Wat wordt de toekomst van DATACENTERS in Nederland? De roep om TRANSPARANTIE en EERLIJKE afwegingen wordt steeds luider!

Overal in Nederland verrijzen steeds meer gigantische datacentra, ondanks groeiende lokale weerstand. In de Wieringermeerpolder beginnen multinationals zelfs al zonder vergunningen met bouwen. De Gemeente Zeewolde, een groeigemeente met zo’n 23.000 inwoners, heeft – ondanks sterk ontraden van het College van Rijksadviseurs – vergevorderde plannen voor de bouw van het derde ‘hyperscale’ datacenter van Nederland. In Groningen raakten ze in het late voorjaar van 2021 in de ban van Google, met vriendjespolitiek tot gevolg. De Nieuwsuur-uitzending en longreads van verslaggever Bas Haan hierover deden veel stof opwaaien. Sinds kort staat zelfs de Gemeente Appingedam op de nominatie voor een hyperscale datacenter. Wie is er eigenlijk verantwoordelijk? Wat wordt er allemaal gebouwd? Who’s in charge?

2014: Nieuw datacentrum Google verrijst in Eemshaven – Groningen

De bouw van het Google-datacentrum in de Eemshaven begint komend jaar, melden Reinier Kist en Wubby Luyendijk in NRC op 23 september 2014. Begin 2016, is de bedoeling, moet het centrum in gebruik worden genomen. De komst van Google is onder strikte geheimhouding voorbereid. In sneltreinvaart zijn alle procedures doorlopen. Juli-2014 publiceerde de provincie Groningen een vergunning die was verstrekt aan het Engelse ingenieursbureau Deerns Ltd UK, dat is ingeschakeld door Google. De schop(pen) kon(den) in de grond!

Datacenter Google naar Eemshaven, Pro-Time Broadcast BV, 23 september 2014.

Men was opgetogen in het Noorden. Groningen Seaports heeft een grote vis aan de haak geslagen. In de Eemshaven investeert internetgigant Google 600 miljoen euro in een enorm datacenter. Het betekent werkgelegenheid voor vele honderden mensen tijdens en na de bouw – ook in de regio, zo ging het verhaal..

„Deze investering van Google laat zien dat het Noorden een aantrekkelijk gebied is om in te investeren. Er ligt een betrouwbare energie- en ICT-infrastructuur. De komst van dit centrum is goed voor de regionale werkgelegenheid en economie.”


Toenmalig Minister Henk Kamp (2014)

Minister Henk Kamp van Economische Zaken stak samen met de wereldtop van Google symbolisch de schop de grond in voor de bouw van het nieuwe datacenter. Hij deed dat op een plek die ooit als landbouwgrond op zee is gewonnen, waar boeren decennia achtereen in de Groningse klei hun aardappelen, bieten en graan verbouwden. Daar wordt nu gewerkt aan de frontlinie van hoogtechnologische ontwikkelingen. Het is een vernieuwing die vol zit van symboliek en analogieën, zo concludeert Groningen Seaports in haar Jaarverslag 2014:

,,Want zoals de landbouwers hier belangrijk voor ons allemaal waren met de voedingsmiddelen en grondstoffen die ze produceerden, zo zijn het nu technologie-bedrijven die op dezelfde plek hun invloed op ons leven laten gelden, al is dat op een geheel andere wijze. Groningen Seaports is er trots op dat het bedrijf een leidende rol heeft mogen vervullen in de totstandkoming van deze belangrijke en nieuwe situatie.“


Groningen Seaports (Jaarverslag 2014)
Studiogesprek: Google bouwt reusachtig datacenter in Eemshaven, RTV Noord, 23 september 2014.

Oostpolder moet plaatsmaken voor uitbreiding Eemshaven

De provincie Groningen en de gemeente Het Hogeland willen de Eemshaven sterk uitbreiden. Het op 13 april 2021 gepresenteerde plan is om een bedrijventerrein te ontwikkelen in de Oostpolder, het gebied direct ten zuiden van de Eemshaven. Met de uitbreidingsplannen willen de provincie Groningen en de Groningse gemeente vooral (nieuwe) werkgelegenheid creëren.

Op 17 april 2021 konden omwonenden (digitaal vanwege Corona) persoonlijk in gesprek met gedeputeerde Mirjam Wulfse en wethouder Eltjo Dijkhuis. Via de website ‘Het Digitale Diggelschip‘ was informatie te vinden. Daarna volgt een uitgebreid ’participatietraject’.

De gemeente en provincie zeggen zich met name te richten op bedrijven uit de sectoren waterstof, batterijen, datacenters, windenergie, automotive en ook op nieuwe vormen van hightech-bedrijven. De Oostpolder is volgens hen voor al deze sectoren een geschikte locatie. Daar is niet iedereen blij mee.

Oostpolder moet plaatsmaken voor uitbreiding Eemshaven, Kunst en Landschap (Bron: Een Vandaag), 23 april 2021.

Datacenters verwachten de komende jaren een verdere groei

Bij de Dutch Data Center Association (DDA) aangesloten datacenters verwachten de komende jaren een verdere groei. Voorzien wordt een toename van 211.000 m2 datavloer, waarvan een derde buiten de Metropool Regio Amsterdam (MRA). De groei vindt plaats in alle regio’s. De coronacrisis heeft deze groei in een stroomversnelling gebracht. Het ‘gevecht om de ruimte’ is losgebarsten.

En weg is het landschap, in één generatie, met dank aan de megadozen

De roep om landelijke regie en de discussie over hoe ons land ‘slim’ ruimtelijk te ordenen beheerst de media meer dan ooit. Eind januari 2021 deed ook landschapsarchitect Adriaan Geuze – voor Groningen geen onbekende, gezien zijn ‘recente’ betrokkenheid als ‘ideeënverzamelaar’ bij Toukomst, een NPG-programma waarbij grootse plannen voor de toekomst van Groningen onderzocht worden – een (stevige) duit in het zakje. Geuze maakt zich zorgen over de sluipende manier waarop het prachtige Nederlandse cultuurlandschap ‘verramsjt’. Is de nieuwe, datagedreven besteleconomie te verzoenen met ons landschap? Adriaan Geuze denkt van wel, mits er een paar duidelijke spelregels worden afgesproken. Eén:

,,Nooit op vruchtbare landbouwgrond: die is voor aardappels, en tarwe. Beter dan in de Wieringermeer wordt de bodem niet, daar is het al fout gegaan.”


Adriaan Geuze

En veel belangrijker nog:

,,De ruimtevretende sectoren – energie, landbouw, distributie, datacenters, grootschalige woningbouw – kun je niet overlaten aan gemeenten en provincies. Dat moet je landelijk regelen, net als de waterhuishouding, snelwegen en zware industrie.”


Adriaan Geuze
Wat doet online shoppen met onze natuur? | Het bedreigde landschap #2, Nieuwsuur, 10 maart 2019.

Nederland gedraagt zich volgens Geuze op het gebied van ruimtelijke ordening als een chihuahua: die weet ook niet dat-ie klein is. ,,Waarom laat je anders toe dat in zo’n schaars, dichtbevolkt land gebouwen ontstaan met een vloeroppervlak van soms tientallen hectares, plat als een pannenkoek?” Wybo Algra vatte het gesprek dat hij had met Adriaan Geuze fraai samen in een ‘alarmerend’ artikel: ‘En weg is het landschap, in één generatie, met dank aan de megadozen‘ (Trouw, 22 januari 2021). ,,Ik hoop dat de ‘boodschap’ bij de noordelijke bestuurders en politici aankomt”, schreef ik op de hoofdpagina van Kunst en Landschap.

Beeld: ©Niels Schrader, Roel Backaert

En weg is het landschap, in één generatie, met dank aan de megadozen
Wybo Algra, Trouw, 22 januari 2021

Wat is de toekomst van datacenters in Nederland?

In bovenstaand artikel van Wybo Algra wordt gesproken over zogeheten hyperscales – de enorme datacenters van Google en Microsoft worden daarbij als voorbeeld genoemd. Er zijn verschillende typen datacentra – niet elk centrum ‘kan’ op elke plek, of heeft om verschillende redenen de voorkeur van de exploitant. Als je weet welk ’type’ datacentrum het betreft, begrijp je ook beter welke locatiebeslissingen men maakt.

Op basis van een voorspelling van ING meldt de eerste spreker, Maurice Kuipers, dat het dataverkeer de komende tien jaar gaat vertwintigvoudigen: meer videostreaming, mobiele apparaten, opslag, 5G, Internet of Things (IoT) en cloud computing.

Hoe dat zit en welke toekomst we mogelijkerwijs tegemoet gaan met datacenters in ons land wordt uitgelegd op het webinar ‘Toekomst van datacenters in Nederland‘, dat op 10 juni 2020 georganiseerd werd door Buck Consultants International en VastgoedmarktServaas van der Laan, hoofdredacteur van Vastgoedmarkt, modereert. Aanrader voor (overijverige) bestuurders en politici – en andere vooruitdenkers natuurlijk.

Webinar: Toekomst van datacenters in Nederland, Vastgoedmarkt, 11 juni 2020.

‘De polder wordt als wingewest verkocht aan databedrijven, hoog tijd dat het parlement ingrijpt’

Martijntje Smits is zo’n vooruitdenker. Als frequent spreker, schrijver en columnist voedt ze graag ‘de ‘grooves’ van het publieke debat over nieuwe wetenschap en technologie met frisse en doordachte perspectieven’, zo luidt de profielomschrijving op Linkedin. Op 13 februari 2021 schrijft ze een prachtig essay voor Trouw over ‘de vervaarlijk oprukkende kolonisering van de polder door de grote databedrijven, die er ook nog eens bijna alle opgewekte groene elektriciteit opslurpen. Of: wat de hamburger gemeen heeft met datacenter en hoe door Nederland als ‘Digital Gateway to Europe’ de schaarse grond en energie worden verkocht voor spiegeltjes en kraaltjes.’ – haar introductie van het artikel op datzelfde Linkedin. Ze vindt het ‘hoog tijd dat het parlement ingrijpt’. Waarom maken we van datacenters geen nutsbedrijven? 

Beeld: ©null

De polder wordt als wingewest verkocht aan databedrijven, hoog tijd dat het parlement ingrijpt
Martijntje Smits, Trouw, 13 februari 2021

‘De cloud laat ons water verdampen. Wie zorgt dat er straks nog genoeg is?’

De ’techreuzen der aarde’ slurpen niet alleen veel electriciteit op, om de datacenters te koelen laten ze ook nog eens grote hoeveelheden koelwater verdampen. In een deel van de gevallen komt dat water zelfs uit de drinkwaterleiding. Maar ook als het om koeling met ‘gewoon’ oppervlaktewater gaat, kan dat een probleem vormen. Nederland kampt ‘s zomers namelijk – door klimaatverandering in toenemende mate – steeds vaker met watertekorten. Waterschappen en provincies maken zich dan ook ernstig zorgen.

In onderstaande longread van Daniël van Kessel, die hij apetrots – zijn eerste – voor Follow the Money (FTM) schreef, lees je hoe die watervraag in droge zomers een probleem kan veroorzaken. En hoe een gebrek aan sturing vanuit de overheid er – samen met de concurrentiestrijd tussen gemeentes om het ‘binnenhalen’ van techbedrijven – voor zorgt dat (vooralsnog) een oplossing uitblijft.

Van Kessel en het FTM-team sprak met ambtenaren van waterschappen en provincies, drinkwaterbedrijven, (water)juristen en een hoogleraar hydrologie. Ook las hij bestemmingsplannen, vergunningaanvragen en rapporten om na te gaan in hoeverre de koelwatervraag van grote datacenters bekend is en wat overheden doen om dit in goede banen te leiden.

Beeld: © Follow the Money

‘De cloud laat ons water verdampen. Wie zorgt dat er straks nog genoeg is?’
Daniël van Kessel, Follow the Money, 1 april 2021




.

(Nb. Uiteraard vind je dit FTM-artikel van Daniël van Kessel ook terug in het april-maandoverzicht van de klimaat-, water en zeespiegelstijging-special van Kunst en Landschap.)

Pakhuis de Zwijger start verkenning datacenters in kader van programmareeks ‘Ruimte! Ruimte! Ruimte!’

Beeldbellen, online gamen, internetten en livestreamen is – te meer door het Coronavirus – onderdeel van ons dagelijkse leven en datacenters voorzien ons in deze behoefte. Met de opmars van 5G, zelfrijdende auto’s en slimme technologie zal ons datagebruik exponentieel toenemen – veel extra datacenters zijn hiervoor nodig.

Op 14 april 2021 start Pakhuis de Zwijger een verkennende aflevering over datacenters in het kader van de programmareeks ‘Ruimte! Ruimte! Ruimte!‘. Ik houd deze prachtige reeks (sinds de start in het najaar van 2020) goed in de gaten. En, je hebt geluk, je kunt de gemiste afleveringen terugkijken via een speciale playlist van het YouTube-kanaal van Kunst en Landschap. Terzake:

Wat gebeurt er nu eigenlijk in een datacenter? Waarom hebben we ze nodig, en waaruit bestaat de ruimtelijke opgave om deze megadozen een ‘juiste’, weloverwogen plek in ons (Noord) Nederlandse landschap te geven? Welke critera spelen daarbij een rol?

Ruimte! Ruimte! Ruimte! | Dataland, Pakhuis de Zwijger, 15 april 2021.

Meer dataverkeer, dus meer datacenters. Die hoeven niet per se in Nederland te komen

Er zijn meer datacenters nodig, maar waar? Een rapport daarover heeft de woede van de branche gewekt, schrijft Hanne Obbink op 5 juli 2021 in Trouw. Nederland wil ‘digitale koploper’ zijn in Europa. Is het daarvoor nodig dat er meer datacenters worden gebouwd in Nederland? Niet per se, concludeert adviesbureau Buck Consultants in een rapport dat het schreef in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK). Voor de gebruikers maakt het niet uit of die centers in Nederland of elders in Europa staan.

De behoefte aan datacenters zal groeien, daarover is iedereen het eens. Het dataverkeer zal tussen nu en 2030 vertwintigvoudigen, stelt Buck in zijn rapport. Dat betekent niet dat er tegen die tijd twintig keer zoveel datacenters nodig zijn. Tegelijkertijd is de bijdrage van datacenters aan de economie beperkt. Veel banen leveren ze niet op, de bijdrage aan het bruto binnenlands product is vrij klein en de ‘magneetkracht’ voor de vestiging van nieuwe bedrijven is ook niet groot.

Gevraagd naar een antwoord op de vraag van het ministerie van EZK of Nederlandse bedrijven schade oplopen als die nieuwe datacenters elders in Europa worden gebouwd, zegt Buck volmondig ‘nee’.

‘Driekwart van de Nederlandse datacenters bedient buitenland. Heeft Nederland wel zoveel datacenters nodig?‘

Beeld: ©Tweakers

Nieuwe datacenters kunnen beter in het buitenland staan, denken de opstellers van onderzoek dat is uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, waaruit blijkt dat driekwart van de datacenters in Nederland niet de Nederlandse markt bedient en dat het weinig effect zou hebben als het kabinet stopt met het onder-steunen van de datacentergroei. Dat is de introductie van een artikel in Tweakers, een kritische technologie-community met meer dan een half miljoen leden met één grote passie: technologie. Het verscheen een week voor dat van Hanne Obbink in Trouw.

Dit tot grote ontsteltenis van de partijen die in de sector actief zijn, zo vervolgt redacteur Stephan Vegelien. ,,Ik ben verbijsterd door het rapport”, zegt Michiel Steltman van de stichting Digitale Infrastructuur Nederland. ,,Dit rapport leunt op sturende vragen zonder uit te zoeken wat datacenters brengen. Ik viel van mijn stoel bij het lezen.”

Het schept ook een interessant precedent; is een sector die voornamelijk exporteert, per definitie het accommoderen niet waard? ,,Eén landingsbaan op Schiphol is dan toch ook voldoende; de rest is voor doorvoer. En waarom verhandelen we zoveel bloemen, dat doen we ook voor het buitenland”, zegt Stijn Grove van de Dutch Datacenter Association. ,,De vraag die EZK wil beantwoorden met dit onderzoek, slaat nergens op.” Wat staat er precies in het kritische rapport, stelt Tweakers zichzelf de vraag, en waarom is de sector zo boos?

Beeld: ©Tweakers

Driekwart van de Nederlandse datacenters bedient buitenland. Heeft Nederland wel zoveel datacenters nodig?
Stephan Vegelien, Tweakers, 28 juni 2021

‘Internetgigant wil datacenter bouwen in Appingedam’

Beeld: artist impression nieuwe datacenter in Appingedam, RTV Noord, ©DPM Realiseert

Komt GoogleMicrosoft of Apple naar Appingedam? Eén van de grote techbedrijven heeft vergevorderde plannen voor een nieuw (hyperscale) datacentrum op bedrijventerrein Fivelpoort. Dat meldt Martin Drent op 1 september 2021 op RTV Noord. Om welke internetgigant het gaat, kan Martijn Doornbosch, projectontwikkelaar DPM Realiseert, nog niet zeggen.

Het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Eemsdelta is op voorhand enthousiast over het plan dat in samenwerking met Team4 Architecten tot stand kwam. De gemeente houdt op donderdag 16 september 2021 een digitale info-avond over het plan. Meer informatie, incluis een videoverslag van de avond, vind je op de projectwebsite van fivelpoort2.

,,Het datacenter zorgt voor directe en indirecte werkgelegenheid en geeft een boost aan het ict-onderwijs in deze regio.”


Annalies Usmany, wethouder (Lokaal Belang Eemsdelta)

Ook hier is een deel van de omwonenden bepaald niet blij met de plannen voor een datacenter in Appingedam. Ze vinden dat hun uitzicht wordt verpest en zijn bang voor geluidsoverlast en waardedaling van hun huizen. De bewoners kunnen tot en met 30 september (4 weken) reageren op het voorlopig bestemmingsplan. Tijdens de info-avond liet een aantal van hen weten in ieder geval bezwaar te gaan maken. Men denkt zelfs al na over juridische stappen.

,,We gaan zeker een bezwaar indienen en proberen het plan tegen te houden. Als het moet tot aan de Raad van State aan toe”

Na het voorlopig bestemmingsplan komt het project in de ontwerpfase (ontwerp-bestemmingsplan). Betrokkenen kunnen in november en december 2021 (binnen zes weken) zienswijzen inleveren. Dat moet leiden tot het uiteindelijke vastgesteld bestemmingsplan. Na Beroep (ook hiervoor staat zes weken) bij de Raad van State hoopt men in maart-april 2022 van start te kunnen gaan met het inmiddels ‘Mistral‘-gedoopte project.

Kunst en Landschap: ‘Verlangen naar verandering. Zin in de toekomst!‘

,,In de zoektocht naar oplossingen voor de transities die op ons afkomen kunnen kunst en cultuur de motor voor verandering (sgezindheid) zijn, als spiegels van en voor ‘verbeelding’ van een hoopvolle toekomst.”


Robert Rosendal, initiatiefnemer Kunst en Landschap Noord Nederland

Uiteraard gaat Kunst en Landschap het Mistral-project op de voet volgen. Zo gauw als daar iets zinnigs over te melden is, kom ik er bij je op terug. Hoogstwaarschijnlijk met een separate Mistral-special. Dat geldt overigens ook voor de uitbreiding van het bedrijventerrein Oostpolder in Eemshaven. Daarnaast, maar wel sterk gerelateerd is Kunst en landschap druk in de weer met de ‘vriendjespolitiek‘-affaire, die Nieuwsuur-verslaggever Bas Haan in het late voorjaar van 2021 aan het licht bracht. Daar gaat zonder twijfel ook een special aan besteed worden. Tot slot, er gaan geruchten dat het noorden zinspeelt op nog meer hyperscales dan die in de Eemshaven en Appingedam; Winschoten en Emmen staan op de nominatie om ‘aan te haken’.

Volg en like onze socials (en deze website natuurlijk); ook via de handige Kunst en Landschap-specials-linktree blijf je goed op de hoogte.

Hoe de overheid schimmige miljoenendeals sloot en boeren dupeerde

(De video hieronder maakt deel uit van de afspeellijst ‘(Opening) Google – Eemshaven’ van het YouTube-kanaal van Kunst en Landschap. Abonneren mag.)

Hoe de overheid schimmige miljoenendeals sloot en boeren dupeerde, Nieuwsuur, 15 mei 2021.

Winnaars en verliezers van de energietransitie; zijn inwoners en lokale bestuurders opgewassen tegen multinationals?

De wanstaltige blokkendozen, de (XXL) distributiecentra die ons landschap ontsieren, waren in eerste instantie de aanzet tot het willen oprichten van het multimediale platform Kunst en Landschap: een expertise-, organisatie-, productie- en journalistiek platform voor verbeelding van (en reflectie op) verandering. Met onder andere de enorme te verwachten toename van (hyperscale) datacenters in (Noord) Nederland voel ik die drang, om meer dan een reden, meer dan ooit. Voorbeeld:

Waar die drang vandaan komt, illustreer ik graag aan de hand van een prachtig geschreven ‘longread’ van NRC-journalisten Merijn Rengers en Carola Houtekamer die in het kader van de energietransitie wijzen op de werkwijze en praktijk(en) van multinationals, energiereuzen, -boeren en -cowboys die met grote omhalen van greenwashing lokale en provinciale bestuurders weten te interesseren – misleiden – voor hun projecten, en waarbij de uiteindelijke rekening bij de burger wordt neergelegd:

Beeld: NRC, Albert Stam

Gebroken beloftes: hoe de Wieringermeerpolder dichtslibde met windturbines en datacentra
Merijn Rengers en Carola Houtekamer, NRC, 5 juni 2020

Van graanschuur van Nederland naar hotspot voor datacenters: de Wieringermeer, ‘de polder die nooit stilstaat’

Oorspronkelijk is het nooit de bedoeling geweest, zegt Rein Koolen, historicus en inwoner van de Wieringermeerpolder. Het is totaal iets anders geworden; de glastuinbouw was op zich-zelf al iets vreemds voor onze polder en daar kwam later ook nog eens een bedrijventerrein bij met datacenters en windturbines. Maar ja, ‘er werken wel ontzettend veel mensen en naast de werkgelegenheid gaat het voor de gemeente met zijn leges en OZB (Onroerende-zaakbelasting, red.) natuurlijk om heel veel geld.’

De Wieringermeer is in twintig jaar tijd onherkenbaar veranderd. De NH Nieuws-docu-mentaire hieronder geeft een mooi inkijkje in de ontwikkeling ervan, vanaf de (eerste) inpoldering tot aan de winter van 2020. Ook de (in het hierboven besproken artikel) VVD-wethouder voor Economische Zaken in de gemeente Hollands KroonTheo Meskers, komt daarin aan het woord: ‘Van graanschuur van Nederland naar hotspot voor datacenters: de Wieringermeer‘.

Van graanschuur van Nederland naar hotspot voor datacenters: de Wieringermeer, NH Nieuws, 16 februari 2020.

‘Van ijsbergsla naar data. Grondpolitiek in de polder’

Een nog mooiere, bovenal ruimere blik op het landgebruik van de Wieringermeer, biedt Marten Kuijpers je met een prachtig essayistisch artikel in Archined, een onafhankelijke en kritische online community based website over stedenbouw, architectuur en landschaps-architectuur: ‘Van ijsbergsla naar data. Grondpolitiek in de polder‘ (8 maart 2021).

Hoezeer met de nieuwe activiteiten ook een abrupte breuk met de geschiedenis lijkt te ontstaan, zo zegt Kuijpers, in feite is het slechts een volgende stap in een voortdurend proces van intensivering van het grondgebruik dat de polder vanaf het begin heeft gekenmerkt. Alleen is nu de bodem zelf losgelaten en fungeert het enkel nog als grondvlak.

,,Met het loskomen van de grond zijn de nieuwe economische activiteiten ook zichtbaarder geworden, en dat stuit op steeds meer verzet.”


Marten Kuijpers, senior researcher bij Het Nieuwe Instituut

Provincie Noord-Holland begint handhavingsprocedure tegen ‘illegaal’ datacenter van Microsoft

De economische ‘activiteit’ in de Wieringermeer speelt zich dan weliswaar veelal af binnen de muren van de datacenters, het verzet tegen de ‘omhulsels’ is er niet minder om. Burgers, boeren en tuinders, maar ook de provincie Noord-Holland roert zich (meer en meer). Die laatste, in die mate, dat zij ertoe overging een handhavingsprocedure te starten tegen een (nieuw te bouwen) datacenter van Microsoft. Het College van Gedeputeerde Staten is van mening dat zij bevoegd gezag is voor de gehele (Wabo-) Omgevingsvergunning (zowel milieu/oprichting als bouw) voor het datacenter. De Bestuursrechter moest er zich nog voor de zomer van 2021 over buigen.

De Wieringermeer strijdt tegen komst van Google en Microsoft datacenters, NH Nieuws, 29 januari 2021.
Beeld: © NH Nieuws

Noord-Holland begint procedure tegen datacenter van Microsoft
NOS Nieuws, 3 maart 2021

Zondag met Lubach: ‘Nederland als harde schijf’

,,Vattenfall heeft vandaag (30 september 2020, red.) het grootste Nederlandse windpark op land geopend. Het voormalige windpark Wieringermeer werd tijdens de opening officieel omgedoopt tot Prinses Ariane Windpark en bestaat uit 82 windmolens. Het windpark wekt voldoende elektriciteit op om 370.000 huishoudens van groene stroom te voorzien”, zo luidt de tekst op de webpagina van Vattenfall.

Arjen Lubach en zijn team las deze annonce ook, verifieerde een en ander, en presenteerde – op geheel eigen wijze – zijn onderzoeksgegevens op 11 oktober in de uitzending: ‘Zondag met Lubach: Nederland als harde schijf‘. Zet je schrap!

Nederland als harde schijf | Zondag met Lubach (S12), vpro zondag met lubach, 11 oktober 2020.

Vattenfall reageert op kritiek omwonenden

Ruben Lindenberg, projectdirecteur Vattenfall, de eigenaar van het windmolenpark, reageert voor de camera van NU.nl op de kritiek van omwonenden – ook, op geheel eigen wijze.

Grootste windpark Nederland geopend: Vattenfall reageert op kritiek, NU.nl, 2 oktober 2020.

‘Gesjoemel met windmolensubsidie’

,,Windmolenparken schieten als paddenstoelen de grond uit en de politiek lijkt zich met de dag meer te beseffen dat het draagvlak daarvoor van wezenlijk belang is. En dus wordt de omwonenden niet alleen de lasten, maar ook de lusten beloofd. Totdat er hier in de Wieringermeerpolder ineens grote datacentra van Microsoft en Google kwamen, die nu de goede sier maken met groene stroom, terwijl de omwonenden achterblijven met de dagelijkse lasten. Windmolens ter verbetering van de wereld, of is het regelrechte symboolpolitiek?” Dit is Rutger Castricum, met de Hofbar:

De Hofbar | Gesjoemel met windmolensubsidie, Omroep PowNed, 17 juni 2020.

Microsoft bouwt een datacentrum in de polder – zonder vergunning

In de Wieringermeerpolder verrijzen dus steeds meer gigantische datacentra, ondanks groeiende lokale weerstand. Ook zonder vergunningen beginnen multinationals al met bouwen. Wie is er eigenlijk verantwoordelijk en wat wordt er allemaal gebouwd? Luister hieronder naar een podcast van – opnieuw, ze hebben zich in het dossier datacenters vastgebeten – NRC-onderzoekers Carola Houtekamer en Merijn Rengers. Ditmaal gaan ze kijken bij een nieuw te bouwen datacenter voor Microsoft. Ze stuiten daarbij op een muur van geheimzinnigheid. Host en presentator: Floor Boon.

Provincie Noord-Holland wil minimale impact datacenters op omgeving

Beeld: ©Provincie Noord-Holland

In de zomer van 2021 ontstond wrevel tussen de gemeente Hollands Kroon en de provincie Noord-Holland. Wie gaat er nou eigenlijk over de (uitbrei-ding van) datacenters? Juridische steekspelletjes tussen beide volgden. Daar ga ik je niet mee vermoeien. De provincie Noord-Holland wil volgens haar Concept Datacenterstrategie Noord-Holland (Tussenversie ter consultatie, 13 juli 2021) een aantrekkelijke vestigingslocatie voor datacenters zijn en blijven en daarmee de ICT-sector versterken.

Sterker, ze wil het meest duurzame en innovatieve datacenterknooppunt van Europa worden. Zij stelt daarom strenge eisen aan de komst van nieuwe datacenters. Maar er moet wel voldoende oog zijn voor het effect van datacenters op het landschap, de energievoorziening en het watergebruik en het benutten van de restwarmte. Daarom werkt de provincie aan een Noord-Hollandse datacenterstrategie. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied voert de vergunningverlening en het toezicht namens de provincie uit.

De concept-datacenterstrategie wordt met meerdere partijen besproken. Eind 2021 stellen Provinciale Staten een definitieve datacenterstrategie vast.

NH Nieuws brengt de toekomst van datacenters in de Wieringermeer in beeld

Op dit moment, december 2021 – de vierde coronagolf beleeft hoogtijdagen – zijn er drie datacenters (van Google en Microsoft) gevestigd op bedrijventerrein Agriport in Hollands Kroon. Plannen voor nog vijf anderen staan (voorlopig) weliswaar ‘on hold‘, maar zorgen wel voor veel onrust en vragen onder de bevolking.

Hergebruik van restwarmte, de te verwachten nieuwe werkgelegenheid en de grote, duurzame energievraag zet inwoners aan het denken, maakt veel los.. Het is een lastige spagaat, volgens de speciaal voor de ontwikkeling van het gebied ontworpen website door NH Nieuws: ‘we willen steeds meer online kopen maar omwonenden willen niet de energieslurpende serverkasten als dozen in het steeds meer veranderende landschap van de groene Wieringermeerpolder‘.

Klik op de illustratie hieronder om die ontwikkeling op de voet te kunnen volgen. NH Nieuws heeft een mooi aantal artikelen en video’s voor je op een rijtje gezet.

Beeld: screenshot RR/K&L.

Hybride ‘Kennissessie Datacenters’ provincie Noord-Holland, gemeente Hollands Kroon en het Ontwikkelingsbedrijf NHN

Op 13 april 2022 organiseren de provincie Noord-Holland, gemeente Hollands Kroon en het Ontwikkelingsbedrijf NHN samen een hybride ‘Kennissessie Datacenters’. Tijdens deze bijeenkomst worden raadsleden van gemeenten in Noord-Holland Noord en statenleden van de Provincie Noord-Holland uitgebreid geïnformeerd over de ontwikkelingen rondom datacenters, het nieuwe provinciale beleid en is er ruimte om vragen te stellen. De zaalcapaciteit was beperkt, overige bestuurders konden de fysieke bijeenkomst via NHNEXT online volgen.

Kennissessie Datacenters, Kabaäl, 13 april 2022.

Videocompilatie ‘Datacenters Wieringermeer/Agriport‘

Voor een videocompilatie over datacenters in de Wieringermeerpolder ga je naar de afspeellijst ‘Datacenters Wieringermeer/Agriport‘ op het YouTube-kanaal van Kunst en Landschap.

Datacenter zegen of hel voor Zeewolde?

