van de regionale netbeheerder, aldus de gedeputeerde. ‘Meta heeft zich in eerste instantie gewoon gemeld bij TenneT en kon aangesloten worden. Anders dan bij terugleveren was er bij levering van stroom geen sprake van congestie.’

Beeld: ©Stadszaken

Gedeputeerde over datacenter Zeewolde: ‘Meta kreeg geen voorrang’
Jan Jager, Stadszaken, 13 december 2021

De Stentor legt voor- en nadelen hyperscale datacenter met hulp van experts langs de meetlat

Tot voor kort lobbyde de Nederlandse overheid voor de komst van datacenters. Ons land zou de perfecte vestigingsplaats voor de datahallen zijn: een goede infrastructuur, één van de belangrijkste internetknooppunten (bij Amsterdam) in de buurt, zelden natuurrampen en een – voor computers – fijn klimaat, zo constateren De Stentor-journalisten Arjen ten Cate en Teake Dijkstra. Hoewel de journalisten, jij en ik dat laatste inmiddels ernstig in twijfel kunnen trekken, ons klimaat verandert immers rigoureus als we niet oppassen – niet in de laatste plaats door zeespiegelstijging (en bodemdaling) – is de basis van hun vraagstelling mijns inziens een terechte.

Wat hebben we in Nederland eigenlijk aan zo’n mega-datacenter? En wat levert het Zeewolde zelf op? Ze leggen de voor- en nadelen met hulp van experts langs de meetlat en komen tot drie conclusies:

Beeld: ©RR/K&L

Alle ballen op Zeewolde, ‘maar als niemand een datacenter wil, dan hebben we wel een groot probleem’
Arjen ten Cate en Teake Dijkstra, De Stentor, 13 december 2021

Natuur en milieu: Hoe duurzaam is een datacenter?

Facebook, de partij was bij het indienen van de meeste zienswijzen nog onbekend, heeft in den beginne aangegeven het ‘duurzaamste datacenter ter wereld’ te willen bouwen. Daar kan de Natuur- en Milieufederatie Flevoland (NMF) natuurlijk alleen maar voor zijn, maar ze blijven wel kritisch: zoals de plannen er nu liggen is dit volgens de organisatie niet ‘het duurzaamste datacenter te wereld’. Ze hebben nog veel vragen en pleiten voor landelijke regie en uitstel van de bouwplannen.

In de Zienswijze Datacenter Zeewolde van 20 juli 2020 wees de NMF al op de ecologische effecten van het voorgestelde (open) koelwatersysteem, dat gebruik maakt van oppervlaktewater uit de Hoge Vaart. NMF pleit nadrukkelijk voor een gesloten koelwatersysteem waarbij het koelwater gebruikt wordt voor een warmtenet. Ook wat betreft locatiekeuze, effecten op de energievoorziening van Flevoland en duurzaamheid van het te bouwen datacenter zet het grote vraagtekens. Omroep Flevoland spreekt op 14 december 2021 met Vera Dam, directeur van Natuur- en Milieufederatie Flevoland.

Natuur en milieu: Hoe duurzaam is een datacenter?’, Omroep Flevoland, 14 december 2021.

‘Komt er een energieslurpend XXL-datacenter in Zeewolde?’

Op 14 december hebben zo’n drieduizend bewoners van Zeewolde de petitie ondertekent tegen de komst van het datacenter. Zij begrijpen niet waarom hun gemeente dit datacenter zo graag wil. Volgens hen levert het het tulpendorp helemaal niets op: geen geld, geen werkgelegenheid en geen restwarmte. Binnen de lokale gemeenteraad is mede door de enorme media-aandacht grote verdeeldheid ontstaan.

Het datacenter zal minstens zoveel energie gaan gebruiken als de hele stad Amsterdam, zegt journalist Rutger Castricum voor Omroep PowNed in het televisieprogramma ‘De Hofbar‘. Ook hij vraagt zich af of de beslissing wel gemaakt zou moeten worden door een gemeente en niet door de regio of het Rijk, bezien vanuit de grote gevolgen die het zal hebben.

Hiervoor pleit ook energieprofessor David Smeulders van Eindhoven University of Technology. Indien de overheid niet ingrijpt, komen volgens hem onze klimaatdoelen met de komst van dit XXL-datacenter in gevaar. En moet mede daardoor demissionair minister van Economische Zaken en Klimaat Stef Blok de regie niet naar zich toe trekken, vraagt Castricum zich opnieuw af?

Na eerdere mislukte pogingen om Egge Jan de Jong aan de tand te kunnen voelen (de link verwijst naar de uitzending ‘Windmolens enkel gebruikt voor Datacenter Zeewolde‘ van De Hofbar van 8 september 2020), lukt het hem dit keer wel. Hij bezoekt de wethouder op het gemeentehuis een paar dagen voor het grote moment: ‘decision day’ 16 december 2021, de dag waarop de gemeenteraad van Zeewolde beslist over de komst van het hyperscale datacenter. Kijk hier naar de PowNed-uitzending van De Hofbar van dinsdag 14 december (22:10 uur, 22 minuten). Aanrader!

Beeld: PowNed-uitzending De Hofbar, 14 december 2021 (22:10 uur, 22 min.) ©RR/K&L.

Rijksadviseur en bestuursdeskundige vinden dat ‘dossier-Zeewolde’ de lokale politiek overstijgt – Rijk moet ingrijpen!

Jan van de Bovenkamp van hengelsportvereniging ‘Ons Stekkie‘ is straks zijn visstek kwijt. Dat de belangen van de visvereniging het afleggen tegen die van Facebook begrijpt Van de Bovenkamp wel. ,,We gaan niet procederen tegen een multinational die meer in kas heeft dan wij.” Zo besluit Jeroen Wollaars – met een ‘smile van Zeewolde naar Den Haag om de mond’ – het Nieuwsuur-item over het kolossale Facebook-datacenter op dinsdag 14 december 2021.

Niet alleen voor de visvereniging staat er veel – misschien wel meer dan we ons op dit moment realiseren – op het spel. De komst van het hyperscale datacenter heeft verregaande gevolgen. Het heeft een grote impact op de omgeving, zowel vanwege het ruimtebeslag, maar vooral indirect, omdat we het belangrijk vinden dat energie duurzaam wordt opgewekt, zegt Jannemarie de Jonge, Rijksadviseur voor de Fysieke Leefomgeving. De Jonge schreef mee aan het eerder in deze Kunst en Landschap-special beschreven rapport Leren van een datacentrum in Zeewolde van het College van Rijksadviseurs.

,,Die duurzame opwek vindt niet plaats op Trekkersveld IV. Het gros van de energie voor het datacenter – al gauw zo’n tweehonderd windmolens – zal dus elders moeten worden opgewekt. Het is daarmee een zaak van nationaal belang.“


Jannemarie de Jonge, Rijksadviseur voor de Fysieke Leefomgeving

Dat vindt ook – ook hij kwam eerder voorbij in deze special – John Bijl, directeur van het Periklesinstituut, die gemeenteraden adviseert en begeleidt:

,,Ik heb groot vertrouwen in de capaciteit van de raadsleden. Waar me het om gaat is dat ze onvoldoende middelen hebben om dit goed te kunnen doen. Facebook komt met een leger aan advocaten, juristen en techneuten. Het College wil dit misschien wel heel erg graag, dus je zou alle informatie die daaruit komt toch wel kritisch moeten beoordelen. En dan, de facto in één maand tijd, al die documentatie doorworstelen en dan een eigenstandig een besluit nemen… ik vind het nogal wat.“


John Bijl, directeur Periklesinstituut

Een (kleine) meerderheid van de gemeenteraad lijkt akkoord te gaan met de komst van het datacenter. De meeste raadsleden vinden dat ze over alle informatie beschikken om weloverwogen een besluit te kunnen nemen, blijkt uit een rondgang van Nieuwsuur. Alleen coalitiepartij ChristenUnie vindt dat een besluit moet worden uitgesteld.

Uit het Nieuwsuur-dossier blijkt ook dat de gemeenteraad van Zeewolde niet zelf expertise ingehuurd heeft. Hoewel de onderzoeken die door het college zijn aangereikt soms haaks staan op conclusies uit andere onderzoeken, wordt de informatie van het college door een meerderheid van de raad vertrouwd.

,,Je moet ervan op aan kunnen dat die kloppen. Ik ga ervan uit dat het allemaal onafhankelijk gebeurt”


Yvonne van Bruggen, fractievoorzitter Pvda/GroenLinks

Hoogleraar wil uitstel besluit datacentrum Zeewolde: eerst regie van overheid nodig met duidelijke voorwaarden

Het besluit tot wijziging van het bestemmingsplan voor het nieuwe datacenter leidt (ook landelijk) tot veel kritiek: het zou slecht zijn voor het milieu, te veel stroom verbruiken en de gemeente te weinig opleveren, melden Joost Lammers en Bart Hettema op 14 december de website van EenVandaag. Michiel de Vries, hoogleraar aan de Radboud University Nijmegen, vindt het niet verstandig om dat besluit nu al te nemen, omdat de landelijke gevolgen nog niet duidelijk zijn.

,,Elektriciteitsgebruik, watergebruik, geluidsoverlast, land-schappelijke effecten, verkeerseffecten, CO2, stikstof. Als ik de milieu-effectrapporten lees, over bijvoorbeeld dit datacenter, dan zeg ik: dat is niet goed onderzocht.”


Michiel de Vries, hoogleraar Radboud University Nijmegen

De Vries pleit dan ook voor een landelijke strategie onder duidelijke voorwaarden. ,,Dan kun je rationeel en goed onderbouwd een besluit nemen. Dat leidt weliswaar tot gezichtsverlies voor de wethouder of de gemeenteraad van Zeewolde, maar so be it.” Het risico dat Meta naar een ander land in Europa gaat, neemt hij op de koop toe. ,,We hebben een klein land met kostbare grond en daar moeten we zuinig mee zijn.”

Uitstel besluit datacentrum Zeewolde is nodig! Eerst regie overheid met duidelijke voor-waarden!, Kunst en Landschap (Bron: ©EenVandaag, 14 december 2021), 15 december 2021.

‘Gigaproject met megabelangen: Facebook-datacenter is splijtzwam in Zeewolde’

Aan de plannen wordt al jaren gewerkt, maar pas vorige maand werd bekend dat Facebook het werkelijke bedrijf achter het datacenter is. Eerder ging de internetgigant nog schuil achter de speciaal gecreëerde vastgoeddochter Polder Networks B.V., schrijft Jeroen Kraan een dag voor de dag des oordeels op de website van NU.nl. Waarom is het bijkans megalomane project zo omstreden en wie bepaalt uiteindelijk of dit er komt?

Kraan stelt een viertal (hoofd)vragen over het Facebook-datacenter. Een daarvan, een belangrijke: is bij een ‘ja’ van de gemeenteraad van Zeewolde de komst van het datacenter helemaal rond, en staat Zeewolde daarmee binnenkort aan de vooravond van een kolossale bouwput van zo’n acht jaar?

Beeld: ©NU.nl

Gigaproject met megabelangen: Facebook-datacenter is splijtzwam in Zeewolde
Jeroen Kraan, NU.nl, 15 december 2021

‘Wie is voor, wie is tegen? Zo stemmen de 19 raadsleden van Zeewolde over het grootste datacenter van Europa’

Beeld: De 19 raadsleden die beslissen over de komst van het datacenter in Zeewolde,©Freddy Schinkel.

Wat vinden de negentien raadsleden die donderdag gaan beslissen of het grootste hyperscale datacenter van Europa zich kan vestigen in de polder? Journalist Teake Dijkstra van De Stentor heeft alle raadsleden afzonderlijk een aantal vragen voorgelegd over hun overwegingen bij de stemming over het bestemmingsplan en dan vooral rond het datacenter.  Natuurlijk stelde hij de hamvraag: stemt u donderdag 16 december voor of tegen het bestemmingsplan? Een aantal partijen heeft er – ook na aandringen op afzonderlijke reacties – voor gekozen om als fractie te reageren.

‘Zuckerberg kiest voor Flevopolder: Zeewolde in rep en roer over bouw datacenter’

Plaatselijke, regionale en landelijke media (zelfs onze zuiderburen doen mee aan de hype rond de mogelijke komst van het datacenter) hebben zich op de laatste dag voor stemming over het hyperscale datacenter op Zeewolde gestort. Zo ook Phaedra Werkhoven van het AD: ,,Een belangrijke businessdeal van miljardair Mark Zuckerberg ligt donderdag in handen van de gemeenteraadsleden van Zeewolde. De besluitvorming is tot dusverre verre van onomstreden.”

Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat heeft zelf voor datacenters gelobbyd, maar landelijk en lokaal lopen de visies van de politieke partijen over het nut van zo’n groot datacenter nu uiteen, vervolgt Werkhoven, die alles rond de derde hyperscale van ons land voor haar lezers in hapklare brokken mooi op een rijtje zet.

Door GroenLinks en de PvdA zijn er, zoals je inmiddels in deze special van Kunst en Landschap hebt kunnen lezen, 25 Kamervragen aan de minister van Economische Zaken en Klimaat, Stef Blok, gesteld. De ‘motie-Grinwis‘ van de ChristenUnie heeft het net niet gehaald, en het is nog niet zeker of de eigenaar van de resterende grond, het Rijksvastgoedbeheer, de grond wel aan Facebook (Meta) zal verkopen.

Beeld: ©Freddy Schinkel

Zuckerberg kiest voor Flevopolder: Zeewolde in rep en roer over bouw datacenter
Phaedra Werkhoven, AD, 15 december 2021

Coalitieakkoord: strengere regels voor vergunningverlening hyperscale datacenters

Beeld: logo ©Tweakers

Er komen strengere toelatingscriteria bij de vergunningverlening bij het binnenhalen van hyperscale datacenters en de Nederlandse regering gaat de landelijke regie aanscherpen. Dat staat in het Coalitieakkoord van de formerende partijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, meldt Tweakers op 15 december 2021. Tweakers is met gemiddeld 4 miljoen bezoekers en 100 miljoen pageviews per maand de grootste elektronica- en technologiewebsite van Nederland en België. De site behoort tot de top-20 van drukst bezochte websites van het Nederlandstalige internet.

De partijen schrijven in het Coalitieakkoord dat hyperscale datacenters, dus de grote datacenters van partijen als Facebook(Meta), Microsoft en Google, in Nederland een ‘onevenredig groot beslag’ leggen op de beschikbare duurzame energie ‘in verhouding tot de maatschappelijke en/of economische meerwaarde’. Daarom wil de regering strenger kunnen optreden bij het in de toekomst binnenhalen van dit soort datacenters.

,,Hyperscale datacentra leggen een onevenredig groot beslag op de beschikbare duurzame energie in verhouding tot de maat-schappelijke en/of economische meerwaarde. Daarom scherpen we de landelijke regie en de toelatingscriteria bij de vergunning-verlening hiervoor aan.”


Uit: Coalitieakkoord (‘Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst’), 15 december 2021

‘Met Nimby-klaagzang over datacenters komen we niet verder’

Beeld: Stijn Grove, ©Netkwesties

Het publicitaire verzet tegen de komst van een hyper-datacenter van Meta naar Zeewolde heeft veel weg van ‘not in my backyard’ bashen van datacenters, schrijft Stijn Grove, directeur van de Dutch Datacenter Association (DDA) in Netkwesties, magazine over maatschappij en internet, op 15 december 2021.

,,Kijk liever nuchter naar kosten en baten voor Nederland.”



.

De wijze waarop het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) gehandeld heeft is volgens Grove inderdaad verre van optimaal, net als de manier waarop de besluitvorming nu lokaal in Zeewolde moet plaatsvinden. Maar, zo zegt hij, de verantwoordelijkheid hiervoor ligt niet bij Meta of de DDA, maar bij de Rijksoverheid, die zich enerzijds verschuilt achter de decentrale aanpak en anderzijds in achterkamers voorrang op het stroomnetwerk afdwingt, zonder dat de Kamer hiervan wist.

,,Wat Nederland nu nodig heeft is niet het ‘not in my backyard’-achtige bashen van datacenters, maar een afgewogen toekomstvisie met daarin de baten en kosten van de digitale infrastructuur in het algemeen en die van de datacenters in het bijzonder.”


Stijn Grove, directeur van de Dutch Datacenter Association

Datacenter ja of nee? Raad staat voor meest ingrijpende beslissing in jaren: overzichtsvideo Omroep Flevoland

Mag Facebook (Meta) in Zeewolde zijn omstreden datacenter bouwen? Daarover beslist de gemeenteraad donderdagavond 16 december 2021 (de raadsvergadering start om 19:00 uur). Het oordeel komt twee jaar nadat de raadsleden voor het eerst geïnformeerd worden over de plannen. In een overleg achter gesloten deuren op 19 december 2019 krijgt de gemeenteraad te horen dat een grote speler uit de VS, eentje van het formaat Google en Microsoft, z’n oog op Zeewolde heeft laten vallen voor de bouw van een hyperscale datacenter. Dat het om Facebook gaat wordt dan nog geheim gehouden. Maar hoe komt een internationaal opererende grootmacht als Facebook in Zeewolde terecht?

Datacenter ja of nee? Raad staat voor meest ingrijpende beslissing in jaren, Omroep Flevoland, 15 december 2021.

‘Groot doen, maar klein denken. En dat is meer dan zorgelijk’ – ‘Zeewolde’ demotiveert burgers’

In Zeewolde de rode loper uitleggen voor Facebooks datacentrum: dat is funest voor het draagvlak voor de energietransitie en schaadt het vertrouwen van burgers in de overheid, schrijft Rutger Bergboer.

Als projectleider van een burgerinitiatief dat dagelijks met de voeten in de polderklei bezig is met de energietransitie, weet Bergboer hoe belangrijk breed maatschappelijk draagvlak is om daarin resultaat te boeken. Dit staat of valt volgens hem met vertrouwen en een gevoel eerlijk behandeld te worden. Wat dan niet meehelpt, zo stelt hij in onderstaand opiniestuk, ‘is een overheid die zegt een duurzame en rechtvaardige wereld te willen, maar daar niet naar handelt‘.

Beeld: ©Eric Brinkhorst

‘Zeewolde’ demotiveert burgers
Rutger Bergboer, NRC (Opinie), 15 december 2021

Coalitie wil strengere regels voor komst grote datacentra

Beeld: ©RTL Nieuws (Tech, Bright), bewerking RR/K&L

De regels voor de vestiging van grote datacentra in Nederland worden aangescherpt, meldt RTL Nieuws op 15 december 2021. De nieuwe coalitie komt met de aanscherping tegemoet aan de wensen van de Tweede Kamer. Vanwege de kwestie met Facebook in Zeewolde willen meer partijen dat er nationaal beleid komt over de komst van meer datacenters van techreuzen zoals Google, Amazon en Microsoft.

De coalitiepartijen schrijven in het ‘Coalitieakkoord’ dat techbedrijven met hun enorme datacentra ‘een onevenredig groot beslag’ leggen op ‘duurzame energie in verhouding tot de maatschappelijke en/of economische meerwaarde’. ,,Daarom scherpen we de landelijke regie en de toelatingscriteria bij de vergunningverlening hiervoor aan.”

Waar gaat die aanscherping van regels zich (in de toekomst) op richten? Welke voor- en nadelen kleven er zoal aan de mega-datacenters? En hoe vinden we de juiste afstemming daarvan? Daarover gaan ze bij ‘Bright‘, zeg maar de (sterk op techniek, innovatie en jongeren gerichte) ’tech-afdeling’ van RTL Nieuws, in gesprek met jou en mij. Merijn Doggen vraagt zich af of we de energieslurpende en milieuverpestende serverhallen in de polder wel moeten willen met zijn allen. En wat leveren die landschapsontsierende megadozen ons eigenlijk op?

Nieuwe mega-datacenters in de polder; moeten we dit willen? Bright, 15 december 2021.

Bright-podcast over energievretende mega-datacenters

Daaraan gekoppeld komt Bright diezelfde dag met een podcast over de ophef die is ontstaan naar aanleiding van ‘Zeewolde’. In deze podcast neemt presentator Harm je mee in een verhaal over de praktijken van multinationals en projectontwikkelaars die gericht (kleine) Nederlandse gemeenten afstruinen om hun megaprojecten te realiseren. Floris, Erwin en Tony zijn in de podcaststudio bij Harm aangeschoven.

Luister hieronder naar een prachtige reportage met goed ingewijde sprekers over de huidige wildgroei van datacenters, XXL-distributiecentra in Nederland, en de noodzaak tot een landelijke, of zelfs Europese kaderstelling voor dit soort megadozen. Met alle respect voor gemeenteraadsleden in den lande, die onder de voet worden gelopen door grote bedrijven en multinationale ondernemingen vanwege de huidige gedecentraliseerde ruimtelijke ordeningsprincipes. Alle facetten komen aan de orde.

Tot slot: ook het alternatieve Land van Ons-aanbod aan de gemeente Zeewolde komt ter sprake. Luisteren!