Tech-multinationals als Google en Microsoft kiezen er bewust voor om hun enorme datacenters naast grote windparken in Nederland te bouwen, stellen Joost Lammers en Bart Hettema in een EenVandaag-reportage op 25 februari 2021. Daarmee kunnen ze zich aan hun gebruikers en investeerders presenteren als duurzame en verantwoorde multinational.

Sommige gemeenten zijn blij met hun komst vanwege de beloofde werkgelegenheid, zo ook in Zeewolde, getuige de reactie van wethouder Egge Jan de Jonge. Die ziet het helemaal zitten, aldus Lammers en Hettema. Maar hoe zit het met de groene stroom van de windparken die datacenters direct of indirect opslurpen? En met die honderden miljoenen euro’s aan subsidies? Wordt het datacenter in Zeewolde een zegen of een hel?

Datacenter zegen of hel voor Zeewolde? Kunst en Landschap (Bron: ©EenVandaag, 25 februari 2021), 4 december 2021.

‘Leren van een datacentrum in Zeewolde – komen tot intelligente gebouwen met duurzame oplossingen voor de lange termijn’

Beeld: impressie geplande datacenter in Zeewolde, ©CRa

Van het overwoekerde Noord Holland neem ik je mee naar de provincie Flevoland. De gemeente Zeewolde heeft vergevorderde plannen voor de bouw van het derde hyperscale datacenter van Nederland. Het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) is deels eigenaar van de gronden waarop het datacenter is gepland. De gemeente Zeewolde heeft, samen met de provincie Flevoland, het Rijk verzocht drie percelen (met een gezamenlijk oppervlakte van 84 hectare) te verkopen voor de bouw van het datacenter. Het RVB heeft deze gronden momenteel verpacht voor agrarisch gebruik.

College van Rijksadviseurs vindt locatie Zeewolde voor hyperscale datacentrum ‘minder geschikt’

Het College van Rijksadviseurs, dat de regering gevraagd of ongevraagd advies geeft, vindt de locatie Zeewolde voor een hyperscale datacentrum ‘minder geschikt’. Dat staat in de inleiding van het rapport Leren van een datacentrum in Zeewolde. Het RVB heeft het College van Rijkadviseurs (CRa) gevraagd om te adviseren over de casus in Zeewolde.

Het College benadrukt in het rapport dat het realiseren van datacentra een nationale opgave is. Door het clusteren van deze centra op een beperkt aantal locaties kan Nederland verspilling van schaarse ruimte en verrommeling van het landschap voorkomen. Zij vindt de locatie in Zeewolde vanuit dat perspectief ‘minder geschikt’: het is niet geclusterd en het wordt gerealiseerd op goede landbouwgrond. Het College van Rijksadviseurs benoemt dit – ‘ondanks dat de locatie in Zeewolde is vastgesteld’ – als: ’zodat we ervan kunnen leren’. Het rapport zag in juli 2021 het licht.

Beeld: cover ‘Leren van een datacentrum in Zeewolde’, ©CRa

Leren van een datacentrum in Zeewolde
Advies over een hyperscale datacenter op gronden van het Rijk

Uitgave van het College van Rijksadviseurs:
Floris Alkemade (Rijksbouwmeester), Jannemarie de Jonge (Rijksadviseur voor de Fysieke Leefomgeving) en Wouter Veldhuis (Rijksadviseur voor de Fysieke Leefomgeving);

Tekst: Jannemarie de Jonge en Miriam Ram (juli 2021)

Stichting DataTruc komt in verweer tegen plannen hyperscale datacenter in Zeewolde

Beeld: ©Stichting Datatruc, RR/K&L
Beeld: ©Stichting Datatruc

Hoewel het College van Rijksadviseurs in haar rapport (slechts) melding maakt van drie RVB-percelen ter grootte van 84 hectare beslaat het totale hyperscale-project zo’n 166 hectare. Ter illustratie: dat zijn zo’n 250 voetbalvelden, zegt de in de haast in het leven geroepen stichting DataTruc Zeewolde. De stichting maakte haar bezwaren op 6 april 2021 met indiening van een zienswijze bij de gemeente Zeewolde kenbaar.

Plannen cluster datacenters vlakbij Almere

Daarnaast zijn er plannen voor een cluster datacenters van maximaal 150 hectare groot vlakbij Almere. Daarvoor is een stuk land in beeld langs de snelwegen A6 en A27. Het gaat om grond van de gemeente Zeewolde in het (nieuwe in ontwikkeling zijnde) gebied Oosterwold. ,,De digitale infrastructuur groeit en alles wijst erop dat deze groei zich doorzet”, meldt de Metropool Regio Amsterdam (MRA) via Omroep Flevoland. Daarom is er behoefte aan wat de MRA een ‘hyperconnectiviteitshub‘ noemt; een cluster datacenters.

Plannen voor cluster datacenters langs snelweg A6/A27, Omroep Flevoland, 8 april 2021.

Televisie-uitzendingen over hyperscale datacenter door Lokale Omroep Zeewolde

Lokale Omroep Zeewolde maakte over het datacenter-project een aantal televisie-uitzendingen. Verslaggever Jan van de Beek ging voor de eerste aflevering in gesprek met de projectleider van het te vestigen hyperscale datacenter, en wethouder bij de gemeente Zeewolde, Egge Jan de Jonge. Ook sprak Van de Beek met Anne Marie van Raalte, die als burger enorm bezorgd is over hetgeen in haar ‘achtertuin’ staat te gebeuren.

Hyperscale datacenter in Zeewolde (aflevering 1), Lokale Omroep Zeewolde, 2 april 2021.

ChristenUnie wil ‘brede discussie’ voeren over wenselijkheid komst hyperscale datacenter

Op 2 september 2021 komt de gemeenteraad van Zeewolde bijeen om te bespreken of de komst van een datacenter naar Zeewolde wenselijk is. Het ‘debat’ werd gehouden tijdens een ‘openbare informatieve raadsvergadering over datacentra in het algemeen’, op verzoek van de ChristenUnie. De partij wil ‘een brede discussie’ voeren over de wenselijkheid van de komst van een hyperscale datacenter. Dat leidde uiteraard tot een volle publieke tribune.

Burgemeester Gerrit Jan Gorter geeft eerst uitleg over de speciale status van de vergadering. Daarna volgt ‘verweer’ van een drietal insprekers, 16 van de 19 gemeenteraadleden komen daarna aan het woord. Inspreker Sipke Veenstra bijt het spits af.

Gemeenteraads vergadering 2 september 2021, Lokale Omroep Zeewolde 8 september 2021.

Planning bestemmingsplan datacenter Trekkersveld IV wordt gewijzigd

,,De planning voor bespreking van het bestemmingsplan voor het datacenter op het Trekkersveld is gewijzigd”, meldt de lokale Omroep Zeewolde op 29 september. “De raad had hiervoor vergaderingen gepland op 13 oktober en 4 november 2021. Dit schuift nu op naar eind van het jaar. Precieze data volgen later.”

‘College Zeewolde positief over komst groot datacenter van Facebook’

Als het aan het college van Zeewolde ligt komt Facebook (Meta), dat 166 hectare landbouwgrond kocht, met een megadatacenter naar de Flevopolder, schrijven de stug doorzettende onderzoeksjournalisten Merijn Rengers en Carola Houtekamer in NRC op 24 november 2021 – ’s middags, na de persconferentie van het college van Burgemeester en Wethouders van Zeewolde om elf uur ’s ochtends in The Opera House, de theaterzaal achter grand café The Lux, over de bouw van een hyperscale datacenter op industrieterrein Trekkersveld IV.

Ditmaal geen longread van het schrijversduo – zoals vorig jaar – over de werkwijze en praktijk(en) van multinationals om lokale en provinciale bestuurders te interesseren – misleiden, zo je wilt – voor hun projecten, en ‘waarbij de uiteindelijke rekening bij de burger wordt neergelegd’. Die verwacht ik wel. Er zal ongetwijfeld binnenkort een meer uitgebreide versie over het datacenter in Zeewolde verschijnen. In ieder geval voor 16 december, de dag dat de gemeenteraad van Zeewolde – ‘moet instemmen’.

Veel debat met burgers voor die voor hen belangrijke dag is er niet geweest, schrijven ze. Ook informatie over welke multinational ‘het jongste dorp van Nederland’ zal gaan overwoekeren werd lang geheim gehouden. Tot 24 november dus. Gaat Zeewolde zich opmaken voor Meta? Mijn grootste zorg laat zich ditmaal het best illustreren aan de hand van de conclusie uit het artikel van Rengers en Houtekamer:

,,Dat niet de landelijke politiek, maar één van de kleinere gemeenten van Nederland moet beslissen over de ingrijpende komst van een groot datacenter, is het gevolg van de decentralisatie van de ruimtelijke ordening.“


Merijn Rengers en Carola Houtekamer, NRC, 24 november 2021
Beeld: Datacenter Microsoft (Wieringermeerpolder), ©Olivier Middendorp.

College Zeewolde positief over komst groot datacenter van Facebook
Merijn Rengers en Carola Houtekamer, NRC, 24 november 2021

Kunst en Landschap-special over (de gevolgen van) decentralisatie

De decentralisatie-operatie die onder het kabinet Rutte II in 2015 in gang gezet is, heeft niet alleen nadelige gevolgen voor het ruimtelijke fysieke domein, ook over de consequenties van deze omvangrijke stelselwijziging met betrekking tot zorg, werk en jeugdhulp, het zogenoemde sociale domein, is de laatste tijd veel ophef. Ook op die problematiek – een nieuwe Wet om die het hoofd te bieden is in de maak – richt Kunst en Landschap haar pijlen; met de special:

Van CLUSTERFUCK tot WET op DECENTRAAL BESTUUR; brengt de nieuwe wet de interbestuurlijke verhoudingen weer in BALANS?
Robert Rosendal, voor Kunst en Landschap, vanaf 7 februari 2021


Meta schittert door afwezigheid op persconferentie College van Burgemeester en Wethouders gemeente Zeewolde

Het college van Burgemeester en Wethouders Zeewolde stemde unaniem in met de bestemmingsplanprocedure voor de komst van een hyperscale datacenter naar poldergemeente Zeewolde, meldt Stadszaken op 25 november 2021, een dag na de persconferentie, waarbij duidelijk werd wat al langer werd vermoed: dat de eigenaar Meta betreft. Een woordvoerder van Meta schitterde door afwezigheid, waardoor sommige vragen van journalisten onbeantwoord bleven.

Het Stadszaken-artikel geeft de persconferentie uitstekend (beknopt) weer, maar je kunt hem hier natuurlijk ook volledig – hij beslaat zo’n drie kwartier – terugkijken.

PC Datacenter Zeewolde (persconferentie), Omroep Flevoland, 24 november 2021.

Provincie en gemeente zien ‘grote kansen‘ bij komst Meta

Huis-aan-huis-familiekrant Zeewolde Actueel zette een paar dagen later alle oneliners van het College nog maar eens goed op een rijtje. Twee keer klikken voor het best(e) (leesbare) resultaat.

Beeld: van Twitter geplukt, bewerkt RR/K&L.

Omroep Flevoland volgt ontwikkelingen hyperscale datacenter Zeewolde op de voet

Naast de Lokale Omroep Zeewolde volgt ook Omroep Flevoland het hyperscale-project op de voet met uitgebreide (video)reportages. Ik heb de video’s van beide omroepen plus aan het project gerelateerde video’s van derden (en van onszelf natuurlijk) – dat zijn er inmiddels al meer dan honderd! – in een speciale afspeellijst op het YouTubekanaal van Kunst en Landschap voor je op een rijtje gezet, in: ‘Hyperscale Datacenter Zeewolde (Trekkersveld IV)‘. Een compilatie van zo’n twee jaar reuring in de groeigemeente Zeewolde, die (in 2021) 22.879 inwoners telt.

Kijk hier alvast naar twee reportages van Omroep Flevoland over – als het aan het college ligt – de komst van Facebook-moederbedrijf Meta naar Zeewolde en de condities waaronder dat gestalte moet krijgen.

Moederbedrijf Facebook zit achter datacenter Zeewolde, Omroep Flevoland, 24 november 2021.
Over vijf jaar pas duidelijkheid over restwarmte datacenter Meta in Zeewolde, Omroep Flevoland, 26 november 2021.

‘Facebook vs. Zeewolde: hoe lokale politici moeten beslissen over een landelijke kwestie’

Sneller dan ik verwachtte kwamen NRC-journalisten Rengers en Houtekamer inderdaad met een uitgebreide reportage waarin ze het ‘naar de polder dirigeren’ van het hyperscale datacenter-Zeewolde van miljardenbedrijf Facebook hekelden. Erger: ‘een handvol lokale deeltijdpolitici moet een besluit nemen dat landelijke gevolgen heeft voor het stroomverbruik en hoogspanningsnet, daarmee nadrukkelijk verwijzend naar (gevolgen van) decentralisatie (van de ruimtelijke ordening).

Gemeenteraadslid Erik van de Beld van de ChristenUnie wil helemaal niet over het data-centrum stemmen. „Ik zit naast mijn gewone baan hier in de gemeenteraad”, zegt hij aan de telefoon. „Hoe kan ik nou in die tien uur in de week die hiervoor staat over zo’n enorm project oordelen?” Mooi artikel. Lezen!

Beeld: tegenstander komst Meta: Sipke Veenstra, ©NRC

Facebook vs. Zeewolde: hoe lokale politici moeten beslissen over een landelijke kwestie
Merijn Rengers en Carola Houtekamer, NRC, 26 november 2021

‘De Champions League komt een potje spelen tegen lokale amateurs uit de polder’

‘Datacenters misschien toch niet zo’n goed idee’

Waarom wil Nederland deze ‘energieslurpende monsteropslagruimtes’ die ons landschap ontsieren, met afmetingen tot – in dit geval – wel 250 voetbalvelden groot, in de schaarse Nederlandse ruimte zo graag hebben? Dat vragen presentatoren Peter de Bie en Mieke van der Weij aan onderzoeksjournalist Mirjam van der Puijl van het Noord-Hollands Dagblad in het radioprogramma Nieuwsweekend op 27 november 2021. Van der Puijl kreeg een inkijkje in de documenten van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (zie het artikel hieronder, red.) en reconstrueerde de komst van de big tech datacentra naar Nederland.

Datacenters misschien toch niet zo’n goed idee, Kunst en Landschap (Bron: Nieuwsweekend, 27 november 2021), 27 november 2021.

‘Lobby Microsoft en Google was misleidend. Jarenlang hengelde het Rijk naar datacentra, maar het stroomnetwerk kan ze nauwelijks aan’

Beeld: ©Haarlems Dagblad/Arend van Dam

De explosieve groei van het aantal datacentra in Nederland is de afgelopen jaren volop gestimuleerd door een actieve internationale lobby van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK), melden Mike Muller en Mirjam van der Puijl in het Haarlems Dagblad op 10 november 2021. ,,Nu de energieslurpende centra er eenmaal zijn en gewone bedrijven van het stroomnet dreigen te verstoten, krabben overheden zich achter de oren.“

Uit documenten die DTelegraaf en de Haarlemse krant na een Wob-verzoek in handen kregen, komt naar voren dat beleidsmakers zich de afgelopen jaren dikwijls baseerden op informatie van techbedrijven zelf, die door eigen ambtenaren in twijfel wordt getrokken. Ministerie-medewerkers waarschuwen intern dat het ontbreekt aan een goed doorwrochte strategie, waardoor onder andere problemen op het energienetwerk voorkomen kunnen worden.

Beeld: cover Ruimtelijke Strategie Datacenters – Routekaart 2030 voor de groei van datacenters in Nederland

Uit die vele pagina’s blijkt ook, zo schrijven Muller en Van der Puijl, dat EZK al jaren actief internationaal beleid voert om grote multinationals als Facebook en Google naar onze polders te halen. Al in 2019 stippelt EZK samen met Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK) een ’Routekaart in 10 stappen tot 2030’ uit voor de datacentra.

De Routekaart 2030 geeft aan hoe de (sterk op de Randstad leunende! – de ‘drie belangrijkste economische regio’s’ van Nederland, red.) Ruimtelijk Economische Ontwikkelstrategie (REOS) richting wil geven aan een betere ruimtelijk afstemming voor vestiging en clustering van datacenters in Nederland, inclusief de beschik-baarheid van huidige (en toekomstige) energienetwerken. Die strategie stelt onder meer:

,,Bestaande hyperscale locaties Middenmeer en Eemshaven dienen verder gefaciliteerd te worden in hun uitbreiding en opgenomen in data- energie- en warmtenetwerken.“


Uit: Ruimtelijke Strategie Datacenters – Routekaart 2030 voor de groei van datacenters in Nederland

Adjunct-hoofdredacteur Haarlems Dagblad schrijft snoeiharde column: ‘Pretpark Google’

Beeld: column GerBen van ’t Hek, Haarlems Dagblad, 10 november 2021

Dat datacentra in heel het land energie slurpen en dit problemen geeft op het stroomnet, wordt opgemerkt als ’kritische succesfactor’, staat in stukken. Hoe en door wie dat moet worden opgelost, blijft onvermeld. Uit de documenten blijkt ook dat overheden hun ’datacentrahonger’ deels baseerden op documenten die van bedrijven zelf afkomstig zijn of door een lobbyorganisatie zijn geschreven.

,,Uit honderden Wob-documenten blijkt dat het ministerie al jaren grote techbedrijven geen stobreed in de weg legt om de Nederlandse polders te annexeren met hun ‘datablokken-dozen’“, schrijft GerBen van ’t Hek, adjunct-hoofdredacteur Haarlems Dagblad, in een snoeiharde column ‘Pretpark Google’ in de gelijknamige krant. Ook hier: twee keer klikken voor het best(e) (leesbare) resultaat.

Tegenstanders datacenter willen beslismoment uitstellen

,,Alles is uit z’n balans: de grootte, de manier waarop het gegaan is – de burger is er niet in betrokken – het oppervlak dat bijna weggegeven wordt voor een sjoemelprijsje; het is gewoon niet te begrijpen.” Susan Schaap, voorzitter van de actiegroep Stichting Datatruc, is fel tegen de komst van een datacenter in Zeewolde. Samen met ondernemer Sipke Veenstra trekt ze, na (evenals Veenstra) op 2 september tijdens een raadsvergadering ingesproken te hebben, nog één keer fel van leer in aanloop naar de commissievergadering van woensdag 1 december, wanneer de standpunten voor de raadsvergadering van twee weken later (16 december 2021), nogmaals kunnen worden bepaald.

,,Als je het de burgers zou vragen… die zouden heel graag willen dat het beslismoment over de gemeenteraadsverkiezingen heen getild gaat worden, zodat we als burgers in ieder geval nog iets te vertellen hebben.”


Susan Schaap, voorzitter actiegroep Stichting Datatruc
Tegenstanders datacenter willen beslismoment uitstellen, Lokale Omroep Zeewolde, 29 november 2021.

’Ons Zeewolde: voor én door betrokken inwoners van Zeewolde’

Via via werd ik gewezen op een website van betrokken inwoners en geïnteresseerden in de ontwikkeling(en) van het datacenter in Zeewolde: ’OnsZeewolde.nl’ De Initiatiefnemers en redactie hebben als doel: het delen van ’praat & vraagstukken’. Voor én door die inwoners en geïnteresseerden. Geen nieuws- of actualiteiten-site. Dat laten ze aan de professionals over. Susan Schaap en Sipke Veenstra kom je er bijna dagelijks tegen.

’Commentaar NRC’: Besluit over komst datacentrum Zeewolde hoort niet thuis in gemeenteraad

Op 30 november 2021 is met betrekking tot (de wijze van besluitvorming over) het hyperscale datacenter Zeewolde het dagelijkse commentaar van NRC stellig. Het ’Commentaar’ van het dagblad bevat meningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groep redacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In deze commentaren laat NRC zien waar het voor staat.

Omdat niet iedereen een abonnement op deze krant heeft, neem ik dit Commentaar hieronder integraal op. Vanwege het belang van de uitspraken die erin worden gedaan, vanuit de sterk informatieve waarde die ik eraan toeken, en, niet in de laatste plaats, omdat ik het met de inhoud ervan hartsgrondig eens ben. Hear, hear!

Woensdag 1 december 2021: (online) vergadering commissie Bestuur, Ruimte en Samenleving gemeente Zeewolde over hyperscale datacenter

Het NRC-commentaar verschijnt een dag voordat op woensdag 1 december 2021 een vergadering van de commissie Bestuur, Ruimte en Samenleving van de gemeente Zeewolde plaatsvindt, waarin de stukken van Trekkersveld IV op de agenda staan. De gemeenteraad van Zeewolde neemt op donderdag 16 december een besluit over de plannen en – daarmee – over de mogelijke komst van het datacenter naar Zeewolde. Op beide dagen is er voor bewoners, bedrijven en anderszins betrokkenen een mogelijkheid om in te spreken.

De twee bijeenkomsten zijn openbaar en live te volgen via de Lokale Omroep Zeewolde. Kunst en Landschap gaat deze online bijeenkomsten uiteraard met grote belangstelling volgen. Klikken maar weer.

Beeld: Commentaal NRC, 29 november 2021. (opmaak vanwege leesbaarheid aangepast door RR/K&L)

De 19 raadsleden van Zeewolde staan voor misschien wel de belangrijkste beslissing uit hun politieke leven

Beeld: Impressie van het datacenter van Meta in Odense in Denemarken. De twee achterste hallen werden in september 2019 in gebruik genomen. Aan de derde (op de voorgrond) wordt nu gebouwd. © Meta/Facebook

Moet het grootste datacenter van Europa in de Flevopolder komen? Voor dat ingrijpende besluit staan de negentien raadsleden van Zeewolde deze maand, meldt Teake Dijkstra in De Stentor, ’s morgens vroeg op 1 december 2021. Een keuze met landelijke impact, misschien wel de belangrijkste uit hun politieke carrière. ,,Maar er is nog zoveel onduidelijk en onzeker”, zegt Erik van de Beld (ChristenUnie). ,,We lopen elke keer tien stappen achter.’’

Er wordt die avond voor het eerst in het openbaar gediscussieerd over de ambitieuze plannen van Meta. Op het toekomstige industrieterrein Trekkersveld IV moeten vijf datahallen komen van 400 meter lang, 70 meter breed en 20 meter hoog. Daarvoor is 1380 gigawattuur aan elektriciteit nodig, vergelijkbaar met de stroomconsumptie van zo’n 200.000 huishoudens.

Het besluit daarover moet ineens snel worden genomen. Al over twee weken (16 december, red.), is de bedoeling, stelt de gemeenteraad het bestemmingsplan vast. Maar kan en moet dat worden overgelaten aan een gemeente? En aan goedwillende raadsleden, in dit geval de negentien van Zeewolde?

Zijn weerstand tegen het datacenter, dat volgens de ChristenUnie niets bijdraagt aan duurzaamheid en innovatie, zegt Van de Beld, is de afgelopen weken alleen maar groter geworden.

,,We krijgen steeds weer nieuwe brokjes informatie. We hebben te weinig tijd om dat in de avonduren allemaal goed te lezen en te verwerken.’’ 


Erik van de Beld (ChristenUnie-Zeewolde)

Van de Beld’s nieuwsgierigheid naar de situatie in Odense, waar het College telkenmale als voorbeeld naar verwijst, was zo groot, dat hij besloot om zelf maar af te reizen naar Denemarken. Om daar met eigen ogen de datahallen van Meta te zien.

,,Op zo’n manier kunnen raadsleden geen besluit nemen. Ik wil geen Pieter Omtzigt of complotdenker zijn, maar ik beschouw dit wel als de grootste beslissing in mijn raadswerk. En voor mij is nog steeds veel onduidelijk. Het is een ongelijk speelveld. We zwemmen een fuik in.’’


Erik van de Beld (ChristenUnie-Zeewolde)
Beeld: ©Meta/Facebook

De 19 raadsleden van Zeewolde staan voor misschien wel de belangrijkste beslissing uit hun politieke leven
Teake Dijkstra, De Stentor, 1 december 2021

Maar liefst tien ’insprekers’ tijdens vergadering commissie Bestuur, Ruimte en Samenleving over datacenter Zeewolde

Op woensdagavond 1 december 2021 staat tijdens een commissievergadering in The Lux het Conceptraadsvoorstel Ruimtelijk kader Trekkersveld IV (ter advisering) op de agenda. Een voostel voor bestemmingsplanwijziging, nodig om de komst van het hyperscale datacenter op bedrijventerrein Trekkersveld IV mogelijk te maken. Verslaggever Koen Peeters geeft in ’Dit is Flevoland’ van Omroep Flevoland een korte voorbeschouwing.

Noodkreet LTO: zet streep door plan datacenter, Omroep Flevoland, 1 december 2021.

Protest LTO Noord en Natuurmonumenten tegen datacenter in Zeewolde: ‘Niet laten leiden door loze beloften’

Beeld: uit Twitterbericht ©Extinction Almere (@XrAlmere), 1 december 2021 (Bewerkt: RR/K&L)

De landbouwgrond bij Zeewolde mag niet worden opgeofferd voor het datacenter, vinden zowel de boerenorganisatie LTO Noord als Natuurmonumenten, meldt opnieuw Teake Dijkstra, ditmaal schrijft ze voor het AD. In brieven aan de gemeenteraad dringen beide organisaties er bij de gemeenteraad op aan het voorstel van burgemeester en wethouders af te blazen:

LTO Noord: laatste noodkreet tot bezinning en heroverweging

In zijn ‘noodkreet’ spreekt voorzitter Jaap Lodders van LTO Noord-Zuidelijk Flevoland de hoop uit dat de raadsleden ‘zich niet laten leiden door loze beloften en niet hard te maken toezeggingen, maar zich baseren op de werkelijke lokale gevolgen’.

Hij zegt zich te verbazen dat gemeenten ‘naar de pijpen dansen’ van ‘grote monopolisten’ als het Amerikaanse IT-bedrijf. Met een verwijzing naar de ontwikkelingen rond datacentra in Noord-Holland stelt hij dat dit uiteindelijk ten koste gaat van ‘juridische strubbelingen, imagoschade voor de gemeente en loze beloften’. Eerder had de landbouworganisatie al een formele zienswijze ingediend tegen het bestemmingsplan. De daarin gestelde vragen zijn volgens Lodders niet of slechts deels beantwoord. Alleen al daarom kan het bestemmingsplan volgens hem niet worden vastgesteld. 

Natuurmonumenten: ‘geef 4x maatschappelijke meerwaarde aan datacentrum Zeewolde’

Ook Natuurmonumenten meent dat er met de komst van het datacenter zoals het nu wordt voorgesteld vooral schade wordt aangericht aan het gebied.

De organisatie meent bovendien dat een dergelijke ingrijpende beslissing thuishoort bij de landelijke politiek. Als een besluit over het datacenter dan toch op het bordje van Zeewolde ligt zou de gemeente juist in moeten zetten op vier meerwaarden: voor de natuur, het landschap, het water en het klimaat. Dat stelt de natuurorganisatie in de brief aan de raad, die jij ook kunt lezen door op de illustratie hier links te klikken. Datzelfde geldt overigens ook voor de brief van de afdeling Zuidelijk Flevoland van LTO Noord hierboven.

Commissievergadering Bestuur, Ruimte en Samenleving – 1 december 2021

Maar liefst tien burgers en twee organisaties spreken in het eerste uur (van de vier!) in: de heren Veenstra, Van Klaarbergen, Oosterbos, Groen, Van den Broek, Van Stee en Houtman, Datatruc-voorzitter Susan Schaap en mevrouw Hanje steken hun mening, in sommige gevallen zichtbaar geëmotioneerd, niet onder stoelen of banken. In navolging van de insprekers is het de beurt aan de verschillende politieke partijen die in zowel de eerste als tweede termijn hun zienswijze op het raadsvoorstel geven. Je kunt beginnen met kijken vanaf de vijftiende minuut.

(Omroep Flevoland maakte gedurende deze vier uur durende vergadering puntige samenvattingen van de sprekers met korte updates. Die lees je hier.)

Commissie Bestuur, Ruimte en Samenleving – 1 december 2021, Lokale Omroep Zeewolde, 1 december 2021.

Aan het eind van de commissievergadering Bestuur, Ruimte en Samenleving moest burgemeester Gerrit Jan Gorter zijn hart even luchten. Het was wat hem betreft wel klaar met de ‘haatberichten’ richting gemeentebestuur en ambtenaren en de ‘verzinsels’ over het datacenter.

Meerderheid gemeenteraad lijkt voor komst datacentrum Meta

Wat het datacenter precies op gaat leveren voor Zeewolde is nog onzeker, stelt Teake Dijkstra de dag na de commissievergadering in De Stentor. Maar voor de meeste fracties in de gemeenteraad is dat geen aanleiding een besluit over het bestemmingsplan uit te stellen. Half december zal een meerderheid naar verwachting het licht op groen zetten voor het datacomplex.

Negen van de tien insprekers spraken hun zorgen uit over de komst van het Amerikaanse bedrijf naar hun dorp. De boosheid van enkele insprekers werd aan het slot van de discussie benoemd door Theun Schaaf van Leefbaar Zeewolde.

,,Mensen zijn boos op de gemeente over het datacenter, boos op het college, boos op de raadsleden, boos op meneer Schaaf.’’


Theun Schaaf, Leefbaar Zeewolde

Schaaf drong er op aan goed na te denken over manieren om de inwoners na het besluit duidelijk te informeren over de verdere ontwikkelingen. Voor dat besluit houdt Leefbaar Zeewolde voorlopig de lippen nog op elkaar. De grootste partij van het dorp, 5 van de 19 zetels, vindt dat er eerst meer duidelijkheid moet komen over de herkomst van de energie die het datacenter nodig heeft. Ook over de reële mogelijkheden om de restwarmte uit het complex te kunnen benutten om woningen ‘van het gas’ te halen.

Daartoe was ’s ochtends om half elf op 1 december, de dag van de commissievergadering (!), een lijvige mededeling verzonden: ‘Datacenters en de relatie met energie, inclusief warmte‘ (Persbureau Almere, 1 december 2021).

Meerderheid gemeenteraad lijkt voor komst datacentrum Meta, Omroep Flevoland, 2 december 2021.

Stentor-poll op dag na Commissie-raadsvergadering over datacenter Zeewolde

Om half twee, de nacht van 2 op 3 december, bekijk ik de resultaten van De Stentor-poll. Nadat ik de enigszins suggestieve stelling beoordeeld heb – mijn stem laat zich raden – maakte ik een screenshot van de uitslag na 18 uur. De interpretatie van de poll laat ik geheel aan jou.

Beeld: poll (eindresultaat van 2 op 3 december, gedurende 18 uur), De Stentor, 2 december 2021.

Gemeenteraadsleden prima in staat om besluit te nemen over datacenter Meta?

Gemeenteraadsleden zijn prima in staat om te besluiten over het grote datacenter van Meta in Zeewolde. Dat zegt PvdA/GroenLinks-raadslid Yvonne van Bruggen in reactie op kritiek dat lokale politici niet in staat zouden zijn om volgende maand zo’n zwaarwichtige beslissing te nemen. Het raadslid erkent dat het om een megaproject gaat. ,,Dat kan je als Zeewolde niet alleen trekken. Dus schakel je adviseurs en deskundigen in.” Dat is volgens haar ook gebeurd. ,,Die stukken liggen nu voor ter besluitvorming.”