‘De echte datacentra lijden onder de Facebooks van deze wereld’

In ‘De echte datacentra lijden onder de Facebooks van deze wereld‘ hebben Alex Bik, chief technology officer van BIT BV en Niels Hensen, ceo van ITB2 Datacenters, het heel bewust over ‘echte datacentra’, want Facebook is volgens hen ‘natuurlijk helemaal geen data-centrum’. ,,We weten allemaal wat het verdienmodel van Facebook is. Facebook is een aanbieder van diensten waarbij advertenties geld opleveren, en niet van datacentrum-faciliteiten.”

Wat Bik en Hensen stoort is dat er geen onderscheid gemaakt wordt tussen commerciële datacentra en grote, meestal niet-Europese, bedrijven die een datacentrum bouwen om in hun eigen behoefte te voorzien. Hierdoor ontstaat er volgens hen een ongenuanceerd beeld van datacentra. ,,Het zijn twee totaal verschillende takken van sport. Daarom is het ook onbegrijpelijk dat ‘datacentra’ in de media en door de politiek over een kam geschoren worden.”

,,Dat doet de commerciële datacentra onrecht. Zij zijn de leveranciers van betrouwbare, openbare IT-infrastructuur, cruciaal voor een toppositie in de digitale economie. Deze echte datacentra kampen met alle negatieve berichten die steeds weer opduiken over de privé-hallen van hyperscale techreuzen.”


Alex Bik, BIT BV en Niels Hensen, ITB2 Datacenters
Beeld: ©Olivier Middendorp

De echte datacentra lijden onder de Facebooks van deze wereld
Alex Bik en Niels Hensen, NRC (Opinie), 14 december 2021

‘Facebook in de polder: hoe de energieslurper in de watten werd gelegd’

Dat het groene licht moet komen van een lekenbestuur van negentien raadsleden, is altijd de strategie van het ministerie van Economische Zaken geweest, schrijven Michael Persson en Dylan van Bekkum op 15 december 2021. Ze maakten een reconstructie vanaf het moment dat Facebook twee jaar geleden aanklopte bij het Nederlandse consulaat in San Francisco tot aan de raadsvergadering van 16 december dat een besluit moet opleveren over de mogelijke komst van het ‘reusachtig datacenter van Facebook, het ‘hyperscale’ pakhuis van nullen en enen, de Europese opslagplaats van persoonlijke gegevens waarmee het Amerikaanse techbedrijf zijn miljarden verdient, de wereld polariserend om adverteerders te trekken’.

Beeld: ©Harry Cock / de Volkskrant

Facebook in de polder: hoe de energieslurper in de watten werd gelegd
Michael Persson en Dylan van Bekkum, de Volkskrant, 15 december 2021

Beperkte maatschappelijke en economische meerwaarde van hyperscales

Volgens het College van B&W van Zeewolde zou de komst van Meta na de bouwfase goed zijn voor structureel 410 banen. Dat komt neer op ongeveer 2,5 baan per hectare. Ook zou het datacentrum andere bedrijven lokken die zich in de gemeente willen vestigen, schrijft Stan Hulsen in NU.nl op 16 december 2021. De onderbouwing daarvan is mager, stelt Hulsen. Zo is de belofte van 410 banen ‘gebaseerd op andere vergelijkbare situaties in de wereld’. De herkomst van die indicatie is echter niet openbaar, laat woordvoerder Wilma Koekoek van de gemeente Zeewolde weten.

Voor de Nederlandse situatie maakte Tweakers wel een vergelijk. Het hyperscale datacenter van Meta, voorheen Facebook, in Zeewolde zou per hectare grond ‘minder banen opleveren dan andere datacenters van techgiganten in Nederland‘, zo laat nieuwsredacteur Arnoud Wokke weten.

Beeld: ©RR/K&L

,,Werkgelegenheid door één bedrijf is eigenlijk nooit een goed argument”, zegt hoogleraar Arnoud Lagendijk van de Radboud Universiteit, die onderzoekt hoe regionaal beleid kan leiden tot succesvolle clusters van bedrijven. ,,Wat telt is wat een bedrijf voor de hele sector oplevert.” Hyperscales zijn enorme eenpitters die in tegenstelling tot kleinere datacenters alleen zichzelf bedienen.

,,Die bedrijven zijn voor de economie helemaal niet interessant. Ze zijn alleen maar op zoek naar een gemeente die zo gek is om ze te herbergen.”


Arnoud Lagendijk, hoogleraar Radboud Universiteit
Beeld: ©NU.nl

Banen voor gigantisch Facebook-datacenter in Zeewolde mager onderbouwd
Stan Hulsen, NU.nl, 16 december 2021

NPO Radio1-‘De Dag’-podcast over hoe Meta een megaprobleem voor Zeewolde werd

Het Meta-datacenter is inmiddels ook een nationale discussie geworden, want de bouw van het energieslurpende centrum zou gevolgen hebben voor de energietransitie in heel Nederland, luidt de introductietekst van de NPO Radio1-podcast van ‘De Dag’ op de ‘Dag des oordeels’, 16 december 2021. Koen Peeters van Omroep Flevoland vertelt in deze podcast wat de plannen in de eerste plaats voor Zeewolde betekenen en welke spanningen dit nationale debat dat is ontstaan, veroorzaken in de gemeenteraad van het dorp Zeewolde.

Klimaat- en energieredacteur van de NOS Heleen Ekker vertelt hoeveel energie dit soort hypercenters verbruiken én hoe het kan dat er door het Rijk jarenlang voor de komst van dit soort datacenters is gelobbyd, maar er kennelijk niet goed is nagedacht over de gevolgen voor de energietransitie.

‘Pas op plaats met besluit grootste datacenter Zeewolde’

De komst van het grootste datacentrum van Europa in Zeewolde moet op pauze. Die opvallende oproep doet de VVD in de Tweede Kamer, zegt Mike Muller, een van de Telegraaf-journalisten die het beruchte Wob-verzoek indiende, dat tot de nodige ophef leidde. De grootste partij wil eerst de impact van het megaproject op het klimaat- en energiebeleid inzichtelijk maken. De oproep wordt breed gesteund in de Tweede Kamer en wordt gezien als een ’bom’ onder het gemeenteraadsbesluit dat donderdagavond valt.

Beeld: ©De Telegraaf

‘Pas op plaats met besluit grootste datacenter Zeewolde’
Mike Muller, De Telegraaf, 16 december 2021

De dag voor de bewuste raadsvergadering van 16 december 2021 deden de provinciale GroenLinks, vier gemeentelijke GroenLinks-fracties en leden van de PvdA en GroenLinks een oproep aan de raad van Zeewolde om de beslissing uit te stellen. Een meerderheid van de leden wil dus dat er wordt tegengestemd. Het is daarmee twijfelachtig of er donderdagavond in de raad van Zeewolde nog wel een meerderheid voor het datacenter op Trekkersveld IV is, meldt Omroep Flevoland. De twee raadsleden van PvdA/GroenLinks gaan hierover voor aanvang van de belangrijke vergadering met elkaar in gesprek. Hun stemmen kunnen, zoals het zich laat aanzien, doorslaggevend zijn.

Meerderheid voor datacenter toch onzeker, Omroep Flevoland, 16 december 2021.

De druk op de twee gemeenteraadsleden van PvdA/GroenLinks in Zeewolde om voor of tegen de komst van het grote datacenter van Meta te stemmen, is gigantisch. Dat zegt Bahreddine Belhaj, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden. Het standpunt van de fractie van PvdA/Groenlinks is zeer waarschijnlijk beslissend donderdagavond de zestiende december.

‘Komst datacenter legt gigantische druk op twee raadsleden die doorslag kunnen geven’, Omroep Flevoland, 16 december 2021.

Zo’n honderd demonstranten protesteren tegen komst Meta naar Zeewolde. Ook boerenprotest

In aanloop naar de beslissende raadsvergadering verzamelden zich – onder lui protest – zo’n honderd demonstranten op het plein rondom het gemeentehuis van Zeewolde. Dit keer had de Almeerse afdeling van Extinction Rebellion de actie wel aangekondigd. Ook is er in de mistige vooravond van 16 december 2021 een boerenprotest met ronkende, zwaailicht voerende, tractoren van voornamelijk jonge boeren gaande.

Zo’n honderd demonstranten voor Meta-protest, Lokale Omroep Zeewolde, 16 december 2021.

Ook leden van GroenLinks voerden protest tegen de voorgenomen bestemmingsplanwijziging voor het Meta-datacenter in Zeewolde. Sabine Jellema, interim-voorzitter van de Lelystadse afdeling, geeft voor de microfoon van Omroep Flevoland een korte toelichting op haar stemadvies voor de Zeewoldse fractie van PvdA/Groenlinks: tegen stemmen!

Ook GroenLinks voert protest tegen Meta-datacentrum, Omroep Flevoland, 16 december 2021.

Boerenprotest met ronkende, zwaailicht voerende, tractoren van voornamelijk jonge boeren

,,Mijn vader is hier met m’n opa gestart in 1978 in deze Flevopolder. Als je ziet wat er in de loop van de jaren verandert, en als je ziet dat we aan de kant worden gestuurd alsof we er niet doen, terwijl we in mijn ogen veilig voedsel produceren onder hoge voorwaarden, zeker op deze nog jonge vruchtbare kleigrond, en als je ziet…”

Boerenprotest voor en tijdens Meta-vergadering, Lokale Omroep Zeewolde, 16 december 2021.

16 december 2021: Raadsvergadering Bestemmingsplanwijziging voor komst Facebook (Meta) naar Zeewolde

Raadsvergadering 16 december 2021, Lokale Omroep Zeewolde, 16 december 2021.

‘Zeewolde durft best vóór te stemmen, tegen Den Haag in’

‘In zalencentrum The Lux gaat om zeven uur ’s avonds de belangrijkste raadsvergadering uit de geschiedenis van het dorp van start. Die begint met een serie insprekers – allen tegenstanders. Als de raadsleden aan het woord komen, verandert de sfeer. Al die landelijke aandacht, protesten en woedende mails hebben de negentien raadsleden nader tot elkaar gebracht. Ze kunnen het prima lokaal beslissen, zeggen ze – wat de rest van het land er ook van denkt. En ze durven ook vóór te stemmen, dwars tegen de landelijke publieke opinie, de Tweede Kamer en het coalitieakkoord in’. Met 11 stemmen voor en 8 tegen is de kogel door de kerk.

Het inmiddels tot ‘aartsvijand’ benoemde NRC-onderzoeksjournalistenduo RengersHoutekamer toog naar Zeewolde en mengde zich onder de demonstranten. Een korte sfeerreportage:

Beeld: ©Bram Petraeus

Zeewolde durft best vóór te stemmen, tegen Den Haag in
Merijn Rengers en Carola Houtekamer, NRC, 16 december 2021

Meerderheid gemeenteraad Zeewolde stemt voor komst hyperscale datacenter: 11 voor 8 tegen

De meerderheid van de gemeenteraad van Zeewolde heeft donderdagavond 16 december 2021 voor de bestemmingsplanwijziging voor het Meta-datacenter gestemd. Er stemden 11 raadsleden voor en 8 tegen de komst van de datahallen in Zeewolde, meldt Omroep Flevoland the day after. Halverwege de vergadering tekende zich al een meerderheid af, toen PvdA/GroenLinks bij monde van Yvonne van Bruggen aangaf voor te stemmen.