‘Gemeenteraadsleden prima in staat om besluit te nemen over datacenter Meta’, Omroep Flevoland, 30 november 2021.

Lector ’Ondernemende Regio’ doet oproep aan lokale politiek: investeer en neem extra tijd voor maatschappelijk gedragen (integrale) oplossingen

Beeld: brief Cees-Jan Pen, lector ’De Onder-nemende Regio’, Fontys Hogescholen 

Het grootste datacentrum in Zeewolde van 166 hectare lijkt er dan toch echt te komen, schrijft lector ’De Ondernemende RegioCees Jan-Pen bij Fontys Hogescholen in zijn brief aan de raadsleden en betrokkenen van de gemeente Zeewolde. Pen was niet in de gelegenheid om op 1 december 2021 fysiek aanwezig te zijn bij de belangrijke commissievergadering over de mogelijke komst van het datacentrum van Meta. Vanuit zijn expertise – Cees-Jan Pen is overigens een deskundige die ik van harte aanbeveel bij het PvdA/GroenLinks-raadslid Yvonne van Bruggen – en zijn maatschappelijke betrokkenheid levert hij zijn input als inspreker digitaal aan.

,,Er lijkt een krappe meerderheid te zijn voor dit voorstel, maar ik hoop dat de raad zich toch nog bezint, zegt Pen in zijn ‘inspreek-brief‘. Hij doet daarin een oproep aan de lokale politiek om te investeren en extra tijd te nemen voor concrete en realistische duurzame bouw-, energie- en landschappelijk-architectonische oplossingen die maatschappelijk gedragen worden. ,,Iedereen heeft uiteindelijk meer aan een state of the art schoolvoorbeeld van een hoogwaardig duurzaam datacentrum“. Dit geldt volgens hem des te meer voor de tech-bedrijven die het betreft.

SP-afdelingen Almere, Dronten, Lelystad en Noordoostpolder tegen bouw datacenter – ze steken inwoners Zeewolde een hart onder de riem

SP-afdelingen, die van Almere, Dronten, Lelystad en Noordoostpolder, zijn tegen de bouw van het datacenter en steken de inwoners van Zeewolde een hart onder de riem. De SP hekelt het laten prevaleren, het benadrukken van economische kansen door de gemeente Zeewolde, in tegenstelling tot burgers die opkomen voor hun leefomgeving. Daar komt bij dat de afdelingen boos zijn, ernstig bezwaar maken, tegen de wijze waarop de besluitvorming plaatsvindt.

De afdelingen doen een gezamenlijke ‘dringende oproep aan de raad om de menselijke maat in het oog te houden en te kiezen vóór een gezonde en evenwichtige woon-, werk- en leefomgeving en zijn tégen de bouw van een buitenproportioneel datacenter van 166 hectare op bedrijventerrein Trekkersveld IV‘.

Beeld: ©Meta

SP Flevoland: ‘Trek stekker uit Datacenter Zeewolde’
SP Almere, Dronten, Lelystad en Noordoostpolder, 3 december 2021

‘Het Rijk regelde onder druk van het toenmalige Facebook voorrang op het stroomnet‘

Beeld: datacentrum Meta (Facebook) in Deense Odense, als voorbeeld voor dat wat in Zeewolde moet verrijzen, ©Meta.

Terwijl Flevoland al met de handen in het haar zit omdat de krapte op het energienetwerk te groot is, blijkt het kabinet vorig jaar onder aanvoering van toenmalig minister Eric Wiebes (EZK) al gegarandeerd te hebben dat Facebook voor het nieuw te bouwen datacentrum voorrang krijgt bij aansluiting op het netwerk in Zeewolde. Dat deed het ondanks grote bezwaren van de ambtelijke top. Dat blijkt uit stukken die de overheid op 3 december 2021 openbaar heeft gemaakt.

,,Ondanks grote bezwaren van zijn eigen ambtenaren en staatssecretaris, regelde Wiebes de aansluiting voor Facebook. Daarbij werden alle reguliere procedures voor grootgebruikers van elektriciteit aan de kant geschoven.“


Merijn Rengers en Carola Houtekamer, in NRC, 3 december 2021
Datacenter kreeg voorrang op het overbelaste stroomnet, Omroep Flevoland, 3 december 2021.

In een advies aan toenmalig minister Wiebes van 13 augustus 2020 betwijfelen top-ambtenaren van zijn departement of het wenselijk is voor het Rijk om mee te werken aan de vestiging van „een gigantisch datacenter” in Zeewolde waar Facebook haar data „uit heel Europa (en ook verder)” wil opslaan. Dat is niet in lijn met het „bestaande en voorgenomen beleid dat grote hyperscale datacentra aan de randen van Nederland” gevestigd moeten worden. Bovendien „is de economische meerwaarde relatief beperkt”, omdat er maar weinig mensen in datacentra werken, en omdat die doorgaans door buitenlandse aannemers worden gebouwd. De plannen voor nieuwe grote datacentra zoals die van Facebook schuren volgens de topambtenaren met het „ruimtelijk rijksbeleid”.

Opnieuw opgetekend door Merijn Rengers en Carola Houtekamer in NRC op 3 december 2021. Ik hoop dat dit artikel (plus de Wob-stukken) tijdig onder ogen komt van de gemeenteraads-leden van Zeewolde, zodat ze met ‘de kennis van nu‘ hun standpunten optimaal kunnen heroverwegen – op 16 december tot een doordacht besluit kunnen komen.

Beeld: ©Meta

Het Rijk regelde onder druk van Facebook voorrang op het stroomnet
Merijn Rengers en Carola Houtekamer, NRC, 3 december 2021

‘De onbetrouwbare overheid‘

Wisselende reacties raadsleden op nieuws dat Meta voorrang kreeg

Gemeenteraadsleden in Zeewolde reageren wisselend op het nieuws dat het ministerie van Economische Zaken zich actief heeft ingezet om het geplande datacenter van Meta met voorrang op het stroomnet te krijgen, aldus Omroep Flevoland op 4 december 2021.

Beeld: met stroomonderstation

Om de bouw van het datacenter mogelijk te maken is een constructie bedacht waarbij Meta eerder op het stroomnet aangesloten kan worden. Daarvoor laat het bedrijf op eigen kosten een extra stroom-onderstation bouwen. Dit is een constructie die volgens netbeheerder TenneT nog niet eerder is voorgekomen en waarvan het bedrijf geen voorstander is. De illustratie links is clickable.

,,Dit soort afspraken draagt niet bij aan het draagvlak onder burgers. Het is hoog tijd dat het Rijk met beleid komt waarin duidelijk wordt gemaakt waar nu precies de prioriteiten liggen op het gebied van energiegebruik en energievoorziening.“


Eefje van Gorp, woordvoerder TenneT
Wisselende reacties raadsleden op nieuws dat Meta-datacenter voorrang kreeg, Omroep Flevoland, 4 december 2021.

‘Kritiek op Facebook voor bouwen elektriciteitsstation in Zeewolde: kunnen rijken nu voorrang op net kopen?‘

Beeld: bovenaanzichtje ©Meta

Netbeheerder Tennet vindt het onwenselijk dat Facebook (Meta) voor het datacenter in Zeewolde een eigen elektriciteitsstation gaat bouwen. De beheerder vreest dat meer ‘rijke’ bedrijven een soortgelijk voorstel gaan doen en op die manier voorrang krijgen op het netwerk. ,,We houden liever zelf zicht op de kwaliteit van ons elektriciteitsnetwerk”, zegt Jorrit de Jong (Tennet) tegen verslaggever AD Arjen ten Cate op 6 december, niet in de laatste plaats om machtsverschuiving en precedentwerking te voorkomen.

,,Natuurlijk moet het onderstati­on van Facebook aan allerlei specifica­ties voldoen. Maar wij zien het liefst dat al die stations dezelfde standaar­den hebben.“


Jorrit de Jong, medewerker Tennet

De gesprekken tussen Tennet en Facebook verliepen stroef, zegt De Jong. Naast, dat rijke bedrijven min of meer voorrang op het netwerk kunnen kopen, terwijl anderen geduld moeten opbrengen, wat het draagvlak kan aantasten, benoemt hij een personeelsprobleem: Facebook moet partijen inschakelen die een dergelijk station kunnen bouwen. Mogelijk zijn dat partijen die ook voor Tennet werken, wat dan onvermijdelijk tot vertraging voor projecten van Tennet zal leiden.

Provincies en gemeenten gaan uiteindelijk over de vraag waar datacenters kunnen worden gebouwd. Het Rijk gaat over het elektriciteitsnetwerk en in Zeewolde ook over een deel van de grond die Facebook wil kopen. Facebook (Meta) reageerde niet op vragen van Ten Cate. Wel liet de multinational los ‘een goede buur’ te willen zijn in Zeewolde:

,,Hoewel we niet namens Tennet kunnen spreken, weten we dat de EU particuliere bedrijven toestaat openbare infrastructuur te bouwen (zoals een nieuw onderstation) en deze te schenken voor openbaar gebruik.”


Janneke Versteeg (namens Meta)
Beeld: ©Meta

Kritiek op Facebook voor bouwen elektriciteitsstation in Zeewolde: kunnen rijken nu voorrang op net kopen?
Arjen ten Cate, AD, 6 december 2021

Gemeente Zeewolde en provincie Flevoland lobbyden bij minister voor steun voor datacenter

De gemeente Zeewolde en provincie Flevoland hebben er bij toenmalig minister Eric Wiebes (EZK) op aangedrongen dat hij zijn steun zou uitspreken voor de komst van het grote datacenter van Meta in Zeewolde, meldt Omroep Flevoland op 6 december 2021. Het zijn de gemeente en provincie die uiteindelijk moeten beslissen over de komst van het complex van de Facebook-eigenaar, maar zonder steun van het Rijk zouden de plannen op voorhand al onhaalbaar zijn.

Gemeente en provincie lobbyden bij minister voor steun voor datacenter, Omroep Flevoland, 6 december 2021.

Demissionair minister Blok: ‘Facebook kreeg geen voorrang op stroomnet’

Het datacenter van Meta in Zeewolde kreeg geen voorrang op het stroomnet. Dat zei demissionair minister Stef Blok van Economische Zaken en Klimaat dinsdagmiddag 7 december 2021 tijdens het – in de volksmond – ‘vragenuurtje‘ in de Tweede Kamer.

De vergaderweek in de Tweede Kamer begint elke week op dinsdag om 14.00 uur met dit vragenuur. Het vragenuur is, evenals andere debatten, live te volgen op de Tweede Kamer-website en via de app Debat Direct. Wil je de (ongecorrigeerde) tekst, een neerslag van het vragenuur, nog eens nalezen? Dat kan hier.

‘Vragenuur’ Tweede Kamer over hyperscale datacenter Zeewolde (7-12-’21), Kunst en Landschap (Bron: Tweedekamer-streams), 8 december 2021.

Volgens Blok kreeg voormalig minister Eric Wiebes het verzoek voor een aftakking van het stroomnet. Dat is iets anders dan voorrang krijgen op een aansluiting, zei de (demissionair) minister. Hij laat verder weten dat het in Nederland een plicht is om bedrijven aan te sluiten op het stroomnet en dat dit ook bij Facebook/Meta zou gebeuren. Andere bedrijven worden hierdoor volgens hem niet benadeeld, daarmee de argumenten van TenneT (hierboven) volstrekt negerend. Ik wacht de reacties van de andere Kamerleden af.

Demissionair minister Blok: ‘Facebook kreeg geen voorrang op stroomnet’, Omroep Flevoland, 7 december 2021.

VPRO Tegenlicht: ‘Kijken naar de rijken‘

Niet praktiserend, wel opgeleid tot leraar-maatschappijleer, getraind om jong volwassenen bewust te maken van hun positie en rol in de samenleving, beleef ik er genoegen aan om de kennis en kunde ook af en toe ‘los te laten‘ op volwassenen. Dat doe ik bij deze. Kijk hieronder naar een korte samenvatting van de VPRO Tegenlicht-uitzending van 12 april 2020: ‘Kijken naar de rijken‘:

,,Onze samenlevingen worden opgelicht”, zegt de Amerikaanse schrijver en politiek analist Anand Giridharadas. ,,Door ondernemers die de taal kapen van revolutie en solidariteit, om solidariteit te ondermijnen. Mark Zuckerberg (de narcistische CEO van Facebook/Meta, red.) praat eindeloos over gemeenschap. Gemeenschap, gemeenschap, gemeenschap. Weet je wat echt een goede gemeenschap is?… Democratie!”

Beeld: Hoe de superrijken onze samenlevingen oplichten, VPRO Tegenlicht, 5 oktober 2021.


De volledige versie van deze VPRO Tegenlicht-uitzending kijk je hier:

Beeld: screenshot RR/K&L

Kijken naar de rijken
VPRO Tegenlicht, 12 april 2020

Hyperscales zetten de Nederlandse klimaatdoelen onder druk en kunnen niet meer op onvoorwaardelijke steun rekenen

Internationale techgiganten zien in Nederland een aantrekkelijke locatie voor gigantische datacenters. Maar de hyperscales zetten de Nederlandse klimaatdoelen onder druk en kunnen niet meer op onvoorwaardelijke steun rekenen, meldt Jeroen Kraak op 6 december 2021 op de website van NU.nl. Met name vanwege het grote energieverbruik van de datacenters leidt dit – ‘slimme‘ constructies om dat te verhullen ten spijt, red. – naast felle kritiek van omwonenden ook tot serieuze vragen bij (betrokken, hoge) ambtenaren, de wetenschap en vanuit de landelijke politiek.

,,We hebben al heel veel moeite om de huidige stroomvraag te vergroenen.”


Machiel Mulder, hoogleraar energie-economie, Rijksuniversiteit Groningen

In Den Haag klinkt daarom een steeds luidere roep om een landelijke datacenterstrategie. ,,We moeten nadenken over hoeveel extra energievraag we eigenlijk willen spenderen aan datacenters”, zegt PvdA-Kamerlid Joris Thijssen.

,,We willen niet het afvoerputje van Europa worden, dat die dingen hier maar worden neergeplempt.”


Joris Thijssen, PvdA-Kamerlid

‘De roep om transparantie en eerlijke afwegingen wordt steeds luider!‘, zo luidt een deel van de ‘kop‘ van deze datacenter-special van Kunst en Landschap. Mooi dat ie nu ook daadwerkelijk gehoor krijgt. Verslaggever Jeroen Kraak durft het zelfs aan om in onderstaand artikel te besluiten met de slotzin: ,,Een vrolijke foto met de minister in Zeewolde lijkt dit keer wel uitgesloten.“

Beeld: ©NU.nl

Nederland krijgt meer gigadatacenters, maar ze zijn steeds minder geliefd
Jeroen Kraan, NU.nl, 6 december 2021

‘Rijksoverheid moet meer regie nemen bij datacenters’

De Rijksoverheid hoort aan tafel te zitten bij de onderhandelingen met Meta en moet in ‘de zaak‘ Zeewolde (veel) meer initiatief nemen. Om meer dan een reden. Dat vindt bestuurs-deskundige John Bijl, directeur en begeleider-coach van burgemeesters, raden en Staten bij het Periklesinstituut. Het instituut begeleidt gemeenteraden in het effectiever maken van het debat en de politieke besluitvorming, traint fracties en individuele politici en coacht wethouders, gedeputeerden en andere politiek bestuurders.

Omdat de gemeenteraad van Zeewolde op 16 december gaat stemmen over de komst van het Meta-datacenter naar het dorp, besluit Omroep Flevoland haar oor bij John Bijl te luister te leggen. Wat kunnen de gemeenteraadsleden doen om zich goed voor te bereiden? Bijl: ,,Tijd nemen, en je goed laten adviseren.“

,,Het is eigenlijk heel raar, dat in ons systeem de gemeente Zeewolde hier alleen in staat, want – zeker met zo’n datacenter zoals Meta – heeft het natuurlijk repercussies voor het hele land.“


John Bijl, bestuursdeskundige Periklesinstituut
‘Rijksoverheid moet meer regie nemen bij datacenter’, Omroep Flevoland, 7 december 2021.

Landelijke coördinatie moet gaan zorgen voor een meer toekomstbestendige datacenterbranche

De tijd dringt. Terwijl het college van Burgemeester en Wethouders van Zeewolde en de provincie Flevoland hun handtekening al onder de anterieure overeenkomst gezet hebben, wil Meta dat op 9 december doen. Formeel is de deal op 7 december dus nog niet rond, zou je kunnen zeggen. In die zin komt de oproep tot meer bemoeienis van de Rijksoverheid van John Bijl net voor de champagnefles voor het datacentrum en de onderwijscampus ontkurkt kan gaan worden.

Blijft de vraag waarom het (demissionaire) kabinet de zaak zo op zijn beloop heeft gelaten. Zijn het de coronaperikelen, of gaat er meer schuil achter haar terughoudendheid? De kwestie ligt immers al veel langer op hun bordje: de vriendjespolitiek-zaak van Nieuwsuur met betrekking tot Google-Groningen, de Microsoft-soap in de Wieringermeerpolder en de brandbrief van de Dutch Datacenter Association van 27 oktober 2021, waarin de databranche waarschuwt voor het vastlopen van de digitale economie zonder landelijke coördinatie. Mogelijke interventies van TenneT en het wegmoffelen van de schunnige ondemocratische praktijken in het algemeen – de hele zaak rammelt en stinkt immers dat het een lieve lust is – laat ik in dit verband buiten beschouwing.

Last but not least, het kabinet werd – naast de energievraagkwestie – geattendeerd op nog een ander klimaatvraagstuk: waar en hoe gaan we bouwen in Nederland met het klimaat van de toekomst? Deltacommissaris Peter Glas publiceerde gisteren, op 6 december 2021, het tweede briefadvies over (woning)bouw en klimaatadaptatie, waarin hij constateert ‘dat er bij de (woning)bouwopgave onvoldoende rekening wordt gehouden met de langetermijngevolgen van klimaatverandering en met de eisen die water en bodem stellen‘. Tijd voor actie, lijkt me.

Roep om nationale datacenterstrategie zwelt aan vanwege ‘Zeewolde’

Een meerderheid van de Tweede Kamer wil landelijke regie over de bouw van datacenters in Nederland, meldt de NOS ’s avonds (ook in het Achtuur-journaal) op 7 december 2021. Het datacentrum in Zeewolde gebruikt straks heel veel energie en heeft alleen al om die reden invloed op de regionale klimaatdoelen, geformuleerd in de zogenoemde RES’en (de afkorting RES staat voor ‘Regionale Energiestrategie’, red.) Het datacentrum komt bovendien op vruchtbare landbouwgrond te staan.

Chagrijn is er bij sommige Kamerleden ook omdat vanwege de publicaties in NRC en Telegraaf, waaruit bleek dat ministeries betrokken waren bij het binnenhalen van het datacentrum. Dit beschouwen ze als een extra reden om het debat erover in de Kamer te voeren, en niet enkel in de gemeenteraad.

Discussie over bouw (hyperscale) datacenters in Nederland is opgelaaid: ‘Nederland is te klein voor grote datacenters!‘

De discussie over de bouw van het hyperscale datacenter in Zeewolde, de mogelijke komst van het grootste datacentra van Europa tot nu toe, is opgelaaid. Ook burgers praten (eindelijk) mee. Op 8 december 2021 praat Ghislaine Plag in het NPO1-radioprogramma ‘Spraakmakers‘ (Standpunt.nl) over de stelling: ‘Nederland is te klein voor grote datacenters!

Moeten we wel meer datacenters willen in Nederland? Ze gebruiken veel energie en hebben daarmee invloed op de regionale klimaatdoelen. Ook neemt een centrum veel grond-oppervlak in; kunnen we daar niet beter huizen bouwen? Of zijn datacenters belangrijk voor Nederland en moeten we Europese koploper in de digitale economie worden?

Nederland is te klein voor grote datacenters!, Kunst en Landschap (Bron: Spraakmakers (Standpunt.nl)), 8 december 2021.

Statenleden provincie Flevoland roeren zich en vragen debat aan

In het provinciehuis in Lelystad wordt op woensdag 8 december gedebatteerd (interpellatiedebat) over het datacenter dat Meta wil bouwen op bedrijventerrein Trekkersveld in Zeewolde. Het debat is onder andere aangevraagd door Statenlid Gert Jan Ransijn van de in maart 2021 opgerichte conservatief-liberale partij JA21. Hoewel het aan de gemeenteraad van Zeewolde is om daar een besluit over te nemen, wil Ransijn toch dat Provinciale Staten er ook nauw bij betrokken worden.

De fractievoorzitter van JA21 stoort zich aan het wollig taalgebruik en de abstracte termen die de betrokken bestuurders gebruiken om de voor- en nadelen van het datacenter te benoemen. ‘Leugentaal’ noemt hij dat. Hij wil dat de gedeputeerde concreet wordt over onder andere de grondtransacties. Met die concrete informatie wil hij kunnen toetsen of het proces rond de mogelijke komst van Meta ‘wel snor zit’, wel goed en zorgvuldig is verlopen.

Statenleden in debat over datacenter Meta, Omroep Flevoland, 8 december 2021.

Statenbrede ‘motie van treurnis‘ tegen Gedeputeerde Staten over datacenter

Gedeputeerde Staten hadden de Statenleden veel beter moeten informeren over het datacenter in Zeewolde. Die boodschap uitten Provinciale Staten woensdag 8 december 2021 tijdens een zeer kritisch debat met het dagelijks bestuur van de provincie. Omdat de betrokken gedeputeerden weinig berouw toonden, werd er na een discussie van zes uur een ’motie van treurnis’ tegen het gehele college van GS ingediend. Die motie werd unaniem aangenomen.

De Staten waren uiterst verontwaardigd over de gebrekkige informatievoorziening. Wat vooral stak was de positieve brief van GS over het datacenter aan het Rijk. Hierin werd het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) gevraagd om de komst van het bedrijf mogelijk te maken. Deze brief werd zonder medeweten van Provinciale Staten verstuurd en dat had volgens de fracties nooit gemogen.

Gedeputeerde Appelman moet nu binnen drie maanden een feitenrelaas opstellen waarin de partijen kunnen lezen wat er met wie is afgesproken als het gaat om het datacenter. In dat stuk moet ook staan welke opstelling Gedeputeerde Staten daarbij hebben ingenomen en welke rol de provincie in de toekomst nog kan spelen.

Statenbrede motie van treurnis tegen GS over datacenter, Omroep Flevoland, 9 december 2021.

‘Ruzie over verkoop akkers Flevoland aan Facebook’

Ruzie in de tent? Het lijkt erop dat het een aantal partijen in de Zeewoldse gemeenteraad makkelijker wordt gemaakt voor het uitbrengen van hun stem om al of niet steun te verlenen aan het Collegevoorstel dat de komst van het datacenter van Meta mogelijk moet maken.

Het Rijksvastgoedbedrijf ligt namelijk dwars bij de plannen van Facebook om in Zeewolde op landbouwgrond van het Rijk een van de grootste datacentra van Europa te bouwen. De grond-en vastgoedbeheerder van de overheid wil zo’n tachtig hectare boerenland in Zeewolde – de eerder gememoreerde 84 hectare boerenland waarvoor het RVB advies inwon bij het College van Rijksadviseurs – voorlopig niet aan Facebook verkopen. Het RVB heeft kennelijk al voordat de energieslurpende doos er staat ‘geleerd‘.

Het Rijksvastgoedbedrijf eist dan ook dat Facebook en de gemeente Zeewolde nieuwe plannen over het benutten van restwarmte en duurzaamheid opstellen, voordat het een beslissing neemt over de verkoop van de grond. Opnieuw een bericht van doorzetters Merijn Rengers en Carola Houtekamer:

Beeld: ©Eric Brinkhorst

Ruzie over verkoop akkers Flevoland aan Facebook
Merijn Rengers en Carola Houtekamer, NRC, 8 december 2021

’Land van Ons’ komt met alternatief voor megadatacenter Meta in Zeewolde

Een recent arrest van de Hoge Raad, zo stellen de twee NRC-onderzoeksjournalisten in bovenstaand artikel, schrijft voor dat overheden niet meer onderhands grond mogen verkopen aan één partij. Ze moeten kijken of er ook andere gegadigden zijn. Dit geldt volgens hen dus ook voor Facebook in Zeewolde.

Beeld: screenshot (2020) RR/K&L

,,Hier meldt zich zo’n gegadigde“, tweet Carola Houtekamer op haar persoonlijke Twitteraccount op 9 december 2021. De link in haar tweet verwijst naar een alternatieve koper voor de grond waar megadatacenter Meta haar zinnen op gezet heeft: het sympathieke ‘Land van Ons‘.

.

Naar aanleiding van de berichtgeving over een grootschalig datacenter voor Facebook hebben we als bestuur gemeend dat Land van Ons niet langer passief kan toekijken, zegt oprichter van de burgercoöperatie Franke Remerie. Het wil de gemeente een alternatief bieden:

,,Waar de politiek niet bij machte is om iets te doen, moeten we als burgers zelf het voortouw nemen en dit niet zomaar laten gebeuren. We bieden de gemeente Zeewolde een alternatief en stellen voor dat Land van Ons het betreffende land koopt.“


Franke Remerie, oprichter Land van Ons

Opzienbarend? Zeker, maar een noodzakelijk alternatief, zo stelt Remerie, want ‘waar alle routes om dit project te stoppen lijken te falen, heeft onze coöperatie een krachtig middel. Het middel waarvoor we opgericht zijn: we kopen land op ten behoeve van natuurinclusieve landbouw‘. Land van ons realiseert zich dat het met de crowdfund-actie een grote broek aantrekt, het gaat immers om een forse investering, maar denkt ‘dat er voldoende maatschappelijk draagvlak is om met elkaar dit alternatief mogelijk te maken‘.

Sterker, blijkens hun brief aan de gemeente Zeewolde, ‘het is een andere manier van “Zeewolde op de kaart zetten”. Een manier waarmee u echt een visie kan laten zien op de toekomst van ons land en een voorbeeldrol kunt vervullen‘, aldus Franke Remerie.

Burgercoöperatie wil ‘datacentergrond’ kopen voor duurzame landbouw, Omroep Flevoland, 9 december 2021.

Kunst en Landschap volgt het burgerinitiatief Land van Ons al vanaf de oprichting in 2020 en heeft natuurlijk haar eigen metertjes aangekocht om (ook) bij te dragen aan herstel van het Nederlandse landschap, natuur en biodiversiteit. Ik koop er in het kader van deze prachtige actie gewoon nog een paar vierkante meters bij. Ik hoop jij ook.

Hieronder de introductievideo van Land van Ons (uit 2020), die je uiteraard ook kunt bekijken via de Kunst en Landschap-special over natuur- en landschapsinclusieve kringloopland-bouw.

Land van Ons biodiversiteit, Land van Ons, 7 februari 2020.

Land van Ons stuurt brief naar CEO’s vijf grote technologie-concerns: Apple, META, Microsoft, Alphabet en Amazon

Zo’n twee maanden later, op 1 februari 2022, stuurt Land van Ons nog een brief. Ditmaal is hij gericht aan de CEO’s (Chief Executive Officers) van Meta, Alphabet (moederbedrijf Google), Microsoft, Amazon en Apple met het verzoek af te zien van het bouwen van hyperscale datacenters in Nederland. Een afschrift van de brief gaat naar verschillende ministeries, de Eerste en de Tweede Kamer. Voorzitter Franke Remerie licht een en ander toe.

Brief aan Big Tech, Land van Ons, 1 februari 2022.

’Regering moet bouw van datacenter in Zeewolde volgens coalitiepartij ChristenUnie blokkeren’

Beeld: motie Grinwis, screenshot RR/K&L

De ChristenUnie in de Tweede Kamer wil dat het kabinet de bouw van het hyperscale datacenter in Zeewolde voorlopig tegenhoudt. Kamerlid Pieter Grinwis heeft een motie ingediend waarin het kabinet wordt gevraagd de rijksgrond in Zeewolde op dit moment niet te verkopen voor het datacenter. Dat meldt Teake Dijkstra in De Stentor op 9 december 2021, de ‘champagnedag‘, zeg maar. Grinwis wijst op het energieverbruik en de ‘enorme impact’, lokaal qua ruimtegebruik en regionaal en landelijk qua stroomgebruik..

,,Wat mij betreft maken we een pas op de plaats en werken we eerst aan een nationale visie op deze ontwikkeling’’


Pieter Grinwis, Tweede Kamerlid ChristenUnie
Beeld: indeling 166 ha Rijksvastgoed-bedrijf – Gemeente Zeewolde/Meta, ©Omroep Zeewolde

In Zeewolde is ongeveer de helft van de 166 hectare waar Meta/Facebook het datacenter wil vestigen op dit moment in bezit van het Rijksvastgoed-bedrijf, schrijft Dijkstra. De landbouwgrond wordt nu nog verpacht aan agrariërs. De andere helft is in het voorjaar in alle stilte al via de gemeente in eigendom gekomen van Polder Networks, de schimmige tussenpersoon van de toen nog geheim gehouden datagigant.
.

In de motie voert Grinwis aan dat het bij de grond van het Rijksvastgoedbedrijf gaat om ‘kwalitatief hoogwaardige landbouwgrond‘ en dat de verkoop ervan voor een datacenter ingaat tegen het huidige beleid van het Rijksvastgoedbedrijf.

Zolang er geen landelijke visie en geen afwegingskader is opgesteld voor de vestiging van hyperscale datacenters zou de grond volgens hem sowieso niet moeten worden verkocht voor dat doel, staat in de motie. Ook niet in Zeewolde. De ChristenUnie gaat nu op zoek naar steun voor de motie, waar op dinsdag 14 december over wordt gestemd. 

‘Een ‘JA’ van de gemeenteraad betekent niet automatisch dat het datacenter er komt’

De ‘grondpolitieke strijd‘ is uiteraard op de burelen van – voor de datacenterkwestie immer attente – Omroep Flevoland beland. Vanaf hier: chapeau voor het bij de zaak betrokken redactieteam! Keep up the good work. Een ‘JA’ van de gemeenteraad op 16 december aanstaande betekent niet automatisch dat het datacenter er komt, melden de omroepmedewerkers op 9 december 2021.

Uitleg daarover vindt je op hun website. In de studio vraagt presentator Marco Verhagen aan verslaggever Koen Peeters wat de drempels voor de komst van het datacenter zijn.

Een ‘JA’ van de gemeenteraad betekent niet automatisch dat datacenter er komt, Omroep Flevoland, 9 december 2021.

Twee petities tegen bouw datacenter Zeewolde!’

Donderdag de negende december is een enerverend dagje, ongetwijfeld ook voor de gemeenteraadsleden van Zeewolde, die na de lange zit van het interpellatiedebat de dag ervoor in het provinciehuis in Lelystad, ook deze dag weer een stortvloed aan informatie op zich af zien komen. Het is precies een week voordat ze hun eindoordeel over de bestem-mingsplanwijziging voor het datacenter moeten vellen. Ga d’r maar aanstaan, de impact zal groot zijn.

Beeld: uit tweet Maria Smit (Twitter: @Marie1902), 9 december 2021.

Om hen over de streep te trekken tegen te stemmen, heeft ‘Susan S.’ – wie achter deze naam schuilgaat laat zich raden – een burgerpetitie aangemaakt bij Avaaz.org, ‘een online campagnenetwerk dat de stem van gewone mensen laat doorklinken in wereldwijde besluitvorming’. De boodschap is helder: ‘Stop NU de bouw van datacenter Zeewolde!’.

Ook het eerder al protesterende Extinction Rebellion Almere (@XrAlmere) meldt zich in de strijd door burgers op te roepen de bouw van het datacenter in Zeewolde te blokkeren en hun petitie te ondertekenen.

Aan jou om (ook) je stem te laten horen door met je stem voor het datacenter te gaan liggen. Delen (ook via de socials) wordt op prijs gesteld. Susan S. hoopt in ieder geval voor de zestiende december op 5.000 ondertekenaars, XR-Almere neemt vooralsnog genoegen met de helft van de ‘blokkeerders’.

NOS op 3 tech-podcast zet onrust in Zeewolde om datacenter op een rijtje

De onrust om en weerstand tegen het datacentrum in Zeewolde begint toe te nemen. Ik kan me voorstellen dat, nu je hier bent beland, het je aardig begint te duizelen met termen als hyperscale, restwarmte, een open of gesloten waterkoelsysteem, grijze en groene energie, stroomonderstation, inter- en hyperconnectiviteits-hub en wat dies meer zij.

Bij ‘NOS op 3‘ – hun video’s op YouTube kan ik je zeer aanbevelen – zijn ze erg goed om in begrijpelijke taal (en beeld dus) lastige, ingewikkelde zaken uit te leggen. Zo ook het eerste deel van de tech-podcast ‘Onrust in Zeewolde om datacenter‘. Presentator Jonna ter Veer spreekt in – nogmaals: alleen het eerste deel; Google’s-top-10 kun je in dit verband negeren – onderstaande podcast met tech-redacteur Nando Kasteleijn, die een resumé geeft van de verwikkelingen rond het datacentrum in Zeewolde en de onrust die daaromtrent ontstaan is – tot en met 9 december 2021.

‘Wethouder boos over bemoeienis met datacenter Zeewolde: ‘Tweede Kamer heeft boter op het hoofd’‘

Egge Jan de Jonge, wethouder en projectleider datacentrum gemeente Zeewolde, © Bram van de Biezen.

Na alle perikelen op de negende december – de Grinwis-motie over Rijksgrond, 25 Kamer-vragen namens de PvdA en GroenLinks en twee op handen zijnde petities – vraagt Teake Dijkstra Egge Jan de Jonge, wethouder (CDA) en projectleider van het datacentrum in de gemeente Zeewolde, voor De Stentor om een reactie.

De Jonge vindt dat de Tweede Kamer nu niet ineens het datacenter in Zeewolde af moet remmen om eerst een landelijke visie op te stellen. ,,Wie dat voorstelt heeft toch wel wat boter op het hoofd.” Hij stelt zich daarbij op een formeel standpunt:

,,Op dit moment is het aan onze gemeenteraad om daar een besluit over te nemen. Den Haag heeft het beleid zelf zo vastgesteld.’’


Egge Jan de Jonge, wethouder (CDA) gemeente Zeewolde
Beeld: 25 Kamervragen PvdA/GroenLinks (clickable, RR/K&L)

Op 9 december 2021 stellen de leden Gijs van Dijk, Henk Nijboer, Joris Thijssen (allen PvdA) en Suzanne Kröger (GroenLinks) 25 Kamervragen aan de ministers van Economische Zaken en Klimaat en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de ‘De rode loper voor datacenter Zeewolde‘, waarmee gedoeld wordt op het Telegraaf-artikel ‘Rodeloper voor datacenter Facebook, Zeewolde wuift groene bezwaren weg‘ van Mike Muller en Edwin Timmer, van 24 november 2021.

Ook het NRC-artikel van Merijn Rengers en Carola Houtekamer van 3 december vormde aanleiding voor het stellen van de Kamervragen: ‘Het Rijk regelde onder druk van Facebook voorrang op het stroomnet‘.

Naast deze vragen vanuit de landelijke politiek heeft ook het CDA Almere een aantal vragen voor het College van B&W van Zeewolde: CDA Almere vraagt zich af welke gevolgen ‘Zeewolde‘ voorziet voor de energie-infrastructuur en waterhuishouding van Almere. Ook is men bezorgd of de komst van het Zeewoldse datacenter betrokken wordt bij het onderzoek naar de hyperconnectivity-hub die in Almere gepland staat.

Projectleider Egge Jan de Jonge gaat dus een paar dagen voor de belangrijke vergadering van 16 december (die een uur eerder aanvangt dan gepland) met aardig wat huiswerk het weekend in.

Groninger politici reflecteren op zeven jaar Google

Zeven jaar geleden stonden Groninger politici (voor het eerst in Nederland) voor de keuze een hyperscale datacenter te laten verrijzen binnen de grenzen van de toenmalige gemeente Eemsmond, dat na de herindeling opging in de gemeente Het Hogeland. Omroep Flevoland toog naar het Noorden en sprak met oud-wethouder Harrie Sienot (CDA) en Linda Visser, oud-fractievoorzitter SP-Eemsmond. Ze kijken terug op de gang van zaken rond (de beloofde) werkgelegenheid, duurzaamheid, het besluitvormingsproces en het democratische gehalte daarvan.

Sienot kijkt er tevreden op terug, Visser daarentegen is kritisch op de gang van zaken. Volgens haar is een gemeente helemaal niet opgewassen tegen een groot bedrijf zoals Google. ,,De raad al helemaal niet, dat is een lekenbestuur”, zegt het oud-raadslid, die daarmee nadrukkelijk een waarschuwing uitspreekt richting de gemeenteraadsleden van Zeewolde.

Groningse politici kijken wisselend terug op komst datacenter, Omroep Flevoland, 10 december 2021.

Grootste raadspartij, Leefbaar Zeewolde, zegt nee tegen komst datacenter

Beeld: RR/K&L

Leefbaar Zeewolde keert zich tegen de komst van het grote Meta-datacenter in Zeewolde. De grootste partij in de raad vindt dat er te veel onzekerheden kleven aan het project. Dat zegt fractievoorzitter Ben Sonneveld in het tv-programma ‘Over Flevoland Gesproken‘ van Omroep Flevoland. Voor Zeewolde Actueel lichtte hij het standpunt namens de fractie toe.
.

Leefbaar Zeewolde vreest op basis van de informatie die hen ter beschikking is gesteld dat er erg veel windmolens nodig zullen zijn – en dat die dus ergens in de gemeente een plek moeten krijgen – om de benodigde groene stroom op te wekken, om te kunnen voldoen aan het enorme energieverbruik van het datacenter.

Ook heeft Sonneveld twijfels over de belofte dat de restwarmte die vrijkomt in het datacenter zal worden gebruikt om woonwijken te verwarmen, zo meldt Omroep Flevoland op 10 december 2021: “Dat zit vol met onzekerheden.” Verder vindt zijn partij dat de informatievoorziening over het project – op basis van een enquête bleek dat 70 procent van de bevolking van Zeewolde deze matig, slecht tot zeer slecht vond – ver ondermaats is. Leefbaar Zeewolde is na de ChristenUnie de tweede collegepartij die het datacenter afwijst.

Grootste raadspartij zegt nee tegen komst datacenter, Omroep Flevoland, 10 december 2021.

Gemeente Zeewolde maakt afspraken met Meta bekend

Na alle consternatie van de week ervoor maakt het trio B&W-Zeewolde, de provincie Flevoland en Polder Networks (Meta) op 10 december 2021 de Samenvatting Anterieure Overeenkomst openbaar. De drie-partijen-overeenkomst is een juridisch document waarin de gemeente, provincie en Polder Networks wettelijke en bovenwettelijke afspraken met elkaar maken. Deze gaan onder andere over de restwarmte en investeringen in de lokale en regionale economie.

‘Datacentrum levert 20 jaar gratis restwarmte’ kopt Omroep Flevoland op 10 december 2021. Het twintig jaar gratis beschikbaar stellen van restwarmte door Meta krijgt een prominente plek. De financiële uitwerking van de diverse gemaakte afspraken blijft, ‘mede in verband met nog te volgen aanbestedingen voor bijvoorbeeld infrastructurele werken’, geheim.

De voorname propositie ’twintig jaar gratis restwarmte’ staat diezelfde dag ook centraal in het artikel van Nicolai Lensen en Teake Dijkstra in De Stentor: ‘Datagigant Meta levert 20 jaar gratis (rest)warmte aan woningen als het mag bouwen bij Zeewolde‘. Je zou het een vorm van framing kunnen noemen: Facebook biedt iets aan als een cadeautje, waarbij ze donders goed weten dat ze er (júist) toch van af moeten. Het liefst tegen zo laag mogelijke kosten, uiteraard. Decentralisatie, pff.

Grootste raadspartij zegt ‘nee’ tegen komst datacenter, Omroep Flevoland, 10 december 2021.

Energiedeskundige: ‘belofte gratis restwarmte datacenter is onzin’

Het is dus onzin om gratis restwarmte van een datacenter te beloven. Dat zegt ook energiedeskundige Stefan Mol uit Almere tegen Omroep Flevoland op 14 december 2021.

,,Het is gewoon heel vreemd om te doen alsof je iemand een cadeautje geeft terwijl je zelf ergens vanaf moet.

Stefan Mol, energiedeskundige
Energiedeskundige: ‘belofte gratis restwarmte datacenter is onzin’, Omroep Flevoland, 14 december 2021.

‘‘Groene’ restwarmte datacenters is vooral kille PR’

Het magische woord in de datasector: restwarmte. Door energie te hergebruiken als verwarming zouden datacenters kunnen bijdragen aan de energietransitie. Maar, zegt Daniël van Kessel van Follow The Money op 10 april 2021, juist de big tech-datacenters − goed voor een kwart van de stroomvraag van de databranche − maken deze circulaire belofte niet waar. En dat staat volgens hem al vroeg in het proces vast: door keuzes voor de locatie en voor de koeltechniek.

Datacenters creëren veel warmte. Overheden suggereren vaak dat die gebruikt kan worden voor een warmtenet, waarmee kassen of woningen verwarmd kunnen worden. Ook in het geval Zeewolde wordt geschermd met de voordelen van restwarmte. Bij de mega-datacenters van Microsoft en Google lukte dat telkens niet, zegt Van Kessel. Restwarmte hergebruiken is niet eenvoudig. Ook de gekozen koeltechniek is van belang: van de meeste datacenters moet de restwarmte nog opgewaardeerd worden met een warmtepomp. Dat kost extra stroom, en daarmee extra uitstoot.

Daar gaan je circulaire plannen die overal worden ingezet om draagvlak onder de bevolking te creëren, zeg ik dan. Ik ben überhaupt benieuwd of dit soort artikelen op de bureaus van de raadsleden van Zeewolde terechtgekomen zijn – of anderszins voorgelegd zijn.

Daniël van Kessel, een team van onderzoeksjournalisten van Follow The Money plus een aantal experts op het gebied van restwarmte van datacenters, ging voor het online magazine op onderzoek uit, door de plannen voor hergebruik van restwarmte bij mega-datacenters in de Eemshaven en Wieringermeer onder de loep te nemen en te analyseren waarom die niet tot stand kwam.

Beeld: ©Branko de Lang / Hollandse Hoogte

‘Groene’ restwarmte datacenters is vooral kille PR
Daniël van Kessel, Follow The Money, 10 april 2021

‘Over Flevoland Gesproken’ zet na landelijke bemoeienis datacenter-Zeewolde de zaak op een rijtje

In ‘Over Flevoland Gesproken‘, een interviewprogramma van Omroep Flevoland met hoofdrolspelers uit het Flevolandse nieuws, becommentarieert fractievoorzitter Ben Sonneveld van Leefbaar Zeewolde op 12 december 2021 het standpunt van zijn partij uitgebreider en plaatst hij het in een breder perspectief; ook naar aanleiding van alle commotie die is ontstaan door de landelijke inmenging over de beslissing die de raad moet nemen over het datacenter. Presentator Jeroen van der Laan neemt je mee in een negen minuten durend interview met Sonneveld in de continuing story van het datacenter in Zeewolde.

Over Flevoland Gesproken van 12-12-2021, Omroep Flevoland, 12 december 2021.

Column Christiaan Weijts: ‘Metaverse in de Flevopolder’

Metaverse in de Flevopolder

,,Ons landje is een rode loper en onze bestuurders zijn verkopers, chronisch kromgebogen lakeien. Zeker nu we Unilever en Shell kwijt zijn, doen we alles om de opslagschuur te mogen zijn voor Silicon Valley.”


Christiaan Weijts, NRC (Opinie), 10 december 2021.

‘Komst datacenters verloopt ondoorzichtig en ondemocratisch‘

Het ziet ernaar uit dat een meerderheid met de plannen zal instemmen, constateren Marleen Stikker, internetpionier van het eerste uur en directeur van Waag, en Quirine van Eeden, onderzoeker bij datzelfde Waag: een futurelab voor technologie en samenleving. Voordat we ons lot en dat van de natuur in de handen van lokale deeltijdpolitici leggen, is het tijd voor een landelijk debat over datacenters in onze publieke ruimte, stellen ze in Het Financieel Dagblad van 10 december 2021. En dan niet achter gesloten deuren, waar alleen de datalobby haar weg weet te vinden!

,,Het is tijd voor een open gesprek over afwegingen aangaande stroomverbruik, gebruik van onze publieke ruimte en aanwezigheid van discutabele techreuzen in onze geliefde polders, samen met alle betrokkenen en belanghebbenden.“


Marleen Stikker en Quirine van Eeden, resp. directeur en onderzoeker Waag

De vestiging van een datacenter in Nederland is een besluit dat grote impact heeft op omwonenden, maar ook op de resterende Nederlandse inwoners zeggen de toekomstvorsers van het internet. Alle Nederlandse burgers zijn gerechtvaardigde belanghebbenden bij dit besluit. We moeten met elkaar het gesprek voeren over de vraag wat het afwegingskader is en wiens belangen er mee gediend zijn. We hebben een proces nodig dat transparant is, waar de belangen open op tafel liggen en alle betrokkenen vanaf het begin volwaardige plek aan tafel krijgen.

Beeld: ©Hein de Kort voor Het Financieele Dagblad

Komst datacenters verloopt ondoorzichtig en ondemocratisch
Marleen Stikker en Quirine van Eeden, Het Financieele Dagblad, 10 december 2021

‘We willen online uit ons bol, dus datacentra zijn onmisbaar’

Is de negentienkoppige gemeenteraad van Zeewolde wel geëquipeerd te besluiten over zo’n complex en ingrijpend project, is de (hoofd)vraag die Jacobien de Krijger in De Stentor van 11 december 2021 voorlegt aan een viertal lectoren van Fontys Hogescholen. Geen slecht idee, het zijn juist deze vier wetenschappers die in onderstaand artikel pleiten voor meer en betere wetenschappelijke duiding over een aantal pijnpunten in de discussie over (hyperscale) datacenters in Nederland. Belangrijk daarbij is dat die pijnpunten worden ontdaan van hun politieke lading.

Daarnaast zou het volgens hen helpen wanneer de politieke beslissingskaders helder en meer eenduidig zijn. In hun ogen wordt de discussie door alle versnipperde informatie, onduidelijke rollen en communicatie en ontbrekende overheidsregie onnodig complex gemaakt en voedt dit het wantrouwen (onder burgers) – de drang om samen naar oplossingen te zoeken wordt zo doodgeslagen. En dat vinden ze een gemiste kans: ‘iedereen is immers gebaat bij een goede digitale infrastructuur, en een duurzame, innovatieve integratie in het ontwerp van de slimme stad van de toekomst’.

Beeld: © REUTERS

‘We willen online uit ons bol, dus datacentra zijn onmisbaar
Jacobien de Krijger, De Stentor, 11 december 2021

BNN/VARA-programma ‘Dijkstra en Evenblij ter plekke’ strijkt neer in Zeewolde

In aanloop naar de stemming van 16 december 2021 klinken er steeds meer kritische geluiden rond de komst van het datacenter. Niet alleen Zeewoldenaren maken zich zorgen om de toekomst van hun dorp, maar ook in Den Haag klinken er bezorgde vragen. De verant-woordelijk wethouder en projectleider, Egge Jan de Jonge en twee bezorgde burgers, Susan Schaap van het burgerinitiatief DataTruc en Sipke Veenstra gaan erover in gesprek met Frank Evenblij en Erik Dijkstra in het (eerste deel) van het BNN/VARA-programma ‘Dijkstra en Evenblij ter plekke‘. Deze keer dus vanuit Zeewolde.

(Frank Evenblij en Erik Dijkstra zenden Dijkstra en Evenblij ter plekke elke zondagavond van acht tot tien uit vanuit een andere plek in het land. Elke week bespreken zij lokaal en landelijk nieuws, dorpsmythes en retro sportverhalen. Er is livemuziek van een artiest uit de buurt en de lokale burgemeester neemt plaats in de ‘Verhoorwagen’.)

Zeewoldenaren zeggen ‘nee’ tegen datacenter van Facebook ondanks nieuwe soorten banen

De digitale economie gaat nieuwe soorten banen opleveren en daarom is de komst van het datacenter van Facebook in Zeewolde welkom, als het aan de verantwoordelijke wethouder, Egge Jan de Jonge ligt, zo luidt de introductietekst van NPO Radio 1 voor onderstaande video.

,,We moeten de nieuwe techniek niet meteen in de weg gaan staan.”


Egge Jan de Jonge, wethouder (CDA) en projectleider datacenter Zeewolde
Zeewoldenaren zeggen ‘nee’ tegen datacenter van Facebook, Kunst en Landschap (Bron: BNN/VARA (Dijkstra en Evenblij ter plekke, 12 december 2021), 13 december 2021.

Gemeenteraadsleden Zeewolde over de komst van het ‘hyperscale’ datacenter

Inmiddels hebben duizenden mensen zich tegen de komst van het datacentrum uitgesproken. Maar… uiteindelijk wordt de beslissing op de inmiddels beruchte zestiende decemberdag genomen door slechts 19 mensen: de raadsleden van de gemeente Zeewolde! Zij gaan stemmen over de vraag of de komst van Facebook mogelijk wordt gemaakt. Niet niks, zeggen Evenblij en Dijkstra. Je zult het maar op je bordje hebben liggen. Ze spreken in (dit tweede deel van) hun programma met de Zeewoldense gemeenteraadsleden Erik van de Beld (ChristenUnie), Wenda Westerhuis (D’66) en Ben Sonneveld (Leefbaar Zeewolde).

Gemeenteraadsleden Zeewolde over de komst van het ‘hyperscale’ datacenter, Kunst en Landschap (Bron: BNN/VARA (Dijkstra en Evenblij ter plekke, 12 december 2021), 13 december 2021.

Wat doen Zeewoldenaren op Facebook?

Tijdens het programma Dijkstra en Evenblij ter plekke doet een van de presentatoren een belronde met inwoners vanaf de plek die ze bezoeken. Voor de uitzending van 12 december 2021 was Frank Evenblij benieuwd naar de relatie van de bewoners met Facebook. Gaan ze nu vaker of meer gebruik maken van het sociale platform? En: wat doen de Zeewoldenaren eigenlijk allemaal op Facebook? Evenblij doet een kort rondje langs de velden.

Wat doen Zeewoldenaren op Facebook? Kunst en Landschap (Bron: BNN/VARA (Dijkstra en Evenblij ter plekke, 12 december 2021), 13 december 2021.

Burgemeester Gerrit Jan Gorter in ‘De Verhoorwagen’ van ‘Dijkstra en Evenblij ter plekke’

Vaste rubriek in ‘Dijkstra en Evenblij ter plekke‘ is ‘De Verhoorwagen‘. ‘Geen burgervader is onschuldig. En daar treden Dijkstra en Evenblij terecht tegen op’, luidt de aankondiging van het ‘verhoor’. Op 12 december 2021 wordt burgemeester Gert Jan Gorter het vuur na aan de schenen gelegd. Uiteraard over (zijn rol in) de mogelijke komst van het datacenter van Facebook naar het polderdorp Zeewolde. Wie is Gert Jan Gorter en hoe denkt hij over het feit dat zijn gemeente(raad) beslist over de grootste buitenlandse investering in Nederland ooit? Dit hoort toch gewoon thuis bij de landelijke politiek?

,,Gemeenten is de eerste overheid, die kunnen dit gemakkelijk aan. Ik denk zelfs dat ze het beter aankunnen, gelet op de manier hoe de Tweede Kamer met zaken omgaat, is het weerwoord van de burgervader, die met een triomfantelijke grimas – armen over elkaar – Evenblij pareert. Zijn er weleens momenten mijnheer de burgemeester, vraagt Dijkstra enigszins schertsend, dat uzelf ook wel eens twijfelt of dat datacenter wel zo’n goed idee is?

,,Daar gaat de gemeenteraad over. Ik heb een onafhankelijke rol. Ik ben hoeder van de integriteit en van de wetten en regels die hier gelden. Ik denk dat onze raad dat beter kan, en dat – helaas – de Tweede Kamer door de media – zeg ik dan toch maar eventjes – op een verkeerd been is gezet.”


Gerrit Jan Gorter, Burgemeester Zeewolde
Burgemeester (Zeewolde) Gerrit Jan Gorter in ‘De Verhoorwagen’ van ‘Dijkstra en Evenblij ter plekke’, Kunst en Landschap (Bron: BNN/VARA (Dijkstra en Evenblij ter plekke, 12 december 2021), 13 december 2021.

Speciale afspeellijst over hyperscale datacenter-Zeewolde op YouTube-kanaal Kunst en Landschap

Alle video’s die je tot nu toe op deze website hebt kunnen bekijken, kun je op een moment dat jou uitkomt terugkijken. Ik heb de video’s van Kunst en Landschap plus de aan het datacenterproject gerelateerde video’s van derden – dat zijn er inmiddels meer dan honderd! – in een speciale afspeellijst op het YouTubekanaal van Kunst en Landschap voor je op een rijtje gezet, in: ‘Hyperscale Datacenter Zeewolde (Trekkersveld IV)‘. Abonneren mag.

‘Het dilemma van Zeewolde nadert climax: ‘Tegenstanders vallen meer op omdat ze harder schreeuwen’’

Beeld: Wat vinden Zeewoldenaren zelf eigenlijk van dit plan? ©De Stentor (Meta/Gemeente Zeewolde)

Alle ogen zijn deze week op Zeewolde gericht. Donderdag besluit de gemeenteraad of het omstreden datacenter van Facebook – het grootste van Europa – er mag komen. Heel Nederland bemoeit zich ermee, maar wat vinden de Zeewoldenaren eigenlijk zelf, vraagt verslaggever Paolo Laconi voor De Stentor zich af op 13 december 2021. Hij toog de zaterdag ervoor naar Zeewolde waar mensen ontspannen langs de winkels aan het Horsterplein slenteren.

Bij de viskraam van Willem Koelewijn staat een lange rij, een groepje mountainbikers hapt op het terras van cafetaria Twilight een broodje kroket naar binnen. De sfeer is ontspannen. Niets wijst erop dat het gemoedelijke dorp aan het Wolderwijd de afgelopen weken verzeild is geraakt in een nationale mediastorm over de komst van het grootste datacenter van Europa. Voor- en tegenstanders, de een meer gelaten dan de andere, komen aan het woord, een enkeling is pertinent tegen. Wat ze schijnbaar delen is de algemene kritiek op de ‘schimmige besluitvorming’ rond het datacenter.

,,Alles gebeurt stiekem, de bevolking is onwetend gehouden en ook de gemeenteraad heeft pas heel laat informatie gekregen. Dit proces is niet transparant en dat hoort wel in een democratie.”


Gabriela Ferrari, bezoeker Horsterplein, Zeewolde
Beeld: ©De Stentor (Meta/Gemeente Zeewolde)

Het dilemma van Zeewolde nadert climax: ‘Tegenstanders vallen meer op omdat ze harder schreeuwen’
Paolo Laconi, De Stentor, 13 december 2021

Actie Extinction Rebellion: ‘Geen datacenter bij Zeewolde’, ‘Wij willen Greta, geen Meta’

Beeld: ©Omroep Flevoland

Activisten van Extinction Rebellion hebben op maandagmorgen 13 december 2021 korte tijd in het gemeentehuis van Zeewolde actiegevoerd tegen de komst van het datacenter van Meta, meldt Thomas Spekschoor voor NOS Nieuws. De ongeveer twintig demonstranten gingen rond half elf het gemeentehuis binnen en hingen spandoeken op met teksten als ‘Wij willen Greta, geen Meta‘ en ‘Geen datacenter bij Zeewolde‘. Na een uur, meldde Omroep Flevoland eerder die ochtend, werd de bezetting door de politie beëindigd. De geweldloze actievoerders zijn uit het gebouw verwijderd.

Actie in gemeentehuis tegen datacenter, Omroep Flevoland, 13 december 2021.

De Almeerse afdeling van Extinction Rebellion plakte eerder in december al posters op de buitenkant van het gemeentehuis. De organisatie houdt, zoals je hebt kunnen lezen op deze website, ook een petitie-actie tegen de komst van het datacenter. Guus Dix licht namens Extinction Rebellion de reden van de ‘bezetting’ van het gemeentehuis van Zeewolde toe:

Interview Extinction Rebellion, Lokale Omroep Zeewolde, 13 december 2021.

‘De komst van het enorme Facebook-datacentrum raakt aan nagenoeg alle belangen in Zeewolde’

‘De burgemeester van Zeewolde schoof integriteitsmeldingen over de komst van een Facebook-datacentrum terzijde. Een kritisch raadslid werd geroyeerd en mag niet meestemmen over de komst van de hyperscale. Hoe de miljardeninvestering de lokale politiek verdeelt.’ Nieuw speurwerk voor NRC van Merijn Rengers en Carola Houtekamer laat zien dat de verhoudingen in de lokale politiek in Zeewolde onder hoogspanning staan. Lees en huiver. Ik viel – in de loop der jaren geharnast tegen bestuurlijk gerommel, vriendjes-politiek en belangenverstrengeling – van mijn stoel.

Beeld: ©Eric Brinkhorst

De komst van het enorme Facebook-datacentrum raakt aan nagenoeg alle belangen in Zeewolde
Merijn Rengers en Carola Houtekamer, NRC, 13 december 2021

‘Burgemeester schoof integriteitskwesties terzijde’

Het raadslid dat de kwesties in bovenstaand NRC-artikel van Rengers en Houtekamer aankaartte, is geroyeerd en mag dus niet meestemmen op donderdag 16 december over de komst van een Facebook-datacentrum in Zeewolde. Burgemeester Gerrit Jan Gorter, inmiddels zich via de media zichtbaar geïrriteerd uitlatend over het NRC-onderzoeksduo, laat via zijn woordvoerder weten dat hij navraag heeft gedaan naar de aantijgingen van het raadslid en dat betrokkenen alles ontkennen.

Beeld: ©Eric Brinkhorst

Burgemeester schoof integriteitskwesties terzijde
Merijn Rengers en Carola Houtekamer, NRC, 13 december 2021

Burgemeester Zeewolde ‘stoort zich aan onjuiste berichtgeving’ en zet NRC-artikel weg als fabeltjes uit ‘fabeltjeskrant’ met ‘fake news’

Er zijn stukken in de media verschenen, die niet geheel conform de waarheid zijn, zegt Burgemeester van Zeewolde Gerrit Jan Gorter op 13 december tegen Lokale Omroep Zeewolde. Gorter doelt op bovenstaand NRC-artikel van Merijn Rengers en Carola Houtekamer. De kop van het artikel wordt, terwijl de burgemeester dat zegt, in onderstaande video, door Lokale Omroep Zeewolde nadrukkelijk in beeld gebracht.

,,Mensen geloven nog steeds wat in de krant staat; wij krijgen van alles over ons heen geworpen. Raadsleden worden via de mail op een verschrikkelijke manier benaderd, krijgen via de mail allerlei verwensingen naar hun hoofd geslingerd, voornamelijk naar aanleiding van de (landelijke, red.) kranten, gebaseerd op fake news.”


Gerrit Jan Gorter, Burgemeester Zeewolde

Het is beschamend. Vroeger bij de journalistiek was het zo: je doet aan hoor en wederhoor, vervolgt burgemeester Gorter.

,,Wederhoor van de zijde van de gemeente wordt om commerciële redenen vergeten. Daardoor gaan mensen geloven wat er in de krant staat. Ik kan alleen maar zeggen: verwijs naar de feiten, de feiten staan op de website van de gemeente, en de rest zijn vaak fabeltjes, een fabeltjeskrant.”


Gerrit Jan Gorter, Burgemeester Zeewolde
Burgemeester Zeewolde stoort zich aan onjuiste berichtgeving, Lokale Omroep Zeewolde, 13 december 2021.

Burgemeester hekelt ‘fake news’ in ‘Fabeltjeskrant’

Nadat Gerrit Jan Gorter op 12 december bij ‘Dijkstra en Evenblij ter plekke‘ eerst ‘de Tweede Kamer’ hekelde (zie de Kunst en Landschap-video hierboven), was de dag erna bij Lokale Omroep Zeewolde ‘de media’ de grote dwarsligger voor zijn (gemeente)plannen om de Amerikaanse multinational naar de metropool in wording, Zeewolde, te halen. Dat schoot in het verkeerde keelgat van velen – de NRC-onderzoeksjournalisten in het bijzonder – die onafhankelijke journalistiek een warm hart toedragen, nog te zwijgen over hen die de fundamenten van de democratie respecteren.

Verslaggever Arend Dubbelboer van Omroep Flevoland, die op 14 december om half twee ’s middags een afspraak met Gorter heeft, vertelt over de ophef die de uitspraken van de burgervader in heel het land teweegbrachten.

Burgemeester hekelt ‘fake news’ in ‘Fabeltjeskrant’, Omroep Flevoland, 14 december 2021.

Burgemeester Zeewolde: ‘NRC heeft als doel om datacenter niet door te laten gaan’

”Ik denk dat het doel van NRC is om in ieder geval het datacenter niet door te laten gaan. Dat dat één van de hoofddoelen is, gelet op de eerdere artikelen en latere artikelen. En daar zoveel mogelijk medestanders voor te krijgen, en dan heiligt het doel de middelen.” Dat zegt burgemeester Gerrit Jan Gorter later op de middag van 14 december tegen Arend Dubbelboer van Omroep Flevoland. Hij bevestigt daarmee dat de termen die hij noemde – ‘fake nieuws’ en ‘een Fabeltjeskrant’ in een interview met Lokale Omroep Zeewolde – over NRC gaan. Omroep Flevoland deed aan het eind van de middag verslag. Je kunt daarin ook de volledige versie van het interview (13:26 min.) dat Dubbelboer met Gorter had, bekijken. Uiteraard – later – ook via het You-Tube-kanaal van Kunst en Landschap.

Burgemeester Zeewolde: ‘NRC heeft als doel om datacenter niet door te laten gaan’, Omroep Flevoland, 14 december 2021.

Mea culpa burgemeester Zeewolde voor aanval op media

In journalistieke kring werd afkeurend gereageerd op de uitspraken van Gorter, onder anderen door Thomas Bruning van de vakorganisatie NVJ, de Nederlandse Vereniging van Journalisten.