De ogen waren op de fractie gericht, omdat woensdag duidelijk werd dat de leden van beide partijen in Zeewolde het advies hadden gegeven om tegen te stemmen. Ook GroenLinks in Provinciale Staten en vier gemeentelijke GroenLinks-fracties in Flevoland deden een oproep om de beslissing uit te stellen. Evenals de landelijke fractie van GroenLinks in de Tweede Kamer. Donderdag werd duidelijk dat de gezamenlijke fractie desondanks toch achter de plannen blijft staan.

Saillant detail hierbij is, dat op woensdag 6 oktober 2021 bij notaris Vriesinga de oprichtingsacte van de fusiepartij Actief Zeewolde werd bezegeld. PvdA, Zeewolde Liberaal en BurgerBelang willen zo een vuist maken ’tegenover de partijen die al vele jaren de dienst uitmaken in Zeewolde’, aldus Lokale Omroep Zeewolde. De eerste van deze drie-partijen-combinatie lijkt daarmee haar ‘ideologische veren‘ te hebben afgeschud. Ze willen een ander geluid laten horen op weg naar de gemeenteraadsverkiezingen in 2022.

Meerderheid raad stemt voor komst datacenter: 11 voor 8 tegen, Omroep Flevoland, 17 december 2021.
Beeld: ©GroenLinks Almere-Zeewolde

Mede doordat de fractie van PvdA/GroenLinks instemde met de mogelijke komst van het datacenter van Meta/Facebook naar Zeewolde, heeft de afdeling van GroenLinks Zeewolde op 19 december 2021 besloten ‘niet toe te treden tot de nieuwe partij Actief Zeewolde en zich per direct terug te trekken uit de fractie van PvdA/GroenLinks Zeewolde‘.

,,Na zestien jaar samenwerking met de PvdA-afdeling is dit een pijnlijk, maar onvermijdelijk besluit”


Margriet van Galen, voorzitter GroenLinks Almere-Zeewolde
GroenLinks trekt zich terug uit raad en nieuwe partij, Omroep Flevoland, 20 december 2021.

Is het omstreden datacenter van Facebook na besluit gemeenteraad Zeewolde een stap dichterbij gekomen?

Het omstreden datacentrum van Facebook in Zeewolde lijkt met het akkoordgaan van de bestemmingsplanwijziging een stap dichterbij gekomen. Doorslaggevend waren zoals verwacht de stemmen van PvdA/GroenLinks. Dat leidde op 17 december 2021 tot een uitgebreide behandeling in het NOS Radio1-Journaal. Verslaggever Marc Hamer polst de stemming en spreekt met Omroep Flevoland-verslaggever Koen Peeters over de situatie, de dag na het gemeenteraadsbesluit.

Is het omstreden datacenter van Facebook(Meta) na besluit Raad Zeewolde een stap dichterbij gekomen?, Kunst en Landschap (Bron: NOS Radio1-Journaal, 17 december 2021), 20 december 2021.

Burgercollectief DataTruc laat het er niet bij zitten

Ondanks de teleurstellende stemuitslag laat Susan Schaap, initiatiefnemer van de stichting DataTruc, het niet bij zitten. Ze miste opnieuw betrokkenheid van het College van B&W en een aantal gemeenteraadsleden. Maar door de bijval die het burgercollectief kreeg uit het land, uit zowel politiek, wetenschap als media, voelt ze zich gesterkt om het verzet tegen de komst van het mega-datacenter voort te zetten.

Schaap verbaast zich over het negeren (ook tijdens de raadsvergadering, red.) van inzichten van experts en specialisten op het gebied van energie en andere van belang zijnde zaken om tot een evenwichtige afweging te (kunnen) komen.

,,Ik hoor gemeenteraadsleden zeggen dat ze zich allemaal hebben laten voorlichten door mensen die er verstand van hebben, maar mensen die aan de andere kant staan: die worden niet gehoord.”


Susan Schaap, stichting DataTruc
Susan Schaap laat het hier niet bij zitten, Lokale Omroep Zeewolde, 17 december 2021.

‘Opluchting’ voor wethouder en projectleider datacenter Zeewolde Egge Jan de Jonge?

Voor aanvang van de bewuste 16-december-vergadering had wethouder en projectleider van het Meta-datacenter Egge Jan de Jonge natuurlijk al gepolst hoe de vlag erbij hing. Een ‘ja’ voor de bestemmingsplanwijziging hing in de lucht. De enige partij die voor een eventuele verassing zou kunnen zorgen was de PvdA/GroenLinks-combinatie, waaraan fractie-voorzitter Yvonne van Bruggen leiding geeft (tot aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart 2022, waarna ze deze partij verruilt voor het prille Actief Zeewolde, red.).

Misschien wel de grootste ‘zorg’ van De Jonge was in hoeverre Van Bruggen bestand zou zijn tegen de enorme druk die op haar uitgeoefend werd door lokale, gemeentelijke, provinciale en zelfs landelijke bestuurders en politici. Hij kon achteraf gerust zijn, de PvdA/GroenLinks-fractie ‘hield stand’ – wellicht zelfs als averechtse uitwerking van die druk – en bleef volgens De Jonge ‘bij de feiten’, die tot een ‘voor-stem’ hebben geleid.

Tijdens de avond werd meerdere keren geconstateerd dat de druk en de aandacht tijdens de laatste weken voor de besluitvormingsvergadering vanuit de landelijke politiek en de media erg groot waren geweest. De raadsleden stelden echter dat ze wel degelijk goed in staat zijn om te oordelen over het bestemmingsplan, ondanks het complexe dossier.

Met het besluit tot bestemmingsplanwijziging is de zaak nog niet rond

Met het besluit van de raad is de zaak nog niet rond, meldt Nando Kasteleijn voor NOS op 16 december 2021. Een deel van de grond is in eigendom van het Rijksvastgoedbedrijf, dat randvoorwaarden heeft gesteld. Het is aan Zeewolde om te laten zien dat daaraan kan worden voldaan. Ook loopt er nog een vergunningsprocedure en kan er uiteindelijk beroep worden aangetekend bij de Raad van State.

Het kabinet heeft het laatste woord bij de grondverkoop van het Rijksvastgoedbedrijf, stelt Omroep Flevoland vast op basis van de NOS-berichtgeving. De helft van de grond waar het datacenter moet komen is in haar bezit en valt onder de verantwoording van demissionair staatssecretaris Raymond Knops van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK). Knops geeft aan dat het Rijk niet verplicht is de betreffende grond te verkopen, óók niet als aan de duurzaamheidseisen is voldaan. Of die ‘radicale opstelling’ van de staatssecretaris indruk maakt op wethouder De Jonge, zie je in de video hieronder:

Egge-Jan de Jonge over de nacht van het datacenter, Omroep Flevoland, 17 december 2021.

Helemaal bijgekomen van de drukke donderdagavond is Yvonne van Bruggen de volgende ochtend nog niet. Haar telefoon staat roodgloeiend en de mailtjes stromen binnen. ,,Het is een hele bijzondere ervaring”, vertelt de lokale fractievoorzitter aan een verslaggever van Omroep Flevoland. Wekenlang wordt ze bestookt met mailtjes en andere berichten. Niet alleen van bezorgde burgers, ook vanuit de PvdA– en GroenLinks-fracties uit de Tweede Kamer. Volgens Van Bruggen zijn de landelijke politici de afgelopen weken pas wakker geschud over de situatie in haar dorp en ‘hebben ze boter op het hoofd’.

Fractievoorzitter PvdA/GroenLinks:”Zo’n zware druk laat ik niet op me leggen”, Omroep Flevoland, 17 december 2021.

Fractievoorzitter Yvonne van Bruggen bedankte in de vergadering voor al die kritische geluiden als hulp bij het nemen van een volgens haar goed besluit, tekent Angelique Rondhuis op voor De Stentor, ’s avonds laat na de raadsvergadering. Van Bruggen maakte een tweetal statements:

,,Voor ons is duurzaamheid een zwaarwegend argument en we menen dat dit plan daarin voorziet. Meta gaat daarin investeren door bijvoorbeeld twintig jaar gratis restwarmte te bieden. We moeten immers allemaal van het gas af.’’


Yvonne van Bruggen, fractievoorzitter PvdA/GroenLinks Zeewolde

,,Verder is er extra aandacht aan biodiversiteit en doet Meta zelfs meer dan wettelijk verplicht. Daarnaast betaalt het bedrijf mee aan de infrastructuur op het Trekkersveld en komen er zonnepanelen. Natuurlijk blijven we het kritisch volgen, maar het is voor ons reden genoeg om voor te stemmen.’’


Yvonne van Bruggen, fractievoorzitter PvdA/GroenLinks Zeewolde

,,Buitengewoon dom om dat te doen en ik ben het er absoluut niet mee eens. Dit laat zien dat er landelijke regie nodig is”, reageerde fractieleider-GroenLinks Jesse Klaver, geflankeerd door fractieleider-PvdA Lilianne Ploumen, diezelfde avond klip en klaar in het NPO-programma Op1, waar hij aan tafel zat om de kabinetsplannen tegen het licht te houden.

Klaver over instemming datacenter Zeewolde: ,,Dit laat zien dat er landelijke regie nodig is”, Op1, 17 december 2021.

Omdat het datacenter-project landelijke gevolgen heeft wil GroenLinks dat het ‘on hold’ gaat tot er duidelijke kaders zijn, waar volgens hen ook het nieuwe regeerakkoord een aanzet toe gaf. De partij heeft daarom een debat aangevraagd in de Tweede Kamer.

De gemeente Zeewolde is al twee jaar bezig met de komst van het datacenter. ,,U had veel eerder aan de bel moeten trekken en niet opeens zeggen dat je het datacenter wil verbieden. Dat klinkt nogal regentesk”, zo zegt Yvonne Van Bruggen in het EO-radioprogramma ‘Dit is de Dag‘, als reactie op ‘haar’ partijleider Jesse Klaver (GroenLinks) op 17 december 2021. Ondanks dat haar fractie lang heeft getwijfeld om voor de wijziging van het bestemmingsplan, die het datacenter mogelijk moet maken, te stemmen, denkt ze dat de komst van dat datacenter het beste is voor de gemeente Zeewolde.