De burgemeester is vanmiddag teruggekomen van zijn uitspraken, meldt NOS Nieuws. ,,Ik realiseer mij nu dat ik met mijn uitlatingen onbedoeld de pers gediskwalificeerd heb. Dit was niet mijn bedoeling”, zegt hij in een verklaring. Ook stelt hij dat hij de woorden ‘fake news’ en ‘Fabeltjeskrant’ niet had moeten gebruiken. Volgens Gorter wordt zijn gemeente, in bericht-geving over de komst van het datacenter naar Zeewolde, ‘geconfronteerd met een aantal feitelijke onjuistheden’ en daardoor ‘liepen de emoties nogal hoog op’.

‘Fake news! en Fabeltjeskrant!’-uitspraken burgemeester Zeewolde voeden agressie en wantrouwen richting journalistiek

Het is lang geleden dat Nederland zulke ernstige tekenen vertoonde van afnemende democratische gezindheid als dit jaar, luidt het NRC-‘Commentaar’ op de laatste dag van 2021. Ook kleine dingen als de ‘Fake news! en Fabeltjeskrant!’-uitroepen van de burgemeester van Zeewolde zeggen veel over democratisch besef, zo zegt de groep redacteuren, verantwoordelijk voor het dagelijkse Commentaar van de krant. Net als de vakvereniging van journalisten NVJ, die de burgemeester voorhield dat hij met zijn algemene beweringen voeding had gegeven „aan de agressiviteit en het wantrouwen waarmee de journalistiek de afgelopen jaren in toenemende mate wordt geconfronteerd”, neemt ook NRC vanuit ‘een gedegen vakethiek’ nadrukkelijk afstand van dergelijke uitspraken.

‘Kaper op de kust voor grond voor datacentrum Meta in Zeewolde’

Volgens voorzitter Franke Remerie van Land van Ons hebben (op 13 december 2021, red.) meer dan duizend mensen steun betuigd aan het alternatief dat de burgercoöperatie aan de gemeente Zeewolde biedt. Zij willen meebetalen en het is volgens hem mogelijk om een beroep te doen op de miljoenen uit het Nationaal Groenfonds van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Dat meldt Arend Clahsen in Het Financieel Dagblad van 13 december 2021.

Het Nationaal Groenfonds financiert projecten die de kwaliteit van de groene leefomgeving verbeteren. Denk daarbij aan natuur en landschap, maar ook aan lucht en water, biodiversiteit en beleving. Voor de goede orde hieronder even het fonds in vogelvlucht:

Nationaal Groenfonds in vogelvlucht, Nationaal Groenfonds, 3 juni 2019.

Met het initiatief speelt Land van Ons direct in op een arrest van de Hoge Raad van 26 november. De hoogste rechter bepaalde dat overheden bij de verkoop van schaars onroerend goed (dus ook grond) geen een-op-eentransacties met marktpartijen mogen aangaan. Het voornemen van Zeewolde was om via een zogenoemde ABC-transactie de grond van het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) te kopen en direct een-op-een aan Meta door te verkopen. Daar kan nu volgens Clahsen een streep door worden gezet. Met Land van Ons meldt zich in Zeewolde een eerste partij die actief inspeelt op het zogeheten ‘Didam-arrest‘ van de Hoge Raad.

Gedeputeerde over datacenter Zeewolde: ‘Meta kreeg geen voorrang’

Facebook-moederbedrijf Meta kreeg geen voorrang bij aansluiting op het elektriciteitsnet. Dat stelt gedeputeerde Jop Fackeldey van Flevoland in een reactie op de storm aan negatieve publiciteit rond de voorgenomen bouw van een hyperscale datacenter van Meta in Zeewolde. Andere kritiekpunten, dat het datacenter buitenproportioneel veel ruimte, stroom en water gebruikt, kunnen volgens hem met feiten worden weersproken, meldt Jan Jager in Stadszaken op 13 december 2021.

Ook spreekt Fackeldey tegen dat de netcapaciteit die het datacenter vraagt ten koste gaat van andere gebruikers die lang moeten wachten op een aansluiting, omdat Flevoland is aangemerkt als congestiegebied. Meta tapt volgens de gedeputeerde direct af van het hoogspanningsnet van TenneT. De congestie zit op het net van de regionale netbeheerder, aldus de gedeputeerde. ‘Meta heeft zich in eerste instantie gewoon gemeld bij TenneT en kon aangesloten worden. Anders dan bij terugleveren was er bij levering van stroom geen sprake van congestie.’

Beeld: ©Stadszaken

Gedeputeerde over datacenter Zeewolde: ‘Meta kreeg geen voorrang’
Jan Jager, Stadszaken, 13 december 2021

De Stentor legt voor- en nadelen hyperscale datacenter met hulp van experts langs de meetlat

Tot voor kort lobbyde de Nederlandse overheid voor de komst van datacenters. Ons land zou de perfecte vestigingsplaats voor de datahallen zijn: een goede infrastructuur, één van de belangrijkste internetknooppunten (bij Amsterdam) in de buurt, zelden natuurrampen en een – voor computers – fijn klimaat, zo constateren De Stentor-journalisten Arjen ten Cate en Teake Dijkstra. Hoewel de journalisten, jij en ik dat laatste inmiddels ernstig in twijfel kunnen trekken, ons klimaat verandert immers rigoureus als we niet oppassen – niet in de laatste plaats door zeespiegelstijging (en bodemdaling) – is de basis van hun vraagstelling mijns inziens een terechte.

Wat hebben we in Nederland eigenlijk aan zo’n mega-datacenter? En wat levert het Zeewolde zelf op? Ze leggen de voor- en nadelen met hulp van experts langs de meetlat en komen tot drie conclusies:

Beeld: ©RR/K&L

Alle ballen op Zeewolde, ‘maar als niemand een datacenter wil, dan hebben we wel een groot probleem’
Arjen ten Cate en Teake Dijkstra, De Stentor, 13 december 2021

Natuur en milieu: Hoe duurzaam is een datacenter?

Facebook, de partij was bij het indienen van de meeste zienswijzen nog onbekend, heeft in den beginne aangegeven het ‘duurzaamste datacenter ter wereld’ te willen bouwen. Daar kan de Natuur- en Milieufederatie Flevoland (NMF) natuurlijk alleen maar voor zijn, maar ze blijven wel kritisch: zoals de plannen er nu liggen is dit volgens de organisatie niet ‘het duurzaamste datacenter te wereld’. Ze hebben nog veel vragen en pleiten voor landelijke regie en uitstel van de bouwplannen.

In de Zienswijze Datacenter Zeewolde van 20 juli 2020 wees de NMF al op de ecologische effecten van het voorgestelde (open) koelwatersysteem, dat gebruik maakt van oppervlaktewater uit de Hoge Vaart. NMF pleit nadrukkelijk voor een gesloten koelwatersysteem waarbij het koelwater gebruikt wordt voor een warmtenet. Ook wat betreft locatiekeuze, effecten op de energievoorziening van Flevoland en duurzaamheid van het te bouwen datacenter zet het grote vraagtekens. Omroep Flevoland spreekt op 14 december 2021 met Vera Dam, directeur van Natuur- en Milieufederatie Flevoland.

Natuur en milieu: Hoe duurzaam is een datacenter?’, Omroep Flevoland, 14 december 2021.

‘Komt er een energieslurpend XXL-datacenter in Zeewolde?’

Op 14 december hebben zo’n drieduizend bewoners van Zeewolde de petitie ondertekent tegen de komst van het datacenter. Zij begrijpen niet waarom hun gemeente dit datacenter zo graag wil. Volgens hen levert het het tulpendorp helemaal niets op: geen geld, geen werkgelegenheid en geen restwarmte. Binnen de lokale gemeenteraad is mede door de enorme media-aandacht grote verdeeldheid ontstaan.

Het datacenter zal minstens zoveel energie gaan gebruiken als de hele stad Amsterdam, zegt journalist Rutger Castricum voor Omroep PowNed in het televisieprogramma ‘De Hofbar‘. Ook hij vraagt zich af of de beslissing wel gemaakt zou moeten worden door een gemeente en niet door de regio of het Rijk, bezien vanuit de grote gevolgen die het zal hebben.

Hiervoor pleit ook energieprofessor David Smeulders van Eindhoven University of Technology. Indien de overheid niet ingrijpt, komen volgens hem onze klimaatdoelen met de komst van dit XXL-datacenter in gevaar. En moet mede daardoor demissionair minister van Economische Zaken en Klimaat Stef Blok de regie niet naar zich toe trekken, vraagt Castricum zich opnieuw af?

Na eerdere mislukte pogingen om Egge Jan de Jong aan de tand te kunnen voelen (de link verwijst naar de uitzending ‘Windmolens enkel gebruikt voor Datacenter Zeewolde‘ van De Hofbar van 8 september 2020), lukt het hem dit keer wel. Hij bezoekt de wethouder op het gemeentehuis een paar dagen voor het grote moment: ‘decision day’ 16 december 2021, de dag waarop de gemeenteraad van Zeewolde beslist over de komst van het hyperscale datacenter. Kijk hier naar de PowNed-uitzending van De Hofbar van dinsdag 14 december (22:10 uur, 22 minuten). Aanrader!

Beeld: PowNed-uitzending De Hofbar, 14 december 2021 (22:10 uur, 22 min.) ©RR/K&L.

Vervolg datacenterspecial Kunst en Landschap

Klik hier voor het vervolg van de datacenterspecial van Kunst en Landschap

‘AANVALSPLAN GRUTTO’ als laatste verdediging; de NOODKLOK luidt ter bescherming van WEIDEVOGELS

De grutto, icoon van de weidevogelgemeenschap

Ondanks alle inspanningen in de afgelopen dertig jaar om de Nederlandse weidevogels te beschermen, gaat het bijzonder slecht met de broedvogels van het agrarische gebied. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn verstedelijking en intensivering van de landbouw. Sinds de jaren zestig van de vorige eeuw is de populatie grutto’s met bijna 70 procent afgenomen.

Onze nationale vogel dreigt uit het Nederlandse boerenland te verdwijnen. Een ‘Aanvalsplan Grutto‘ moet (een laatste) redding bieden. Camilla Dreef, ambassadeur van Vogelbescherming Nederland, laat je kennismaken met de grutto en geeft het startschot!

De Grutto | Uitvogelen met Camilla, BinnensteBuiten, 4 maart 2021.

Vanaf april 2020 volgt Kunst en Landschap Noord Nederland het (nieuwe) onderzoek van Theunis Piersma en Jos Hooijmeijerbeiden verbonden aan het Groningen Institute for Evolutionary Life Sciences (GELIFES) van de Rijksuniversiteit Groningen, met grote belangstelling op de voet. Het ‘Team Piersma‘ doet al vanaf 2004 langdurig onderzoek aan grutto’s. Als je je daar graag meer in wilt verdiepen, klik je op de illustratie hieronder; je komt dan in een blog(boek) van Kunst en Landschap, waarin ‘De TELOORGANG van de GRUTTO, de ‘Kening fan ‘e Greide’ op een VERARMD BOERENLAND‘, uitgebreid beschreven wordt:

Beeld: ©Getty. ©Kunst en Landschap Noord Nederland..

November 2020: noodklok luidt voor bescherming weidevogels

Terug naar de actualiteit van november 2020, de maand waarin dit Kunst en Landschapblogboek van start gaat, en waarin een politieke partij, het CDA, Vogelbescherming Nederland, natuur-, milieu- en boerenorganisaties, (ex-) politici en wetenschappers – ook het Team Piersma – de noodklok luiden ter bescherming van weidevogels. Er werd een Initiatiefnota ingediend in de Tweede Kamer en een ‘Aanvalsplan Grutto‘ werd aangeboden aan Carola Schouten, minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, vlak voor de begrotingsbehandeling van dit ministerie en een paar maanden voor de Tweede Kamer-verkiezingen (17, 18 en 19 maart 2021, red.).

CDA presenteert plan voor bescherming weidevogels aan Tweede Kamer

CDA-kamerlid Maurits von Martels heeft in de Tweede Kamer een Initiatiefnota ingediend voor de bescherming van weidevogels, zo meldt de Leeuwarder Courant op 2 november 2020. Met dit initiatief, ‘Weidse blik op de Weidevogels‘, doet het CDA verschillende beleidsvoorstellen om de achteruitgang van de weidevogelpopulatie in Nederland een halt toe te roepen.

„Dit is een zorgelijke trend en toont aan dat het huidige weidevogelbeheer niet werkt. Met deze initiatiefnota doen wij verschillende voorstellen zodat het kabinet werk gaat maken van het verbeteren van het weidevogelbeheer in ons land”


Maurits von Martels (CDA)
Beeld: Albert Wester

CDA presenteert plan voor bescherming weidevogels aan Tweede Kamer
Redactie Leeuwarder Courant, 2 november 2020



.

Initiatiefnota weidevogels moet dalende trend ombuigen

Meer geld, vos en steenmarter op de vrijstellingslijst, betere samenwerking op gebiedsniveau tussen boeren en terreinbeherende organisaties en boeren actiever stimuleren met langere beheerscontracten en kennis. Dat zijn volgens Robert Ellenkamp, journalist bij Veldpost, een onafhankelijk regionale landbouwvakblad voor Noord-Nederland, de belangrijkste kernpunten uit de initiatiefnota ‘Weidse blik op de weidevogels’ die Tweede Kamerlid Maurits von Martels (30 oktober 2020) heeft ingediend.

Beeld: Robert Ellenkamp

Initiatiefnota weidevogels moet dalende trend ombuigen
Robert Ellenkamp, Veldpost, 30 oktober 2020




.

Nieuwe Oogst‘-journalist, René Bouwmeester, gaat ook in op de initiatiefnota van Maurits von Martels en relateert hem aan de net verschenen ‘Boerenlandvogelbalans‘ (Sovon), die laat zien dat de populatie vogels van het open boerenland, zoals de grutto en de patrijs, van 1990 tot en met 2019 met bijna 70 procent is afgenomen.

Beeld: © Ruud Ploeg

Sovon: ‘Populatie boerenlandvogels weinig rooskleurig’
René Bouwmeester, Nieuwe Oogst, 3 november 2020




.

Weidevogelspecialist, boer en landbouwstatisticus bij het CBS, Cor Pierik uit Genemuiden, is blij dat de landelijke politiek met CDA‘er Maurits von Martels in actie komt. Von Martels hoopt dat het Kabinet nog voor zijn aangekondigde vertrek uit de Tweede Kamer, na de verkiezingen in maart, toekomt aan het behandelen van de nota. Hij wil deze maand (november 2020, red.) al enkele onderdelen ter sprake brengen bij de behandeling van de begroting van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), want er komt geld kijken bij de realisatie van de plannen.

,,Het kritische punt is bereikt. Als we nu niets doen dan lopen we het risico dat we afscheid moeten nemen van de grutto en zijn soortgeno­ten.”


Cor Pierik
Maurits von Martels Beeld:© Frank Uijlenbroek / Jos Korenromp

Help! De weidevogel verdwijnt. Kamerlid uit Dalfsen komt met reddingsplan: ‘Slechtste jaar ooit’
Cor van Dalen, De Stentor, 4 november 2020

LandschappenNL op bezoek bij Kamerleden in hun favoriete landschap

Wat drijft Maurits Von Martels om zich in te zetten voor de weidevogels en ons boerenland(schap)? Kandidaat Kamerlid Marieke van Duijn (PvdA), die de public affairs doet voor LandschappenNL, reisde in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 het hele land door om Kamerleden te bevragen over hun favoriete landschap. Voor het eerste interview in de reeks trok ze naar het Overijsselse Vechtdallandschap, de streek waar Von Martels opgroeide.

In deze interviews delen de Kamerleden niet alleen hun visie op de uitdagingen van natuur en landschap, maar ook persoonlijke herinneringen over het landschap waar ze in werden gefilmd. In onderstaande video bijt Maurits Von Martels het spits af. De andere acht presentaties van Kamerleden- (woordvoerders-) landbouw, natuur, visserij en milieu kun je bekijken via een speciale playlist op het YouTube-kanaal van Kunst en Landschap. Abonneren mag.

LandschappenNL bezoekt Kamerleden in hun favoriete landschap – Maurits von Martels (CDA), LandschappenNL, 19 januari 2021.

Om grutto te redden is de aanval de laatste verdediging

Zonder serieuze maatregelen loopt het slecht af met de grutto. Een robuust plan moet de weidevogel behoeden voor uitsterven, aangezien het aantal broedparen van deze steltloper de afgelopen dertig jaar gedaald is van 100.000 naar 35.000. Overheden, rijk en provincie, moeten nú de regie nemen om samen met boeren en natuurbeschermers weidevogels te behouden én om aan onze internationale verplichtingen te voldoen. Daar zijn stevige maatregelen en extra middelen voor nodig.

Dat staat in het ‘Aanvalsplan Grutto’ dat initiatiefnemer Pieter Winsemius (voormalig-minister van VROM, VVD) op woensdag 18 november aanbiedt aan de minister van landbouw Carola Schouten. Mede-initiatiefnemers die bij haar alarmerend aan de bel trekken zijn It Fryske Gea, de Friese Milieu Federatie en Vogelbescherming Nederland. Het Aanvalsplan Grutto is met inbreng van zes weidevogelprovincies, landbouworganisaties, natuurorganisaties, en wetenschappers (w.o. Theunis Piersma) opgesteld.

Screenshot Vogelbescherming Nederland

Om grutto te redden is de aanval de laatste verdediging
Vogelbescherming Nederland, 15 november 2020




.

Kijk en luister hieronder naar de Vroege Vogels-uitzending van zondag 15 november, waar Pieter Winsemius en Kees de Pater, directeur Vogelbescherming Nederland, te gast waren en het Aanvalsplan op hoofdlijnen duidden. Uiteraard werd ‘ingebeld’ naar trekvogelecoloog Theunis Piersma, die het plan prijst, maar zich net wat ‘radicaler’ op wil stellen, omdat hij vindt dat er in Nederland op een andere manier geboerd moet worden, omdat ‘het echt niet zo langer kán’. Hij geeft hiermee Carola Schouten een expliciete ‘veeg uit de pan’, omdat zij volgens hem te weinig doet aan bevordering en stimulering van (natuurinclusieve) kringlooplandbouw – terwijl zij die ‘visie’ wel uitdraagt.

Uitzending Vroege Vogels: ‘Om grutto te redden is de aanval de laatste verdediging’, 15 november 2020.

Vier maatregelen om de grutto er weer bovenop te helpen

Het Aanvalsplan Grutto moet de grutto dus helpen om er weer boven op te komen. Het plan stelt in grote lijnen voor om:

  • de kerngebieden te vergroten
  • het waterpeil tijdens het broedseizoen omhoog te brengen
  • het agrarische landgebruik aan te passen
  • en maatregelingen tegen predatoren in te zetten.

Vogelbescherming Nederland heeft een mooie samenvatting van het Aanvalsplan Grutto voor je gemaakt. Ik neem het hieronder op. De eerste initiatieven tot het Aanvalsplan dateren van zo’n anderhalf jaar geleden. Trouw-journalist Joop Bouma schreef er op 10 april 2019 een gedegen artikel over. Dat heb ik hieronder ook voor je klaar staan. Goed stuk!

Screenshot Vogelbescherming Nederland

Samenvatting Aanvalsplan Grutto
Vogelbescherming Nederland (Bijlage bij ‘Om grutto te redden is de aanval de laatste verdediging‘, 15 november 2020)











.

Beeld: Rob Kuiper

Aanvalsplan Grutto moet het noodlijdende vogeltje er weer bovenop krijgen
Joop Bouma, Trouw, 10 april 2019 (!)




.

Laatste redpoging om de teloorgang van de grutto te voorkomen?

Het Aanvalsplan Grutto ademt de sfeer van een laatste redpoging om de teloorgang van de grutto te voorkomen, tegelijkertijd biedt het (ook de overheid) een wenkend perspectief. Op zijn minst zal het, naar ik hoop, de tongen losmaken, uiteraard in Friesland. Ik ben benieuwd hoe de (landelijke) media het plan ‘oppikken’. Hier alvast de eerste reacties op het aanvalsplan – uit… Friesland. Vanzelfsprekend houdt Kunst en Landschap je op de hoogte:

Beeld: Omrop Fryslân

Rêdingsplan foar de skries woansdei oerlange oan minister Schouten
Omrop Fryslân, 15 november 2020




.

Beeld: Marcel van Kammen

‘Aanvalsplan Grutto’: om de grutto te redden is de aanval de laatste verdediging
Freyan Bosma, Leeuwarder Courant, 15 november 2020




.

Beeld: Shutterstock

Frontaal aanvalsplan voor het redden van de grutto
Friesch Dagblad, 16 november 2020





.

© RTV NOF

Om grutto te redden is de aanval de laatste verdediging
RTV NOF, 16 november 2020

Kansgebieden

Kansrijke gebieden

Om de grutto te redden zijn optimale inrichting en beheer vereist in speciaal aan te wijzen kansrijke gebieden voor weidevogels, zo kun je lezen in het Aanvalsplan Grutto. Deze gebieden moeten van voldoende omvang zijn om te kunnen fungeren als brongebied voor het herstel van de populaties grutto’s en andere weidevogels. De kansgebieden liggen in laag-Nederland, in de weidevogelprovincies: Friesland, Groningen, Noord Holland, Zuid Holland, Utrecht en Overijssel. De provincies selecteren de ‘kansgebieden’ samen met boeren, natuur-organisaties en betrokken vrijwilligers.

Aantal weidevogels in Groninger Reitdiepgebied neemt toe ondanks landelijke daling

© GIC

Nieuw aanvalsplan om de grutto te redden in Groningen
GIC, Groninger Internet Courant, 16 november 2020




.

Beeld: Salko de Wolf (Ecomare)

Groninger Landschap: ‘Aanval is laatste verdediging bij redding grutto
Tom Veenstra, OOg, Omroep Groningen, 16 november 2020



.

@Provincie Groningen

Provincies, boeren en natuurorganisaties luiden noodklok om grutto
Provincie Groningen, 18 november 2020





.

Dat het met goed beheer, onder de ‘juiste’ omstandigheden, ook een keertje mee kan zitten toont, natuur- en landschapsbeheerder bij Het Groninger Landschap, Arjan Hendriks. Het moet dan wel een beetje meezitten, zoals bijvoorbeeld in het ‘muizenjaar-2019’, waar met name de grutto de vruchten van plukte.

Aantal weidevogels in Reitdiep neemt toe ondanks landelijke daling, OOG Groningen, 13 november 2019.

Driehonderd nesten meer dan vorig jaar in de Noord Hollandse Eempolder

Een rampjaar zou het worden, treurden de weidevogelliefhebbers in de Noord Hollandse Eempolder dit voorjaar. Veel te droog, dat kon niet goed komen, het jaar 2020 kon worden afgeschreven. Maar dat viel dus mee in het Eemland. Ook tot verbazing van gebiedscoördinator Wilhelm Bos van Collectief Eemland. De vogeltellers turfden er dit jaar 1753 weidevogelnesten, een kleine driehonderd meer dan in 2019.

,,We komen zelfs op driehonderd nesten meer dan vorig jaar. Dat had ik niet verwacht.”


Wilhelm Bos

Gaat de grutto de zalm in de Rijn en de zeehond op de Wadden achterna?

Dertig weidevogelgebieden van duizend hectare, minder vee en toch een goed inkomen voor de boeren. Zo willen zes provincies de grutto redden. Voor 40 miljoen euro per jaar, zegt Onno Havermans op 17 november in het landelijke Trouw. Evenals anderhalf jaar geleden collega-journalist Joop Bouma (dat deed), komt ook hij met een uitstekende samenvatting en beschrijving van het Aanvalsplan Grutto. Ik heb hieronder zowel de digitale versie als die van de papieren krant voor je opgenomen. Voor wat betreft die tweede: twee keer klikken voor het beste (leesbare) resultaat. Gaat de grutto de zalm in de Rijn en de zeehond op de Wadden achterna?

©Vogelbescherming/Jelle de Jong

Dit aanvalsplan moet de grutto redden, zoals ook de zeehond gered werd
Onno Havermans, Trouw, 17 november 2020





.

‘Papierversie’ artikel Onno Havermans, Trouw, 17 november 2020
©Vogelbescherming/Jelle de Jong

‘Aanvalsplan grutto’ moet weidevogels behouden
Biojournaal (Bron: De natuur- en milieufederaties), 17 november 2020





.

©Vogelbescherming/Jelle de Jong

Aanvalsplan grutto moet weidevogels behouden
Zuid-Hollands Landschap, 17 november 2020






.

Beeld: Wikimedia

Hoe de grutto en andere weidevogels van de ondergang gered worden
Stadszaken (Landbouw en Biodiversiteit), 17 november 2020
.

Beeld: Henk Monster, Wikimedia Commons

Natuur- en milieufederaties komen met reddingsplan voor weidevogels
H2O Actueel, 17 november 2020




.

Camilla Dreef, ambassadeur van de Vogelbescherming in ‘Met het Oog op Morgen’

,,Het gaat helaas heel erg slecht. De hoofdschuldige is ons landbouwbeleid, de manier waarop wij dus landbouw voeren. Dat is heel intensief”, vertelde Camilla Dreef, de ambassadeur-Vogelbescherming die in het grutto-introductiefilmpje al even voorbijkwam, in het NPO-1-radioprogramma Met het Oog op Morgen op 18 november 2020, de dag van aanbieding van het Aanvalsplan Grutto aan minister LNV Carola Schouten.

,,De grutto’s hebben een kruidenrijk boerenland nodig waar veel insecten zijn, vochtige bodems waar die volwassen vogels met hun snavels in kunnen om wormen te zoeken. Het oer-Hollandse land dat we ooit hadden dus.”


Camilla Dreef
Camilla Dreef, ambassadeur van de Vogelbescherming, NPO Radio 1, Met het Oog op Morgen, 18 november 2020.
Beeld: Wikimedia

Is er nog een toekomst voor de grutto in Nederland?
NOS, Redactie’Met het Oog op Morgen’, 18 november 2020

.

©Natuurmonumenten

Aanvalsplan Grutto
Fred Prak, Natuurmonumenten, 18 november 2020




.

©Vogelbescherming/Jelle de Jong

Gebied rond Brandemeer kan grutto redden
Stellingwerf, 18 november 2020






.

Beeld: Han Bouwmeester

Aanvalsplan om verdwijnen grutto te voorkomen
Reformatorisch Dagblad, 18 november 2020






.

©Landschapsbeheer Drenthe

Aanvalsplan grutto moet weidevogels behouden
Landschapsbeheer Drenthe, 19 november 2020






.

©Nature Today

Om grutto te redden is de aanval de laatste verdediging
Lars Soerink, Nature Today (Bron: Vogelbescherming Nederland), 20 november 2020



.

BoerenNatuur verwacht bij de uitwerking van het Aanvalsplan Grutto nog wel ‘de nodige hobbels’

Op 18 november, twee dagen voordat er met Tweede-Kamerleden, samen met andere partijen zoals Vogelbescherming Nederland, LTO Nederland en BoerenNatuur, op het aanvalsplan wordt gereflecteerd, kwam BoerenNatuur, een landelijke vereniging van boeren die zich verenigd hebben met collectieven op het gebied van agrarisch natuurbeheer, met een eerste reactie. De organisatie is ‘blij met de aandacht voor de grutto als icoon voor alle weidevogels’, eveneens blij ‘dat dit initiatief zo breed wordt opgepakt’, maar verwacht bij de uitwerking van het plan nog wel ‘de nodige hobbels’:

© BoerenNatuur

Aanvalsplan Grutto
BoerenNatuur, 18 november 2020






.

Minister Carola Schouten toont zich blij met ontvangst ‘Aanvalsplan Grutto’ overhandigd door voormalig-minister Pieter Winsemius

Pieter Winsemius (voormalig-minister van VROM, VVD) biedt op woensdag 18 november het ‘Aanvalsplan Grutto’ aan aan Minister van Landbouw Carola Schouten. Beeld: ©initiatienemers ‘Aanvalsplan Grutto’.

,,Het is vooral nu taak om een slimme combinatie te maken. De grutto is toch het symbool in Nederland voor hoe we de boeren en de natuur kunnen verenigen met elkaar. Daarom willen we (LNV, red.) heel graag ons steentje bijdragen. Juist, om ervoor te zorgen dat de grutto de plek houdt die die nodig heeft. En, wat mij betreft, mogen er ook wel een paar meer bij.”


Carola Schouten, Minister LNV
Weidevogels | Aanvalsplan Grutto, Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, 19 november 2020.

Minister enthousiast over uitgangspunten Aanvalsplan en prijst integraliteit

Na overhandiging van het Aanvalsplan van Pieter Winsemius aan Carola Schouten twitterde Douwe Hoogland, Gedeputeerde Provincie Fryslân (PvdA) met onder andere natuur, biodiversiteit, veenweide en water in zijn portefeuille, ’s avonds na achten:

,,Hjoed hat Pieter Winsemius it Grutto aanvalsplan oanbean oan minister Schouten. Mei digitale stipe fan û.o. de greidefûgelprovinsjes, @CroneFerd , @vogelnieuws , @fmf_frl en @BoerenNatuurNL . De minister wol graach fierder meitinke. #FoarútMeiDeSkriezen”


Douwe Hoogland, tweet 18 november 2020

Hoogland keek, samen met andere bestuurders en vertegenwoordigers van de boeren- en natuurorganisaties, die middag mee via een videovergadering en constateerde dat de minister enthousiast is over de uitgangspunten van het Aanvalsplan: ,,Ze gaf aan dat ze heel blij is met de integraliteit, het perspectief dat het biedt voor natuur én landbouw.” Directeur Hans van der Werf van FMF, de Friese Milieufederatie, die ook meedeed aan de online-bijeenkomst, benadrukte de brede gedragenheid van het plan. Lees hier een bijdrage van Arjen Bakker in het Friesch Dagblad van 19 november:

Beeld: Marcel van Kammen

De grutto centraal, maar óók rendabele melkveebedrijven
Arjen Bakker, Friesch Dagblad, 19 november 2020





.

Ja, de grutto heeft het moeilijk, maar geef de vos er niet de schuld van

Naast de hierboven door BoerenNatuur aangestipte ‘hobbels’, die genomen moeten worden om de weidevogel optimaal te beschermen en voor uitsterven te behoeden, richt Trouw-redacteur Onno Havermans zich dit keer op de momenteel steeds meer gevoerde – en hoger oplopende – discussie rond en over predatie. Hij voelde de hierboven genoemde gedeputeerde Douwe Hoogland en onderzoeksleider van het Team Piersma, Jos Hooijmeijer, aan de tand. Hooijmeijer doet sinds 2004 met hoog­leraar trekvogelecologie Theunis Piersma, onderzoek naar de grutto en biodiversiteit in landbouwgebieden. Wederom: pracht artikel. Lezen!

,,Het Aanvalsplan Grutto is prima zolang het niet afleidt van die stip op de horizon: herstel van de biodiversiteit op het hele platteland. Het mag niet leiden tot het aanwijzen van de predatoren als zondebok, terwijl we dertig, veertig jaar hebben gefaald in de bescherming van de weidevogels, omdat niet centraal stond wat de vogels nodig hadden, maar wat de boer ze kon bieden.”