“Dit is goed voor de economie, de hele regio en de toekomst van onze regio. Bovendien: we gebruiken met z’n allen ook ontzettend veel data!”


Yvonne van Bruggen, fractievoorzitter PvdA/GroenLinks Zeewolde

Een andere reden voor PvdA/GroenLinks-Zeewolde om voor wijziging van het bestem-mingsplan te stemmen is, dat dat het datacenter restwarmte produceert. Nederland moet van het gas af en volgens Van Bruggen kan de restwarmte daarbij helpen.

Partij voor de Dieren-Kamerlid Lammert van Raan, ook uitgenodigd in de studio voor een reactie, denkt daar geheel anders over:

,,Dat een paar huizen in Zeewolde dan verwarmt kunnen worden met de afvalwarmte van het datacentrum doet er in het grote plaatje niet toe.”


Lammert van Raan, Kamerlid Partij voor de Dieren

Hij is dan ook kritisch op de besluitvorming in de Zeewoldse gemeenteraad: “Je mag van een gemeenteraad best verwachten dat ze breder kijken dan alleen de eigen gemeente!”

Fractievoorzitter PvdA/GroenLinks-Zeewolde over ‘datacenter-alarm’ landelijk GroenLinks, Kunst en Landschap (Bron: ©EO, ‘Dit is de Dag’, 17 december 2021).

‘Zeewolde zei ‘ja’. Komen er nu nog veel meer datacentra?’

Beeld: tweet Kunst en Landsschap, 19 december 2021, ©RR/K&L

Van Bruggen woog nadrukkelijk de „duurzaamheid” van het datacentrum mee en het feit dat Meta „extra aandacht gaf aan biodiversiteit, zelfs meer dan wettelijk verplicht”, concluderen ook Merijn Rengers en Carola Houtekamer in NRC, op 17 december 2021. Maar ook: ,,Na de komende gemeenteraadsverkiezingen hoeft ze niet meer uit te leggen hoe zeer die opstelling de landelijke PvdA en GroenLinks tegen de haren instrijkt – ze stroomt dan in bij de fusiepartij Actief Zeewolde, die volmondig vóór de komst van het datacentrum is”.

Met 8 stemmen tegen en 11 voor is de komst van de hyperscale, die decennialang de stroom (van omgerekend 460.000 huishoudens) met 115 grote windturbines van vier megawatt zal gebruiken, een stap dichterbij gekomen. ‘Alle mails, telefoontjes en de media-aandacht uit het hele land waren voor de gemeenteraad van ‘het jongste dorp van Nederland’ geen aanleiding om de steun voor Facebook te heroverwegen – de veertig trekkers en honderd demonstranten voor het gemeentehuis evenmin’, schampert het NRC-journalistenduo.

Diverse Kamerleden zinnen ondertussen op ingrijpen. Hoe, dat gaan we zien. Belangrijker: wat de protesten en de oproepen uit het parlement betekenen voor nieuw te ontwikkelen datacentra. Vrijdagochtend 17 december 2021, een aantal uur na de controversiële stemming in Zeewolde, beantwoordde staatssecretaris Dilan Yesilgöz (Economische Zaken en Klimaat, VVD) daarover vragen die Kamerlid Henri Bontenbal (CDA) al in juli (2021) stelde. Hij wilde weten hoeveel stroom de centra gaan gebruiken, hoeveel centra er nog aan zitten te komen, en of dat wenselijk is. Een landelijk overzicht over de plannen ontbreekt namelijk.

Een eerste kleine inventarisatie van Rengers en Houtekamer leert dat er door heel Nederland concrete plannen zijn voor nieuwe hyperscales: een nog onbekend Amerikaans techbedrijf wil gaan bouwen in Appingedam, Google wil uitbreiden in de Eemshaven en bouwen in Winschoten, een onbekende techgigant heeft plannen op Groningen-Westpoort, in Diemen moeten twee kleinere komen en Microsoft heeft volop uitbreidingsplannen in de Wieringermeerpolder.

Ook lijkt Flevoland (en Almere) zich op te kunnen maken voor een datacentercluster in de ‘oksel’ van de snelwegen A6 en A27. Het beoogde terrein van zo’n 200 hectare (dus nog groter dan de locatie MetaZeewolde) ligt nota bene deels op het grondgebied van de gemeente Zeewolde.

Beeld: ©Bram Petraeus

Zeewolde zei ‘ja’. Komen er nu nog veel meer datacentra?
Merijn Rengers en Carola Houtekamer, NRC, 17 december 2021

‘Raadsleden moeten een onderscheid maken tussen media-aandacht en politieke druk uit Den Haag’

Zeewolde stond de afgelopen maanden in het middelpunt van het landelijke nieuws en meerdere raadsleden voelden de druk op hen toenemen. De groeiende belangstelling van media voor dit dossier is volkomen begrijpelijk, zegt hoofdredacteur De Telegraaf Paul Jansen in het Radio1-programma Spraakmakers. Volgens Jansen moeten de raadsleden een onderscheid maken tussen media-aandacht en politieke druk uit Den Haag. ,,Dat zijn wel twee verschillende zaken.”

(Kijk en luister de volledige politieke uitzending van Spraakmakers terug via NPO Radio 1 of beluister het in het laatste onderwerp van Het Mediaforum als podcast.)

‘Media-aandacht voor Zeewolde en Facebook begrijpelijk’, NPO Radio 1, 17 december 2021.

Zeewolde uitgegroeid tot middelpunt van nationale discussie over datacenters

Zeewolde is uitgegroeid tot het middelpunt van de nationale discussie over de komst van datacenters en de invloed daarvan op het landschap, het milieu, de energievoorziening en het opgeven van vruchtbare landbouwgrond. stelt Arend Clahsen in Het Financieele Dagblad op 16 december 2021, de ‘dag des oordeels’, schreef ik eerder enigszins schertsend. Is de komst van het datacenter van Facebook/Meta een zegen of hel voor Zeewolde – voor Nederland?

Clahsen’s artikel vat de meer dan twee jaar durende, voor de één schimmige en ondemocratische, voor de ander procedureel juiste – veelal emotievolle – discussie, rond de voor- en nadelen van de komst van het datacenter van Meta, puntig samen. Hij besluit met een verwijzing naar een recent arrest van de Hoge Raad, over de doorverkoop van de grond van het Rijksvastgoedbedrijf aan de gemeente Zeewolde (lees: aan Meta), die de komst van het datacenter in de weg zou staan. Daarmee is de ‘kwestie Zeewolde’ – om tal van ook andere redenen – verworden tot een landelijke discussie.

Raad Zeewolde is voor komst van datacentrum: ‘Maar of dat gaat gebeuren is nog de vraag’, WNL, 17 december 2021.

Die discussie werd ondermeer aangezwengeld door Esther Ouwehand namens de Partij voor de Dieren tijdens een debat in de Tweede Kamer op 16 december, de dag dat het ‘besluit-Zeewolde’ viel, met een motie om het kersverse Coalitieakkoord alvast uit te voeren, een ‘aanwijzing‘ te geven om de komst van het datacenter tegen te gaan.

Esther Ouwehand wil geen Facabook datdacenter in Zeewolde en Bergkamp vraagt Baudet die niet wil, Bert Brandsma, 20 december 2021.

De motie haalde het niet, de (demissionaire) coalitie ging er voor liggen – de opmaat naar een nieuwe motie die een paar dagen later zou volgen, namens dezelfde partij, met dien verstande dat deze wordt ingediend in de Eerste Kamer, waar de coalitie geen meerderheid heeft. Je leest er even verderop meer over.

‘De zeperd van Zeewolde, het Meta-datacenter’

Een van de redacteuren van Techzine, (het online) tijdschrift ‘richt zich op IT-professionals en zakelijke decision makers door het publiceren van het laatste IT-nieuws en achtergrondverhalen’, heeft de meer dan vier uur durende raadsvergadering op 16 december bijgewoond. Techzine komt daarbij tot de conclusie ‘dat de IT-kennis in de gemeenteraad (van Zeewolde, red) afwezig is’. ,,Er wordt geen discussie gevoerd over het doel van het datacenter en of daar dan meerwaarde in zit voor de gemeente, provincie of voor Nederland. Voorstanders lijken zich vooral te baseren op het feit dat Meta (Facebook) een gigantisch bedrijf is en dat dat wel voordelen zal brengen.” 

,,Men denkt dat het economisch belang van een Facebook-datacenter groter is dan de nadelen. De impact op het milieu, de hoeveelheid benodigde stroom, de welstandscommissie, de zeer beperkte werkgelegenheid, het is allemaal van tafel geveegd.”


Techzine, 21 december 2021

Meta zelf geeft in een verklaring aan het tijdschrift aan dat de definitieve beslissing voor de bouw van het datacenter nog gemaakt moet worden. Ook moet het rijk nog besluiten of het de grond wil verkopen aan Meta. ,,De komst van het datacenter is nog onzeker. Wij hebben onze mening al wel klaar.”  

PvdA-er Yvonne van Bruggen lijsttrekker nieuwe partij ‘Actief Zeewolde’

Yvonne van Bruggen wordt de lijsttrekker van de nieuwe partij Actief Zeewolde, meldt Omroep Flevoland op 21 december 2021. Van Bruggen is nu (nog) fractievoorzitter van de lokale PvdA/GroenLinks-fractie in Zeewolde. Actief Zeewolde is een samenvoeging van PvdA en de lokale partijen Zeewolde Liberaal en BurgerBelang. De drie partijen zijn momenteel goed voor vier zetels in de gemeenteraad van Zeewolde, en geven op hun kersverse website nadrukkelijk aan niet verbonden te zijn aan een landelijke partij.

,,Actief Zeewolde wil samen met inwoners, die niet verbonden zijn aan een landelijke partij, lokale politiek bedrijven vanuit de gedachte ‘wat bindt ons’.”


Actief Zeewolde (website)
PvdA-er Yvonne van Bruggen lijsttrekker nieuwe partij ‘Actief Zeewolde’-1, Omroep Flevoland, 21 december 2021.
PvdA-er Yvonne van Bruggen lijsttrekker nieuwe partij ‘Actief Zeewolde’-2, Omroep Flevoland, 21 december 2021.

‘Facebook-datacenter loopt mogelijk vertraging op, Eerste Kamer trekt aan de rem’

De Eerste Kamer heeft het demissionaire kabinet opgeroepen om de komst van een controversieel Facebook-datacenter in Zeewolde voorlopig tegen te houden. Pas als het nieuwe kabinet nationaal beleid heeft opgesteld over de vestiging van zulke datacenters, mag het Rijksvastgoedbedrijf de benodigde grond verkopen. Dat meldt NU.nl op dinsdag 21 december 2021.

Beeld: Motie-Koffeman (PvdD) c.s., ©RR/K&L

De Partij voor de Dieren deed de oproep in een motie die door de voltallige oppositie werd gesteund. Alleen coalitiepartijen VVD, D66, CDA en ChristenUnie stemden tegen. Zij hebben in de Eerste Kamer geen meerderheid, dus werd de motie aangenomen.

Door de stemming in de Eerste Kamer loopt de komst van het datacenter mogelijk alsnog vertraging op. De Partij voor de Dieren is verheugd dat het onderwerp zo ,,terug op de nationale politieke agenda” komt.

‘Eerste Kamer keert zich tegen bouw megadatacentrum Zeewolde’

De Partij voor de Dieren stelt verder dat met de aangenomen motie het proces „door een blokkade van de Eerste Kamer ”is onderbroken. Dat meldt Tan Tunali op 21 december 2021 in NRC. „Dat brengt de besluitvorming over dit project en de vestiging van 21 andere datacenters terug op de landelijke politieke agenda en parlementaire besluitvorming daarover,” aldus een verklaring van de PvdD. In de motie roept de Eerste Kamer het kabinet op een visie voor ruimtelijke inrichting en datacentra te ontwikkelen.

demissionair staatssecretaris Raymond Knops (Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK), CDA) heeft aangegeven de motie te gaan bestuderen. Zijn aandacht zal zich voornamelijk richten op het deel van de grond dat in eigendom is van het Rijksvastgoedbedrijf, dat eerder randvoorwaarden heeft gesteld, onder meer over duurzaamheid (video).

Beeld: ©Bram Petraeus

Eerste Kamer keert zich tegen bouw megadatacentrum Zeewolde
Tan Tunali, NRC, 21 december 2021

Bouw datacenter Zeewolde gaat voorlopig niet door

De bouw van het grote datacenter van Meta in Zeewolde kan vooralsnog niet doorgaan. Dat zegt senator Niko Koffeman van de Partij voor de Dieren over de uitkomst van een motie die dinsdagavond 21 december 2021 in de Eerste Kamer in meerderheid werd aangenomen. In de motie van zijn partij moet de regering de grondverkoop van het Rijksvastgoedbedrijf voor de vestiging van Meta opschorten. Een verslaggever van Omroep Flevoland spreekt Koffeman de volgende ochtend en vraagt hem om een reactie. Koffeman noemt de aangenomen motie een grote overwinning.

,,Facebook had al in het geniep tachtig hectare grond gekocht. De laatste tachtig hectare willen ze nu kopen maar dat kan nu niet meer omdat wij daar een stokje voor gestoken hebben.”


Niko Koffeman, senator Partij voor de Dieren
Partij voor de Dieren: bouw datacenter Zeewolde gaat voorlopig niet door, Omroep Flevoland, 22 december 2021.

‘Motie Eerste Kamer over datacenter heeft hoge waarde’

De motie die de Eerste Kamer dinsdag heeft aangenomen over het datacenter bij Zeewolde heeft ‘een hoge waarde’. Dat zegt Thomas Finken van kenniscentrum en ‘Huis voor democratie en rechtsstaat’ ProDemos op 22 december 2021 tegen Omroep Flevoland. Hoewel het voorstel niet juridisch bindend is, legt het wel extra druk op staatssecretaris Raymond Knops. ,,Het is uiteindelijk wel een uitspraak van het parlement”.

‘Motie Eerste Kamer over datacenter heeft hoge waarde’, Omroep Flevoland, 22 december 2021.

Het datacentrum van Facebook móest in Zeewolde komen

Naast de berichten van het NRC-onderzoeksduo, die je in deze Kunst en Landschap-datacenterspecial over de mogelijke komst van Facebook in Zeewolde hebt kunnen lezen, grijpen Merijn Rengers en Carola Houtekamer het momentum aan om de zaak – voor dit moment – in grote lijnen op een rijtje te zetten. Hamvraag daarbij is (en was): is de beslissing over de verkoop van de grond voor het Facebook-datacenter er een die op lokaal niveau genomen kan worden?

Rengers toog in zijn eentje – Houtekamer zit ongetwijfeld met haar neus in rapporten, nota’s en Kamerstukken – naar de studio om die vraag – voor ongetwijfeld velen ook nog openstaande vragen – dit keer in een podcast te beantwoorden. De presentatie is in handen van Misha Melita – voor ‘NRCVandaag‘ op 22 december 2021.

Gemeente Zeewolde: ‘Overgrote deel restwarmte datacenter onbenut’

Het overgrote deel van de restwarmte van het datacenter van Meta kan volgens de gemeente Zeewolde niet benut worden, omdat er niet genoeg woningen in de directe omgeving zijn. Op dit moment denkt de gemeente 17% van de restwarmte te kunnen gebruiken in Zeewolde én Harderwijk, zo schrijft het college in antwoorden op technische vragen van Leefbaar Zeewolde. Dat meldt Omroep Flevoland op 22 (!) december 2021.

Het hergebruiken van de restwarmte gold voor de ‘voor-stemmers’ vaak als argumentatie om hun steun te betuigen aan het datacenter-plan, terwijl nu op basis van voorlopige inzichten van de gemeente Zeewolde blijkt, dat het overgrote deel van de restwarmte de lucht in wordt geblazen. Hoogleraar Climate Design & Sustainability van de TU Delft, Andy van den Dobbelsteen, vindt dat onbegrijpelijk. Omroep Flevoland sprak met hem.

Hergebruik van restwarmte is overigens voor het Rijksvastgoedbedrijf een belangrijke voorwaarde voor de verkoop van de grond voor het datacenter, zo schreef Staatssecretaris Knops in augustus 2021 aan de gemeente. Die wordt het met deze gegevens op zijn bureau ter bestudering van de motie-Koffeman wel erg gemakkelijk gemaakt, zo lijkt het.

Gemeente Zeewolde: ‘Overgrote deel restwarmte datacenter onbenut’, Omroep Flevoland, 23 december 2021.

Misschien toch restwarmte Meta-datacenter naar Almere of Lelystad?

Als door een hond gebeten door de woorden “pure verspilling” van hoogleraar Climate Design & Sustainability van de TU Delft, Andy van den Dobbelsteen, kwam de Stuurgroep Restwarmte, waar de Provincies Flevoland en Gelderland en de gemeenten Zeewolde en Harderwijk in zitten, de dag erop, 23 december 2021 met een reactie. Restwarmte van het toekomstige datacenter van Meta in Zeewolde wordt toch mogelijk wel aan Almere en Lelystad geleverd. Dat laat de gemeente Zeewolde via Omroep Flevoland weten.

Driedelige videoreportage Dutch Data Center Association: hoe kunnen datacenter bijdragen in een duurzame samenleving?

Datacenter zijn het fundament van de digitale economie. En de digitale economie blijft alsmaar versnellen, aldus de Dutch Data Center Association (DDA). Hoe zorgen datacenter ervoor dat, desondanks deze versnelling, het energiegebruik nu en ook in de toekomst beperkt blijft en hoe kunnen datacenter bijdragen aan en in een duurzame samenleving?

Met behulp van een driedelige videoreportage heeft DDA deze vraagstukken onderzocht. In het derde deel van het drieluik bespreken zij hoe ze energiestromen uit het datacenter kunnen hergebruiken. Dutch Cloud Community, (een fusie van DHPA en ISPConnect) de brancheorganisatie voor hosting-, cloud-, VOIP- en managed serviceproviders actief op de Nederlandse markt, werkt samen met een beperkt aantal voor hen relevante partners. Dit zijn toonaangevende organisaties die diensten of producten leveren aan de sector. Een van deze partners is de Dutch Data Center Association.

Op 14 oktober 2020 organiseerde DDA haar vierde editie van de ‘Green Data Center Conference‘ (voorheen ‘Datacenter Restwarmte & Innovatie Congres‘). Voorafgaand aan het congres werd een driedelige videoreportage gepubliceerd (link naar afspeellijst) waarin innovatie op het gebied van energievoorzieningen voor datacenters, verduurzaming van datacenters en het inzetten van datacenter-restwarmte voor ‘de gebouwde omgeving‘ aan bod komt.

De videoreportage bestaat zoals gezegd uit drie delen: ‘Wat gaat het datacenter in?‘, ‘Wat gebeurt er binnen het datacenter?‘ en ‘Wat gaat het datacenter uit?‘. Ik vind dit wel de plek om je uit te nodigen naar het derde deel van deze videoreportage te kijken.

Daarin figureert onder andere Alex Bik, technisch directeur van datacenter BIT, die eerder in deze Kunst en Landschap-special voorbij kwam. Samen met zijn collega Niels Hensen, CEO bij ITB2 Datacenters, schreef hij in zijn blog over het Facebook-datacenter in Zeewolde. Dat resulteerde in een publicatie in het NRC van 14 december 2021: ‘De echte datacentra lijden onder de Facebooks van deze wereld‘. Oké, wat gaat er allemaal het datacenter uit, en wat kunnen we d’r mee.

,,Het voelt gewoon heel krom, dat wij heel veel warmte hebben en dat wij de buitenlucht een beetje staan op te warmen waar niemand wat aan heeft. Dat is gewoon zonde.”


Alex Bik, technisch directeur datacenter BIT
Wat gaat het datacenter uit – Dutch Data Center Association, Dutch Cloud Community, 8 oktober 2020.

,,Facebook is natuurlijk helemaal geen datacentrum”

Maak onderscheid tussen dienstverlenende datacentra en privé-hallen van techreuzen, schrijven Alex Bik en Niels Hensen in dat NRC-artikel, waarmee ze nadrukkelijk naar de discussie rond de mogelijke komst van Facebook naar Zeewolde wijzen. Ze hebben het heel bewust over échte datacentra, want:

,,Facebook is natuurlijk helemaal geen datacentrum. We weten allemaal wat het verdienmodel van Facebook is. Facebook is een aanbieder van diensten waarbij advertenties geld opleveren, en niet van datacentrumfaciliteiten.”


Alex Bik (BIT) en Niels Hensen (ITB2 Datacenters)

Kijk hieronder naar een bedrijfsreportage van Bik’s bedrijf: datacenter BIT. Het is gespecialiseerd in colocatie, internetverbindingen, managed hosting en outsourcing voor zakelijke gebruikers van het internet. Dit is dus wél een echt datacenter.

Datacenter BIT – Bedrijfsvideo, BIT, 16 maart 2016.

Zeker twintig bouwplannen voor nieuwe datacenters in Nederland; forse expansie is verankerd in Rijksbeleid

Er mag dan veel maatschappelijke ophef zijn ‘over datacenters die door lokale bestuurders en gemeenteraden worden doorgedrukt’, maar Economische Zaken en Klimaat (EZK) omcirkelde zelf plekken op de kaart voor groeilocaties, zegt Arend Clahsen in Het Financieel Dagblad op 21 december 2021. Sterker, het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijk-relaties (BZK) heeft die strategie zelfs verankerd in het Rijksbeleid.