Jos Hooijmeijer
Beeld Ernst Dirksen/buitenbeeld

Ja, de grutto heeft het moeilijk, maar geef de vos er niet de schuld van
Onno Havermans, Trouw, 19 november 2020


.

‘Gruttostrijders maken vaart met Aanvalsplan’

Dat kopte de Leeuwarder Courant op 19 november. Cor de Boer beschreef de euforische stemming die heerste bij de initiatiefnemers van het aanvalsplan na de ‘positieve ontvangst’ door de minister, en na stevig lobbywerk. ,,Er zijn eerder al veel pogingen gedaan, maar we klappen er nu bovenop’’, zegt Pieter Winsemius. Hij rekent op een breed gedragen motie als ‘signaal naar de minister én de kabinetsformatie’. Het CDA heeft immers een initiatiefvoorstel in de maak, weet ook Fries gedeputeerde Douwe Hoogland (PvdA).

De stemming bij LTO-Noord-regiobestuurder Jan Teade Kooistra was eveneens uitgelaten, maar dan meer in negatieve zin, sterker, hij vindt dat ‘de grutto (als icoon voor de weidevogel, red.) wordt misbruikt’ om ‘andere opgaven af te dwingen’. En, dat het Aanvalsplan ‘volslagen geschreven is vanuit een ecologische’ benadering.

LTO Noord: Grutto kan niet zonder de boer

,,Zonder boeren in een gebied is de weidevogel kansloos. Doorslaggevend voor het slagen van het plan van Winsemius is dat boeren vertrouwen hebben in de aanpak. Een andere manier van boeren moet ook bij je passen. Of alle voorstellen die Winsemius doet dan ook haalbaar zijn, moet blijken”, aldus Ben Haarman, portefeuillehouder Natuur en Landschap bij LTO Nederland.

,,De basis is samenwerking tussen boeren en partijen die het verschil kunnen maken. Een pilot zou hier duidelijkheid in kunnen geven, echter alleen als de boeren in zo’n gebied het ook willen. Ten overvloede, voor uitvoering moet er een verdienmodel zijn dat geborgd en toekomstbestendig is.”


Ben Haarman
©LTO Noord

Grutto kan niet zonder de boer
LTO Noord (Agrarisch natuurbeheer; bron LTO Nederland), 19 november 2020





.

Deze reacties, het prille LTO Nederland-voorzitterschap van Sjaak van der Tak, en de op komst zijnde Tweede Kamer-verkiezingen, zijn de reden dat je op deze (separate) pagina van het Kunst en Landschap-blogboek terecht bent gekomen. Ook, omdat de complexe veenweideproblematiek in het Friese (opnieuw) hoog op de agenda staat. Aan de beschrijving van die problematiek wordt momenteel hard gewerkt, en verschijnt binnenkort (ook) een speciaal blogboek.

©Vogelbescherming/Jelle de Jong

Gruttostrijders maken vaart met Aanvalsplan
Cor de Boer, Leeuwarder Courant, 19 november 2020





.

Column Weidevogelman: ‘Ook eens heel goed nieuws!’

Boeren Noardlike Fryske Walden zetten plasdras-pomp aan om weiland maatschap Van Houten bij Lekkum onder water te zetten t.b.v. weidevogels. Beeld: Marcel van Kammen.

Het verschijnen van de jaarlijkse Boerenlandvogelbalans en de lancering van het Aanvalsplan Grutto was voor ‘Weidevogelman‘ reden ‘om flink rond te toeteren dat er ook hééél goed nieuws is’. Veehouders hebben afgelopen jaren namelijk’, volgens de columnist, ‘vrij massaal de greppel-plasdras omarmd’.

Beeld: Marcel van Kammen

Ook eens heel goed nieuws!
Weidevogelman, Living Lab Fryslân (Column), 20 november 2020





.

‘In Fryslân zijn de direct betrokken weidevogelbeheerders al bezig met het uitwerken van het plan’, zo meldt de Balkster Courant. Dat moet, volgens de redactie, ‘leiden tot nieuw provinciaal weidevogelbeleid medio 2021’. Zij verwacht dat daarover het laatste woord nog niet is gezegd en wijst op een tweetal ‘knelpunten’: waarom kunnen er (bij uitvoering door de provincie van het Aanvalsplan, red) compensatiegelden worden gegeven voor kansrijke weidevogelgebieden in ruil voor de bouw van bijvoorbeeld villawoningen (villapark-Balk, red), en waarom heeft de provincie op deze vraag nog geen antwoord gegeven? En hoe zit het met goedwillende vogelbeschermingsorganisaties en boeren die nu al aan (zwaar) weidevogelbeheer doen?

In een later stadium – als ik je meer kan vertellen over de ‘kwestie-Balk’ – kom ik daar op terug (in dit blogboek).

Beeld: © M. Haringsma

Aanvalsplan grutto moet weidevogels behouden, maar blijkbaar niet bij Balk
Balkster Courant, 23 november 2020 



.

Schouten wil samen met de zes ‘weidevogelprovincies’ gaan werken aan uitvoering ‘Aanvalsplan Grutto’

Alarmerende grutto. Beeld: Remco de Vries, Omrop Fryslân.
Tweet Vogelbescherming 25 november 2020.

Terwijl de begrotingsbehandeling van haar ministerie in volle gang is, schrijft minister Schouten (LNV) een brief aan de Tweede Kamer, waarin ze haar zorgen uit over de neergaande trend in aantallen weidevogels, die de Boerenlandvogelbalans-2020 in oktober vaststelde. Samen met de zes ‘weidevogelprovincies’ wil ze gaan werken aan de uitvoering van het Aanvalsplan Grutto van oud-minister Pieter Winsemius. Dat schrijft Onno Havermans in Trouw, op 24 november 2020.



.

Het proces om tot gewogen langdurige beheersafspraken te komen en om een verdienmodel te ontwikkelen, zodat de participerende boeren betaald kunnen worden voor minder opbrengst en meer beheer, kan vanaf nu dus worden ingegaan. Aanpassingen in wet- en regelgeving zijn daarbij nodig. Ik houd je daarvan uiteraard op de hoogte.

©Vogelbescherming/Jelle de Jong

Grutto krijgt steun van minister, Japanse duizendknoop juist niet
Onno Havermans, Trouw, 24 november 2020





.

Tweede Kamer wil dat minister nog dit jaar reageert op Aanvalsplan Grutto

Tijdens de LNV-begrotingsbehandeling van woensdag 25 november 2020 kreeg ‘de motie’ (Motie 34, Aanvalsplan Grutto, red.) van het (nu nog) CDA-Kamerlid Maurits von Martels de steun van de ChristenUnie, D66, SGP, PvdA en GroenLinks. Daarin staat onder meer dat minister Carola Schouten nog dit jaar met een reactie komt op het Aanvalsplan. Saskia van Westhreenen ‘onderstreepte’ dat met een kort artikel in de Leeuwarder Courant van 26 november: ‘De Tweede Kamer wil dat minister Schouten snel in actie komt voor de grutto‘.

Voor de goede orde: Von Martels diende tijdens bovengenoemde zitting, samen met het Tweede Kamerlid Arne Weverling (VVD), nog een (tweede) motie in (Motie 35, beheer vos en steenmarter, red.), waarin hij de regering verzocht om de steenmarter op de landelijke vrijstellingslijst te plaatsen en om de landelijke vrijstelling van de vos uit te breiden naar de gehele dag en nacht. Beide ‘groene’ heren keren overigens na de verkiezingen niet terug in de Kamer.

Ook huiszwaluw vertelt veel over de stand van het boerenland

Op 30 november 2020, een dag voordat de Tweede Kamer-leden stemden over de motie Von Martels c.s., circuleerde een alleraardigst filmpje op de sociale media, waarin Theunis Piersma op bezoek gaat bij een bio-dynamische boerderij in het Friese Gaasterland. Op Facebook, Twitter, Instagram, Linkedin en natuurlijk YouTube. Zembla-BNNVARA maakte deze (korte) videoreportage, waarin ditmaal niet de teloorgang van de grutto centraal staat, maar waarin (de aanwezigheid van) de huiszwaluw ons veel vertelt over de stand van het Nederlandse boerenland(schap).

,,Het gaat slecht met de vogels in het boerenland, zeker met de huiszwaluw. Maar op een Friese bioboerderij gebeurt iets heel ongebruikelijks. We gaan er kijken met trekvogelspecialist Theunis Piersma:”


Zembla-BNNVARA
De zeldzame huiszwaluw laat zich weer zien op bioboerderij, Zembla, 30 november 2020.

Tweede Kamer stemt in met motie ‘Aanvalsplan Grutto’ (Von Martels c.s.)

Op 1 december 2020 stemde de Tweede Kamer in met de motie-34 over het ‘Aanvalsplan Grutto’. Een ruime meerderheid van de Tweede Kamer steunt dus het plan, om de achteruitgang van deze weidevogel in Nederland te stoppen. De Kamer eist hiermee dat de minister nog dit jaar laat weten hoe ze het plan gaat uitvoeren. Motie-35, over de vrijstelling van de steenmarter en de vos, werd (met ruime meerderheid) verworpen.

Beeld: © Fotograaf: siebe

Kamer steunt Aanvalsplan Grutto, Schouten moet aan de slag
BNN/VARA Vroege Vogels (Bron: Melkvee.nl en Groene Ruimte), 3 december 2020


.

Broedsucces en kuikenoverleving weidevogels sterk onder druk door predatie

Eerder in dit blogboek zagen we natuur- en landschapsbeheerder bij Het Groninger LandschapArjan Hendriks, in een videoreportage over het Reitdiepgebied in Groningen voorbijkomen, waarin hij vertelde dat het met goed beheer, onder de ‘juiste’ omstandigheden, ook een keertje ‘mee kon zitten’ voor de weidevogel, de grutto in het bijzonder. Dat was in het najaar van het ‘muizenjaar-2019’, waarin predatoren in het overnatte voorjaar hun prooien voor het ‘oprapen’ hadden, en weidevogeleieren en -kuikens (daardoor, enigszins) ontzien werden. Zo niet het (desastreuze) jaar 2020.

In opdracht van Collectief Groningen West en Het Groninger Landschap werden, met (co)financiering van de provincies Groningen, Fryslân en natuurorganisaties, de weidevogelgebieden Koningslaagte, Winsumermeeden en Paddepoel in 2019 en 2020 onderzocht. Een van de uitkomsten van dat onderzoek was, dat predatie, met name door de steenmarter, de belangrijkste oorzaak van het verlies van eieren en kuikens was.

Onderzoek naar broedsucces en kuikenoverleving, Collectief Groningen West, 8 december 2020.


Onderzoek naar predatie door steenmarter en steenmarterbeheer noodzakelijk

De laatste jaren is het aantal steenmarters in de open weidevogelgebieden van Fryslân en Groningen duidelijk toegenomen. Uit onderzoeken in beide provincies is gebleken dat de steenmarter een voorname rol speelt bij de predatie van weidevogels. Ruimtelijke studies aan steenmarters in Nederland zijn schaars en de tot heden uitgevoerde onderzoeken richten zich voornamelijk op steden en stadsranden.

Op dit moment is er geen kennis van het terreingebruik van steenmarters in open weidevogelgebieden. Die kennis is volgens de rapporteurs nodig om beter te begrijpen hoe predatie door de steenmarter verloopt en welke vormen van steenmarterbeheer mogelijk zijn. Ecosensys en Jasja Dekker Dierecologie hebben daarom in opdracht van de provincie Fryslân, Collectief Groningen West en Het Groninger Landschap onderzoek gedaan naar het terreingebruik van steenmarters in weidevogelgebieden. Dit onderzoek is uitgevoerd door middel van telemetrie met GPS-loggers.

Op 8 december – de minister kan er dus nog kennis van nemen – maakte mede-opdrachtgever Collectief Groningen West beide onderzoeksrapporten openbaar, vergezeld gaand van de video waar je zoëven naar hebt kunnen kijken. Beide rapportages kun je hieronder inzien en/of downloaden.

NESTSUCCES EN KUIKENOVERLEVING VAN WEIDEVOGELS IN HET REITDIEP EN DE WINSUMERMEEDEN IN 2020
Bob Jonge Poerink, Jasja Dekker en Jelle Loonstra, Ecosensys en Jasja Dekker Dierecologie, Zuurdijk/Arnhem, 30 november 2020






Beeld omslag: Steenmarter Freerk met een zojuist gepredeerd kievit-ei uit nest 041 in de Winsumermeeden, 21 april 2020

TERREINGEBRUIK STEENMARTERS IN WEIDEVOGELGEBIEDEN IN FRYSLÂN EN GRONINGEN – 2020
Bob Jonge Poerink & Jasja Dekker, Ecosensys en Jasja Dekker Dierecologie, Zuurdijk/Arnhem, 30 november 2020




Beeld omslag: Steenmarter ‘Tjitske’ met GPS-logger predeert scholeksternest AL113, onderzoeksgebied Lytse Deelen, Aldeboarn, 25 mei 2020

De teloorgang van de grutto, de ‘Kening fan ‘e Greide’ op een verarmd boerenland

Ik vertrouw erop dat ‘Den Haag’ in al haar wijze besluitvorming ook De Grutto Monitor 2012-2019 van het team Piersma (nog eens) grondig gaat bestuderen. Dit in mei 2020 verschenen overzicht van de demografische parameters op basis van langjarig veldonderzoek in Sudwest Fryslân, maakt deel uit van ‘De TELOORGANG van de GRUTTO, de ‘Kening fan ‘e Greide’ op een VERARMD BOERENLAND‘, een blogboek van Kunst en Landschap Noord Nederland, waarin het (nieuwe) onderzoek van de (onlangs opnieuw gelauwerde) Theunis Piersma, vanaf de start – in 2004 – besproken wordt.

DE GRUTTO MONITOR 2012-2019
DE VINGER AAN DE POLS VAN DE GRUTTO-POPULATIE MET EEN ACTUEEL OVERZICHT VAN DE DEMOGRAFISCHE PARAMETERS OP BASIS VAN LANGJARIG VELDONDERZOEK IN SÚDWEST FRYSLÂN
Egbert van der Velde, Rosemarie Kentie, Theunis Piersma, Eldar Rakhimberdiev & Jos Hooijmeijer, Rijksuniversiteit Groningen, mei 2020




Eindrapportage

‘Onze weidevogels 2020’

In al dat politieke krakeel is het soms een verademing om ook gewoon te genieten van weidevogels. Een beetje verstrooiing kan geen kwaad. Niet zo maar vertier: een combinatie van mooie beelden én een goed verpakte boodschap. Al meer dan 40 jaar fotografeert en filmt Henry Spruyt met veel plezier in en om de buitendijkse natuurgebieden tussen het Friese Workum, Makkum en de Afsluitdijk. Spruyt is verwoed vogelkijker, en kan het niet laten om zijn hobby, zelfs acht jaar na zijn pensioen, in daden om te zetten. Hij maakte in en over deze gebieden, die onder te verdelen zijn in de Workumerwaard, de Kooiwaard, de Makkumerzuidwaard en de Makkumernoordwaard, een prachtige compilatie van de meer dan 240 verschillende vogelsoorten die hij in de loop der jaren waarnam – veel vanuit een schuilhut, om de vogels in hun natuurlijke omgeving vast te leggen.

Ondanks een binnen dit genre ongebruikelijke voice-over beveel ik onderstaande video van Spruyt van harte bij je aan; hij toont en duidt de actuele weidevogelproblematiek goed en de beelden zijn vaak raak geschoten. Wellicht dat hij Carola Schouten nog dit jaar onder ogen komt.

Onze weidevogels 2020, Henry Spryt, 1 december 2020.

Aantal Friese proefgebieden voor wegvangen steenmarters wordt uitgebreid

Waldnet maakte op 8 december 2020 bekend dat het aantal proefgebieden in Friesland (Soarremoarrepolder, Zwagermieden, Veenhoop, Workumerwaard en Workumer-ommelanden, Fjûrlannen, Ontginning, Janssenstichting en Skrok en Skrins), waar de steenmarter wordt weggevangen (of gedood), wordt uitgebreid van acht naar veertien beheergebieden. In alle gebieden – met uitzondering van de Veenhoop – werden fors minder weidevogelnesten door steenmarters leeggehaald.

Naast het bejagen van de steenmarter, wordt er samen met boeren, natuurbeheerders en vrijwilligers het leefgebied van weidevogels verbeterd door het creëren van robuuste weidevogelkerngebieden met kruidenrijke en vochtige graslanden. Het vernieuwde beleid voor predatiebeheer wordt in mei 2021 aangeboden aan Provinciale Staten in de nota ‘Beheer en Schadebestrijding‘.

© Waldnet

Steenmarters (90) gedood voor weidevogels
Waldnet, 8 december 2020



.

Ook Groningen bindt strijd aan met predatie: ‘In (te) kleine gebieden ‘is relatief veel te halen’

,,Weidevogels hebben het zwaar en daarom moeten steenmarters, vossen, kraaien en katten ‘uit het systeem worden gehaald’. Dat is de omschrijving die gedeputeerde Henk Staghouwer gebruikt om aan te geven dat deze dieren waar nodig letterlijk het veld moeten ruimen. Dat kan door ze te vangen en desnoods af te schieten, al wil Staghouwer die laatste optie beslist niet in de mond nemen.” Dat schrijft Johan de Veer op 9 december in het Dagblad van het Noorden.

Beeld: © Marcel van Kammen

Behoud weidevogels op boerenland in Groningen valt tegen
Johan de Veer, Dagblad van het Noorden, 9 december 2020



.

Volgens Het Groninger Landschap bepaalt vooral de grootte van de weidevogelgebieden de overlast van predatoren, omdat het vaak kleine gebieden behelst waar ‘relatief veel te halen is’. Uitbreiding van de weidevogel(kern)gebieden is volgens de stichting dan ook het devies. De provincie Groningen, Het Groninger Landschap en Collectief Groningen West gaan samen aan de slag om predatiebeheersmaatregelen te treffen.

© Veldpost

Negentig steenmarters gedood in Friesland
Seb van Dijk, Veldpost, 10 december 2020




.

‘Aanvalsplan Grutto moet neergang van nationale vogel tot staan brengen’

,,Terwijl de grutto zelf nog in Afrika overwintert, maken in Nederland natuurbeschermers zich hard voor zijn toekomst”, schrijft verslaggever Stephan Roest in de Amstelland-editie van Noord Hollands Nieuws op 13 december 2020. Hij trok zijn laarzen aan en ging op reportage naar de polder ‘Ronde Hoep‘, waar hij ‘grutto-ambassadeur’ Camilla Dreef van Vogelbescherming Nederland trof en sprak, met onder meer Mark Kuiper, die als onderzoeker de veehouders in dit gebied bijstaat die weidevogels willen helpen, in deze oude polder tussen Ouderkerk aan de Amstel en Nes aan de Amstel. Klik hieronder voor zijn artikel met daarin een mooi (20 minuten durend) videoverslag. De Natuurlijk Noord Holland-reportage werd in stijl afgesloten met een slok echte Amstellandse koeienmelk.

Camilla Dreef en Stephan Roest, Noord Hollands Nieuws, 13 december 2020. Beeld: screenshot RR)

‘2020: een desastreus broedseizoen voor de grutto’

Op de valreep, 14 december 2020, gaf Vogelbescherming Nederland de minister nog een (extra) reden om het Aanvalsplan Grutto ‘op te pakken’ met het publiceren van het in hun opdracht samengestelde Sovon Vogelonderzoek Nederland-rapport ‘Jonge Grutto’s uitgevlogen in Nederland in 2020‘.

Vanaf 2012 houden weidevogeltellers en -onderzoekers van Sovon, de Rijksuniversiteit Groningen (o.a. team Piersma) en vele vogelwerkgroepen en agrarische natuurverenigingen in hun gebieden bij hoeveel jonge grutto’s vliegvlug worden, dat wil zeggen: het kuikenstadium voorbij zijn. Met deze tellingen en met behulp van grutto’s met kleurringen kan geschat worden hoeveel jonge grutto’s er in heel Nederland in totaal groot worden. Het ‘desastreuze’ jaar 2020 bleek van de negen jaren sinds 2012 het slechtste broedseizoen te zijn.

Beeld: screenshot (bewerkt) RR

2020: een desastreus broedseizoen voor de grutto
Vogelbescherming Nederland, 14 december 2020




.

Jonge Grutto’s in Nederland in 2020: een aantalsschatting op basis van kleurringdichtheden
H. Schekkerman, G.J. Gerritsen en J. Hooijmeijer, Sovon Vogelonderzoek Nederland, december 2020









.

Nature Today nam het Vogelbescherming Nederland-bericht nog diezelfde dag integraal op haar website op – gelardeerd met een paar prachtige shots van grutto’s van Jankees SchwiebbeBirdPhoto, Hollandse Hoogte, Piet Munsterman en Saxifraga.

Beeld: ©Nature Today

2020: een desastreus broedseizoen voor de grutto
Nature Today (Bron: Vogelbeschermin Nederland), 14 december 2020




.

Beeld: Edwin Rem

2020 ook een slecht jaar voor de grutto in Noord-Holland
Heemsteedse Courant, 19 december 2020

”Aanvalsplan Grutto’ en de initiatiefnota ‘Von Martels’ bieden goede voorstellen om broedsucces te vergroten’

Het ‘Aanvalsplan Grutto‘ en de initiatiefnota ‘Weidse blik op de Weidevogels‘ komen op een goed moment om een extra impuls te geven aan het weidevogelbeleid. Dat schrijft minister Carola Schouten (LNV) in haar Kamerbrief van 15 december 2020. ,,Ten eerste omdat de cijfers daar alle aanleiding toe geven en ten tweede omdat er goede verbindingen te maken zijn met actuele programma’s zoals bijvoorbeeld de regionale veenweideplannen en de Klimaatplannen, die ook van belang zijn voor het behoud van de weidevogels.”

,,Een aanpak om het broedsucces te vergroten zal dan ook gericht moeten zijn op een samenhangende, gebalanceerde mix van activiteiten. Het ‘Aanvalsplan Grutto’ en de initiatiefnota ‘Von Martels’ bieden hiervoor goede voorstellen.”


Carola Schouten, Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

De minister vindt dat de initiatiefnota van Von Martels (CDA) in de kern goed aansluit op de analyse en de voorgestelde maatregelen van het Aanvalsplan Grutto. De Rijksoverheid zal wat haar betreft, als systeemverantwoordelijke voor het natuurbeleid, een leidende rol nemen bij de monitoring en evaluatie van de effectiviteit van het weidevogelbeleid. Ze wijst daarbij op de op dit moment in opdracht van het ministerie (LNV) en de provincies uitgevoerde evaluatie van het nieuwe stelsel ANLb, het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb2016). Dit onderzoek zal naar verwachting begin 2021 worden afgerond.

Ze ziet verder verschillende manieren om de uitvoering van het Aanvalsplan te ondersteunen zoals bijvoorbeeld met onderzoek, opbouw van kennis over effectieve maatregelen, pilots en experimenten en waar het speelt aanpassing van belemmerende wet- en regelgeving. Voor wat betreft de ontwikkeling van een ‘robuust verdienmodel’ acht de minister het van cruciaal van belang om ‘de boer te interesseren om een bijdrage te leveren aan het maatschappelijke belang van het op pijl houden van de weidevogelstand.

Een en ander zal zijn beslag moeten krijgen in goede samenhang met alle betrokken partijen, ook uit de markt. Ze wil daarbij onderzoeken hoe de beleidsinstrumenten daarop benut kunnen worden en zijn in te richten, zoals bijvoorbeeld het ANLb en het nieuwe GLB, het (Europese) Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Ondanks de door de Kamer verworpen tweede motie (de motie over het beheer vos en steenmarter, red.), was (ook) Maurits von Martels verheugd over de Kamerbrief van de minister.

,,Positieve reactie van minister @carolaschouten: “Het Aanvalsplan #grutto en de initiatiefnota Weidse blik op de #weidevogels komen op een goed moment om een extra impuls te geven aan het #weidevogelbeleid”. @minlnv@cdavandaag”


Maurits von Martels, tweet 15 december 2020
© Eric Daams

Schouten juicht aanvalsplan grutto toe
Tienke Wouda, Nieuwe Oogst, 18 december 2020

‘In Balk kan de koning van het weiland fluiten naar zijn rust’

Op 23 november (2020) heb ik je beloofd, dat ik in een later stadium terug zou komen op de ‘kwestie-Balk‘. Er bestaan voor het sterk op recreatie leunende dorp Balk (al jaren) plannen voor een nieuw te bouwen luxe recreatievillapark, naast het reeds bestaande bungalowpark Markant aan de rand van het Slotermeer, maar ook aan de rand van een door de provincie Fryslân aangewezen weidevogelkansgebied (De Marren) uit het Aanvalsplan Grutto. Tegenstanders van het villapark, de Vereniging van Eigenaren Bungalowpark Markant (VVE) en de Vogelwacht Balk, hopen met zo’n 1500 protesthandtekeningen (grotendeels ondertekend door Balkster dorpelingen) de Raad van de gemeente De Fryske Marren op andere gedachten te brengen. Een lastig parket voor Roel de Jong (PvdA), wethouder in deze gemeente.

De ‘kwestie’ werd opgepikt door journalist Karin de Mik, schrijvend voor het landelijke Trouw. Haar artikel ‘In Balk kan de koning van het weiland fluiten naar zijn rust‘, eerdere en nog komende berichten over de ‘villaparkaffaire’ neem ik hieronder op. Wordt vervolgd.

Beeld: © M. Haringsma

Aanvalsplan grutto moet weidevogels behouden, maar blijkbaar niet bij Balk
Balkster Courant, 23 november 2020




.

Beeld: © M. Haringsma

Tegenstanders villapark aan gemeente:”Neem plan luxe Villapark niet verder in behandeling”
Balkster Courant, 15 december 2020




.

Beeld: Sjaak Verboom

In Balk kan de koning van het weiland fluiten naar zijn rust
Karin de Mik, Trouw, 2 februari 2021

‘Natuurbeleid moet af van de christelijke traditie van heersen over de natuur’

,,Het natuurbeleid bestaat vrijwel volledig uit symptoombestrijding. Dat kan ook niet anders, zolang we de mens als meester over de natuur zien.” Dat zeggen Sander Turnhout en Glenn Lelieveld in een opiniestuk in het Dagblad van het Noorden op Kerstavond. Zij stellen dat een belangrijk grondoorzaak van een falend landbouw- en weidevogelbeleid gezocht moet worden in het feit dat we ‘in onze joods-christelijke traditie gewend zijn om te heersen over ‘de dieren des velds’. Daarom botsen we volgens hen beleidsmatig zo vaak met de natuur waar zich in een gezond systeem nu eenmaal zowel prooidieren als predatoren ontwikkelen. ‘Dat heeft de evolutie ons (namelijk, red.) gebracht’.

,,De ministers en gedeputeerden die we de afgelopen vijftig jaar op landbouw gezien hebben, zijn nagenoeg allemaal van rechts-christelijke komaf waarin zaken als evolutie of natuurlijke processen maar in beperkte mate worden erkend. En de liberalen met wie ze doorgaans regeren zijn het ermee eens of het kan ze gewoon niet zoveel schelen.”


Sander Turnhout en Glenn Lelieveld
Beeld: © Jan de Vries

Natuurbeleid moet af van de christelijke traditie van heersen over de natuur
Sander Turnhout en Glenn Lelieveld, Dagblad van het Noorden (Opinie), 24 december 2020

Zuid Holland krijgt ‘Gruttoplas’: recreatiegebied het Kraaiennest omgetoverd tot vogelparadijs

Vlak voor kerst-2020 waren vrijwilligers onder leiding van John Kleijweg in recreatiegebied het Kraaiennest (Zuid Holland, tussen Maasland en De Lier), druk in de weer met voorbereidingen voor een heuse Gruttoplas. Deze grote ‘modderpoel’ moet in de toekomst een paradijs worden voor weidevogels, zoals de grutto. Het realiseren van het ‘dogproof’ vogelwalhalla bleek een flinke klus. Kleijweg hoopt de eerste weidevogels komend jaar rond februari te begroeten in het Kraaiennest.

Hek in gruttoplas beschermt vogels tegen honden, WOS, 22 december 2020.

De werkzaamheden bij de waterplas in het inmiddels tot natuurgebied omgetoverde Kraaiennest zijn zo goed als klaar. De plas is vanaf februari een paradijs voor weidevogels zoals de grutto. Om het waterpeil naar optimaal niveau te brengen, ging op 21 januari 2021 de sluis open.

Sluis bij Kraaiennest open voor weidevogels, WOS, 21 januari 2021.

Het aanpassen van natuurgebied het Kraaiennest tot weidevogelparadijs heeft geholpen. Op 8 maart 2021 – februari zat er dit jaar niet in vanwege een (bijna) ‘koudegolf‘ (van zondag 7 februari tot en met zaterdag 13 februari) – streken de eerste grutto’s neer. John Kleijweg van Vogelwerkgroep Midden-Delfland: ,,Goed om te zien dat de inspanning van alle betrokken partijen wordt beloond.” ,,Ze zijn er! Kom kijken! De eerste grutto’s zijn er.”

Grutto’s neergestreken in Kraaiennest, WOS, 8 maart 2021.

‘De vogel verdwijnt, een stiltewoestijn blijft over’

,,Door de industriële werkwijze van de grootschalige landbouw loopt de weidevogelstand zo hard achteruit dat de door Rachel Carson voorspelde nachtmerrie in Silent Spring daar al deels werkelijkheid is geworden.” Met ‘daar’ bedoelt publicist en vogelaar Jaap Kranenborg het Nederlandse platteland. In een opiniestuk in Het Parool (3 januari 2021) stelt hij dat het Aanvalsplan Grutto voor Carola Schouten wel eens ‘de laatste strohalm’ zou kunnen zijn, ‘en voor veel boeren misschien ook wel’: ‘De vogel verdwijnt, een stiltewoestijn blijft over’.

,,Als de minister haar voortdurend beleden visie op kringlooplandbouw nu opnieuw niet serieus in de praktijk brengt en niet volop inzet op een ‘verdienmodel’ voor boer én weidevogel, is het voorbij met de grutto, de tureluur en al die andere ‘herrieschoppers’ op ons platteland.”


Jaap Kranenborg

Een half jaar eerder, begin juni, stond Kranenborg aan de rand van een plasdrasgebiedje in Ouderkerk aan de Amstel, pal naast de A9. Het zou hem niet verbazen als het een van de rijkste vogelgebieden per vierkante meter in Nederland is, dit Landje van Geijsel, genoemd naar de onvolprezen boer. Hij beschrijft in een opiniestuk (‘Een drama: alwéér een mislukt broedseizoen voor de grutto’) – opnieuw in Het Parool – de in tientallen opgestelde vogelkijkers die, met hem, slechts tachtig grutto’s in het vizier krijgen. Hij probeert zichzelf uit de put te trekken: ‘misschien staan er in juli wel honderden!’, maar zijn conclusie is veelzeggend:

,,Nee, aan de grutto’s ligt het niet. Maar dat wisten we allang. Het ligt aan een bodem­gebruik dat ze de ruimte niet gunt.”


Jaap Kranenborg

Ik heb beide opiniestukken van Jaap Kranenborg hieronder voor je opgenomen:

Beeld: Hollandse Hoogte/ANP

‘De vogel verdwijnt, een stiltewoestijn blijft over’
Jaap Kranenborg, Het Parool, 3 januarii 2021




.