Er komen hoogstwaarschijnlijk meer datacenters dan de 20 tot 25 nieuwbouwplannen waar demissionair staatssecretaris Yeşilgöz-Zegerius (EZK) het bij de beantwoording van vragen van het Tweede Kamerlid Bontenbal (CDA) op 17 december 2021 in een Kamerbrief over had. Dit valt volgens Clahsen op te maken uit ‘diverse rapporten, overheidsstukken en staand beleid’.

En het is nog maar de vraag of het Coalitieakkoord van Rutte IV, zo vervolgt hij, iets aan die ontwikkelingen verandert. In het document staat weliswaar een kritische noot over hyperscale datacenters van grote techbedrijven wegens het hoge stroomverbruik, maar er staat niets over zogeheten colocation datacenters. Verder acht Clahsen de formulering over hyperscales ‘buigzaam’.

,,’Daarom scherpen we de landelijke regie en de toelatings-criteria bij de vergunningverlening hiervoor aan’, kan een beperking betekenen, maar ook passen in het huidige beleid om de datacentercapaciteit stevig te laten doorgroeien.”


Arend Clahsen, journalist Het Financieele Dagblad

Meta in Zeewolde en het (‘omcirkelde’) 200 hectare grote datacentercluster bij Almere (deels op grondgebied van de gemeente Zeewolde) is volgens Arend Clahsen dan ook geen toeval of iets dat die gemeentes overkwam. ,,Het is het resultaat van beleid en sturing door de Rijksoverheid, samen met grootstedelijke regio’s en het bedrijfsleven.”

Klik op de illustratie hieronder om dit uitstekende en helder beschreven onderzoekswerk van Clahsen te kunnen lezen.

Beeld: ©FD/CM/RR/K&L

‘Rijk moet raadsleden niet opzadelen met nationale problemen’

Beeld: Hendrik Visser, ©VVD Zeewolde

‘Het Rijk heeft Facebook (Meta) naar Zeewolde geleid, maar het spel bewust in de regio laten plaatsvinden’, schrijft Hendrik Visser, gemeente-raadslid voor de VVD in Zeewolde, een dag voor Arend Clahsen’s ‘openbaringen’ – in een opiniestuk in Het Financieele Dagblad.


,,Zo werden nationale problemen op het bordje van lokale gemeenteraadsleden gelegd.”

.

,,Nu het besluit in Zeewolde is genomen en de storm wat is gaan liggen, deel ik graag mijn visie als raadslid. Want zoals het Zeewolde is vergaan, zou ik huidige en toekomstige raadsleden in andere gemeenten graag onthouden.”


Hendrik Visser, gemeenteraadslid (VVD Zeewolde)

‘Waar plan Zeewolde hapert, past Facebook precies in het plaatje van Odense 2.0’

Datacenters leiden in Odense – in Zeewolde steeds genoemd als het klinkende voorbeeld – niet tot protesten, zoals nu kennelijk bij jullie in Nederland, zegt Thomas Breinstrup, journalist bij ‘Berlingske‘, de Deense dochter van DPG-media, uitgever van onder andere De Stentor. Een team van laatstgenoemde toog, onder aanvoering van verslaggever Taeke Dijkstra, naar Denemarken om de situatie aldaar te bekijken en om stemmingen (ook onder de bevolking) te polsen.

,,In Denemarken is wel gesproken over het ‘energieslurpen’, zoals het in Nederland wordt genoemd, maar dit soort grote tech-bedrijven investeert juist in groene energie. De restwarmte kan goed worden benut in bestaande en nieuwe lokale en regionale warmtenetten. Wat dat betreft schuift alles in elkaar in Odense.


Thomas Breinstrup, journalist Berlingske

Wat bij een eerste verkenning in de vroeg invallende duisternis in het Deense Odense in het oog springt, is de felle verlichting, schrijft Dijkstra in de inleiding van zijn uitgebreide reportage op 23 december 2021. Hij spreekt, naast Breinstrup, met burgemeester Peter Rahbæk Juel, Mette Beck Nielsen, directeur van Technology Denmark in Odense, een netwerkorganisatie op het gebied van informatietechnologie en Jørgen Volmer, chef van de redactie van het lokale dagblad Fyens Stiftstidende.

Volmer was in 2016 gaan spitten nadat de krant was getipt dat er mensen rondliepen op een nog leeg perceel op het bedrijventerrein. Ze ontdekten dat de gemeente de grond onopgemerkt had verkocht aan Cassin Networks, een dochter van Facebook met alleen een postbusadres in Ierland. De gelijkenis met Polder Networks dat aast op de grond in Zeewolde is groot.

,,Onze conclusie was dat Facebook dus naar Odense zou komen. We hebben dat in het voorjaar van 2016 de gemeente herhaal-delijk voorgelegd, de burgemeester, raadsleden, maar niemand wilde het bevestigen of ze wisten het zelf ook niet.’’


Jørgen Volmer, chef redactie Fyens Stiftstidende
Beeld: Screenshot Stentor-reportage, RR/K&L

‘Facebook kocht ergens anders grond voor datacenter toen kritiek in Zeewolde steeds harder begon te klinken’

Op Tweede Kerstdag 2021 meldt Stentor-journalist Taeke Dijkstra (wellicht door verkregen informatie tijdens zijn bezoek aan Denemarken) dat Meta/Facebook medio oktober 2021 212 hectare grond heeft gekocht voor de bouw van een hyperscale datacenter in het Deense Esjberg, een klein stadje aan de westkust van Denemarken, hemelsbreed zo’n 125 kilometer van Odense. De plaats met zo’n 71.000 inwoners was in 2019 door de datagigant eerder afgeserveerd als ‘the site is not the right location for our next data center in Europe’.

Opvallend, omdat Meta/Facebook ‘naar verluidt enkele miljoenen Deense kronen heeft uitgegeven aan archeologisch onderzoek naar de geplande locatie in Esbjerg‘. Minder tot de verbeelding sprekend: omdat het dochterbedrijf van Meta/Facebook destijds geplaagd werd door beschuldigingen van belastingontduiking en oneerlijke arbeidspraktijken.

Terwijl het gemeentebestuur van Esjberg teleurgesteld achterbleef kreeg Zeewolde datzelfde jaar bezoek van Meta/Facebook. Of de huidige situatie in Zeewolde: ‘veel bezwaren, twijfels en gemor in de landelijke politiek’ en de aankoop van de grond in Esjberg, aanleiding geeft te vermoeden dat Meta Zeewolde opgeeft, besluit Dijkstra tot wat (internationale) telefoontjes, waaronder met Meta-woordvoerder Melanie Roe uit Austin in Texas. Veel duidelijkheid levert dat niet op.

,,We ontwikkelen gelijktijdig een aantal sites over de hele wereld, zodat inspanningen en resultaten op elke locatie onafhankelijk zijn van andere locaties.’’


Melanie Roe, woordvoerder Meta (Austin, Texas)
Beeld: ©Ard Jongsma

Facebook kocht ergens anders grond voor datacenter toen kritiek in Zeewolde steeds harder begon te klinken
Taeke Dijkstra, De Stentor, 26 december 2021

,,Onze overheden maken al mijn inspanningen voor een beter klimaat zo goed als nutteloos!’’

Beeld: screenshot twitterbericht, bewerkt RR/K&L

Waarom zou ik mij nog langer druk maken, al mijn vrije tijd, moeite en energie steken in de energie-transitie? Met zo’n overheid valt toch niet serieus samen te werken! Dat stelt Wim Hovestad uit Zwolle in een opinieartikel in De Stentor op Tweede Kerstdag (2021). Hovestad is datamanager en bestuurslid  bij een stichting die zich inzet voor een energieneutrale wijk. Hij voelt zich met een eventuele komst van het datacenter in Zeewolde danig in de kou gezet. (Illustratie is clickable)

,,Onze overheden maken al mijn inspanningen voor een beter klimaat zo goed als nutteloos!’’


Wim Hovestad

‘Amsterdamse plannen voor nieuwe datacentra gaan over de rug van mens en klimaat’

Beeld: Johnas van Lammeren, ©Thomas Schlijper

De heibel in de polder van Zeewolde om het Facebook XXL-datacenter gaat ook in onze stad spelen, schrijft Johnas van Lammeren, fractie-voorzitter van de Partij voor de Dieren in Amsterdam, in een opiniestuk in Het Parool op 22 december 2021. Hij hekelt het inzetten op de groei van het aantal datacenters in Amsterdam en omgeving door wethouder Marieke van Doorninck (GroenLinksAmsterdam).

Van Lammeren verwijt haar een ouderwetse manier denken: ‘zolang we grote (internationale) bedrijven vooral hun gang laten gaan kunnen gewone burgers daarvan profiteren’, en noemt het ‘een neo-liberale flutsmoes om zoveel mogelijk winstmaximalisatie over de rug van mens en de planeet goed te praten’.

,,Bezorgde inwoners en kritische raadsleden krijgen vaak hetzelfde antwoord toegeworpen: “We willen allemaal Netflixen, dus extra datacenters zijn onvermijdelijk.” Dat klopt niet: we hebben in Nederland nu al een overcapaciteit aan datacenters. Twee derde tot driekwart van die capaciteit is in gebruik door bedrijven uit het buitenland. Als we kiezen voor minder datacenters betekent het niet dat bij ons de Zoomvergadering gaat haperen.”


Johnas van Lammeren, fractievoorzitter Partij voor de Dieren (Amsterdam)

‘Dijkstra en Evenblij ter plekke’ blikt terug op bestemmings-planwijziging datacenter Zeewolde

Op donderdag 16 december – de ‘stemmingsdag’ – spraken Erik Dijkstra en Frank Evenblij in het BNN/VARA-programma ‘Dijkstra en Evenblij ter plekke‘ onder andere met gemeente-raadslid van de ChristenUnie Erik van de Beld – tegenstander van het eerste uur van de komst van het immense datacenter. Hij ging zelfs op veldonderzoek in Denemarken, waar nagenoeg zo’n zelfde datacenter verrees, en dat telkenmale door het College van B&W Zeewolde als voorbeeldproject genoemd wordt.

Aan tafel bij de twee presentatoren vertelde Van de Beld destijds wat hij daar aantrof. Inmiddels weten we de uitslag van de stemming: de meerderheid van de gemeenteraad is vóór het nieuwe bestemmingsplan, wat betekent dat de komst van het datacenter een stapje dichterbij is. Op 3 januari 2022 belt Erik Dijkstra (met stand in side kick Wouter Bouman) Erik van de Beld voor een reflectie op de dag van de stemming. Hoe kijkt hij terug op die dag en hoe dichtbij zijn we nu bij een hyperscale datacenter in de Flevopolder – excuus Flevoland?