Beeld: Ted Struwer

‘Een drama: alwéér een mislukt broedseizoen voor de grutto’
Jaap Kranenborg, Het Parool, 8 juni 2020






.

‘We kunnen hier niet maaien; daar lopen we vaker tegenaan de laatste jaren’

Een hittegolf in augustus en bakken regenwater in december: 2020 was het warmste jaar ooit in Europa, zo stelt het Europese weerinstituut Copernicus vast. Dat heeft niet alleen grote gevolgen voor de natuur, maar ook voor de onderhoudswerkzaamheden van Staatsbosbeheer, aldus boswachter Henk-Jan van der Veen, die met grote groene laarzen door het water over de wei van het natuurgebied Blaugerzen bij Akmarijp banjert. Eigenlijk moet er gemaaid worden om de weidevogels volgend voorjaar een mooi onderkomen te kunnen geven, maar door al het water wordt dat nog knap lastig. Kijk, lees of beluister hieronder de reportage van Omrop Fryslân van 8 januari 2021.

,,Dit is pitrus”, zegt boswachter Henk-Jan van der Veen, terwijl hij een bosje uit de grond trekt. Beeld: Omrop Fryslân, Willem Vermeltfoort
Beeld: Omrop Fryslân, Willem Vermeltfoort

2020 was het warmste jaar ooit in Europa, maar Friese natuur staat te springen om vorst
Omrop Fryslân, 8 januari 2021




.

‘De ontsnapping van de natuur’: kunnen we wel beschermen wat we niet kennen?

In 2018 verscheen ‘De ontsnapping van de natuur‘: een boek waarin de getalenteerde jonge ecoloog en journalist voor De Correspondent Thomas Oudman en zijn succesvolle leermeester, hoogleraar trekvogelecologie Theunis Piersma, een hartstochtelijk pleidooi houden voor een werkelijk duurzame omgang met onze aarde. Het staat vol met mooie verhalen die dat onderstrepen. Op de website van Vogelbescherming Nederland, Piersma’s leerstoel aan de Rijksuniversiteit Groningen wordt mede gefinancierd door Vogelbescherming, publiceert Piersma (in zeven delen) een blog naar aanleiding van dit boek.

Drijfmest: het gif van de grutto-weide

Op 11 januari 2021 kwam het zesde deel online: ‘Het gif van de grutto-weide‘. In deze blogbijdrage toont Piersma vijf ‘gezichten’ van de ‘killer’ van ons (boeren)weidelandschap: drijfmest, het moderne mengsel van koeienpis en koeienpoep. Het gebruik van drijfmest, volgens hem de verwoestende kracht achter de teloorgang van onze nationale grasmat, is de voornaamste reden waarom alle investeringen aan goedwillende menskracht, en miljoenen euro’s voor deeloplossingen in het weidevogelbeheer, welhaast weggegooid geld zijn. Hij pleit dan ook voor een meer structurelere aanpak en verwijst naar het Aanvalsplan Grutto in de hoop de vrije val van grutto’s te keren.

Wil je meer weten over het (nieuwe) onderzoek van professor Theunis Piersma? Kunst en Landschap volgt het op de voet in:

De TELOORGANG van de GRUTTO, de ‘Kening fan ‘e Greide’ op een VERARMD BOERENLAND‘.
Robert Rosendal, Kunst en Landschap Noord Nederland, (vanaf) 15 april 2020


.

Eerdere blogbijdragen van Kunst en Landschap – sommige zijn uitgegroeid tot ‘blogboeken’ en worden (bijna) dagelijks geupdate – gerelateerd aan dit onderwerp vind je hieronder:

STAPPEN NAAR een natuur- en landschaps-inclusieve KRINGLOOPLANDBOUW, hoe daartoe te komen?
Robert Rosendal, Kunst en Landschap Noord Nederland, (vanaf) 13 januari 2020

.

KENING spreekt op Prinsjesdag GRONDREDE uit: ‘Aan hem die van mij houdt, zal ik geven’
Robert Rosendal, Kunst en Landschap Noord Nederland, (vanaf) 17 september 2020

BoerenNatuur maakt de balans op: hoe deden de weidevogels het in 2020?

De ‘Agrarische Collectieven‘ en hun deelnemers steken elk jaar veel tijd in het weidevogelbeheer om het gebied zo goed mogelijk voor de vogels in te richten. Dat ging afgelopen jaar met wisselend succes, aldus ‘koepelorganisatie’ BoerenNatuur in hun nieuwsbericht van 6 januari 2021. Veel verschillende en elkaar soms beïnvloedende factoren spelen een rol, en niet alle zijn naar de hand te zetten? Of toch wel?

De collectieven Noord-Holland Zuid, Alblasserwaard/Vijfheerenlanden (Zuid-Holland), het Friese Westergo en VALA en Rivierenland en Veluwe uit de provincie Gelderland geven een inkijkje in het weidevogelbeheerjaar-2020:

Beeld: Marcel Benschop

Hoe deden de weidevogels het afgelopen jaar?
BoerenNatuur, 6 januari 2021

Gruttokuikens in Hegewierserfjild afgelopen voorjaar zelden vliegvlug

Met financiële steun van de provincie Fryslân liet Natuurmonumenten een onderzoek doen naar de overleving van gruttokuikens in het Hegewiersterfjild. Dat levert mogelijk handvatten op voor de verbetering van het beheer ten behoeve van de kuikenoverleving. De resultaten van het onderzoek zijn nu bekend, zo meldt de Harlinger Courant op 12 januari 2021.

Gruttokuikens in Hegewierserfjild afgelopen voorjaar zelden vliegvlug
Harlinger Courant, 12 januari 2021

‘Weidevogelbeheer en graslandmanagement gaan prima samen’

„Op het moment dat de vogels nestelen, bepalen wij samen met weidevogelcoördinator Henk Oud waar we het gras in stroken laten staan”, vertelt Jan Geert Hoekstra. Hoekstra runt samen met zijn ouders een melkveebedrijf in Aldtsjerk, Friesland. Zij zijn fanatieke weidevogelbeheerders. In onderstaand artikel van Ronald Boogaard in Veldpost geeft Jan Geert aan wat je met aangepast graslandmanagement voor weidevogels kunt betekenen. Ondanks zijn inspanningen moet (ook) hij constateren dat, door de toename van de predatie, het aantal jongen dat in 2020 daadwerkelijk groot werd gebracht, dramatisch laag was.

Beeld: A3impressies

Weidevogelbeheer en graslandmanagement gaan prima samen
Ronald Boogaard, Veldpost, 14 januari 2021

‘Kolonie bepaalt het succes’

Hij zal de term ‘graslandmanagement’ niet zo snel in de mond nemen, Durk Nijdam, melkveehouder en ‘gruttoboer’, met dertig melkkoeien en wat jong- en vleesvee die op een ouderwetse Friese stal staan. Hij zag het afgelopen jaar maar liefst 50 jongen vliegvlug worden op een (klein) deel van zijn 44 hectare boerenland met twee plassen en een vogelkijkhut.

Het geheim van dat succes? De grutto’s hebben de omstandigheden en de tijd gehad om een grote kolonie te vormen in wat je een waar ‘grutto-eldorado’ zou kunnen noemen. Er zijn in Europa waarschijnlijk niet veel plekken waar meer grutto’s en andere weidevogels per hectare voorkomen als hier op het postzegeltje in de Greidhoek aan de eeuwenoude Slachtedyk vlak bij Wommels. Toch wordt het verkocht!

Beeld: ©Melchert Meijer zu Schlochtern

‘Kolonie bepaalt het succes’
Robert Ellenkamp, Veldpost, 13 januari 2021

Column Jelle Reumer: ‘Grutto was hier niet zonder de mens’

“De grutto in de Friese weide, de korhoenders op de Sallandse heide, de korenwolf op de Limburgse akkers en tegenwoordig de halsbandparkiet in het Vondelpark, ze waren of zijn hier dankzij de mens”, schrijft Jelle Reumer in zijn column voor radioprogramma Vroege Vogels.

Column Jelle Reumer: bioloog, dichter en schrijver Dick Hillenius, Vroege Vogels, 17 januari 2021.

Provincie Friesland lanceert ‘Startnotitie Weidevogels 2021-2030’

Op basis van de eindevaluatie van het voorgaande weidevogelbeleid heeft de provincie Friesland een nieuwe weidevogelaanpak gemaakt, aldus het persbericht van 2 februari 2021. De aanpak is neergeschreven in de Startnotitie Weidevogels 2021-2030.

Telde Fryslân in 1990 nog circa 30.000 broedparen van de grutto, anno 2020 zijn dat er slechts 6700. Genoemde achteruitgang laat zich verklaren door verschillende omgevingsfactoren, waaronder de verstedelijking, de ruilverkaveling, de intensivering van de landbouw, verlaagde waterpeilen, het gebrek aan natte, bloemrijke en voedselrijke weilanden, het gebruik van bestrijdingsmiddelen, het verlies aan geschikte open gebieden en de toegenomen predatiedruk. De evaluatie kwam tot stand in samenwerking me stakeholders verenigd in het Olterterpoverleg.

Provinciale Staten (PS) kunnen op 21 april (2021) uit drie ambitieniveaus kiezen. Het College stelt voor om voor ambitieniveau-2 te gaan. Hierbij gaat het om het ombuigen van de neerwaartse trend naar een groei van 10.000 broedparen van de grutto in 2030. Dit is in lijn met het huidige beleid, maar aangevuld met aanbevelingen uit de evaluatie, de petitie Fryslân Greidefûgellân en het Aanvalsplan Grutto. Gedeputeerde Douwe Hoogland hoopt op 10 miljoen euro per jaar van het Rijk en een extra provinciale bijdrage van 5 miljoen.

© Provincie Fryslân

Startnotitie Weidevogels 2021-2030
GS Provincie Friesland (Versie GS 2 februari 2021, t.b.v. PS 21 april 2021)











.

© Provincie Fryslân

Eindevaluatie Nota Weidevogels 2014-2020
Provincie Fryslân, januari 2021













.

Screenprint K&L

Nieuw weidevogelbeleid voor Fryslân
Provincie Fryslân, 2 februari 2021

Eerste reacties op nieuw Frysk weidevogelbeleid in de media

Als Provinciale Staten Hooglands voorzet in april inkoppen, hoort er in november een uitgewerkte Weidevogelnota te liggen waarin de beoogde kerngebieden met naam en toenaam worden genoemd, zegt Cor de Boer in de Leeuwarder Courant van 3 februari 2021. Los daarvan – verschillende Friese gebieden staan te popelen om mee te doen met het Aanvalsplan – alles staat en valt met de facilitaire en financiële ruimte die geboden wordt.

,,We ha wol konkrete opsjes op it each, mar we wolle dit al soarchfâldich dwaan.’’


Douwe Hoogland, Gedeputeerde

De Minister heeft inmiddels laten doorschemeren de vogelplannen ook te willen koppelen aan opgaven voor natuur, stikstof, landbouwtransitie, klimaat en veenweideplannen. Daardoor komen verschillende (andere) geldstromen in beeld. En als we het toch ook over geld hebben, komt natuurlijk ook de zoektocht naar nieuwe verdienmodellen in beeld. Daar zijn plannen voor aangereikt, maar daar is zeker nog niet het laatste woord over gezegd. De discussie kan losbarsten.

Beeld: Marcel van Kammen

Dit zijn de drie opties voor de Provinciale Staten voor het weidevogelbeleid tot 2030 (van doorgaan op de huidige weg tot een schep er bovenop)
Cor de Boer, Leeuwarder Courant, 3 februari 2021



.

Beeld: Omrop Fryslân, Remco de Vries

Provincie Fryslân wil miljoenen extra investeren in weidevogelbeheer
Omrop Fryslân, 3 februari 2021





.

K&L

Voorstellen voor nieuw weidevogelbeleid in Friesland
AgriHolland, 3 februari 2021





.

Beeld: Shutterstock

Tien jaar uitstel bij doelstelling weidevogels in Fryslân, extra maatregelen worden genomen
Wouter Hoving, Friesch Dagblad, 3 februari 2021





.

Beeld: Marlies Lenselink, Beter door Beeld

Nieuw weidevogelbeleid voor Fryslân
Sandra Wilgenhof, Veldpost, 5 februari 2021

‘Friese Staten houden vast aan gruttoambitie’

Op 21e april 2021 blijkt dat een meerderheid van de Friese Provinciale Staten (PS) de weidevogelstand wil opkrikken naar 10.000 gruttobroedparen in 2030. Ambitieniveau-2 dus. Hiermee zetten de partijen in op continuering van het huidige weidevogelbeleid. Dat betekent overigens niet dat alle neuzen dezelfde kant op wijzen voor de te volgen strategie om dat doel te bereiken.

Beeld: © Eric Daams

Friese Staten houden vast aan gruttoambitie
Tienke Wouda, Nieuwe Oogst, 24 april 2021

Provincie Fryslân maakt regelgeving voor ‘vogeltjesland’

De Provincie Fryslân heeft regelgeving voor weidevogelsbeheer voor boeren in weidevogel- en akkervogelkerngebieden in voorbereiding. Volgens de provincie zijn regels nodig omdat tegenover de zorgplicht ook een vergoeding staat. Een en ander wordt vastgelegd in de nieuwe omgevingsverordening. Daar is niet iedereen blij mee, sommigen waarschuwen zelfs voor een averechtse werking.

Beeld: © Noordoost.nl-Alex J.de Haan

Fryslân maakt weidevogelregels
Tienke Wouda, Nieuwe Oogst, 10 februari 2021






.

K&L

LTO Noord niet eens met Fries weidevogelbeleid
Biojornaal (Bron: LTO Noord en Provincie Fryslân), 11 februari 2021






LTO in algemene zin positief over initiatiefnota Von Martels en Aanvalsplan Grutto

In algemene zin is LTO Nederland positief over initiatiefnota Weidse blik op de weidevogels en het Aanvalsplan Grutto, maar zij benadrukt in een reactie kort voor de behandeling in de Kamercommissie dat de implementatie een zeer zorgvuldige aanpak vereist en onderstreept het belang van vrijwilligheid.

,,De grutto kan niet zonder de boer, draagvlak en een verdienmodel bepalen dan ook of het plan kan slagen.”


LTO Nederland
Beeld: ©LTO

Meer focus op roofdier bij weidevogelbeheer
LTO (Lobby), 8 februari 2021

Noodkreet van Friese boer Sjoerd Miedema: ‘code rood voor grutto’

Beeld: Screenprint ©Vogelbescherming Nederland

Hartstochtelijk weidevogelbeschermer en boer Sjoerd Miedema uit het Friese Haskerdiken, roept op de dag dat Kamerleden overleggen over de initiatiefnota Von Martels en het Aanvalsplan Grutto, met paard en wagen en geflankeerd door een voor veel Noordelingen zeer bekende uit de kluiten gewassen grutto, de Kamer op de weidevogels te redden voor het te laat is. Aanvankelijk wil Miedema samen met een groot aantal weidevogelliefhebbers naar Den Haag vertrekken, maar het slechte weer maakt dat onmogelijk. Met zijn bijzondere protest ondersteunt Miedema het Aanvalsplan Grutto

,,Het is code rood voor de grutto! Help de boer de grutto helpen, want niemand kan zonder biodiversiteit!”


Sjoerd Miedema uit het Friese Haskerdiken
Beeld: © Vogelbescherming

Noodkreet van Friese boer: code rood voor grutto
Vogelbescherming Nederland, 10 februari 2021



.

Beeld: © Ministerie LNV

Weidevogels
Tweede Kamer der Staten Generaal, Live debat, Agenda en verslag, 11 februari 2021



.

Code rood voor de grutto!, Friese Milieu Federatie, 10 februari 2021.

Brede steun voor uitvoering ‘Aanvalsplan Grutto’; structurele financiering is nodig

Beeld: schorsingsmoment Kamercommissie LNV, livestream Thorbeckezaal, 11 februari 2021.
Beeld: screenprint, Carola Schouten (K&L)

Op 11 februari 2021 staat de initiatiefnota ‘Weidse blik op de weidevogels‘ van Maurits Von Martels (CDA) over een aanpak van het beheer van weidevogels geagendeerd voor een overleg in de Kamercommissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Demissionair minister Carola Schouten (LNV) kwam daarvoor naar de Kamer om vragen te beantwoorden. Ook die over het Aanvalsplan Grutto.

Scheidend Kamerlid Maurits von Martels kreeg ‘van links tot rechts’ lof voor zijn initiatiefnota tijdens het commissie-overleg. „Von Martels gaat met een knal de Tweede Kamer uit”, waren de eerste woorden van SP-Kamerlid Frank Futselaar. Je kunt het hele – bijna twee uur durende – debat hieronder bekijken. Voor fragmenten van de afzonderlijke sprekers verwijs ik je naar de ‘Debat Gemist‘-pagina van de Tweede Kamer.

Kamercommissie LNV – Initiatiefnota Von Martels/Aanvalsplan Grutto, Kunst en Landschap, 12 februari 2021.

De grutto zorgde voor een feestelijk slotakkoord op de laatste vergaderdag van deze kabinetsperiode, schrijft politiek- en economie-journalist Saskia Westhreenen in haar wekelijkse ‘Kijk op politiek Den Haag’ voor de Leeuwarder Courant. Aanleiding was de eensgezindheid onder politici tijdens het Kamercommissie-overleg over de initiatiefnota van Von Martels.

Net als voor de nota, die als doel heeft vooral meer boeren (financieel) in staat te stellen aan weidevogelbeheer te doen, was er in de commissie veel enthousiasme voor het Aanvalsplan Grutto: de vier regeringspartijen (CDA, VVD, D66 en ChristenUnie) plus SP, PvdA en GroenLinks stemden voor de (vierde) motie, die ik hieronder integraal voor je opgenomen heb. Het (demissionaire) Kabinet kan aan de slag. Over zes weken weten we hoe aan het Aanvalsplan uitvoering kan worden gegeven en welke financieringsmethodiek daaraan ten grondslag ligt.

Beeld: illustratie LC

De grutto zorgt voor een blij slotakkoord
Saskia van Westhreenen, Leeuwarder Courant, 12 februari 2021





.

Motie (4) van het lid Van den Anker c.s., uit: tweet Carla Dik-Faber, 11 februari 2021.
.

Volgens ‘Code Rood!’-boer Sjoerd Miedema uit Haskerdijken, die het Kameroverleg digitaal volgde, moet er snel geld uitgetrokken worden voor het weidevogelbeheer. Iedereen mag dan positief zijn over de nota, maar er is wel geld nodig om het uit te voeren. ,,Ze zeggen dan in Nederland ‘boter bij de vis’, maar ik zeg ‘geld bij de grutto’. Er moet geld op tafel komen, dat is waar het nu om gaat.” Luister hieronder naar een interview met Miedema op Omrop Fryslân:

© Remco de Vries

Weidevogelplan valt goed, maar geld nodig voor uitvoering: “Geld bij de grutto”
Omrop Fryslân, 11 februari 2021




.

Beeld: ©De Jager

Weidevogelnota Von Martels enthousiast ontvangen
Wim van Gruisen, Melkvee, 11 februari 2021




.

K&L

Structurele financiering nodig voor ‘Aanvalsplan Grutto’
Groene Ruimte, 12 februari 2021




.

K&L

Structurele financiering nodig voor ‘Aanvalsplan Grutto’
AgriHolland, 12 februari 2021




,

Beeld: ©Henk Bootsma

Regering moet meer haast gaan maken met het redden van de weidevogels
Theo Klein, Friesch Dagblad, 12 februari 2021





.

Beeld: ©Gerrit Harmen Rypma

Motie voor uitvoering ‘Aanvalsplan Grutto’ aangenomen in Tweede Kamer
Omrop Fryslân, 12 februari 2021




.

Beeld: ©Webmriet

Brede steun in kamer voor extra geld Aanvalsplan Grutto
BNN/VARA Vroege Vogels, 12 februari 2021

14 februari 2021: de eerste grutto’s zijn weer in het land(je van Geijsel)

Twee maanden geleden ging Stephan Roest, verslaggever voor NH Nieuws, op reportage naar de polder ‘Ronde Hoep‘, waar hij ‘grutto-ambassadeur’ Camilla Dreef trof. Ditmaal bezoekt hij dé vogelhotspot van Nederland: het ‘Landje van Geijsel‘ bij Ouderkerk aan de Amstel vlakbij de A9 en de Ouderkerkerplas. Hij ontmoet er veehouder Jan Geijsel. Jan komt vaak even kijken als hij langsgaat bij zijn koeien die een eindje verderop op stal staan. Zijn naam is verbonden met dit landje, dat sinds een jaar in eigendom is bij Landschap Noord-Holland. Roest maakt opnieuw een prachtige 20 minuten durende reportage voor zijn programma ‘Natuurlijk Noord-Holland‘ en ziet na dagen koukleumen en wachten de eerste grutto’s bijtanken en rusten bij een prettig voorjaarszonnetje. Het broedseizoen kan beginnen. Hop on in.

Screenshot ‘Natuurlijk Noord-Holland’-uitzending NH Nieuws met veehouder Jan Geijsel bij dé vogelhotspot van Nederland: ‘Landje van Geijsel’, 14 februari 2021. Beeld: K&L.

Jaarlijkse Friese ‘Weidevogelkennisdag’ wordt door Coronavirus in 2021 een online ‘Weidevogelkennisavond’

Op 18 februari 2021 vind de jaarlijkse weidevogelkennisdag (om inmiddels bekende redenen) ’s avonds online plaats. Was Pieter Winsemius vorig jaar nog plenaire afsluiter van de dag met ‘eerste aanvalsplannen’, dit jaar treedt oud-Burgemeester van Leeuwarden en medelobbyist voor de weidevogel in het Haagse, Ferd Crone, op als een van de gastsprekers tijdens de weidevogelbijeenkomst. Het huidig Eerste Kamerlid (PvdA) Crone heeft nog steeds sterke banden met Friesland, heeft er zelfs een huisje waar hij tijdens vakanties en in vrije weekenden graag vertoeft. Ook hij ziet dat de biodiversiteit in het Friese landschap sterk onder druk staat. Hij praat je bij over de huidige stand van zaken met betrekking tot het Aanvalsplan Grutto en ziet goede kansen om er alvast in 2021 mee van start te kunnen gaan.

Screenshot: Ferd Crone licht stand van zaken Aanvalsplan Grutto toe tijdens Weidevogelkennisavond, 18 februari 2021. Beeld: @K&L.

Of het een record is, weet hij niet, Durk Durksz, adviseur ‘Kansrijk gebied veenweide Idzegea‘ en moderator van de vijftiende kennisdag, die tijdens de eerste online Weidevogelkennis-avond zo’n 400 kijkers begroet. Hij stelt een vijftal sprekers aan je voor: Rendert Algra, de hierboven genoemde Ferd Crone, Eddy Wijmenga, Marten de Jong en Jan Roodhart, die allen gedurende ongeveer een kwartiertje hun weidevogelactiviteiten presenteren. Er is naast het Aanvalsplan Grutto aandacht voor weidevogelbeheer in Eemland, weidevogelboeren en ook voor trekvogels die overwinteren in de Sahel.

Kijkers konden voor aanvang van het evenement ‘intekenen’ op deelsessies, jij kunt ze nu via Kunst en Landschap alle vijf terugkijken. Geen enkele gastspreker steekt onder stoelen of banken deel te willen nemen aan het Aanvalsplan Grutto – sterker: ze staan in de startblokken om er ermee aan de slag te gaan. De organisatie is in handen van: Dairy Campus, agrarische collectieven, BFVW, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en de provincie Fryslân. Klik op onderstaande illustratie om het hele Weidevogelkennisprogramma mee te maken.

Openingsbeeld Weidevogelkennisavond met Durk Durksz, 18 februari 2021. Beeld: @K&L.

‘Eerste aaneengesloten Friese weidevogelgebieden in de maak’

Erik Colenbrander, journalist voor Veldpost, en een van de 400 deelnemers aan het weidevogelkennisevenement, meldt zich aan voor de deelsessie van Ferd Crone. Hij gaat in ‘Onze Weidevogels‘, een initiatief van JEEN communicatie en Agrio uitgeverij dat zichzelf ten doel stelt boeren te inspireren en informeren over weidevogelbescherming, in op de slagingskansen van het Aanvalsplan wanneer in Friesland (al dit jaar) enkele grotere aaneengesloten pilot-weidevogelgebieden van 1000 hectare worden gevormd: dat lukt volgens hem alleen ‘als boeren contractuele zekerheid krijgen voor de lange termijn en de waardedaling van de grond wordt gecompenseerd’.

Beeld: © Ellen Meinen

Eerste aaneengesloten Friese weidevogelgebieden in de maak
Erik Colenbrander, Veldpost, 19 februari 2021




.

Journalist en tekstschrijver Ida Hylkema, onder andere schrijvend voor Nieuwe Oogst, maakt een mooie beknopte samenvatting van de Weidevogelkennisavond, waarbij met name het financieringsvraagstuk centraal staat. Leuk, dat ze het bedrijf van weidevogelboer Murk Nijdam, de ‘parel’ van Wommels, uit de presentatie van Rendert Algra van het Agrarisch Natuurfonds Fryslân, licht.

Kunst en Landschap komt in het voorjaar van 2022 met een special over (het project) Murk Nijdam. Er zijn inmiddels vier nieuwe vogelkijkhutten gebouwd voor bezoekers, waarvan twee speciaal voor vogelfotografen. Aan een heus bezoekerscentrum wordt momenteel de laatste hand gelegd. Murk en zijn vrijwilligers ontvangen graag bezoekers, om hen vanuit een van de vogelkijkhutten het gruttoverhaal te vertellen en de vogels te laten zien. Vanwege Covid-19 is dat dit voorjaar nog niet mogelijk – de officiële opening is om dezelfde reden uitgesteld naar volgend voorjaar.

Een klein voorproefje krijg je wel: als je op ‘Murk Nijdam: grutto’s als erfgenamen‘ klikt, beland je in een artikel van Hans Peeters, oud-hoofdredacteur van het tijdschrift Vogels. Peeters schreef het op 18 mei 2021 voor Vogelbescherming Nederland.

Beeld: © Ruud Ploeg

Initiatiefnemers willen van start met Aanvalsplan Grutto
Ida Hylkema, Nieuwe Oogst, 19 februari 2021

‘Noardlike Fryske Wâlden breidt plasdrasgebieden voor vogels uit’

Bij de Vereniging Noardlike Fryske Wâlden (NFW) is men, samen met lokale vogelwachten, met de opgedane ervaringen van voorgaande jaren en natuurlijk geïnspireerd door het Aanvalsplan Grutto, dit jaar extra in de slag om het de weidevogels (nog meer) naar de zin te maken. Er worden pogingen in het werk gesteld om de plasdrasterreinen optimaal te combineren met verschillende stukken omliggend grasland waardoor kuikens zich beter kunnen redden. Onlangs ontving de vereniging extra budget van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) voor het (her)inrichten van twaalf plasdrassen, bovenop de ‘bestaande’ – ongeveer veertig gebieden. Daarnaast werd het geld besteed aan de aanschaf van veertien nieuwe pompen, waarmee het land onder water kan worden gezet.

Omrop Fryslân ging op donderdag 25 februari op bezoek bij beheerder Leo Broersma aan de Kolkensloane in Driesum (Driezum), die er, samen met veehouder (en buurman) Bart-Jan Tuyl en Johannes Wiegersma, beheerregisseur bij de Vereniging Noardlike Fryske Wâlden, alles aan doet om de weidevogels te helpen om aan voer te komen en beschutting te geven zodat de kuikens goed kunnen groeien. Uiteraard stond ook voorzitter Albert van der Ploeg, de filmploeg te woord.

,,Het gaat om de combinatie. Niet alleen plas en drassen, maar rondom het halfnatte gebied moet ook ruimte komen voor jonge vogels, rustgebieden. Ze moeten worden omringd door rustgebieden.”


Albert van der Ploeg, voorzitter De Noardlike Fryske Wâlden
‘Noardlike Fryske Wâlden breidt plasdrasgebieden voor vogels uit’, Omrop Fryslân, 25 februari 2021.

‘Hopen op een beter seizoen voor de grutto’

Ook journalist voor het Friesch Dagblad, Theo Klein, ging op bezoek bij ‘De Terp‘, het plas-drasgebied vlak naast het huis van Leo Broersma. Het twee hectare metend natte perceel is omgeven door zo’n tien hectare kruidenrijk grasland waar alleen droge mest op komt – ,,zeker geen kunstmest”. Zelf heeft Broersma geen vee, maar een loonbedrijf. Hij beheert het land samen met Bart-Jan Tuyl. ,,Hy meant en bedonget de fjilden.” Met de komst van twaalf nieuwe plas-drasgebieden telt het werkgebied van de NFW er nu zo’n 55. ,,En no mar hoopje dat it dit jier net sa’n ferskriklik greidefûgeljier wurdt as 2020.”

Beeld: Marcel van Kammen

Hopen op een beter seizoen voor de grutto
Theo Klein, Friesch Dagblad, 26 februari 2021

21 februari 2021: vier grutto’s gespot in weidevogelgebied ‘Paddepoel’ van Het Groninger Landschap

Waar verslaggever voor NH Nieuws, Stephan Roest, vorige week opgetogen zijn eerste grutto’s zag foerageren en rusten in het Landje van Geijsel, kon landschapsbeheerder van Het Groninger Landschap, Arjan Hendriks, zijn lol niet op toen hij hoorde dat Marco Glastra, directeur van de stichting, op 21 februari 2021 vier grutto’s spotte in de plasdras van weidevogelgebied Paddepoel, even ten noorden van de stad Groningen.

Beeld: Hans Hillewaert (Commons/Wikimedia)

De grutto is weer in Groningen, maar daarmee is de winter nog niet definitief verslagen
Sebastiaan Scheffer, OOG Omroep Organisatie Groningen, 21 februari 2021

Welk landschap hebben ze nodig? Hoe beschermen ze hun kuikens en wat eten ze eigenlijk?

Drie maanden later – vlak voor Pinksteren – loopt natuurbeheerder Arjan Hendriks, samen met live-vlogger Anna, vergezeld van een geluidsman, de Koningslaagte in – het weidevogelgebied vlak bij het bezoekerscentrum van het Groninger Landschap. Hij vertelt vol enthousiasme over de weidevogels, zoals de grutto, kievit, scholekster en kuifeend. Ja, die laatste rekent hij als ‘watervogel’ ook tot de weidevogels. Welk landschap hebben deze vogels nodig? Hoe beschermen ze hun kuikens en wat eten ze eigenlijk?

Live, mei 2021, Weidevogels, Groninger Landschap, 19 mei 2021.

Eerste Friese grutto gespot bij Skrok

Een dag eerder was het raak in Friesland: vogelaar Jan Kramer spot de eerste (geringde) Friese grutto op zaterdag 20 februari 2021 in Skrok bij Wommels – ‘Grutto Aent Lieuwes‘. Wil je weten of Aent Lieuwes een goede reis heeft gehad? Omrop Fryslân ging met Kramer op pad om hem te zoeken.

Jan Kramer, Omrop Fryslân, 2 maart 2021.