‘Dijkstra en Evenblij ter plekke’ blikt terug op bestemmingsplanwijziging datacenter Zeewolde, Kunst en Landschap (Bron: ©BNN/VARA, ‘Dijkstra en Evenblij ter plekke’), 3 januari 2022.

‘Het pad van Meta en Zeewolde loopt onvermijdelijk dood’

Meta staat er om bekend haast te willen maken met hun uitbreidingsplannen (ook voor de uitrol van ‘metaverse‘). De concurrentie om ‘geschikte’ grond onder techgiganten is moordend. Tegenstanders van een datacenter in Zeewolde zullen daarom elke procedure- of vormfout aangrijpen om big-tech de pas af te snijden, en om ontmoedigende vertragingstechnieken te hanteren. Op voorhand denkt Arne Bongenaar dat de uitkomst van (eventuele) tijdrovende rechtszaken al ‘vast lijkt te staan’.

Van het Rijksvastgoedbedrijf wordt verwacht, zo schrijft Bongenaar in een opiniestuk in Het Financieele Dagblad op 29 december 2021, dat het de resterende grond (ook) onderhands aan Meta gaat verkopen. Dat druist echter, volgens de projectontwikkelaar en geograaf (gepromoveerd met een proefschrift over publiek-private samenwerking), in tegen de Europese mededingingsregels en het verbod op staatssteun. Betekent dit al met al het einde van het Meta-datacenter?

‘Een hyperscale datacenter, moet dat echt? En moet dat hier?’

In de eerste week van het nieuwe jaar 2022 blijft het rustig aan het datacenterfront. Aanstaand premier van het vierde kabinet-Rutte spreekt met alle 19 ministers en staatssecretarissen, om de week erna – op anderhalve meter, de omicron-variant van het coronavirus slaat wild om zich heen – voor een breedbeeldportret op het bordes te (kunnen) staan.

Na alle Zeewolde-consternatie is het een verademing om op 7 januari in Trouw in een artikel van economieredacteur Hanne Obbink de vraag voorgelegd te krijgen, of een hyperscale datacenter nou echt wel moet, en of de ‘hermetisch van de buitenwereld afgesloten’ kolos(sen) in Nederland een plaats moet krijgen. Terechte vragen, met name omdat het in dit verband een ‘hyperscale’ datacenter betreft.

Obbink laat in een mooi overzichtsartikel de verschillen in en tussen datacenters de revue passeren en laat daarbij voor- en tegenstanders vanuit verschillende optieken, bedreigingen en kansen aan het woord. Niet alleen leerzaam als je niet of weinig ‘ingelezen’ bent, Obbink zet in zijn bijdrage de datacenterproblematiek verhelderend op een rijtje: ‘Een hyperscale datacenter, moet dat echt? En moet dat hier?

Wat staat er op het spel als een groot bedrijf als Meta bij je aanklopt?

Dat is de vraag die BBC World Service in hun Business Daily-programma voorlegt aan – inmiddels ook internationaal bekende – Nederlandse voor- en tegenstemmers en aan een een Engelse expert op het gebied van datacenters – op 15 december 2021, een dag voor het besluit tot bestemmingsplanwijziging in Zeewolde valt. De uitkomst ken je. Opvallend is, dat een radioprogramma in het Verenigd Koninkrijk belangstelling heeft voor vestiging van een miljardenbedrijf in het overzeese Zeewolde en daar een dik kwartier aandacht aan besteedt. Prima reportage overigens, op een ding na.

De vraag was: wat staat er op het spel – als je het al een spel zou willen noemen – als Meta bij je aanklopt? Het gaat immers om een miljardenbedrijf dat een langjarige deal wil sluiten met een land waar grote sommen belastinggeld – de metaforische knikkers – mee gemoeid zijn, met immense milieu- en klimaatbeleidimplicaties. Het was echter niet Méta dat aanklopte. Al vanaf 2014 werd er door de Nederlandse staat stevig gelobbyd om een big-tech-vis binnen te halen.

Wat waren in 2019 de overwegingen van toenmalig minister Wiebes en de zijnen om, met een stip op de kaart en met de kennis van toen, Zeewolde in het spel te betrekken? Prevaleerde louter de Hollandse koopmansgeest? Dacht men überhaupt na over de consequenties voor inwoners en bedrijven? Namen de betrokken ministeries te verwachten ophef voor lief?

En hoe dacht men dat in het buitenland gereageerd zou worden, met een toch al slechte internationale belasting(paradijs)-reputatie? Bij het Tax Justice Network staat Nederland wereldwijd op de vierde plaats, achter de Britse Maagdeneilanden, Kaaimaneilanden en Bermuda voor ‘wereldwijd belastingmisbruik’ en achtste op het gebied van ‘financieel geheim’. 

Beeld: ©BBC World Service, Business Daily

What is at stake when a big company like Meta comes knocking on your door?
BBC World Service, Business Daily, 15 december 2021








.

Beeld: ©Gemeente Zeewolde / Twitter

Facebook data centre ‘could put Netherlands’ climate goals at risk’
Dimitris Mavrokefalidis, Energy Live News, 5 januari 2022




.

Beeld: ©Buzz Feed News

Operation Tulip: Inside Facebook’s Secretive Push To Build Holland’s Biggest Data Center
Aman Sethi (Staff), Buzz Feed News, 7 januari 2022





.

Beeld: ©Wired

Facebook’s Data Center Plans Rile Residents in the Netherlands
Morgan Meaker (senior writer), WIRED, 7 januari 2022




.

Beeld: ©Getty Images

Aux Pays-Bas, le projet d’implantation d’un immense datacenter Facebook fait polémique
Mathieu Chartier, Les Numeriques, 10 januari 2022

‘Zeewolde’ is lakmoesproef nieuwe bestuurscultuur

Met Rutte IV op het bordes en de belofte van een nieuwe bestuurscultuur, is het hyperscale datacenter dat Meta/Facebook zou willen bouwen in Zeewolde een interessante testcase. Dat zegt senator Niko Koffeman van de Partij voor de Dieren in een opiniestuk in NRC op 10 januari 2022, de dag dat de ministers en staatssecretarissen geïnstalleerd werden. De kwestie Zeewolde laat zien dat er in beide Kamers volgens strikte coalitielijnen wordt gestemd. Dat moet volgens Koffeman anders.

Beeld: ©Bram Petraeus

‘Zeewolde’ is lakmoesproef nieuwe bestuurscultuur
Niko Koffeman, NRC, 10 januari 2022

Column Olaf Tempelman: ‘Gemeenten aller landen, verenigt u tegen Meta!’

Beeld: column Olaf Tempelman, de Volkskrant, 4 januari 2022.

‘Omstreden datacenters welkom in Noord-Nederland, mits ze genoeg banen opleveren’

Ondanks de (ook door ‘Zeewolde’) toegenomen maatschappelijke en politieke weerstand tegen hyperscale datacenters lijkt de Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij (NOM) en Groningen Seaports – doof voor alle kritiek – vast te willen houden aan de strategie big-tech in het noorden te willen huisvesten.

‘Het zullen er geen tien worden, maar een paar kunnen we goed gebruiken’, zegt Wubbo Everts, van de NOM tegen Stijn van Gils en Frank Gersdorf, die hem spreken voor Het Financieele Dagblad. Cas König, directeur van havenbedrijf Groningen Seaports – ook bij dit gesprek aanwezig – laat hen zelfs weten contact te hebben met ‘alle’ grote technologie-concerns. König voorziet dat de Eemshaven, waar Google al een groot datacenter heeft, over een paar jaar is uitgebreid met enkele grote namen. Hebben beide heren onder een steen gelegen, of dendert de (hyperscale) datacenter-trein ongestoord voort?

Beeld: ©Siese Veenstra voor het FD

Omstreden datacenters welkom in Noord-Nederland, mits ze genoeg banen opleveren
Stijn van Gils en Frank Gersdorf, Het Financieele Dagblad, 16 januari 2022

Moet Nederland ‘digitaal koploper’ worden en blijven?

De potentiële groeilocaties zijn dus in 2019 al bepaald in een Routekaart met tien stappen in de ‘Ruimtelijke Strategie Datacenters‘, concludeert Arend Clahsen in een FD-artikel hierboven, en er is een bestuurlijk akkoord over gesloten tussen Rijk en lagere overheden. De routekaart is eind 2020 door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) opgenomen in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI), de langetermijnvisie van het Rijk op de inrichting en ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. Het ruimte bieden aan (hyperscale) datacenters is dus, zo stelt Clahsen vast, integraal onderdeel van het ruimtelijk beleid van de Rijksoverheid, met als doel om ‘digitaal koploper’ te worden en te blijven.

Daarmee stuiten we (opnieuw) op mijn plannen Kunst en Landschap in het leven te roepen, en onderstreept het mijns inziens het belang van een dergelijke organisatie – in dit geval – voor Noord Nederland. Op de hoofdpagina van het multimediale platform in oprichting staat die Nationale Omgevingsvisie namelijk centraal. Ik vertel je er hieronder (heel) in het kort iets meer over.

De Nationale Omgevingsvisie komt voort uit de (nieuwe) Omgevingswet, de wet die naar verwachting – hij is (sinds 2019) inmiddels vier keer uitgesteld – vanaf 1 juli 2022 alle wetgeving rond de ruimtelijke ordening en leefomgeving moet vervangen, decentraliseren en digitaliseren. Het Rijk werkt hiervoor samen met provincies, gemeenten, maatschappelijke organisaties, bedrijven en inwoners. Met name wat betreft die laatste twee: daar het schort het nogal aan!

‘De Nationale Omgevingsvisie’: waar willen we naar toe met Nederland? En wie gaat daarover?

De grote veranderopgaven waar we met zijn allen voor staan doen een groot beroep op onze omgeving – ons landschap. De vraagstukken zijn groot en veelal met elkaar verweven. Daartoe werd – en wordt dus – een nieuwe wet opgesteld: de Omgevingswet. Dit proces werd in gang gezet tijdens het kabinet-Rutte II, dat ook taken decentraliseerde als de arbeidsparticipatie, jeugdzorg en langdurige zorg. Bij de aankondiging van de Omgevings-wet in 2014 sprak Melanie Schultz van Haegen (VVD), toen Minister van Infrastructuur, van ‘de grootste wetgevingsoperatie sinds de vernieuwing van de Grondwet in 1848’.

Een introductiefilmpje (uit 2019) – toen de verwachtingen voor invoering van de wet bij de Rijksoverheid nog hoopvol gestemd waren:

De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) – Ministerie van BZK, DPI, 3 juli 2019.

Geef een reactie