Het is de op een na vroegste melding ooit. Die eer viel vorig jaarGrutto Burdalo‘ ten deel – die was op 13 februari 2020 al present in de buurt van Gouda. Gruttomannetje ‘Amalia‘ – what’s in a name – de bekendste zendergrutto van het project-Piersma/Hooijmeijer, verdween dat jaar overigens ‘van de kaart’, omdat hij zijn zender verspeelde ergens in Senegal.

© Age Hulder

Eerste Friese grutto gespot bij Skrok
Leeuwarder Courant, editie Súdwest-Fryslân, 22 februari 2021

Spoor ‘Amalia’ eindigt in februari 2020

Amalia zelf maakte het toen overigens prima. Vogeltellers Age Hulder en Wim Tijsen zagen hem destijds foerageren in Extremadura, Spanje. Zonder zender is Amalia te herkennen aan de kleurringen aan zijn poten: aan de linkerpoot van boven naar onder een gele ring, een lime-kleurige vlag en een rode ring en rechts een gele en lime-kleurige ring. Voor kenners: L3YRYL. In Friesland werd hij ondanks gericht speurwerk niet gesignaleerd. Ook dit jaar is van Amalia nog niets vernomen – daarmee lijkt de bekendste van alle Friese grutto’s definitief van de radar te zijn verdwenen.

,,De kâns dat er noch libbet, wurdt stadichoan wol hiel lyts.”


Jos Hooijmeijer, onderzoeksleider Team Piersma
Amalia kort na ringen, Spanje 2013. Beeld: Sytze Pruiksma

Bekendste Friese Grutto van de radar verdwenen: al ruim een jaar niets meer vernomen van Amalia
Cor de Boer, Leeuwarder Courant (premium), 6 maart 2021

Icoon Amalia sprak namens alle grutto’s

Ik publiceer hieronder de printversie van het (premium)artikel van Cor de Boer integraal opdat ook niet-abonnees van de Leeuwarder Courant kennis kunnen nemen van de berichtgeving omtrent het mogelijke verlies van deze iconische vogel – ook als eerbetoon aan hem die sprak namens alle grutto’s. Uiteraard dop ik zondagmiddag 7 maart vanaf 15:00 uur een (verantwoord) eitje mee tijdens de online-ceremonie ter ere van Amalia, die dit jaar samenvalt met het traditionele inluiden van het broedseizoen door Kening. Vanuit Easterlittens heet Marcia de Graaff je van harte welkom. De ceremonie wordt afgesloten met een (kort) optreden van Syb van der Ploeg en Wiebe Kaspers met een prachtig lied over de Kening fan ‘e Greide.

Welkom Kening!, CineMakkers, 7 maart 2021.

Global Flyway Network

Vind je het leuk om de grutto’s LIVE te volgen? Klik dan HIER. Je komt dan op de website van het Global Flyway Network, de internationale duiding van het Team Piersma.

Provincie Fryslân krijgt LIFE-subsidie voor versterken weidevogelgebieden en biodiversiteit

De Friese gedeputeerde Douwe Hoogland stormt op 9 maart 2021 opgetogen de studio van Omrop Fryslân binnen. Hij kan niet wachten om de luisteraars op de hoogte te stellen van wel zeer heuglijk nieuws: de provincie Fryslân krijgt een LIFE-subsidie, een Europees subsidieprogramma gericht op milieu- en klimaatprojecten, voor het versterken van weidevogelgebieden en biodiversiteit. Deze subsidies hebben als doel om Natura 2000-gebieden te versterken en de weidevogels meer kansen te geven.

Fryslân zal dat doen in samenwerking met de provincie Zuid-Holland en het bondsland Niedersaksen in Duitsland. Het is Hoogland gelukt om met een (eigen) provinciale bijdrage van zo’n 2 miljoen, met elkaar 5,6 miljoen euro uit Europa los te krijgen. Integratiekansen met het (nationale) Aanvalsplan Grutto zijn legio.

Beeld: Remco de Vries,
Omrop Fryslân

Brussel betaalt mee aan Fries vogelland
Omrop Fryslân, 9 maart 2021

‘Gaat de Nationale Vogel dit voorjaar iets merken van het Aanvalsplan Grutto?’

Terwijl de grutto’s ons land binnendruppelen en zich opmaken voor hun broedseizoen vraagt FMF, de Friese Milieufederatie – een van de samenstellers van het Aanvalsplan Grutto – zich af, of onze Nationale Vogel dit voorjaar al wat gaat merken van het plan. Ze hoopt nog voor de Tweede Kamerverkiezingen op een reactie van de minister.

Beeld: K&L

Gaat de Nationale Vogel dit voorjaar iets merken van het Aanvalsplan Grutto?
FMF, Friese Milieufederatie, 10 maart 2021.

‘Kamp Winsemius wacht vol ongeduld op groen licht voor gruttoplan’

Over zes weken (‘harde’ deadline, red.) weten we hoe aan het Aanvalsplan uitvoering kan worden gegeven en welke financieringsmethodiek daaraan ten grondslag ligt, schreef ik naar aanleiding van de Tweede Kamer-commissievergadering van 11 februari (2021), waarin de minister zich uitliet over de termijn van (kunnen) handelen. Precies vier weken na dato roert ‘Friesland’ zich: volgens FMF-directeur Hans van der Werf hebben zich al verschillende groepen boeren uit weidevogelkernen gemeld met belangstelling om in te stappen. Die zitten eerst in de wachtkamer:

,,Der moat earst al dúdlikens wêze oer it jild.’’


Hans van der Werf

Ook Pieter Winsemius begint ongeduldig te worden:

,,Er zijn signalen dat er even niet zo veel voortgang is, terwijl we het grote draagvlak nu juist graag verzilveren.’’


Pieter Winsemius

Die woorden tekent Cor de Boer op in een premium-artikel voor de Leeuwarder Courant in: ‘Kamp Winsemius wacht vol ongeduld op groen licht voor gruttoplan‘. Om ook niet abonnees van het Friese dagblad in staat te stellen daar kennis van te nemen, nam FMF dit bericht integraal op op haar website. Beide berichten tref je hieronder aan.

Beeld: Jelle de Jong

Kamp Winsemius wacht vol ongeduld op groen licht voor gruttoplan
FMF, Friese Milieufederatie, 12 maart 2021





.

Beeld: LC

Kamp Winsemius wacht vol ongeduld op groen licht voor gruttoplan
Cor de Boer, Leeuwarder Courant, 12 maart 2021

Boeren protesteren tegen extra zorgplicht voor weidevogels in Friesland

Terwijl de initiatiefnemers van het Aanvalsplan Grutto wat druk op de ‘Haagse’ ketel zetten, protesteren boeren in Leeuwarden tegen de plannen van de provincie Friesland om de zorgplicht voor weide- en akkervogels te intensiveren. Het initiatief kwam van de organisaties Agractie, Nederlandse Melkveehouders Vakbond, Dutch Dairymen Board en Farmers Defence Force. LTO Noord ondersteunt het initiatief.

In een ‘uitzonderlijk persoonlijk gesprek’ met gedeputeerden Klaas Fokkinga (FNP) en Douwe Hoogland (PvdA) maakten de boerenorganisaties op 10 maart 2021 hun ongenoegen kenbaar over een weidevogelpassage in de ‘ontwerp Omgevingsverordening Fryslân 2022‘. Het voornemen is om boeren niet zomaar toegang meer te geven tot hun (eigen) land. – ze moeten het eerst laten controleren op vogelnesten. De boeren reden langs het provinciehuis, gooiden paaseitjes in een nest en lieten brieven achter voor gedeputeerde Douwe Hoogland.

Boerenprotest in Leeuwarden, Friesch Dagblad, 10 maart 2021.

Landbouworganisaties: ‘Plannen gaan te ver; ze moeten worden ingetrokken’

Het provinciebestuur in Friesland wil via de nieuwe omgevingsverordening de regels rond weidevogelbeheer aanscherpen. Boeren met percelen in weidevogel- en akkervogel-kansgebieden moeten voorafgaand aan werkzaamheden op het land het perceel laten controleren op de aanwezigheid van broedende weidevogels of kuikens. Ook willen Gedeputeerde Staten een verbod op nachtelijk  werk op het land in de hele provincie.

De landbouworganisaties vinden de plannen te ver gaan en eisen dat ze worden ingetrokken. Het concept voor de nieuwe omgevingsverordening ligt (van 1 maart 2021 tot 12 april 2021) ter inzage. Op woensdag 17 maart vindt er een debat in de Provinciale Staten over plaats. Provinciale Staten van Friesland nemen er in het najaar een definitief besluit over.

‘Weidevogel wordt de dupe van voorgestelde harde regels van de provincie Fryslân’

Het voornemen van de provincie om de zorgplicht voor weidevogels aan te scherpen in de omgevingsverordening en actief te gaan controleren, levert talloze boze reacties op bij boeren. En niet alleen zij zien het absoluut niet zitten: ook de Bond van Friese Vogelwachten (BFVW) wordt er bepaald niet enthousiast van. Dat zeggen fractievoorzitter van de ChristenUnie Fryslân, Wiebo de Vries, en Attje Meekma, Statenlid voor CDA Fryslân, in een opiniestuk een dag voor aanvang van de protestacties in het Friesch Dagblad.

Beeld: © Marcel van Kammen

Weidevogel wordt de dupe van voorgestelde harde regels van de provincie Fryslân
Wiebo de Vries en Attje Meekma, Friesch Dagblad, 9 maart 2021




.

,,Het is een onuitvoerbaar en dom plan. Dat heb ik telefonisch ook nog eens aan Hoogland doorgegeven. Ik heb hem meerdere keren gewaarschuwd. Het plan moet eerst van tafel.”


Jan Teade Kooistra, regiobestuurder LTO Noord
Beeld: © Het Hoge Noorden

Friese boeren voeren actie tegen verscherpt weidevogelplan
Tienke Wouda, Nieuwe Oogst, 10 maart 2021




.

,,We willen u eigenlijk nog een brevet aanbieden, maar dat willen we alleen buiten doen.”


Mick Tinga, Farmers Defence Force
Beeld: © Niels Westra

Ruimhartig gesprek brengt protesterende boeren en Friese bestuurders niet dichter bij elkaar
Wybe Fraanje, Friesch Dagblad, 11 maart 2021

Wieger van der Meulen: ,,intensief boeren gaat prima samen met weidevogelbeheer”

De provincie kan weidevogelregels bedenken tot ze een ons weegt, tekent Theo Klein op uit de mond van (gangbare) melkveehouder Wieger van der Meulen uit Suwâld voor het Friesch Dagblad. Van der Meulen doet – hij is ook ‘nazorger’ – zijn uiterste best de weidevogels te behouden, maar als de predatie niet wordt aangepakt betekent dat volgens hem het einde van de grutto en de kievit in Nederland.

Beeld: © Marcel van Kammen

Wieger van der Meulen toont aan: intensief boeren gaat prima samen met weidevogelbeheer
Theo Klein, Friesch Dagblad, 19 maart 2021

‘Steeds meer boeren maken land nat voor weidevogels’

Plasdras gebieden voor de weidevogels van de boeren van Collectief Groningen West – juni 2021, Collectief Groningen West, 7 juli 2021.

Uit de provincie Groningen komt op 10 maart een positiever geluid: Henk van der Noord, veldcoördinator van het Collectief Groningen West, constateert op de webpagina van het weidevogelcollectief dat steeds meer boeren in de provincie Groningen plas-drassen aanleggen, in combinatie met het later maaien van percelen:

,,In 2016 hadden 218 boeren (al dan niet gezamenlijk) 57 plasdrasgebieden. Nu zijn dat 243 boeren met 128 natte gebieden. Een stijgende lijn dus en dat is goed nieuws voor de weidevogels.”


Henk van der Noord, veldcoördinator Collectief Groningen West

Zo ook de melkveehouders Matthijs en Nienke Veenland uit Onderdendam, ze hebben drie plasdras-stukken op hun land.

,,Weidevogels horen bij ons boerenland. Wij doen er alles aan om ons land aantrekkelijk voor ze te maken en een goed gastheer voor ze te zijn.”


Matthijs en Nienke Veenland

That’s the spirit. Natuurlijk gunt Kunst en Landschap je een kijkje in hun keuken: in 2021 hebben zelfs twee paar steltkluten gebroed in twee plasdras-gebieden!

Beeld: © Collectief Groningen West

Steeds meer boeren maken land nat voor weidevogels
Collectief Groningen West, 10 maart 2021

Compilatie van plasdrasgebieden in de Winsumermeeden en Onderdendam (februari 2021), Collectief Groningen West, 10 maart 2021.

Totaalaanpak ‘Drentse Boerenlandvogels 2021-2025’

De provincie Drenthe is geen ‘participant’ in het Aanvalsplan Grutto, wel ziet zij de noodzaak bedreigde akker- en weidevogels beter te beschermen. Gedeputeerde Henk Jumelet heeft samen met zijn ambtenaren de afgelopen jaren met veel pijn en moeite boeren, natuurbeschermers, vogelliefhebbers en jagers bij elkaar gekregen in het zogeheten Erm-beraad.

Als één van de maatregelen van het uitvoeringsplan ‘Drentse Boerenlandvogels 2021-2025‘ maakt Jumelet op 16 maart 2021 bekend dat Landschapsbeheer Drenthe 130.000 euro subsidie krijgt om samen met boeren en vrijwilligers te kunnen gaan werken aan onder andere het uitstellen van maaien, het plaatsen van nestbeschermers en het aanbrengen van roofdierwerende rasters in gebieden waar soorten als grutto, tureluur, kievit en de wulp broeden.

Beeld: © Saxifraga/Jan Nijendijk

130.000 euro voor beter beschermen akker- en weidevogels
Serge Vinkenvleugel, RTV Drenthe, 16 maart 2021

‘Wetterskip Fryslân: geen lager tarief voor ‘gruttoboer”

Wetterskip Fryslân voelt zich niet geroepen om boeren die alles uit de kast willen halen voor weidevogels via het Aanvalsplan Grutto te ‘belonen’ met lagere lasten, schrijft Cor de Boer voor de Leeuwarder Courant op 19 maart 2021.

Dat is wel even een dingetje, want lagere waterschapslasten – volgens een voorbeeld-berekening uit het Aanvalsplan levert dat een gemiddeld boerenbedrijf dat ‘instapt’ een jaarlijkse besparing van zo’n zesduizend euro op – vormen een van de pijlers onder het (welslagen van het) Aanvalsplan. Toch ziet Hans van de Werf van de Friese Milieufederatie, één van de samenstellers van het plan, hiervoor wel oplossingen.

Beeld: © Shutterstock

Wetterskip Fryslân: geen lager tarief voor ‘gruttoboer’
Cor de Boer, Leeuwarder Courant, 19 maart 2021

‘Het schiet niet op met het Aanvalsplan Grutto’; Vogelbescherming Nederland start petitie

Ondanks een breed draagvlak in de politiek voor het in november 2020 gelanceerde Aanvalsplan Grutto, blijft actie van de rijksoverheid echter uit. Dat stelt Vogelbescherming Nederland, die op 9 april 2021 nadrukkelijk een oproep doet aan de nieuwe regering: neem het Aanvalsplan Grutto op in het regeerakkoord en red de weidevogels!

De oproep wordt mede gesteund door: Landschappen Nederland, de Natuur- en Mileufederaties, Natuurmonumenten, Natuur & Milieu, Staatsbosbeheer, Wereld Natuurfonds en Kening. Om de weidevogels te redden zijn de organisaties een petitie gestart: het kabinet moet volgens hen stevige maatregelen nemen, voor het te laat is!

Pieter Winsemius: ‘Steun Aanvalsplan, de grutto heeft haast’

Beeld: initiatienemers ‘Aanvalsplan Grutto’.

Op woensdag 18 november biedt Pieter Winsemius (voormalig-minister van VROM, VVD) het ‘Aanvalsplan Grutto’ aan minister van Landbouw Carola Schouten aan. Na drie jaar hard werken – trekken en duwen – ligt het Aanvalsplan dus klaar voor implementatie. Maar we kunnen pas echt van start als het geld wordt vrijgemaakt, zegt Pieter Winsemius. Met 40 miljoen per jaar kan de teloorgang van de grutto een halt toe worden geroepen! ,,Kom op! Teken de petitie!

“Maar we kunnen pas echt van start als het geld wordt vrijgemaakt. Ik hoop daarom dat veel mensen de petitie van Vogelbescherming Nederland ondertekenen en dat dat het laatste duwtje in de rug is. De grutto heeft haast. Ieder jaar holt hun aantal verder achteruit. Dus kom op! Waar wachten we nog op? Laten we met z’n allen onze nationale vogel redden.”


Pieter Winsemius (voormalig-minister van VROM, VVD)

Bij deze roept ook Kunst en Landschap je op deze petitie te ondertekenen; meer dan 77.000 weide(vogel)liefhebbers gingen je voor. Klik op ‘Red de Grutto’s‘ hieronder en steun het Aanvalsplan Grutto!

‘Meer dan 80.000 mensen ondertekenen het reddingsplan voor de grutto’

Al meer dan 80.000 mensen hebben de afgelopen maand de petitie van de Friese Milieufederatie getekend om de grutto te redden, zo meldt Omrop Fryslân op 10 mei 2021.

Beeld: Omrop Fryslân

Meer dan 80.000 mensen ondertekenen het reddingsplan voor de grutto
Omrop Fryslân op 10 mei 2021

Aanbieding petitie Grutto Aanvalsplan aan Vaste Kamercommissie LNV

Daar kwamen in de laatste weken voor aanbieding van de petitie nog zo’n zes duizend steunbetuigingen bij: gesteund door ruim 86 duizend ondertekenaars doen de initiatief-nemers op 16 juni 2021 een ultieme poging om de regering te bewegen het plan in zijn geheel uit te voeren en er voldoende financiële middelen voor vrij te maken. ,,Herstel van de weidevogels moet een prioriteit zijn, anders verdwijnt het Hollandse weidevogellandschap voor de volgende generatie mensen en voor de vogels.”

Kijk mee naar de ludieke en online aanbieding van de ‘petitie Aanvalsplan Grutto‘ aan de Vaste Kamercommissie LNV, waarbij Mette Vreeken, adviseur public affairs bij Vogelbescherming Nederland, het woord geeft aan Sjoerd Miedema, de weidevogelboer uit het Friese Haskerdiken die eerder met paard en wagen kwam ‘opdraven’ om de Kamerleden toe te spreken. Of blijft hij liever tien minuten stil om te genieten van datgene waarvoor hij zich al jaren inspant?

Aanbieding petitie Grutto Aanvalsplan aan Vaste Kamercommissie LNV, Friese Milieu Federatie, 16 juni 2021.
Beeld: © Vogelbescherming

Kamerleden nemen petitie Aanvalsplan Grutto in ontvangst
Vogelbescherming Nederland, 16 juni 2021




.

Beeld: © Jelle De Jong / Vogelbescherming Nederland

We willen allemaal de weidevogels beschermen, het Aanvalsplan Grutto ligt klaar, maar wie gaat dat betalen?
Onno Havermans, Trouw, 16 juni 2021





.

Beeld: screenshot K&L,
© Niels de Vries

Wie geeft het Aanvalsplan Grutto het beslissende zetje? Met een petitie hoopt voortrekker Pieter Winsemius Den Haag in beweging te krijgen
Cor de Boer, Leeuwarder Courant, 16 juni 2021




.

Beeld: © Ellen Meinen

Petitie met 86.000 handtekeningen moet Den Haag tot uitvoering van ‘Aanvalsplan Grutto’ zetten
Sandra Wilgenhof, Melkvee, 16 juni

,,Binnen nu en vijf jaar hebben we geen grutto meer in Flevoland”

Volgens Jan Nagel van Landschapsbeheer Flevoland heeft de grutto ‘niks meer te zoeken’ in Flevoland en zal de vogel binnen nu en vijf jaar uit het Flevolandse landschap verdwijnen. Bij Omroep Flevoland legt Nagel uit hoe hij tot die conclusie komt: het probleem is volgens Nagel het huidige landbouwsysteem.

,,Ik kan daar de boer niet de schuld van geven, maar het systeem wel. Ieder jaar of één keer per twee jaar wordt het gras opnieuw ingezaaid. Dan heb je gras zonder kruiden. Daarin is de kans heel klein dat gruttokuikens volwassen worden.”


Jan Nagel (Landschapsbeheer Flevoland)
‘De grutto in Flevoland sterft in de komende 5 jaar uit’, Omroep Flevoland, 13 april 2021.

Provincie Fryslân doodt in voorjaar 2021 120 steenmarters

Sinds het voorjaar van 2018 voert de provincie Fryslân proeven uit met het wegvangen en doden van steenmarters in weidevogelgebieden. Daarnaast wordt er samen met boeren, natuurbeheerders en vrijwilligers ingezet op het verbeteren van het leefgebied van de weidevogels. Vorig jaar werden 90 steenmarters gedood, dit (voor)jaar – het aantal proefgebieden met ontheffing is uitgebreid van 8 naar 14 – staat de teller (al) op 120. We verwachten dat we dit jaar uitkomen op zo’n 180 stuks, zegt gedeputeerde Klaas Fokkinga tegen de verslaggever van Omrop Fryslân.

Dat het niet goed gaat met de weidevogels is niet opgelost door andere dieren af te schieten, erkent Fokkinga. Het is het agrarische landschap dat er voor zorgt dat weidevogels slecht aan voedsel kunnen komen.

,,We werken er ook aan om natuurgebieden beter op elkaar aan te sluiten en er meer variatie in te brengen. Maar dat gaat niet zo snel.”


Klaas Fokkinga, gedeputeerde provincie Fryslân

‘De Hooivogel – Waarom de grutto uit Nederland vertrekt’

Beeld: cover ‘De Hooivogel’,
© Bornmeer Noordboek

Onze nationale vogel is in een halve eeuw van algemene weidevogel een zorgenkind geworden, zo luidt de introductietekst op de site van uitgeverij Bornmeer Noordboek bij de presentatie van ‘De Hooivogel – Waarom de grutto uit Nederland vertrekt’ van Gerrit Gerritsen, dat op 22 april 2021 het licht zag.

Gerrit Gerritsen is weidevogelonderzoeker en -beschermer, met name de grutto en de wulp hebben zijn warme belangstelling. Hij werkte 33 jaar voor de provincie Overijssel en daarna tot zijn pensioen in 2020 bij Vogelbescherming Nederland. In dat laatste jaar deed hij een wel heel bijzondere ontdekking in ‘zijn’ weidevogelgebied in het Overijsselse Dalfserveld.

Gerrit Gerritsen: ,,Met het vertrek van de grutto, verdwijnt ook ons platteland”

Al bijna veertig jaar reist hij de grutto achterna, zegt Marion Groenewoud, die Gerrit Gerritsen interviewde voor de regio-editie Zwolle van De Stentor. Met zijn boek De Hooivogel waarschuwt vogelaar Gerritsen nogmaals: de koning van de Nederlandse weidevogels dreigt ons land te verlaten. ,,En met het vertrek van de grutto, verdwijnt ook ons platteland.” Hoe houden we deze wonderschone steltloper hier? De grutto in zijn boek spreekt klare taal:

,,Of je wordt weer een normale boer met een boerderij waar we ons ouderwets kunnen voortplanten… Of je gaat verder met je Formule 1-landbouw en alle risico’s van dien.”


Gerrit Gerritsen
Beeld: © Frans Paalman

Vogelaar Gerrit Gerritsen uit Zwolle slaat opnieuw alarm: de grutto verdwijnt uit Nederland
Marion Groenewoud, De Stentor (Regio Zwolle), 28 april 2021

‘De grutto kan best zonder ons, dus met pijn in het hart laat Gerrit Gerritsen hem los’

Die naam, ‘De Hooivogel’, legt Gerrit Gerritsen uit, komt van de oude symbiose tussen boeren en weidevogels, toen de boer nog hooide en pas ging maaien nadat de kuikens in het lange gras sterk genoeg waren om uit te vliegen. ,,Maar de grutto is twee weken eerder gaan broeden – tussen half april en half mei – en de boeren zijn zes weken eerder gaan maaien. Nu komen ze elkaar tegen.”

,,Ik ben gek op die vogel, maar ik moet hem loslaten.”


Gerrit Gerritsen

Gerritsen (66) werkte dertig jaar als natuuradviseur bij de provincie Overijssel en tien jaar bij de Vogelbescherming. Tussendoor was hij projectleider van ‘Nederland Gruttoland‘, een campagne van 2003 tot 2006 voor het behoud van de grutto. Onno Havermans zoekt hem voor Trouw op in zijn woonplaats Zwolle voor een interview over zijn boek: De Hooivogel.

,,De stilte, het gemis van die natuurgeluiden die vroeger zo gewoon waren, dat is bijna net zo erg als de verloedering van het landschap.”


Gerrit Gerritsen
Beeld: © Werry Crone

De grutto kan best zonder ons, dus met pijn in het hart laat Gerrit Gerritsen hem los
Onno Havermans, Trouw, 14 mei 2021

Gerritsen: ‘De stilte van Carola Schouten is, na haar positieve reactie op het Aanvalsplan vorig jaar, illustratief’

Ook Jean-Pierre Geelen zocht, zo’n drie weken later voor de Volkskrant, Gerritsen op. Intussen is sinds november vorig jaar wel wéér een broedseizoen verloren gegaan voor de grutto, zegt Gerritsen, zinnend op wat hardere actie. Het enige lichtpuntje voor de weidevogels dat hij ziet is het weer: door het natte en koude voorjaar kunnen boeren pas later maaien, wat jonge vogels meer tijd geeft vliegvlug te worden en te kunnen vluchten voor de onverbiddelijke eerste messen van de maaimachines.

Hij wil wel hoop houden. Maar de eerlijkheid gebiedt hem te zeggen dat het Aanvalsplan Grutto hem vooral doet denken aan een eerder plan, waar hij bij betrokken was: Naar een rijk weidevogellandschap geheten. Dat plan kwam toen van Cees Veerman, net als Pieter Winsemius oud-minister. Dat laatste stemt Gerritsen wat cynisch:

,,Toen zij als minister aan de macht waren, kwam het geld voor dit soort plannen ook niet op tafel.”


Gerrit Gerritsen

De stilte van Carola Schouten is, na haar positieve reactie op het plan vorig jaar, wat hem betreft ook illustratief. Tijd voor radicalere actie, zegt hij. De beuk erin:

,,Waarom volgen we niet de route van Urgenda, door via de civiele rechter actie af te dwingen? Ik weet het: daar houden we niet zo van in dit land. Maar Urgenda heeft wel tot een veel dwingender klimaatbeleid geleid. En over de grutto hebben we al zo lang gepraat.”


Gerrit Gerritsen
Beeld: © Getty Images/iStockphoto

De nationale vogel verlaat Nederland. Is de grutto nog te redden?
Jean-Pierre Geelen, de Volkskrant, 4 juni 2021

‘Liefdesverklaring aan de grutto’

Ruwan Aluvihare is landschapsarchitect en hoofdontwerper Openbare ruimte bij de afdeling Ruimte en Duurzaamheid van de gemeente Amsterdam. Naast zijn belangstelling voor ‘shared spaces’ spendeert Aluvihare jaarlijks vele uren in de Nederlandse natuur, vooral op Texel, genietend van de omgeving en… van vogels – de grutto vindt hij een karaktervolle soort. Hij deelt zijn vogelfoto’s en -verhalen in diverse media, waaronder de website van Vogelbescherming Nederland. Op 23 april verklaart hij de liefde aan de grutto in het kader van het Aanvalsplan Grutto:

,,Onze nationale vogel is een karaktervolle soort. Ik vind grutto’s elegant, krachtig en mooi gekleurd. Ze ogen bovendien vriendelijk en zijn vaak aan het woord.”


Ruwan Aluvihare
Ruwan Aluvihare, Vogelbescherming Nederland, 23 april 2021


Nestsucces en populatie weidevogels blijven dalen

Het nestsucces van beschermde nesten van vogels van het open boerenland is tussen 2012 en 2019 afgenomen van 60 tot ongeveer 40 procent. Ruim een kwart van de nesten van deze ‘grondbroeders’, waaronder grutto en kievit, wordt door middel van agrarisch natuurbeheer beschermd tegen maaien, mesten en beweiden.

Bij de onbeschermde nesten van boerenlandvogels van erven en struwelen, waaronder boerenzwaluw en ringmus, is het nestsucces met ongeveer 80 procent stabiel. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van nieuwe analyses, in samenwerking met Sovon Vogelonderzoek Nederland.

Volgens Jos Hooijmeijer, ecoloog en onderzoeker van aan de Rijksuniversiteit Groningen (hoofdonderzoeker ‘Team Piersma‘), draagt helderheid in cijfers over waar we nu staan, bij aan het maatschappelijke debat over de toekomst van de Nederlandse landbouw. Hooijmeijer is een van de geïnterviewden in een artikel dat Melanie van Spronsen op 26 april 2021 voor het CBS optekent, en waarin je achtergrondinformatie aantreft over het gestructureerd verzamelen van natuurdata en de veranderingen in de landbouw: ‘Boerenlandvogels onder druk‘.

,,Het laat zien of we op de goede weg zijn, of dat er nog beleidsaanpassingen nodig zijn om een natuurinclusieve kringlooplandbouw te realiseren, zoals minister Schouten graag wil.”


Jos Hooijmeijer

Boerenlandvogels onder druk

De agrarische sector heeft in de loop der jaren enorme ontwikkelingen doorgemaakt. Onder andere ruilverkaveling, waarbij land van de ene boer naar de andere boer ging, zorgde ervoor dat het agrarisch landschap enorm op de schop ging. Houtwallen werden gerooid, wegen werden aangelegd, het land werd gedraineerd en samengevoegd om schaalvergroting mogelijk te maken. Grasland werd zwaarder bemest, vaker en vroeger gemaaid en ingezaaid met monoculturen van Engels raaigras.

‘Een andere ontwikkeling is het vervangen van beweiding door stalvoedering, waarbij het vee permanent op stal blijft staan en de boer het land ingaat om het gras te maaien. Dit alles heeft een grote impact op het leefgebied van de boerenlandvogels’, zegt Tom van der Meij, statistisch onderzoeker bij de natuurstatistieken van het CBS.

Ontwatering weilanden en akkers

Maar er zijn nog meer redenen voor de afname van de populaties van boerenlandvogels, zegt Jelle van Zweden, eveneens statistisch onderzoeker bij de natuurstatistieken van het CBS:

,,Zoals de versnelde en diepere ontwatering van weilanden en akkers. Ook dit heeft gevolgen voor de vegetatie, en dus ook op het voedselaanbod en de leefomgeving van boerenlandvogels.”


Jelle van Zweden

Ruime media-aandacht voor ontluisterende resultaten nieuwe analyse CBS

Het moment van verschijnen en de ontluisterende resultaten uit de nieuwe analyses van de CBS/Sovon-rapportage, zijn mijns inziens een welkome ‘aanvulling’ op het Aanvalsplan Grutto en bieden hoop op het (kunnen) betrekken van deze problematiek tijdens de kabinets(in)formatie. Aan media-aandacht geen gebrek:

Beeld: © Shutterstock

Aantal weidevogelnesten dat door minimaal een kuiken succesvol wordt verlaten afgelopen tien jaar gedaald
Friesch Dagblad, 26 april 2021



.